Kim Young-sam

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Kim Yeong-sam)
Bước tới: menu, tìm kiếm
Kim Young-sam
Kim Young Sam 1996.png
Kim Young-sam, năm 1996
Chức vụ
Tổng thống thứ bảy của Hàn Quốc
Nhiệm kỳ 25 tháng 2 năm 1993 – 25 tháng 2 năm 1998
Tiền nhiệm Roh Tae-woo
Kế nhiệm Kim Dae-jung
Thông tin chung
Đảng phái Tự do (1954–58)
Dân chủ (1958–61)
Tân Dân chủ (1967–80)
Dân chủ Hàn Quốc (1981–85)
Tân Dân chủ Hàn Quốc (1985–87)
Dân chủ Thống nhất (1987–90)
Tự do Dân chủ (1990–97)
Chính trị gia độc lập (1997–2015)
Sinh 20 tháng 12, 1927(1927-12-20)
Đảo Geoje, Nam Gyeongsang, Triều Tiên
Mất 22 tháng 11, 2015 (87 tuổi)
Seoul, Hàn Quốc
Alma mater Đại học Quốc gia Seoul (Cử nhân)
Tôn giáo Tin Lành
Con cái 5
Chữ ký Kim Young-Sam signature.svg
Binh nghiệp
Thuộc Quân đội Hàn Quốc
Cấp bậc Student soldier
Hangugeo-Chosonmal.png
Bài viết này có chứa các ký tự tiếng Hàn. Nếu không được hỗ trợ hiển thị đúng, bạn có thể sẽ nhìn thấy các ký hiệu chấm hỏi, ô vuông, hoặc ký hiệu lạ khác thay vì các ký tự Chosŏn'gŭl hay Hanja.
Korean name
Hangul 김영삼
Hanja
Romaja quốc ngữ Gim Yeongsam
McCune–Reischauer Kim Yŏngsam
Bút danh
Hangul 거산
Hanja
Romaja quốc ngữ Geosan
McCune–Reischauer Kŏsan

Kim Young-sam (tiếng Triều Tiên: 김영삼| hanja: 金泳三; phát âm tiếng Triều Tiên: [kim jʌŋsʰam]; 20 tháng 12 năm 192722 tháng 11 năm 2015) là chính khách, nhà hoạt động dân chủ Hàn Quốc, và là Tổng thống thứ bảy của Hàn Quốc từ năm 1993 đến 1998. Kể từ năm 1961, ông dành gần ba thập niên để lãnh đạo phong trào đối lập, và là một trong những lãnh tụ đối lập nhiều ảnh hưởng nhất chống lại sự cai trị độc đoán của Park Chung-heeChun Doo-hwan.

Đắc cử tổng thống năm 1992, Kim là nhân vật dân sự đầu tiên đảm nhiệm chức vụ này sau 30 năm đất nước ở dưới sự cai trị của quân đội. Ông nhậm chức này 25 tháng 2 năm 1993, phục vụ một nhiệm kỳ duy nhất kéo dài 5 năm theo quy định của hiến pháp. Kim lãnh đạo chiến dịch chống tham nhũng được tiến hành trên quy mô lớn, bắt giữ 2 người tiền nhiệm, và thúc đẩy chính sách quốc tế hóa gọi là Seyehwa.

Mặc dù có những thời điểm bị xem là nhà lãnh đạo thiếu sức thu hút đối với công chúng cũng như thiếu kiên định trong một số vấn đề quan trọng như an ninh quốc gia và chính sách ngoại giao, Kim Young-sam được nhìn nhận là một nhân vật giỏi thương thảo, có khả năng xây dựng uy tín cá nhân như là một chính khách sáng suốt và có viễn kiến trên chính trường.[1]

Thiếu thời và học vấn[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 20 tháng 12 năm 1927, Kim chào đời ở đảo Geoje đông nam bán đảo Triều Tiên trong một gia đình khá giả theo nghề cá, lúc đó Triều Tiên đang ở dưới sự cai trị của Nhật Bản.[2] Kim là con cả trong gia đình có một con trai và năm con gái.[1] Thời Chiến tranh Triều Tiên, Kim phục vụ trong quân đội Hàn Quốc. Năm 1952, Kim tốt nghiệp Đại học Quốc gia Seoul với văn bằng Cử nhân Triết học.[3]

