Trụ Vương

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Trụ Vương
Vua của Trung Hoa (chi tiết...)
Vua nhà Thương
Trị vì 1154 TCN1123 TCN
Tiền nhiệm Đế Ất
Kế nhiệm Không có: Nhà Thương bị Cơ Phát lật đổ
Thông tin chung
Thê thiếp Khương hoàng hậu
Hoàng quý phi
Dương quý phi
Tô quý phi
Hậu duệ Vũ Canh
Tên thật Ân Thọ
Triều đại Nhà Thương
Thân phụ Đế Ất
Mất 1123 TCN
Minh họa Phong thần diễn nghĩa.
Trái:Tỉ CanVăn Trọng; Phải: Trụ Vương và Đát Kỷ

Đế Tân (帝辛), Trụ (紂), Trụ Tân (紂辛) hay Trụ Vương (紂王) - cũng có thể thêm "Thương" (商) ở trước các tên gọi này - là vị vua cuối cùng đời nhà Thương của lịch sử Trung Quốc [1], ở ngôi từ 1154 TCN - 1123 TCN[2] hoặc 1075 TCN - 1046 TCN[3]. Tên thật của ông là Tử Thụ (子受).

Trụ Vương là con của Đế Ất, tên gọi là Ân Thọ, nổi tiếng là một ông vua dâm đãng. Ông mê Đát Kỷ đến quên việc triều chính. Ông và Đát Kỷ là một cặp được nhắc đến trong lịch sử Trung Quốc với sự phẫn nộ của nhiều người. Tuy vậy, Trụ Vương có sức khỏe hơn người và là một vị vua văn võ song toàn, vì sự tàn bạo đã dẫn đến mất nước về tay nhà Chu.

Những năm đầu[sửa | sửa mã nguồn]

Trong Sử ký, Tư Mã Thiên viết Trụ Vương trong những năm đầu là có khả năng vượt qua những người bình thường, nhanh trí và dễ chóng nảy. Trong truyền thuyết, ông đủ thông minh để giành chiến thắng tất cả các cuộc tranh luận và đủ mạnh để săn thú hoang với hai bàn tay trần của mình [4]. Ông là em trai của Vi Tử (微子) và Vi Trọng (微仲) [5] và cha của Vũ Canh (武庚). Trụ Vương bổ sung thêm đất vào lãnh thổ của Thương bằng cách chiến đấu với các bộ lạc xung quanh, bao gồm cả tộc Đông Di ở phía đông.

Cuối triều đại[sửa | sửa mã nguồn]

Trong những năm sau này, Trụ Vương chỉ biết đến rượu chè, phụ nữ, tình dục và sự thiếu đạo đức, thích làm những việc này thay vì quản lí đất nước và bỏ qua hầu như tất cả các công việc của nhà nước. Theo Tư Mã Thiên, ông thậm chí còn tổ chức những lễ hội với nhiều người tham gia vào quan hệ tình dục cùng một lúc với các thê thiếp của ông và tạo ra các bài hát với lời lẽ thô thiển (khiêu dâm) và nhịp điệu nghèo nàn. Trong truyền thuyết, ông được mô tả như là chịu ảnh hưởng của người vợ độc ác của ông là Đát Kỷ (妲己). Trong văn hóa quần chúng, bao gồm cả tiểu thuyết Phong thần diễn nghĩa, bà được nói đến là bị nhập xác bởi một hồ li tinh.

Một trong những hình thức giải trí nổi tiếng nhất mà Trụ Vương rất thích là "Nhục Lâm - Tửu Trì" (酒池肉林). Đó là một cái hồ lớn đủ chỗ cho một số chiếc xuồng, được xây dựng trên nền cung điện, với lớp lót bên trong là các viên đá hình bầu dục lấy từ bờ biển. Điều này cho phép toàn bộ hồ được lấp đầy với rượu, gọi là Tửu Trì (suối rượu). Một hòn đảo nhỏ được xây dựng ở giữa hồ bơi, với các cây được trồng trên đó được treo đầy các xiên thịt thú rừng nướng treo lơ lửng trên hồ bơi dày đặc đến nỗi ánh mặt trời không xuyên qua các cây thịt xuống mặt đất được gọi là Nhục Lâm (rừng thịt). Điều này cho phép Trụ Vương, bạn bè và thê thiếp của ông trôi dạt trên những chiếc xuồng trong hồ bơi và suốt ngày đêm vui chơi ở đây đến mức không còn biết thời gian và thế giới bên ngoài. Đây được coi là một trong những ví dụ nổi tiếng nhất của sự suy đồi và tham nhũng của một người cai trị trong lịch sử Trung Quốc. Ngoài ra, ông cũng nghe lời Đát Kỷ xây Lộc Đài, là một ngôi nhà to và cao vút để từ trên đỉnh có thể thưởng ngoạn cảnh vật của đất nước.

Để vui lòng Đát Kỷ, ông đã nghe lời xúi giục của bà mà bày ra vô số cực hình tàn khốc mà nổi tiếng nhất là:

  • Sái bồn: đào cái hào to và sâu, sau đó bắt thật nhiều rắn độc bỏ vào, hành hình bằng cách lột hết y phục của nạn nhân rồi xô vào bồn để lũ rắn thay nhau cắn mổ nạn nhân đến chết. Sái Bồn là nơi ông và Đát Kỷ giải sầu bằng việc bày trò đấu vật, các thái giám và cung nữ sẽ đấu với nhau, kẻ thắng sẽ được ban rượu thịt ở Tửu Trì - Nhục Lâm, ai thua sẽ bị ném xuống Sái Bồn cho rắn ăn thịt.
  • Bào lạc: (炮烙之刑) một công cụ chuyên hành hình các quan thần, đó là một ống đồng thật to rỗng ruột, bên dưới là miệng lò dùng để chụm than củi vào, hành hình bằng cách chất củi nung cho cột đồng nóng đỏ rồi đưa nạn nhân đến dí nguyên người nạn nhân vào ống đồng cho thịt da cháy khét, nạn nhân giãy chết rất thê lương.

