Henry I của Anh

Henry I
Chân dung Vua Henry I, tác phẩm của một họa sĩ vô danh
Quốc vương nước Anh
Tại vị	5 tháng 8 năm 1100- 1 tháng 12 năm 1135
Đăng quang	5 tháng 8 năm 1100
Tiền nhiệm	William II
Kế nhiệm	Stephen
Công tước xứ Normandie
Tại vị	1106 – 1 tháng 12 năm 1135
Tiền nhiệm	Robert II
Kế nhiệm	Stephen
Thông tin chung
Sinh	1068 có thể là Selby, Yorkshire, Anh
Mất	1 tháng 12 năm 1135 (66/67 tuổi) Saint-Denis-en-Lyons, Normandie, Pháp
An táng	Tu viện Reading
Phối ngẫu	Matilda của Scotland (cưới 1100 – mất 1118) Adelheid xứ Leuven (cưới 1121)
Hậu duệ	Hoàng hậu Matilda William Adelin, Công tước xứ Normandie Ngoài giá thú: Robert, Bá tước thứ 1 xứ Gloucester Aline, Phu nhân xứ Montmorency Juliane de Fontevrault Matilda, Nữ Bá tước xứ Perche Richard xứ Lincoln Sybilla, Vương hậu Scotland Reginald, Bá tước thứ 1 xứ Cornwall Matilda, Nữ Công tước xứ Brittany Robert, Lãnh chúa xứ Okehampton Matilda, Viện trưởng của Tu viện Montvilliers Henry FitzRoy Fulk FitzRoy Gilbert FitzRoy
Hoàng tộc	Normandy
Thân phụ	William I của Anh
Thân mẫu	Mathilde xứ Vlaanderen

Henry I của Anh (1068/1069 – 1 tháng 12 năm 1135) là con thứ năm của William Kẻ Chinh phục và là vị vua đầu tiên sinh tại Anh từ sau sự xâm lược của người Normandie năm 1066. Ông nối ngôi người anh ruột William II để trở thành vua nước Anh từ năm 1100 và đánh bại người anh cả, Robert Curthose, để trở thành Công tước xứ Normandy năm 1106. Henry I còn được gọi là Beauclerc vì tính ham hiểu biết, hay Lion of Justice (Sư tử của công lý) nhờ bộ máy hành chính và pháp luật mà ông xây dựng thời đó.

Triều đại của Henry được biết đến với chủ nghĩa cơ hội chính trị. Ông chính thức kế thừa ngôi vị khi người anh Robert đang tham dự cuộc thập tự chinh thứ nhất, giai đoạn đầu của triều đại Henry I được đánh dấu bởi những cuộc chiến tranh giành quyền lực nước Anh và Normandie với Robert. Tuy vậy thì Henry cũng đã thành công trong việc thống nhất hai vương quốc từ sau sự chia rẽ khi cha ông mất năm 1087. Dưới sự trị vì của Henry, ông đã trao cho giai cấp địa chủ bản Hiến chương Tự do (Charter of Liberties), một bản hiến chương xác định rõ những quyền của đức vua, tạo tiền đề cho sự ra đời của Magna Carta, trong đó xác định luật lệ áp dụng cho cả nhà vua.

Ngoài ra, triều đại của vua Henry I còn được biết đến với những cải cách về pháp luật và tài chính, ông cho lập ra Bộ tài chính để cải cách ngân khố. Ông cũng sử dụng các quan lại đi vi hành để kiểm soát sự lạm dụng quyền lực ở cấp vùng và địa phương, điều này đã nhận được phản ứng tích cực từ người dân. Sự khác biệt về dân số Anh và Normandie cũng bắt đầu tan vỡ trong thời đại của ông và bản thân vua Henry cũng kết hôn với con gái một gia đình hoàng tộc cũ của Anh. Ông cũng thực hiện sự hòa giải với nhà thờ sau những bất đồng từ thời William II để lại. Dù vậy thì triều đại của Henry I cũng không phải là suôn sẻ từ đầu tới cuối, khi người con cả của ông William Adelin chết sau vụ đắm tàu nghiệt ngã của con tàu White Ship. Sau cái chết của người con trai, vua Henry có ý định trao ngôi cho người con gái là Hoàng hậu Matilda nhưng cuối cùng triều đại của ông lại kết thúc bởi một thời kỳ nội chiến sau đó (được biết với tên The Anarchy, tạm dịch: Thời kỳ hỗn loạn).

