Maria Theresia của Áo

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Maria Theresia của Áo
Nữ hoàng Thánh chế La Mã
Kaiserin Maria Theresia (HRR).jpg
Maria Theresia của Áo
Trị vì 20 tháng 10 năm 174029 tháng 11 năm 1780
Tiền nhiệm Karl VI của Thánh chế La Mã
Kế nhiệm Joseph II của Thánh chế La Mã
Thông tin chung
Phối ngẫu Franz I của Thánh chế La Mã
Hậu duệ
Tên đầy đủ Maria Theresa Walburga Amaliae Christina
Tước vị
Hoàng tộc Nhà Habsburg
Thân phụ Karl VI của Thánh chế La Mã
Thân mẫu Elisabeth Christine của Brunswick-Wolfenbüttel
Sinh 13 tháng 5 năm 1717
Viên
Mất 29 tháng 11 năm 1780 (63 tuổi)
Viên

Maria Theresia (13 tháng 5 năm 1717 tại Viên - 29 tháng 11 năm 1780 tại Wien) là một nữ hoàng của Đế quốc La Mã Thần thánh, nữ hoàng của Hungary, Bohemia và là công chúa nước Áo.

Tên đầy đủ của bà là Maria Theresa Walburga Amaliae Christina. Cha của bà là hoàng đế Karl VI (đế quốc La Mã Thần thánh) và mẹ là Elisabeth Christine của Brunswick-Wolfenbüttel. Maria Theresia không có bất kỳ một người anh em trai nào để có thể thừa kế ngai vàng sau khi cha bà mất. Vì vậy vào năm 1713, hoàng đế Karl VI đã ban bố một đạo luật theo đó công nhận Maria Theresia sẽ là người kế vị của vương triều và thừa kế toàn bộ đất đai của vương quốc sau khi ông qua đời. Đạo luật này đã gây ra nhiều tranh cãi tại châu Âu lúc bầy giờ vì theo truyền thống, người kế vị ngai vàng thường phải là nam. Trong khi rất nhiều nước quân chủ Bắc Âu đã công nhận đạo luật thì Quốc vương Friedrich II Đại Đế của nước Phổ đã quyết định chống lại. Năm 1740, khi Maria Theresia vừa lên ngôi sau khi cha qua đời thì vua Friedrich II Đại Đế đã phát động cuộc chiến tranh Silesia lần thứ nhất[1] để chống lại bà. Vào thời điểm đó, bà mới 23 tuổi. Với những chiến bại của Quân đội Áo trong trận Mollwitz (1741) và trận Chotusitz, bà phải làm hòa với nước Phổ, chịu mất tỉnh Silesia - tỉnh giàu có nhất của vị Nữ hoàng trẻ tuổi.[2][3] Nhưng sau đó bà liên tục thắng trận trước các đồng minh của vua Friedrich II Đại Đế, để rồi ông phải thân chinh đánh xứ Bohemia vào năm 1744, nhưng không thành công. Bà toan chiếm lại tỉnh Silesia,[4] nhưng Quân đội Áo bị đánh tan tác trong trận đánh tại Trận Hohenfriedberg.[5] Chiến tranh vẫn còn tiếp diễn, cho đến năm 1745 thì nước Áo thất bại hoàn toàn, phải ký kết Hiệp định Dresden.[6]

Trong cuộc chiến tranh Bảy năm từ năm 1756 cho đến năm 1763, để chiếm lại tỉnh Silesia,[7] bà liên minh với nước NgaPháp chống lại Quốc vương Friedrich II Đại Đế (có Anh Quốc giúp sức).[3][8] Vào năm 1756, để bảo vệ đất nước,[9] nhà vua nước Phổ tiến hành chinh phạt xứ Sachsen và đánh trận đầu tiên tại Lobositz với Quân đội Áo,[10] trận chiến này cho thấy Quân đội Áo rút ra không ít kinh nghiệm sau thất bại trong cuộc chiến tranh Silesia lần thứ nhất và thứ hai.[11] Vào năm 1758, Quân đội Áo đánh tan tác quân Phổ trong trận Hochkirch, nhưng vua Friedrich II Đại Đế giành lại thế thượng phong.[12] Vào năm 1761, bà quyết định đưa Vương quốc Phổ của Vương triều Brandenburg trở thành một cường quốc hạng hai như xưa, chứ không phải là cường quốc như hiện nay.[13] Nhưng vào năm 1762, quân Phổ thắng trận, và vào năm 1763, cả nước Áo lẫn Phổ đều kiệt quệ và mất đồng minh, cuộc chiến tranh tàn khốc chấm dứt với chiến thắng của nước Phổ.[14][15]

Maria Theresia dã quyết định cưới Franz I (đế quốc La Mã Thần thánh), vốn là Công tước xứ Lorraine vào năm 1736 và nhường ngôi hoàng đế cho chồng. Tuy nhiên thực quyền cai quản đất nước vẫn nằm trong tay bà. Khác với những cuộc hôn nhân hoàng gia khác, Maria Theresia đã tự lựa chọn người chồng tương lai cho mình. Maria Theresia đã sinh tổng cộng 16 người con, gồm 11 con gái và 5 con trai. Người con gái trẻ nhất của Maria Theresia là Marie Antonia, hay còn được biết đến với tên gọi phổ biến hơn là Marie Antoinette được hứa sẽ gả cho vua Louis XVI của Pháp.