Chính trường[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1954, là thành viên đảng cầm quyền dưới thời Syngman Rhee, Tổng thống đầu tiên của Hàn Quốc, Kim được bầu vào Quốc hội Hàn Quốc,[2] trải qua chín nhiệm kỳ đại diện cho các quận ở Geoje và Pusan. Vào thời điểm ấy, ở tuổi 27 ông là nghị sĩ trẻ tuổi nhất từng phục vụ trong Quốc hội.[4] Tuy nhiên, chỉ vài tháng sau, Kim rời bỏ đảng cầm quyền và gia nhập khối đối lập khi Syngman Rhee muốn sửa đổi Hiến pháp.[2] Cùng với Kim Dae-jung, Kim mạnh mẽ chỉ trích chính quyền quân sự của Park Chung-hee và Chun Do-hwan.

Lãnh đạo Đảng Tân Dân chủ[sửa | sửa mã nguồn]

Kim Young-sam, năm 1975

Năm 1974, Kim đắc cử Chủ tịch đảng Tân Dân chủ. Sau một thời gian mất quyền lãnh đạo trong năm 1976, ông trở lại với đầy đủ quyền lực trong năm cuối của chính quyền Park Chung-hee. Kim chủ trương không thỏa hiệp hoặc cộng tác với Đảng Cộng hòa Dân chủ của Park cho đến khi Hiến pháp Yushin bị bãi bỏ. Ông mạnh mẽ chỉ trích chính quyền Park, điều này dẫn đến nguy cơ ông có thể bị cầm tù theo hiến pháp mới.[5]

Tháng 8 năm 1979, Kim cho phép 200 nữ công nhân của Công ty Thương mại Y. H. sử dụng trụ sở Đảng Tân Dân chủ để biểu tình ngồi lì. Một ngàn cảnh sát được huy động để bố ráp trụ sở và bắt giữ các công nhân biểu tình.[6] Một nữ công nhân bị thiệt mạng, nhiều nhà làm luật bị đánh đập khi cố bảo vệ các công nhân, một số phải nhập viện. Sự kiện Y. H. thu hút sự chú ý của công luận, Kim tuyên cáo chế độ Park sắp cáo chung.[7] Park quyết tâm loại bỏ Kim khỏi chính trường, ông sử dụng Cơ quan Tình báo Trung ương Hàn Quốc thực hiện mục tiêu này. Tháng 9 năm 1979, một tòa án ra lệnh đình chỉ chức chủ tịch Đảng Tân Dân chủ của Kim.[8][9]

Sau khi Kim kêu gọi Hoa Kỳ ngưng ủng hộ Park Chung-hee khi ông trả lời một cuộc phỏng vấn của tờ New York Times,[8][10] Park muốn bỏ tù Kim nhưng chính quyền Carter, quan tâm đến tình trạng vi phạm nhân quyền đang gia tăng, mạnh mẽ cảnh báo Park không nên bắt bớ đảng đối lập. Khi Kim bị trục xuất khỏi Quốc hội trong tháng 10 năm 1979, Hoa Kỳ triệu hồi đại sứ về Washington, D. C.,[7] đồng thời 66 nghị sĩ thuộc Đảng Tân Dân chủ từ chức khỏi Quốc hội.[10]

Khi tin tức lan truyền rằng chính phủ chấp nhận sự từ chức tập thể này, một cuộc nổi dậy bùng phát tại Pusan quê nhà của Kim. Đây là cuộc biểu tình lớn nhất kể từ khi Sygman Rhee làm tổng thống, lan rộng đến thành phố Masan kế cận và những thành phố khác. Sinh viên cùng người dân kêu gọi chấm dứt chế độ độc tài.[7] Cuộc khủng hoảng là một trong những nguyên nhân dẫn đến vụ ám sát Park Chung-hee ngày 26 tháng 10 năm 1979 do Giám đốc Cơ quan Tình báo Trung ương Hàn Quốc (KCIA), Kim Jae-gyu, chủ mưu.[8]

