Bộ Thỏ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Bộ Thỏ
Thời điểm hóa thạch: Late Paleocene–recent
Oryctolagus cuniculus Tasmania 2.jpg
Thỏ châu Âu (Oryctolagus cuniculus)
Phân loại khoa học
Giới (regnum)Animalia
Ngành (phylum)Chordata
Lớp (class)Mammalia
Phân thứ lớp (infraclass)Eutheria
Đại bộ (magnordo)Boreoeutheria
Liên bộ (superordo)Euarchontoglires
(không phân hạng)Glires
Bộ (ordo)Lagomorpha
Brandt, 1855[1]
Range of Lagomorpha
Range of Lagomorpha
Họ

Bộ Thỏ (Lagomorpha) là một bộ động vật có vú gồm hai họ: Leporidae (thỏ, thỏ đồng) và Ochotonidae (trong tiếng Anh gọi là "pika"). Từ Lagomorpha được ghép từ hai từ tiếng Hy Lạp cổ đại: lagos (λαγώς, "thỏ đồng") + morphē (μορφή, "dạng"). Hiện có khoảng 87 loài thuộc bộ Thỏ còn sinh tồn, trong đó có 29 loài pika, 28 loài thỏ, 30 loài thỏ đồng.[2]

Bộ có quan hệ gần nhất với bộ Thỏ là bộ Gặm nhấm; cả hai cùng nhau tạo nên nhánh Glires. Bộ Thỏ có lẽ bắt nguồn từ châu Á, rồi lan rộng khắp Bắc Bán cầu. Về sau, gặm nhấm dần trở nên lấn lướt và chiếm hữu nhiều hốc sinh thái hơn.

Phân loại và lịch sử tiến hoá[sửa | sửa mã nguồn]

Những danh pháp sau đây từng được dùng để chỉ bộ Thỏ, nay đều là danh pháp đồng nghĩa: Duplicidentata - Illiger, 1811; Leporida - Averianov, 1999; Neolagomorpha - Averianov, 1999; Ochotonida - Averianov, 1999; and Palarodentia - Haeckel, 1895.[1]

Họ Prolagidae nay tuyệt chủng có một loài sống sót đến tận thời cận đại (khoảng năm 1774): Prolagus sardus, với vết tích tìm thấy ở Sardegna, Corse, và những đảo lân cận.[3]

Lịch sử tiến hoá của bộ Thỏ vẫn chưa được làm rõ. Cho tới gần đây, người ta vẫn thường cho rằng Eurymylus, cư ngụ ở Đông Á vào cuối thế Paleocen hay đầu thế Eocen, có liên quan với, hay thậm chí là, tổ tiên của bộ Thỏ.[4] Những nghiên cứu bằng chứng hoá thạch đề xuất rằng bộ Thỏ có lẽ bắt nguồn từ Anagaloidea, còn Eurymylus có quan gần hơn với gặm nhấm (dù không phải tổ tiên trực tiếp).[5] Leporidae xuất hiện vào cuối thế Eocen rồi mau chóng lan ra khắp Bắc Bán cầu; chúng có xu hướng kèo dài cặp chân sau. Ochotonidae xuất hiện vào thế Oligocen ở miền đông châu Á.[6]

Bộ Thỏ chắc hẳn là từng đa dạng hơn nhiều so với ngày nay (chừng 75 chi cùng 230 loài có hoá thạch) với nhiều loài chung sống trong một quần xã.

Một nghiên cứu đề xuất rằng bộ Thỏ bắt nguồn từ tiểu lục địa Ấn Độ, khi mà nơi đây vẫn là lục địa tách biệt với châu Á vào thế Paleocen.[7]

Phân loại[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â Hoffman, R. S.; Smith, A. T. (2005). “Order Lagomorpha”. Trong Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World (ấn bản 3). Johns Hopkins University Press. tr. 185–211. ISBN 978-0-8018-8221-0. OCLC 62265494. 
  2. ^ “lagomorph | mammal”. Truy cập ngày 15 tháng 8 năm 2015. 
  3. ^ Hoffman, R. S.; Smith, A. T. (2005). Prolagus sardus in Wilson, D. E.; Reeder, D. M. Mammal Species of the World (3rd ed.). Johns Hopkins University Press. ISBN 978-0-8018-8221-0. 
  4. ^ Palmer, D. biên tập (1999). The Marshall Illustrated Encyclopedia of Dinosaurs and Prehistoric Animals. London: Marshall Editions. tr. 285. ISBN 1-84028-152-9. 
  5. ^ Rose, Kenneth David (2006). The Beginning of the Age of Mammals. The Johns Hopkins University Press. tr. 315. ISBN 0-8018-8472-1. 
  6. ^ Savage, RJG, & Long, MR (1986). Mammal Evolution: an illustrated guide. New York: Facts on File. tr. 128–129. ISBN 0-8160-1194-X. 
  7. ^ Rose K.D., Deleon V.B., Mmissian P., Rana R.S., Sahni A., Singh L. & Smith T. (2008). – Early Eocene lagomorph (Mammalia) from western India and the early diversification of Lagomorpha. – Proc. Royal Society B, RSPB 2007.1661.R1
  8. ^ The Paleobiology Database Lagomorpha entry Accessed on 13 May 2010