Cơm tấm

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Cơm tấm
Cơm Tấm, Da Nang, Vietnam.jpg
Cơm tấm với thịt nướng và nước mắm
BữaTất cả các bữa trong ngày
Địa điểm xuất xứViệt Nam
Vùng hoặc bangmiền nam Việt Nam
Thành phần chínhGạo tấm

Cơm tấm (hay còn gọi là Cơm tấm Sài Gòn[1][2][3]) là một món ăn Việt Nam có nguyên liệu chủ yếu từ gạo tấm.[4] Dù có nhiều tên gọi ở các vùng miền khác nhau, tuy nhiên nguyên liệu và cách thức chế biến của món ăn trên gần như là giống nhau.[5]

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Ban đầu, Cơm tấm là một món ăn phổ biến của những người nông dân, công nhân nghèo tại vùng đồng bằng sông Cửu Long.[6][7] Vào các năm mùa màng đói kém, nhiều người thường không có đủ gạo ngon để bán, vì vậy họ đã dùng gạo tấm (gạo vỡ)[8] để nấu ăn vì nó luôn có sẵn trong nhà của nhiều hộ gia đình cũng như có tác dụng làm no lâu.[1]

Từ khi Việt Nam đô thị hóa vào nửa đầu thế kỷ 20, Cơm tấm đã trở nên phổ biến ở hầu khắp các tỉnh Nam Bộ, trong đó có Sài Gòn.[9][10][11] Sau khi Sài Gòn trở thành một điểm du lịch với những du khách đến từ nhiều quốc gia trên thế giới, nhiều người bán hàng đã bắt đầu điều chỉnh thành phần của Cơm tấm để phù hợp hơn với khẩu vị của thực khách nước ngoài như việc thêm vào món ăn các nguyên liệu phụ như thịt lợn nướng, chả trứng, v.v..[12] Ngoài ra, phần ăn sau đó cũng đã bắt đầu được phục vụ với đĩa và sử dụng thìa, nĩa thay vì trong bát ăn với đũa.[13]

Thành phần[sửa | sửa mã nguồn]

Dù Cơm tấm có thể có nhiều cách chế biến, gia giảm khác nhau, tuy nhiên một đĩa Cơm tấm truyền thống thường có các thành phần nguyên liệu như sau[8][14][15][16][17]:

  • Gạo tấm - Là thành phần chính của món ăn, gạo tấm là những mảnh vụn của gạo bị vỡ trên đồng lúa khi phơi khô, khi vận chuyển hoặc khi xay sàng gạo hạt gạo tấm, tức hạt gạo bị bể. Gạo này xưa thường được coi là loại gạo thứ phẩm, rớt vãi sau khi sàng, thường dùng cho ăn hoặc cho người ăn lúc quá túng thiếu.[6][9]
  • Nước chấm - Nước chấm của Cơm tấm thường được chế biến bằng cách pha nước mắm với nước lọc và thêm đường. Tùy theo cách chế biếnkhẩu vị của người ăn, nước chấm có thể ngọt nhiều hoặc ngọt ít (mặn) hoặc chua.[9]
  • Mỡ hành - Là một hỗn hợp lỏng được làm từ hành lá, phi dầu hoặc mỡ, đôi khi còn được trộn với tóp mỡ chiên. Tùy theo khẩu vị mà thành phần có thể được thêm hoặc không được thêm.
  • Các món mặn ăn kèm theo của Cơm tấm thường là[18][19]:
  1. Sườn - Chủ yếu là sườn heo được tẩm ướp gia vị chua ngọt và sau đó đem nướng.
  2. Chả - Hay còn gọi là Chả trứng, được làm từ trứng, cua, thịt băm, nấm mèomiến xay nhuyễn. Chả trứng được chưng sẵn thành một cái bánh hình tròn hoặc hình chữ nhật, khi phục vụ sẽ xắt thành lát.
  3. Trứng - Thường là trứng ốp la.
  4. - Là hỗn hợp nhiều thứ gồm thịt heo cắt sợi, da heo cắt sợi trộn với thínhgia vị.

Đôi khi Cơm tấm còn được ăn kèm với thịt kho tàu, đậu hũ nhồi thịt, cá chiên, , rau, đồ xào,... giống như cơm thường. Kiểu ăn này có thể thấy ở các quán Cơm tấm đêm.[21]

Thưởng thức[sửa | sửa mã nguồn]

Một đĩa Cơm tấm thường được phục vụ kèm với một bát nước chấm và một bát nước canh, trên cùng đĩa ăn sẽ là một miếng sườn nướng và xung quanh là các món ăn mặn kèm khác cùng với mỡ hành được rưới lên trên cùng.[22]

Cơm tấm khi phục vụ sẽ được bày trên đĩa hoặc hộp nếu mua về. Để xúc thức ăn thì dùng thìa và nĩa, tuy nhiên chỉ có người miền Nam mới thường dùng, còn người miền Trung và miền Bắc không quen dùng nĩa, vì vậy các tiệm cơm phục vụ ở địa phương sẽ thường có thêm đũa để dễ sử dụng.[13][23]

Ảnh hưởng[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày nay, Cơm tấm là một trong những món ăn phổ biến và được coi là một phần của "văn hóa Sài Gòn".[9][24][25] Sự phổ biến của món ăn lớn đến nỗi đã có một câu nói ẩn dụ phổ biến rằng: "Người Sài Gòn ăn Cơm Tấm như người Hà Nội ăn Phở".[26]