Kim Young-sam, Chủ tịch Đảng Tân Dân chủ gặp Tổng thống Park Chung-hee, tháng 5 năm 1975

Quản thúc[sửa | sửa mã nguồn]

Lập trường cứng rắn của chính quyền đối với khối đối lập được duy trì dưới sự cai trị của Chun Doo-hwan, một tướng lãnh lên cầm quyền sau cuộc đảo chính quân sự ngày 12 tháng 12 năm 1979. Kim Young-sam bị trục xuất khỏi quốc hội và bị cấm hoạt động chính trị từ năm 1980 đến 1985. Năm 1983, ông tuyệt thực 21 ngày phản đối chính quyền Chun Doo-hwan.[11]

Trong cuộc khủng hoảng chính trị tháng 6 năm 1987 khi bùng nổ những cuộc chạm trán dữ dội giữa sinh viên và cảnh sát chống bạo động, cách hành xử khôn khéo của Kim trong cương vị lãnh đạo khối đối lập khi ông chấp nhận thương thảo với lãnh đạo đảng cầm quyền, Roh Tae-woo, đã khai sinh cuộc cải cách dân chủ, theo đó hiến pháp được sửa đổi để tổ chức bầu cử tổng thống trực tiếp, phục hồi nền tự do dân chủ và các quyền công dân. Cũng theo thỏa thuận này, lệnh quản thúc Kim được gỡ bỏ, các quyền dân sự của ông được phục hồi để ông có thể tranh cử.[1]

Tranh cử tống thống năm 1987[sửa | sửa mã nguồn]

Khi cuộc bầu cử dân chủ đầu tiên tổ chức năm 1987 sau khi Chun về hưu, Kim Young-sam và Kim Dae-jung cùng ra tranh cử khiến khối đối lập bị chia phiếu để Roh Tae-woo, tướng hồi hưu được Chun chọn làm người kế vị, thắng cử. Năm 1990, Kim bất ngờ sáp nhập Đảng Dân chủ Thống nhất của ông với Đảng Dân chủ Công lý đang cầm quyền của Roh thành Đảng Dân chủ Tự do, nay là Đảng Đại Dân tộc.[5]

Tổng thống (1993-1998)[sửa | sửa mã nguồn]

Là ứng cử viên của đảng cầm quyền,[2] Kim Young-sam đánh bại Kim Dae-jung trong cuộc bầu cử tổng thống năm 1992. Từ một nhà lãnh đạo phong trào dân chủ đối lập với nhà cầm quyền quân sự trong nhiều năm, khi trở nên tổng thống dân cử, Kim đã thiết lập nền tảng cho tiến trình chuyển giao quyền lực êm thắm tại một đất nước vốn nổi tiếng với những cuộc đảo chính quân sự.[2]

Kim Young-sam tiến hành cải tổ chính quyền và cải cách nền kinh tế của đất nước. Một trong những hành động đầu tiên của ông là khởi xướng chiến dịch chống tham nhũng, bắt đầu từ giới chóp bu, ông cũng hứa không sử dụng quỹ đen.[2] Ông được xem là nhà lãnh đạo có công giải tán một nhóm nhiều thế lực trong quân đội cũng như chuyển hóa hệ thống tài chính vốn nhiều mờ ám của Hàn Quốc trở nên minh bạch.[2] Ông cũng ra lệnh cấm mở tài khoản ngân hàng dưới bí danh. Đây là một bước quan trọng trong nỗ lực chống tham nhũng của Hàn Quốc bởi vì nhiều chính trị gia và doanh nhân thường không khai tên thật để che giấu những khoản tiền bất chính.[12]

Kim yêu cầu viên chức chính phủ và quân đội công khai tài chính khiến một số sĩ quan cao cấp và thành viên nội các phải từ nhiệm.[13] Ông cho bắt giữ hai nhân vật tiền nhiệm, Chun và Roh, truy tố họ về tội tham nhũng và phản quốc do vai trò của họ trong các cuộc đảo chính quân sự, các cuộc trấn áp đẫm máu phong trào dân chủ, và nhận hàng trăm triệu đô-la tiền hối lộ từ các doanh nghiệp. Đến cuối nhiệm kỳ tổng thống của Kim, cả hai đều được ân xá theo tinh thần hòa giải dân tộc, và sau khi Tổng thổng tân cử Kim Dae-Jung được tham khảo ý kiến.[2][12] Ông cũng ân xá cho hàng ngàn tù chính trị, gỡ bỏ án hình sự cho những người ủng hộ phong trào dân chủ bị bắt giữ trong cuộc nổi dậy Gwangju.[13] Chiến dịch chống tham nhũng của ông là một phần trong nỗ lực cải tổ các chaebol, những tập đoàn khổng lổ của Hàn Quốc đang khống chế nền kinh tế.

