Roh Tae-woo

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Roh Tae-woo
노태우
盧泰愚
Roh Tae-woo - cropped, 1989-Mar-13.jpg
Roh năm 1989
Tổng thống thứ 6 của Hàn Quốc
Nhiệm kỳ
25 tháng 2 năm 1988 – 25 tháng 2 năm 1993
5 năm, 0 ngày
Thủ tướngLee Hyun Jae
Kang Young Hoon
Roh Jai Bong
Shin Hyon Hwak
Chung Won Shik
Hyun Soong-jong
Tiền nhiệmChun Doo-hwan
Kế nhiệmKim Young-sam
Chủ tịch Đảng Tự do Dân chủ
Nhiệm kỳ
9 tháng 5 năm 1990 – 28 tháng 8 năm 1992
2 năm, 111 ngày
Tiền nhiệmChức vụ được thành lập
Kế nhiệmKim Young-sam
Chủ tịch Đảng Công lý Dân chủ
Nhiệm kỳ
5 tháng 8 năm 1987 – 2 tháng 2 năm 1990
Quyền: 10 tháng 7 năm 19875 tháng 8 năm 1987
2 năm, 207 ngày
Tiền nhiệmChun Doo-hwan
Kế nhiệmChức vụ bị bãi bỏ
Chủ tịch Uỷ ban Tổ chức Olympic Seoul
Nhiệm kỳ
11 tháng 7 năm 1983 – 7 tháng 5 năm 1986
2 năm, 300 ngày
Lãnh đạoJuan Antonio Samaranch
Tiền nhiệmKim Yong-shik
Kế nhiệmPark Seh-jik
Bộ trưởng Nội vụ và An toàn
Nhiệm kỳ
28 tháng 4 năm 1982 – 6 tháng 7 năm 1983
1 năm, 69 ngày
Tổng thốngChun Doo-hwan
Tiền nhiệmSuh Jong-hwa
Kế nhiệmChu Yong-bok
Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch
Nhiệm kỳ
20 tháng 3 năm 1982 – 28 tháng 4 năm 1982
39 ngày
Tổng thốngChun Doo-hwan
Tiền nhiệmChức vụ được thành lập
Kế nhiệmLee Won-kyong
Thông tin cá nhân
Sinh4 tháng 12 năm 1932
Dalseong, Bắc Gyeongsang, Triều Tiên thuộc Nhật
(nay là Dong-gu, Daegu, Bắc Gyeongsang, Hàn Quốc)
Mất26 tháng 10 năm 2021 (88 tuổi)
Seoul, Hàn Quốc
Đảng chính trịĐộc lập
Đảng khácĐảng Công lý Dân chủ (1980–1990)
Đảng Tự do Dân chủ (1990–1992)
Phối ngẫuKim Ok-suk
Con cáiSoh Yeong Roh (daughter)
Roh Jae-heon (son)
Alma materHọc viện Quân sự Hàn Quốc (B.S.)
Tôn giáoPhật giáoTin Lành[1], Công giáo Roma (tên thánh: John)
Chữ ký
Phục vụ trong quân đội
Thuộc Hàn Quốc
Phục vụ Lục quân Đại Hàn Dân Quốc
Năm tại ngũ1950–1981
Cấp bậcĐại tướng
Chỉ huySư đoàn 9 Bộ binh, Bộ Tư lệnh Phòng vệ Thủ đô, Bộ Tư lệnh An ninh Quốc phòng
Tham chiếnChiến tranh Triều Tiên
Chiến tranh Việt Nam
Tên tiếng Triều Tiên
Hangul
Hanja
Romaja quốc ngữNo Tae-u
McCune–ReischauerNo T'aeu
Bút danh
Hangul
Hanja
Romaja quốc ngữYongdang
McCune–ReischauerYongdang
Rô The U
Hanja
盧泰愚

Roh Tae-woo hay No Tae-u (tiếng Hàn: 노태우, Hanja:盧泰愚; Hán-Việt: Lư Thái Ngư, 4 tháng 12 năm 1932[2][3][4] - 26 tháng 10 năm 2021[3]) là cựu Tổng thống của Đại Hàn Dân Quốc. Ông làm tổng thống từ ngày 25 tháng 2 năm 1988 đến ngày 25 tháng 2 năm 1993. Ông là một nhà lãnh đạo của Đảng Công lý Dân chủ và được biết đến là người đã thông qua Tuyên bố ngày 29 tháng 6 vào năm 1987. Ông là tổng thống đầu tiên thời kỳ dân chủ ở Hàn Quốc và cũng là Tổng thống đầu tiên của thời kỳ Đệ lục Cộng hoà.