Tháng 3 năm 2012, trong một bài báo CNN đã nhận xét rằng Cơm tấm là món ăn hè phố bình dân hấp dẫn.[27] Cũng vào ngày 1 tháng 8 năm 2012, Tổ chức Kỷ lục châu Á đã công nhận kỷ lục Châu Á về giá trị ẩm thực cho Cơm tấm Sài Gòn cùng chín món ăn Việt Nam khác.[28][29]

Thư viện ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a b Khánh Long (2 tháng 4 năm 2021). “Cơm tấm Sài Gòn”. Báo ảnh Việt Nam.
  2. ^ V.H (2 tháng 1 năm 2015). “Cơm tấm Sài Gòn”. Dân trí.
  3. ^ Trần Tiến Dũng (27 tháng 4 năm 2018). “Sài Gòn chính gốc: cơm tấm”. Phụ nữ Online.
  4. ^ “Cơm tấm”. Tasteatlas.
  5. ^ “Hot spots”. Thanh niên. 5 tháng 1 năm 2012.
  6. ^ a b Phạm Công Luận (31 tháng 1 năm 2020). “DĨA CƠM TẤM MẲN TRƯỜNG TÀU”. Người lao động.
  7. ^ “CƠM TẤM - "CƠM NHÀ NGHÈO". dulichcongdoangiaoductphcm.com. 16 tháng 3 năm 2020.
  8. ^ a b loannguyen (5 tháng 9 năm 2009). “Cơm tấm Sài Gòn”. Người lao động.
  9. ^ a b c d Lê Văn Nghĩa (23 tháng 1 năm 2018). “Mùi vị Sài Gòn trong cơm tấm”. Tuổi trẻ.
  10. ^ An Nhiên (24 tháng 10 năm 2019). “Điểm danh 7 món ăn đặc sản Sài Gòn bạn nhất định phải thử một lần trong đời”. Phụ nữ sức khỏe.
  11. ^ Thành Danh (25 tháng 4 năm 2017). “Cơm tấm - cái nết của người Sài Gòn”. Sống Mới.
  12. ^ loanphuong (22 tháng 3 năm 2010). “Cơm tấm Sài Gòn xưa nay”. Người lao động.
  13. ^ a b Vy Nguyễn (5 tháng 9 năm 2009). “Hứa hẹn cơm tấm ở Mỹ”. Tuổi trẻ.
  14. ^ adminct (2 tháng 3 năm 2015). “Com Tam – Traditional Vietnamese Broken Rice Food”. Vietnam Culinary.
  15. ^ yummyvietnam (25 tháng 4 năm 2019). “WHAT IS BROKEN RICE? HERE 'S WHAT YOU SHOULD KNOW !!!”. YummY Vietnam.
  16. ^ Cook, Karla (23 tháng 11 năm 2003). “RESTAURANTS; Benefits of Vietnamese”. New York Times.
  17. ^ “Broken Rice – What Is It?”. runawayrice.com.
  18. ^ Xuân Quê (15 tháng 12 năm 2015). “Cơm tấm bì sườn chả, món ngon Sài Gòn”. Thanh niên.
  19. ^ Một đĩa cơm tấm thường có thể bao gồm cả sườn, bì, chả, trứng hoặc một trong số các thành phần trên.
  20. ^ “5 địa chỉ ăn cơm tấm ngon ở Hà Nội”. Hà Nội Mới.
  21. ^ Vân Nghi (5 tháng 6 năm 2021). “Cơm tấm đêm”. Sài Gòn giải phóng.
  22. ^ Vinh Đào (30 tháng 10 năm 2014). “Real street food – No 3: Com Tam, broken rice from Ho Chi Minh City”. The Guardian.
  23. ^ Pulido, Izzy (6 tháng 4 năm 2019). “Saigon Street Food: Broken Rice (Com Tam)”. Cmego Travel Guide. Bản gốc lưu trữ ngày 24 tháng 10 năm 2020. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2021.
  24. ^ Xuân Hội (1 tháng 7 năm 2019). “Cơm tấm - đặc sản Sài Thành”. dulichvietnam.com.
  25. ^ Thanh Tuyết (20 tháng 5 năm 2017). “Khách Tây thích ăn gì nhất khi đến Sài Gòn?”. VnExpress.
  26. ^ “Ăn cơm tấm sườn bì chả đúng kiểu Sài Gòn tại Hà Nội”. Zing News. 30 tháng 9 năm 2014.
  27. ^ Thi Trân (24 tháng 3 năm 2012). “Cơm tấm, bún bò Huế được CNN xem là món hè phố hấp dẫn”. VnExpress.
  28. ^ Thất Sơn (4 tháng 8 năm 2012). “Gỏi cuốn, cơm tấm Sài Gòn đoạt kỷ lục châu Á”. VnExpress.
  29. ^ Anh Đào (8 tháng 9 năm 2012). “12 món ăn Việt Nam xác lập kỷ lục châu Á”. Giáo dục Việt Nam.

Thư mục[sửa | sửa mã nguồn]

  • Freeman, Meera. (2002). The flavours of Vietnam. Nhân, Lê Văn. Melbourne, Victoria, Australia: Black Inc. ISBN 1-86395-283-7. OCLC 55104782.
  • Marton, Renee (15 tháng 9 2014). Rice: a global history. London. ISBN 978-1-78023-412-0. OCLC 914328434.
  • Sơn, Nam (2000). Đất Gia Định - Bến Nghé Xưa & Người Sài Gòn. Thành phố Hồ Chí Minh: NXB Trẻ. ISBN 978-604-1-12851-4.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]