Những biện pháp cải cách này được tiến hành suôn sẻ đã giúp đất nước thoát khỏi hiểm họa xảy ra các cuộc chính biến, học biết tầm quan trọng của nền kinh tế minh bạch, xây dựng nền đạo đức công vụ, và thúc đẩy cuộc chiến chống tham nhũng.[14] Tuy nhiên, thông điệp chống tham nhũng của Kim bị tổn hại khi con trai ông bị bắt giữ vì tội hối lộ và trốn thuế.[2]

Năm 1994, khi Tổng thống Bill Clinton cân nhắc kế hoạch tấn công Nyonbyon, trung tâm của chương trình hạt nhân Bắc Triều Tiên, Kim ngăn cản Clinton để tránh xảy ra chiến tranh.[2]

Đảng Dân chủ Tự do của Kim thua sít sao trong cuộc bầu cử Quốc hội năm 1996. Kế đó là sự sụp đổ của tập đoàn Kia dẫn đến một loạt biến cố lôi kéo Hàn Quốc vào cuộc Khủng hoảng tài chính châu Á 1997 trong năm cuối cùng nhiệm kỳ tổng thống của Kim.[13]

Trong cuộc khủng hoảng, sự sụp đổ của Kia cùng những tập đoàn khác buộc Kim phải chấp nhận 50 tỉ USD trong kế hoạch cứu trợ tài chính của Quỹ Tiền tệ Quốc tế.[2]

Cuối đời[sửa | sửa mã nguồn]

Bình minh sẽ đến, ngay cả nếu con gà trống đã bị treo cổ.

Kim Young-sam, phát biểu tại Quốc hội Hàn Quốc, tháng 10 năm 1979 [14]

Sau khi kết thúc nhiệm kỳ tổng thống, Kim chu du khắp thế giới vận động cho dân chủ. Ông đến nói chuyện tại những sự kiện như Toward a Global Forum on New Democracies tại Đài Loan trong tháng 1 năm 2007.[15]

Ngày 22 tháng 12 năm 2015, Kim Young-sam từ trần tại Bệnh viện Đại học Quốc gia Seoul, thọ 87 tuổi.[2][3][16] Ngày 26 tháng 12 năm 2015, cử hành lễ quốc tang được truyền hình trực tiếp tại sân cỏ Quốc hội.[16] Kim được an táng tại Nghĩa trang Quốc gia Seoul.[16]

Đời tư[sửa | sửa mã nguồn]

Kim là thành viên Nhà thờ Trưởng Lão Chunghyun. Khi thuật lại những trải nghiệm trong 30 năm tranh đấu cho phong trào dân chủ, ông nói, "Có nhiều gian khó suốt trong cuộc đấu tranh này; tuy nhiên, sức mạnh giúp tôi thắng hơn sự bách hại và những khổ đau là niềm tin Cơ Đốc. Trong gần 3 năm bị quản thúc, tôi đọc Kinh Thánh nhiều lần. Tôi không thể làm gì khác hơn là đọc Kinh Thánh. Kinh Thánh cho tôi sức mạnh và sự an ủi. Đức tin Cơ Đốc cho tôi niềm xác tín và dũng khí để không còn biết sợ hãi điều gì.”[17]