Sau khi chồng mình qua đời, con trai của Maria Theresia là Hoàng đế Joseph II (đế quốc La Mã Thần thánh) lên ngôi. Maria Theresia tiếp tục can thiệp vào sự cai trị đất nước của con trai và điều này đã dẫn đến những bất hòa giữa hai mẹ con. Tuy nhiên trước khi mất, Maria Theresia đã cho phép con trai nắm lại thực quyền cai trị đất nước.

Nữ hoàng Maria Theresia đã góp phần xây dựng những cải cách tài chínhgiáo dục. Kinh tế, văn hóa của Đế quốc Áo phát triển mạnh dưới sự cai trị của bà. Bên cạnh đó, Nữ hoàng Maria Theresia còn tổ chức lại quân đội, cải thiện sức mạnh quân sự của nước Áo. Quân đội Áo yêu quý bà, bà sở hữu vốn kiến thức sâu rộng về quân sự và chiến lược, thậm chí còn là một vị lãnh tụ quân sự sáng tạo hơn cả vị vua vĩ đại Friedrich II Đại Đế nước Phổ. Tuy nhiên, bà chưa hề thống lĩnh Quân đội Áo.[16] Bà được công nhận là một trong những nhà lãnh đạo hiệu quả nhất của vương triều Habsburg trong thế kỉ 18. Bà qua đời vào ngày 29 tháng 1 năm 1780, và tuy Quốc vương Friedrich II Đại Đế đã giành chiến thắng về thể lực trước kẻ cựu thù của ông, ông không lấy gì làm tự hào:[17]

Bà ta đã mang lại vinh dự cho ngôi báu và giới tính của bà ta. Trẫm đã gây chiến với bà ta, nhưng Trẫm không bao giờ là kẻ thù của bà ta.

—Friedrich II Đại Đế

Con cái[sửa | sửa mã nguồn]

Nữ hoàng Maria Theresia có tổng cộng tất cả 16 người con. Bà có 11 con gái và 5 con trai. Trong đó 2 người con đáng chú ý nhất của bà là hoàng đế Joseph II (đế quốc La Mã Thần thánh) và cô con gái út Marie Antonia. Joseph II là con thứ tư và đồng thời là con trai đầu lòng của nữ hoàng Maria Theresia, kế vị vương triều sau khi bà mất. Còn Marie Antonia, hay còn gọi là Marie Antoinette sau này lấy vua Louis XVI của Pháp rồi bị xử tử trong cao trào của cuộc Cách mạng Pháp vào năm 1793.

Hình ảnh về Maria Theresia[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Gerhard Ritter, Frederick the Great: a historical profile, trang 89
  2. ^ Gerhard Ritter, Frederick the Great: a historical profile, trang 86
  3. ^ a ă Heinrich Von Treitschke, George Haven Putnam, Confessions of Frederick the Great and the Life of Frederick the Great, trang 11
  4. ^ Christopher Duffy, Frederick the Great: A Military Life, trang 58
  5. ^ Gerhard Ritter, Frederick the Great: a historical profile, trang 90
  6. ^ Gerhard Ritter, Frederick the Great: a historical profile, trang 91
  7. ^ Christopher Duffy, Frederick the Great: A Military Life, trang 83
  8. ^ Heinrich Von Treitschke, George Haven Putnam, Confessions of Frederick the Great and the Life of Frederick the Great, trang 83
  9. ^ Gerhard Ritter, Frederick the Great : a historical profile, trang 125
  10. ^ Heinrich Von Treitschke, George Haven Putnam, Confessions of Frederick the Great and the Life of Frederick the Great, trang 19
  11. ^ Gerhard Ritter, Frederick the Great: a historical profile, trang 109
  12. ^ Gerhard Ritter, Frederick the Great: a historical profile, trang 116
  13. ^ Christopher Duffy, Frederick the Great: A Military Life, trang 292
  14. ^ Christopher Duffy, Frederick the Great: A Military Life, trang 242
  15. ^ Gerhard Ritter, Frederick the Great : a historical profile, trang 126
  16. ^ Christopher Duffy, The military experience in the age of reason, trang 152
  17. ^ Christopher Duffy, Frederick the Great: A Military Life, trang 279

Tài liệu tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]