Hôn nhân và con cái

Henry I có hai người vợ chính thức:

• Matilda của Scotland (1080 - 1118), con gái Vua Malcolm III của Scotland và vương hậu Margaret của Wessex.
  • Matilda, Nữ chúa của người Anh (1102 - 1167), kết hôn với Vua Heinrich V của Thánh chế La Mã, không có hậu duệ; kết hôn lần hai với Vua Geoffroy V xứ Anjou, có hậu duệ.
  • William Adelin, Công tước xứ Normandy (1103 - 1120), được coi là người thừa kế ngai vàng, qua đời trong thảm họa White Ship. Cái chết của ông đã gây ra một cuộc khủng hoảng kế vị Anh, còn được biết đến là thời kỳ Vô chính phủ. Kết hôn với Matilda xứ Anjou, không có hậu duệ.
• Adelheid xứ Leuven (1103 - 1151), con gái Godfried I xứ Leuven, Phong địa Bá tước xứ Brabant và Công tước Hạ Lotharingia và Ida xứ Chiny, hậu duệ của Charlemagne.

Ngoài ra, ông nổi tiếng là trăng hoa, có vô số tình nhân và con ngoại hôn:

• Không rõ tên, xuất thân từ gia đình Gay ở phía bắc Oxfordshire
  • Robert FitzRoy, Bá tước xứ Gloucester (1090 - 1147), kết hôn với Mabel FitzRobert, có hậu duệ. Chắt gái của ông là Isabella, về sau trở thành vợ Vua John của Anh.
• Ansfride, góa phụ của Aanskill
  • Richard xứ Lincoln (? - 1120), cùng em trai William qua đời trong thảm họa White Ship.
  • Juliane de Fontevrault (1090 - 1136), kết hôn với Eustace xứ Breteuil, có hậu duệ.
  • Fulk FitzRoy (1092 - 1132), Tu sĩ tại Tu viện Abingdon
• Sybilla Corbet của Alcester (1077 - 1157), con gái Robert Corbet, Lãnh chúa Alcester và Adele của Alcester.
  • Sybilla xứ Normandy (1092 - 1122), kết hôn với Vua Alexander I của Scotland, không có hậu duệ.
  • William Constable (1105 - 1187)
  • Reginald de Dunstanville, Bá tước xứ Cornwall (1110 - 1175), kết hôn với Mabel FitzRichard, con gái của William FitzRichard, có hậu duệ.
  • Gundred của Anh (1114 - 1146), kết hôn với William de Tracy, con trai của Turgisus de Tracy, có hậu duệ.
  • Rohese của Anh (1114 - ?), kết hôn với Henry de la Pomeroy, không có hậu duệ.
• Edith Forne (? - 1129), con gái của Forn Sigulfson, Lãnh chúa Greystoke.
  • Robert FitzEdith (? - 1172), Lãnh chúa phong kiến ​​của Okehampton. Kết hôn với Matilda d'Avranches, có hậu duệ.
• Không rõ tên, em gái hoặc con gái của Walter xứ Gand
  • Gilbert FitzRoy
• Nest ferch Rhys (1085 - 1136), con gái Vua Rhys ap Tewdwr.
  • Henry FitzRoy (1100/1104 - 1157), Lãnh chúa của Lâu đài Narberth, có hậu duệ.
• Edith
  • Matilda FitzRoy, Nữ bá tước Perche (1080? - 1120), qua đời trong thảm họa White Ship. Kết hôn với Rotrou III của Perche, có hậu duệ.
• Isabel de Beaumont, Nữ bá tước Pembroke
  • Isabel FirzRoy
• Không rõ danh tính
  • Matilda FitzRoy, Nữ Công tước xứ Brittany, kết hôn với Conan III xứ Brittany, có hậu duệ.
  • Mabel, kết hôn với William Gouet, không có hậu duệ.
  • Constance, Nữ Tử tước xứ Beaumont-sur-Sarthe
  • Alice FitzRoy (? - 1141), kết hôn với Matthew I của Montmorency, có hậu duệ.
  • Matilda FitzRoy, Viện trưởng tu viện Montivilliers.
  • Rohese FitzRoy, kết hôn với Henry de la Pomerai
  • Emma FitzRoy, kết hôn với Guy xứ Laval
  • Elizabeth Fitzroy, có thể là vợ của Fergus xứ Galloway