Trong diễn văn nhậm chức Tổng thống ngày 25 tháng 2 năm 1993, ông xác định mục tiêu củng cố nền dân chủ và xây dựng một "Hàn Quốc mới", ở đó mọi người cùng sống và cùng làm việc với nhau trong sự hòa hợp như là một cộng đồng biết xẻ chia, và công lý tuôn tràn như nước trên ngàn đổ xuống.[18] Về sau, ông thổ lộ rằng khái niệm này đến từ niềm tin của cá nhân ông, "Mục tiêu của Hàn Quốc mới là xây dựng một chính quyền trong sạch và một dân tộc trong sạch. Tôi nghĩ rằng điều này gần gũi với đức tin Cơ Đốc của tôi. Ý tưởng cốt lõi của Hàn Quốc mới là phục hồi tinh thần của đức tin Thanh giáo."[17]

Kim kết hôn với Son Myung-soo,[19] họ có hai con trai và ba con gái.[15] Ông thông thạo tiếng Nhật.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â “Kim Young Sam Facts”. Encyclopedia of World Biography. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2015. 
  2. ^ a ă â b c d đ e ê g h i Kim, Hyung-Jin. “Kim Young Sam: South Korean president ended years of military rule”. The Globe and Mail. Bloomberg News. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2015. 
  3. ^ a ă “Hospital Official: Ex-SKorean President Kim Young-Sam Dies”. New York Times. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2015. 
  4. ^ “Former South Korean President Kim Young-Sam Dies at 87”. ABC News. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2015. 
  5. ^ a ă Breen, Michael (19 tháng 10 năm 2011). “Kim Young-sam: the man who would be president”. The Korea Times. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2015. 
  6. ^ Lee, Kenneth B. (1997). Korea and East Asia: The Story of a Phoenix. Westport, Conn.: Praeger. tr. 196. ISBN 027595823X. 
  7. ^ a ă â Fowler, James (tháng 6 năm 1999). “The United States and South Korean Democratization” (PDF). Political Science Quarterly 114 (2): 265–288. doi:10.2307/2657739. 
  8. ^ a ă â Breen, Michael (15 tháng 2 năm 2012). “Inner circle collapses: Kim Jae-gyu and Cha Ji-cheol”. The Korea Times. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2015. 
  9. ^ Vogel, Ezra F.; Kim, Byung-Kook (2011). The Park Chung Hee Era: The Transformation of South Korea. Cambridge, Mass.: Harvard University Press. tr. 166–167. ISBN 0674058208. 
  10. ^ a ă Seth, Michael J. (2010). A Concise History of Modern Korea: From the Late Nineteenth Century to the Present. Lanham: Rowman & Littlefield. tr. 187. ISBN 0742567133. 
  11. ^ “Former President Kim Young-sam dies at age 87”. The Korea Herald. 21 tháng 11 năm 2015. Truy cập ngày 21 tháng 11 năm 2015. 
  12. ^ a ă “Kim Young-sam, South Korean President Who Opposed Military, Dies at 87”. The New York Times. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2015. 
  13. ^ a ă â Kihl, Young Whan (2005). Transforming Korean Politics: Democracy, Reform, and Culture. Armonk: M.E. Sharpe. tr. 102–142. ISBN 0765614286. 
  14. ^ a ă Editorial. “With Kim Young-sam’s death, the passing of an era in South Korean politics”. HANI.CO.KR. The Hankyoreh. Truy cập ngày 1 tháng 12 năm 2015. 
  15. ^ a ă “Hospital official: Former South Korean President Kim Young-sam”. Chicago Sun-Times. Truy cập ngày 22 tháng 11 năm 2015. 
  16. ^ a ă â Kim Tong-hyung (26 tháng 11 năm 2015). “S. Koreans mourn ex-President Kim in state funeral”. Associated Press. Truy cập ngày 26 tháng 11 năm 2015. 
  17. ^ a ă David Halloran Lumsdaine. “Evangelical Christianity and Democracy in Asia”. Research Tutor Oxford Centre for Mission Studies. Truy cập ngày 14 tháng 12 năm 2015. 
  18. ^ A-mốt 5: 24 "Hãy để công lý tuôn tràn như nước trên ngàn đổ xuống, và hãy để công chính láng lai như dòng suối chảy mãi không ngừng".
  19. ^ Yonhap news agency. 10 March 1997.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]


Chức vụ
Tiền nhiệm:
Roh Tae-woo
Tổng thống Hàn Quốc
25 tháng 2 năm 1993 – 25 tháng 2 năm 1998
Kế nhiệm:
Kim Dae-jung