Nạn nhân của các cực hình này dao động từ dân thường và tù nhân đến các quan chức chính phủ cao cấp, bao gồm cả Mai Bá (梅伯) [6]

Để hỗ trợ cho sự xa hoa của Trụ Vương mỗi ngày, các loại thuế cực kì nặng nề được ban hành. Dân thường phải chịu đựng rất nhiều và do đó và mất hết hy vọng cho nhà Thương. Anh trai của Trụ Vương là Vi Tử cố gắng thuyết phục ông thay đổi nhưng bị quở trách. Người chú của Trụ Vương là Tỷ Can cố làm điều tương tự, nhưng Trụ Vương lại ra lệnh moi tim ông để xem trái tim của nhà hiền triết trông như thế nào.

Những hành vi tàn ác này của Trụ Vương khiến cho chư hầu và các tướng dần dần xa lánh dẫn đến sự suy yếu của nhà Thương sau này.

Kết cục[sửa | sửa mã nguồn]

Trụ Vương và Đát Kỷ để lại sự căm hận cho đời sau. Tây Bá Cơ Xương căm giận Trụ vương, cố tìm cách giấu mình, giả cách quy phục rồi ngầm tập hợp lực lượng chống lại.

Trong nhiều năm, Cơ Xương phát triển lớn mạnh, diệt nhiều nước chư hầu vây cánh của Trụ vương nhưng Trụ vương vẫn chỉ lo hưởng lạc.

Khi Cơ Xương mất, con là Cơ Phát lên ngôi, mang quân đi đánh Thương. Do Trụ vương mất lòng người, các chư hầu ủng hộ Cơ Phát. Tại trận quyết định ở Mục Dã, quân Cơ Phát dù ít hơn vẫn đại thắng quân Thương. Tướng sĩ của Trụ vương trở giáo hàng Cơ Phát. Kinh đô Triều Ca thất thủ, Trụ Vương tập hợp tất cả các kho báu của mình xung quanh trong cung điện và tự thiêu mà chết. Trụ vương làm vua được 32 năm (1154 - 1123 TCN).

Cơ Phát lên làm vua, lập ra nhà Chu, tức là Chu Vũ Vương. Nhà Thương từ vua Thành Thang tới Trụ vương kéo dài 644 năm đến đó chấm dứt.

Thê thiếp[sửa | sửa mã nguồn]

  • Chánh cung Khương hoàng hậu
  • Tây cung Hoàng thị (em gái Hoàng Phi Hổ)
  • Ninh Khánh cung Dương thị
  • Đát Kỷ (mỹ nhân hồng nhan họa thủy, có nghi vấn chỉ xuất hiện trong truyền thuyết)

Trong văn học[sửa | sửa mã nguồn]

Trụ Vương được đề cập trong sách Luận ngữ [7]Tam tự kinh [8]. Ông cũng là một trong các đối tượng chính của Phong Thần Diễn Nghĩa, như đã đề cập ở trên, cùng với đại diện khác nhau có nguồn gốc từ các phương tiện truyền thông phổ biến. Như vậy, Trụ Vương phục vụ như là một mẫu mực (tiêu cực) của quy tắc Nho giáo (được trình bày như là nhà cai trị xấu xa biện minh cho sự thay đổi chế độ theo thiên mệnh), cũng như trở thành một biểu tượng của nền văn hóa phổ biến.

Trong Phong Thần Diễn Nghĩa, Trụ Vương viếng thăm đền thờ nữ thần Nữ Oa và xúc phạm nữ thần với ý kiến của ông về vẻ đẹp của bà. Bị xúc phạm, Nữ Oa quyết định rằng nhà Thương nên kết thúc và ra lệnh cho ba thuộc hạ biến thành ba người phụ nữ xinh đẹp (bao gồm cả Đát Kỷ) để quyến rũ ông. Dưới ảnh hưởng của những người phụ nữ này, Trụ Vương sẽ trở thành một vị vua tàn nhẫn, mất đi sự hỗ trợ của người dân và dẫn đến sự sụp đổ của chính mình.

Phim ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Sử ký Tư Mã Thiên - Những điều chưa biết, Bùi Hạnh Cẩn và Việt Anh dịch (2007), NXB Văn hóa thông tin, thiên:
    • Ân bản kỷ
  • Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), Cố sự Quỳnh Lâm, NXB Thanh Hoá

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Wu, 220.
  2. ^ Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành, sách đã dẫn, tr 18
  3. ^ Theo nghiên cứu của dự án Hạ Thương Chu đoạn đại công trình của các nhà sử học hiện đại Trung Quốc
  4. ^ Wu, 220-221, referencing Sima Qian's Yin Benji chapter (史记 · 辛本纪).
  5. ^ Lüshi Chunqiu (吕氏春秋·仲冬纪第十一)
  6. ^ See, for example, Qu Yuan, Tian Wen (天问). "梅伯受醢".
  7. ^ http://www.afpc.asso.fr/wengu/wg/wengu.php?no=504&l=Lunyu
  8. ^ http://www.afpc.asso.fr/wengu/wg/wengu.php?s=4&l=Sanzijing