Transnistria

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Република Молдовеняскэ Нистрянэ
Flag of Transnistria (state).svg Coat of arms of Transnistria.svg
Quốc kỳ Huy hiệu
Vị trí của Cộng hòa Pridnestrovian Moldavian
Khẩu hiệu
Không có
Quốc ca
Quốc ca Transnistria
Hành chính
Chính phủ Bán cộng hòa tổng thống
Tổng thống Igor Smirnov
Ngôn ngữ chính thức Tiếng Nga, Tiếng Moldova (chữ Kirin), tiếng Ukraina
Thủ đô Tiraspol
Thành phố lớn nhất Tiraspol
Địa lý
Diện tích 4.163 km²
Diện tích nước 2,35 %
Múi giờ CET (UTC+1); mùa hè: CEST (UTC+2)
Lịch sử
Lãnh thổ tự trị thuộc Moldova, độc lập trên thực tế
Ngày thành lập 2 tháng 9 1990
Dân cư
Dân số ước lượng (2007) 537.000 người
Dân số (2004) 555.347 người
Mật độ 133 người/km²
Đơn vị tiền tệ Transnistrian ruble (PRB)
Thông tin khác
Tên miền Internet không có

Transnistria (cũng gọi là Trans-Dniestr hay Transdniestria) là một lãnh thổ phân ly nằm phần lớn trên một dải đất giữa sông Dniester và biên giới phía đông của Moldova với Ukraina. Kể từ khi tuyên bố độc lập vào năm 1990, và đặc biệt là sau Chiến tranh Transnistria vào năm 1992, lãnh thổ này được quản lý như là Cộng hòa Pridnestrovia Moldova (PMR, cũng gọi là Pridnestrovie), một nhà nước được công nhận hạn chế, nhà nước này tuyên bố chủ quyền đối với lãnh thổ phía đông sông Dniester, thành phố Bender, và các địa phương lân cận nằm ở bờ Tây.

Cộng hòa Moldova không công nhận Cộng hòa Pridnestrovia Moldova và xem phần lớn lãnh thổ Transnistria là một bộ phận của Moldova với địa vị Đơn vị lãnh thổ tự trị với địa vị pháp lý đặc biệt Transnistria (Unitatea teritorială autonomă cu statut juridic special Transnistria),[1] hay Stînga Nistrului ("Bờ Tả sông Dniester").[2][3][4]

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi Liên Xô tan rã, căng thẳng giữa Moldova và nhà nước ly khai không được công nhận leo thang thành một cuộc xung đột quân sự bắt đầu từ tháng 3 năm 1992 và chấm dứt bằng một thỏa thuận ngừng bắn vào tháng 7 năm 1992. Là một phần trong thỏa thuận, Uỷ ban Kiểm soát Liên hiệp ba bên (Nga, Moldova, Transnistria) giám sát các thỏa thuận an ninh trong khu phi quân sự, bao gồm 20 địa phương ở cả hai bên bờ sông. Mặc dù ngừng bắn, song vị thế chính trị của lãnh thổ vẫn chưa được giải quyết: Transnistria trên thực tế là một quốc gia độc lập mặc dù không được quốc tế công nhận,[5][6][7][8] được tổ chức thành một cộng hòa tổng thống chế, với chính phủ, quốc hội, quân đội, cảnh sát, hệ thống bưu chính, và tiền tệ. Chính quyền Transnistria thông qua một bản hiến pháp, quốc kỳ, quốc ca và quốc huy. Tuy nhiên, sau một hiệp định vào năm 2005 giữa Moldova và Ukraina, tất cả các công ty của Transnistria muốn xuất khẩu hàng hóa qua biên giới với Ukraina cần phải đăng ký chính quyền Moldova.[9] Hiệp định này được thực thi sau khi Phái đoàn Hỗ trợ Biên cảnh Liên minh Châu Âu tại Moldova và Ukraina (EUBAM) bắt đầu hoạt động vào năm 2005.[10] Hầu hết người Transnistria cũng có quốc tịch Moldova,[11] song cũng có nhiều người Transnistria có quốc tịch Nga và Ukraina.

