Andorra

Principat d'Andorra
Khẩu hiệu Virtus Unita Fortior (tiếng Latinh: "Sức mạnh đoàn kết lại sẽ mạnh hơn")
Quốc ca El Gran Carlemany, Mon Pare
Thủ đô (và là thành phố lớn nhất)		Andorra la Vella 40°30′B, 1°31′Đ
Ngôn ngữ chính thức		tiếng Catalan
Chính phủ		Quân chủ nghị viện
•	• Hoàng thân TBN  • Hoàng thân Pháp  • Thủ tướng	Joan Enric Vives Sicília Nicolas Sarkozy Jaume Bartumeu Cassany
Thành lập
•	Pareage
Diện tích
•	Tổng số	468 km² (hạng 193)
•	Nước (%)	không đáng kể
Dân số
•	Ước lượng 2007	71.882 (hạng 194)
•	Điều tra 2006	69.150 (hạng 194)
•	Mật độ	154 /km² (hạng 69)
GDP (PPP)		Ước tính 2006
•	Tổng số	2,77 tỷ đô la Mỹ
Đơn vị tiền tệ		Euro (EUR)
Múi giờ		— (UTC+1)
•	Mùa hè (DST)	— (UTC+2)
Tên miền Internet		.ad

Andorra (Catalan: Andorra), tên đầy đủ là Công quốc Andorra (Catalan: Principat d'Andorra) là một nước trong lục địa nhỏ ở tây nam Châu Âu, nằm ở phía đông dãy Pyrenees, tiếp giáp với Tây Ban Nha và Pháp. Ngay cả khi bị cô lập, nó vẫn là một đất nước thịnh vượng nhờ vào du lịch và chính sách miễn thuế. Người dân ở đây có tuổi thọ cao nhất thế giới, khoảng 83.52 tuổi (thống kê 2007).

Lịch sử

Theo truyền thuyết thì Charles Đại đế (Charlemagne) công nhận một đặc quyền cho người Andorra đền đáp việc họ chiến đấu chống người Ma Rốc. Chúa tể của vùng Urgell trở thành người đứng đầu Andorra và sau đó vùng đất lại được dâng cho giám mục của Urgell. Vào thế kỷ 11, một cuộc tranh chấp nảy sinh giữa giám mục và vùng đất phía Bắc Andorra.

Cuộc tranh chấp được giải quyết năm 1278 bằng một paréage, chia sẻ quyền cai trị Andorra giữa bá tước Foix (sau đó chuyển thành người đứng đầu nước Pháp) và giám mục của La Seu d'Urgell, ở Catalonia, Tây Ban Nha.

Andorra được xác nhập vào Aragon hai lần, vào 1396 và 1512.

Sau khi Henry xứ Navarre trở thành vua Henry IV của Pháp, ông ta ban hành một sắc lệnh (1607) theo đó người đứng đầu nhà nước Pháp và Giám mục xứ Urgell là đồng vương Andorra.

Ngày nay các Tổng thống dân cử của Pháp vẫn nhận danh vị là Đồng vương Andorra.

Chính trị

Tòa nhà quốc hội Andorra.

Mới đây, hệ thống chính trị của Andorra còn chưa có sự phân chia quyền lực rõ ràng giữa các cơ quan hành pháp, lập pháp và tư pháp. Bản Hiến pháp được công nhận và chấp thuận vào năm 1993 đã lập nên một nhà nước Andorra dân chủ đại nghị có chủ quyền, tuy vẫn chịu sự cai quản của hai đồng quốc vương, nhưng người đứng đầu Chính phủ có quyền hành pháp. Các đồng quốc vương được trao một số quyền nhất định nhưng không có quyền phủ quyết các hoạt động của Chính phủ. Họ cử đại diện thường trực tại Andorra, chủ yếu mang tính chất lễ tân. Hội đồng toàn dân gồm 28 thành viên, được bầu thông qua tuyển cử phổ thông đầu phiếu, nhiệm kỳ 4 năm. Từ năm 1981, Hội đồng toàn dân bầu ra Hội đồng hành pháp, tức là Chính phủ. Hai đồng quốc vương hiện nay của Andorra là Tổng thống Pháp và Tổng giám mục xứ Catalan Tây Ban Nha. Thủ tướng Chính phủ hiện nay là ông Albert Pintat Santolària (thuộc đảng Tự do). Đảng Xã hội Dân chủ là đảng đối lập.

Hành chính

Bản đồ 7 giáo xứ của Andorra

Andorra được chia thành 7 giáo xứ là :

• Andorra la Vella

• Canillo

• Encamp

• Escaldes-Engordany

• La Massana

• Ordino

• Sant Julià de Lòria

Địa lý

Bản đồ địa hình Andorra.

Phong cảnh dãy núi Andorran

Andorra là công quốc nhỏ ở Tây Âu, nằm ở phía sườn Nam của dãy Pyrénées, giữa biên giới nước Pháp và Tây Ban Nha. Andorra là xứ sở tuyệt đẹp nhờ các hẻm núi và các thung lũng có sông Valira chảy qua và được bao bọc bởi các đỉnh núi cao.

Kinh tế

Du lịch là ngành kinh tế chủ yếu của Andorra, đóng góp tới 80% GDP của đất nước. Andorra lôi cuốn khách du lịch nhờ môn trượt tuyết và hàng hóa miễn thuế. Hàng năm có khoảng 9 triệu khách du lịch đến Andorra. Dịch vụ ngân hàng cũng đóng góp nhiều cho nền kinh tế. Nông nghiệp kém phát triển, chỉ có khoảng 2% diện tích là đất trồng trọt. Thực phẩm chủ yếu là nhập khẩu.