Henry I

Thư mục

• Barlow, Frank (1999). The Feudal Kingdom of England, 1042–1216 (ấn bản thứ 5). Harlow, UK: Pearson Education. ISBN 978-0-5823-8117-9.
• Bethell, Denis (1971). "The Making of a Twelfth Century Relic Collection". Popular Belief and Practice. Quyển 8. tr. 61–72.
• Brett, Martin (1975). The English Church Under Henry I. Oxford, UK: Oxford University Press. ISBN 978-0-1982-1861-6.
• Carpenter, David (2004). The Struggle for Mastery: The Penguin History of Britain 1066–1284. London, UK: Penguin. ISBN 978-0-1401-4824-4.
• Chibnall, Marjorie (1992). "Mercenaries and the Familia Regis under Henry I". Trong Strickland, Matthew (biên tập). Anglo-Norman Warfare. Woodbridge, UK: The Boydell Press. tr. 93–127. ISBN 978-0-8511-5327-8.
• Chibnall, Marjorie (1993). The Empress Matilda: Queen Consort, Queen Mother and Lady of the English. Oxford, UK: Blackwell. ISBN 978-0-6311-9028-8.
• Crouch, David (1986). The Beaumont Twins: The Roots and Branches of Power in the Twelfth Century. Cambridge University Press. ISBN 0-5213-0215-3. OL 21497976M.
• Crouch, David (2002). The Normans: The History of a Dynasty. London, UK: Hambledon Continuum. ISBN 978-1-8528-5595-6.
• Cooper, Alan (2001). ""The Feet of Those That Bark Shall Be Cut Off": Timorous Historians and the Personality of Henry I". Trong Gillingham, John (biên tập). Anglo-Norman Studies: Proceedings of the Battle Conference, 2000. Woodbridge, UK: The Boydell Press. tr. 47–68. ISBN 978-0-8511-5825-9.
• David, Charles W. (1929). "The Claim of King Henry I to Be Called Learned". Trong Taylor, C. H.; LaMonte, J. L (biên tập). Anniversary Essays in Medieval History by Students of Charles Homer Haskins. Boston, US and New York, US: Houghton Mifflin. tr. 45–56. OCLC 615486047.
• Davies, R. R. (1990). Domination and Conquest: The Experience of Ireland, Scotland and Wales, 1100–1300. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 978-0-5210-2977-3.
• Duffy, Mark (2003). Royal Tombs of Medieval England. Stroud, UK: Tempus. ISBN 978-0-7524-2579-5.
• Green, Judith (1989). The Government of England Under Henry I. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 978-0-5213-7586-3.
• Green, Judith (2003). "Le Gouvernement d'Henri Ier Beauclerc en Normandie". Trong Bouet, Pierre; Gazeau, Véronique (biên tập). La Normandie et l'Angleterre au Moyen âge (bằng tiếng Pháp). Caen, France: Publications du CRAHM. tr. 61–73. ISBN 978-2-9026-8514-1.
• Green, Judith (2009). Henry I: King of England and Duke of Normandy. Cambridge, UK: Cambridge University Press. ISBN 978-0-5217-4452-2.
• Hallam, Elizabeth M.; Everard, Judith A. (2001). Capetian France, 987–1328 (ấn bản thứ 2). Harlow, UK: Longman. ISBN 978-0-5824-0428-1.
• Haskins, Charles Homer (1918). Norman Institutions. Cambridge, US: Harvard University Press. OCLC 459798602.
