Kim tự tháp
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
- Để biết thêm về các kiểu khác, gồm cả các Kim tự tháp kiến trúc, xem Kim tự tháp (trang định hướng).
Mục lục |
[sửa] Hình học
Một kim tự tháp n cạnh là một hình khối đa diện được tạo thành bằng cách nối một hình đa giác "n" cạnh tới một điểm, được gọi là đỉnh, bởi n mặt hình tam giác (n≥3).
[sửa] Kiến trúc
Các kim tự tháp nằm trong số những công trình xây dựng lớn nhất của con người.
[sửa] Các lăng mộ cổ
Các công trình có hình kim tự tháp được xây dựng ở nhiều nền văn minh. Các kim tự tháp nổi tiếng nhất là các kim tự tháp Ai Cập — các kim tự tháp vĩ đại được xây dựng bằng gạch hay đá. Ngành khảo cổ học cho rằng chúng được xây lên để làm lăng mộ cho các pharaoh, tuy nhiên những đặc điểm kỳ lạ của chúng đã làm nảy sinh nhiều lý thuyết, đặc biệt bởi vì các kim tự tháp vĩ đại chưa bao giờ yielded a body. Đại kim tự tháp Giza là một trong những cái lớn nhất ở Ai Cập và trên thế giới. Nó và hai kim tự tháp nhỏ hơn Khafra và Menkaura là một trong Bảy kỳ quan thế giới, và là kỳ quan duy nhất còn tồn tại đến ngày nay. Người Ai Cập cổ đại dùng vàng chụp lên đỉnh các kim tự tháp và ốp các mặt ngoài bằng đá vôi trắng đánh bóng, dù nhiều tấm đá như vậy đã bị lấy đi sử dụng vào mục đích khác hoặc đã rơi mất trong lịch sử hàng nghìn năm của kim tự tháp.
Ở phía nam Ai Cập, người Nubian cũng xây dựng các kim tự tháp. Họ xây chúng ở địa điểm xa hơn so với người Ai Cập nhưng chúng có kích thước nhỏ hơn. Các kim tự tháp Nubian được xây với góc dốc lớn hơn các kim tự tháp Ai Cập và chúng cũng không phải là các lăng mộ mà là nơi kỷ niệm những vị vua đã chết. Các kim tự tháp còn được tiếp tục xây dựng ở Nubia tới tận năm 300s sau công nguyên.
Người Mesopotamia cũng xây dựng các kim tự tháp bậc, hay các ziggurat. Ở thời cổ đại, chúng được sơn màu sáng. Vì được làm bằng gạch bùn, hiện chúng còn sót lại rất ít. Tháp Babel theo kinh thánh được cho là một ziggurat của người Babylon.
Một số nền văn minh Mesoamerica cũng xây các công trình có hình kim tự tháp. Các kim tự tháp Mesoamerican cũng thường kiểu bậc, với các đền đài trên đỉnh, giống với kiểu ziggurat của người Mesopotamian hơn là các kim tự tháp Ai Cập. Kim tự tháp lớn nhất theo khối lượng là Đại kim tự tháp Cholula, ở bang Puebla tại Mêhicô. Kim tự tháp này cũng được coi là đài kỷ niệm lớn nhất từng được xây dựng ở bất kỳ nơi nào trên thế giới, nhưng nó hiện vẫn còn đang được khai quật. Có một kim tự tháp hình tròn tại Cuilcuilco, hiện bên trong thành phố Mexico và đa phần vẫn bị dung nham bao phủ sau vụ phun trào từ xa xưa của núi lửa Xictli.
Các kim tự tháp ở Mêhicô được coi là những địa điểm cúng tế (được dùng để giết các nô lệ, hiến tế cho những vị thần quyền uy).
Có một số công trình cổ có hình dáng kim tự tháp khác được tìm thấy ở nhiều nơi tại Georgia.
Có một kim tự tháp ở Roma cổ. Kim tự tháp Cestius cao 27m được xây dựng vào cuối thế kỷ đầu tiên sau Công Nguyên và vẫn tồn tại ngay nay, gần Porta San Paolo.
Có một số ít kim tự tháp đỉnh phẳng ở Trung Quốc. Tần Thuỷ Hoàng đế (221 B.C.~), đã được chôn cùng với các tượng binh sĩ bằng đất nung bên dưới một kim tự tháp lớn ngoài Xi'an ngày nay. Trong những thế kỷ tiếp sau, hơn mười vị vua nhà Hán cũng được chôn cất bên dưới các công trình xây dựng hình kim tự tháp bằng đất.
