Thales

Triết gia phương Tây Trước thời Socrates
Thales
Tên:	Thales thành Miletos (Θαλής ο Μιλήσιος)
Sinh:	ca. 624 TCN–625 TCN
Mất:	ca. 547 TCN–546 TCN
Trường phái:	Ionian Philosophy, Milesian school, Naturalism
Quan tâm chính:	Đạo đức, Siêu hình, Toán học, Thiên văn học
Tư tưởng đáng lưu ý:	Water is the physis, Định lý Thales
Ảnh hưởng tới:	Pythagoras, Anaximander, Anaximenes

Thalès de Milet hay phiên dịch Hán-Việt thường gặp ở sách giáo khoa là Ta-Lét (tiếng Hy Lạp: Θαλῆς ὁ Μιλήσιος; khoảng 624 TCN – khoảng 546 TCN), là một triết gia, một nhà toán học người Hy Lạp sống trước Socrates, người đứng đầu trong bảy nhà hiền triết của Hy Lạp. Ông cũng được xem là một nhà triết gia đầu tiên trong nền triết học Hy Lạp cổ đại, là "cha đẻ của khoa học". Tên của ông được dùng để đặt cho một định lý toán học do ông phát hiện ra.

Đời sống

Thales sống trong khoảng thời gian từ năm 624 TCN– 546 TCN, ông sinh ra ở thành phố Miletos, một thành phố cổ trên bờ biển gần cửa sông Maeander (của Thổ Nhĩ Kỳ).

Tuổi thọ của ông không được biết một cách chính xác. Có hai nguồn: một nguồn cho là ông sống khoảng 90 tuổi, còn một nguồn khác cho là ông sống khoảng 80 tuổi.

Các học thuyết

Trước Thales, người Hy Lạp giải thích nguồn gốc tự nhiên của thế giới, vạn vật qua các câu truyện thần thoại của chúa trời, của các vị thần và các anh hùng. Các hiện tượng như sấm, sét hay động đất được cho là do các vị thần trong tự nhiên

Nước là khởi nguyên

Ông quan niệm toàn bộ thế giới của chúng ta được khởi nguồn từ nước. Nước là bản chất chung của tất cả mọi vật, mọi hiện tượng trong thế giới. Mọi cái trên thế gian đều khởi nguồn từ nước và khi bị phân hủy lại biến thành nước.

Với quan niệm nước là khởi nguyên của thế giới, của mọi sự vật, hiện tượng. Ông đã đưa yếu tố duy vật vào trong quan niệm triết học giải thích về thế giới. Thế giới được hình thành từ một dạng vật chất cụ thể là nước chứ không phải do chúa trời hay các vị thần.

Hình học

Định lý Thales: $\textstyle \frac{DE}{BC} = \frac{AE}{AC } = \frac{AD}{AB}$

• Định lý Thales: Hai đường thẳng song song định ra trên hai đường thẳng giao nhau những đoạn thẳng tỷ lệ
  • Góc chắn nửa đường tròn thì bằng một vuông
  • Đường kính chia đôi đường tròn thành hai phần bằng nhau
  • Hai góc đáy của tam giác cân thì bằng nhau
  • Hai tam giác nếu có hai cặp góc đối và cặp cạnh tương ứng bằng nhau thì bằng nhau
  • Hai góc đối đỉnh thì bằng nhau

Thiên văn học

Thales là người đầu tiên nghiên cứu về thiên văn học, hiểu biết về hiện tượng nhật thực diễn ra do mặt trăng che khuất mặt trời.

Ông cũng nghĩ ra phương pháp đo chiều cao của các kim tự tháp Ai Cập căn cứ vào bóng của chúng.

Thales được coi là người đầu tiên đặt vấn đề nghiên cứu về Sự sống ngoài Trái Đất

Liên kết ngoài

• Thales of Miletus from The Internet Encyclopedia of Philosophy
• Thales of Miletus from the MacTutor History of Mathematics archive
• Livius, Thales of Miletus by Jona Lendering
• Thales
• Thales' Theorem - Math Open Reference With interactive animation
• Thales biography by Charlene Douglass With extensive bibliography.

Tiếng Việt:

• Thales - Nhà toán học có nhiều đóng góp cho thiên văn học