• Hollister, C. Warren; Baldwin, John W. (1978). "The Rise of Administrative Kingship: Henry I and Philip Augustus". The American Historical Review. Quyển 83 số 4. tr. 867–805. doi:10.2307/1867650. ISSN 0002-8762. JSTOR 1867650.
• Hollister, C. Warren (2003). Frost, Amanda Clark (biên tập). Henry I. New Haven, US and London, UK: Yale University Press. ISBN 978-0-3000-9829-7.
• Huneycutt, Lois L. (2003). Matilda of Scotland: a Study in Medieval Queenship. Woodbridge, UK: The Boydell Press. ISBN 978-0-8511-5994-2.
• King, Edmund (2010). King Stephen. New Haven, US and London, UK: Yale University Press. ISBN 978-0-3001-1223-8.
• Mason, Emma (2008). King Rufus: the Life and Murder of William II of England. Stroud, UK: The History Press. ISBN 978-0-7524-4635-6.
• Mayr-Harting, Henry (2011). Religion, Politics and Society in Britain, 1066–1272. Harlow, UK: Longman. ISBN 978-0-5824-1413-6.
• Newman, Charlotte A. (1988). The Anglo-Norman Nobility in the Reign of Henry I: the Second Generation. Philadelphia, US: University of Pennsylvania Press. ISBN 978-0-8122-8138-5.
• Poole, A. L. (1993) [1951]. From Domesday Book to Magna Carta, 1087–1216: Oxford History of England. Oxford, UK: Oxford University Press. ISBN 978-0-1928-5287-8.
• Prestwich, J. O. (1992). "The Military Household of the Norman Kings". Trong Strickland, Matthew (biên tập). Anglo-Norman Warfare. Woodbridge, UK: The Boydell Press. tr. 128–142. ISBN 978-0-8511-5327-8.
• Southern, Richard (1962). "The Place of Henry I in English History". Proceedings of the British Academy. Quyển 48. tr. 127–169. ISSN 0068-1202.
• Thompson, Kathleen (2003). "Affairs of State: the Illegitimate Children of Henry I". Journal of Medieval History. Quyển 29 số 2. tr. 129–151. doi:10.1016/S0304-4181(03)00015-0. ISSN 0304-4181. S2CID 144398531.
• Thompson, Kathleen (2007). "From the Thames to Tinchebray: the Role of Normandy in the Early Career of Henry I". Trong Fleming, Donald F.; Pope, Janet M. (biên tập). Henry I and the Anglo-Norman World: Studies in Memory of C. Warren Hollister. Woodbridge, UK: The Boydell Press. tr. 16–26. ISBN 978-1-8438-3293-5.
• Vaughn, Sally N. (2007). "Henry I and the English Church: the Archbishops and the King". Trong Fleming, Donald F.; Pope, Janet M (biên tập). Henry I and the Anglo-Norman World: Studies in Memory of C. Warren Hollister. Woodbridge, UK: The Boydell Press. tr. 133–157. ISBN 978-1-8438-3293-5.
• Ward, Jennifer (2006). Women in England in the Middle Ages. London, UK: Hambledon Continuum. ISBN 978-0-8264-1985-9.
• White, G. W., biên tập (1949). The Complete Peerage. Quyển 11. London, UK: St. Catherine Press. OCLC 568761046.

Liên kết ngoài

• Henry I tại trang web chính thức của Quân chủ Liên hiệp Anh
• Henry I tại BBC History
• Chân dung của Vua Henry I tại Phòng Trưng bày Chân dung Quốc gia, Luân Đôn