Do Nga có sự hiện diện quân sự tại Transnistria, Tòa án Nhân quyền châu Âu xem Transnistria "nằm dưới quyền lực trên thực tế hoặc ít nhất là chịu ảnh hưởng mang tính quyết định từ Nga".[12]

Transnistria là một khu vực "xung đột lạnh" hậu Xô viết, cùng với Nagorno-Karabakh, Abkhazia, và Nam Ossetia.[13][14] Bốn quốc gia không được công nhận này duy trì quan hệ hữu nghị với nhau và hình thành nên Cộng đồng vì Dân chủ và Quyền của các Dân tộc.[15][16][17]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Law № 173 from 22.07.2005 "About main notes about special legal status of settlements of left bank of Dnestr (Transnistria)": Moldovan, Russian
  2. ^ “CIA World factbook Moldova. territorial unit: Stinga Nistrului (Transnistria)”. cia.gov. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2012. 
  3. ^ Herd, Graeme P.; Jennifer D. P. Moroney (2003). Security Dynamics in the Former Soviet Bloc. Routledge. ISBN 0-415-29732-X. 
  4. ^ Zielonka, Jan (2001). Democratic Consolidation in Eastern Europe. Oxford University Press. ISBN 0-19-924409-X. 
  5. ^ Jos Boonstra, Senior Researcher, Democratisation Programme, FRIDE. Moldova, Transnistria and European Democracy Policies, 2007
  6. ^ Gerald Hinteregger, Hans-Georg Heinrich (editors), Russia – Continuity and Change, Hinteregger, Gerald; Heinrich Hans-Georg (2004). Russia – Continuity and Change. (editors). Springer. tr. 174. ISBN 3-211-22391-6. 
  7. ^ Rosenstiel, Francis; Edith Lejard, Jean Boutsavath, Jacques Martz (2002). Annuaire Europeen 2000/European Yearbook 2000. Martinus Nijhoff Publishers. ISBN 90-411-1844-6. 
  8. ^ Barry Bartmann, Tozun. Bahcheli (2004). De Facto States: The Quest for Sovereignty. Routledge. ISBN 0-7146-5476-0. 
  9. ^ European Union Border Assistance Mission to Moldova and Ukraine (EUBAM), November 2007
  10. ^ “Background - EU Border Assistance Mission to Moldova and Ukraine”. Eubam.org. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2013. 
  11. ^ Der n-tv Atlas. Die Welt hinter den Nachrichten. Bertelsmann Lexikon Institut. 2008. page 31
  12. ^ Grand Chamber judgment in the case of Ilaşcu and others v. Moldova and Russia, [[|Tòa án Nhân quyền châu Âu|European Court of Human Rights]], 349, 8 July 2004
  13. ^ OSCE: De Gucht Discusses Montenegro Referendum, Frozen Conflicts, GlobalSecurity.org, Radio Free Europe/Radio Liberty, tháng 5 năm 2006
  14. ^ Vladimir Socor, Frozen Conflicts in the Black Sea-South Caucasus Region, IASPS Policy Briefings, 1 tháng 3 năm 2004
  15. ^ (tiếng Nga) “Абхазия, Южная Осетия и Приднестровье признали независимость друг друга и призвали всех к этому же”. Newsru. 17 tháng 11 năm 2006. Truy cập ngày 31 tháng 8 năm 2008. 
  16. ^ “THE PRIDNESTROVIEN MOLDAVIAN REPUBLIC”. The Ministry of Foreign Affairs of the PMR. Truy cập ngày 1 tháng 5 năm 2012. 
  17. ^ Vichos, Ioannis F. ““Moldova’s Energy Strategy and the “Frozen Conflict” of Transnistria””. Ekemeuroenergy.org. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2013.