Cuộc sống và giáo dục ban đầu[sửa | sửa mã nguồn]

Roh sinh ngày 4 tháng 12 năm 1932 trong một gia đình nông dân ở Dalseong, gần Daegu, tỉnh Gyeongsang Bắc. Tổ tiên ông được cho là đến từ Tế Nam, Sơn Đông [5]. Mẹ ông là một nữ viên chức cấp thấp ở quận, đã mất trong một vụ tai nạn xe hơi khi ông mới 7 tuổi. Được người bác giúp đỡ, ban đầu Roh nhập học trường kỹ thuật Daegu nhưng sau đó ông đã chuyển sang học tại trường trung học Kyongbuk. Trường học này nhận xét ông là một học sinh hòa nhã, chăm chỉ, có tinh thần trách nhiệm cao. Roh Tae-woo kết bạn với Chun Doo-hwan khi cả hai còn đang học trường trung học ở Daegu.

Sự nghiệp quân đội[sửa | sửa mã nguồn]

Trong Chiến tranh Triều Tiên (1950-1953), Roh gia nhập quân đội Hàn Quốc với tư cách là lính nghĩa vụ nhập ngũ trong một đơn vị Pháo binh, được thăng cấp Trung sĩ Pháo binh của Pháo lựu M114 155mm. Sau đó, ông vào Học viện Quân sự Hàn Quốc, hoàn thành khóa học đầu tiên của chương trình bốn năm, ông tốt nghiệp vào tháng 2 năm 1954 với bằng Cử nhân Khoa học và quân hàm là Thiếu úy Lục quân tại Lớp 11 của Học viện Quân sự Hàn Quốc (KMA).

Là một hạ sĩ quan trong bộ binh từ năm 1954, Roh thăng tiến đều đặn trong các cấp bậc và chiến đấu trong Chiến tranh Việt Nam lần đầu tiên vào năm 1968 với tư cách là Trung tá và Tiểu đoàn trưởng, sau đó được thăng cấp bậc Thiếu tướng và chỉ huy của Sư đoàn Bạch mã vào năm 1979. Một thành viên của Hanahoe, một nhóm quân sự bí mật, ông đã hỗ trợ quan trọng cho một cuộc đảo chính sau đó năm đó Chun trở thành Nguyên thủ quốc gia de facto của Hàn Quốc. Roh là một Đại tướng quân đội khi ông giúp Chun dẫn quân tham gia Phong trào dân chủ Gwangju vào năm 1980.

Sự nghiệp chính trị[sửa | sửa mã nguồn]

Bộ trưởng Nội các[sửa | sửa mã nguồn]

Roh từng giữ một số chức vụ quan trọng trong quân đội như Tư lệnh Bộ Tư lệnh An ninh Thủ đô năm 1979 và Tư lệnh Bộ Tư lệnh An ninh Quốc phòng năm 1980. Sau khi nghỉ hưu từ Quân đội Hàn Quốc vào tháng 7 năm 1981, Roh chấp nhận đề nghị của Tổng thống Chun giữ chức Bộ trưởng Bộ Ngoại giao. An ninh Quốc gia và Ngoại giao. Sau đó, ông giữ chức Bộ trưởng Thể thao, Bộ trưởng Nội vụ, Chủ tịch Ủy ban Tổ chức Thế vận hội Seoul, và năm 1985, Chủ tịch Đảng Công lý Dân chủ cầm quyền. Đáng chú ý nhất, ông đã giám sát việc chuẩn bị cho Thế vận hội Mùa hè 1988Seoul, mà chính ông đã chính thức tuyên bố khai mạc.

Tuyên bố ngày 29 tháng 6 và tranh cử tổng thống[sửa | sửa mã nguồn]

Bất chấp việc ông tham gia vào Cuộc đảo chính ngày 12 tháng 12 năm 1979 chống lại Tổng thống lúc bấy giờ Choi Kyu-hah và cuộc đàn áp đẫm máu của quân đội đối với những người bất đồng chính kiến ​​trong Khởi nghĩa Gwangju từ ngày 18 đến ngày 27 tháng 5 năm 1980 và chú ý Nhà Xanh trong cuộc Bầu cử Tổng thống năm 1987 sắp tới, Roh bắt đầu làm việc để tạo khoảng cách với chính phủ Chun. Lý do là Roh đã làm việc để thực hiện chương trình nghị sự của riêng mình về cải cách dân chủ. Bằng cách đồng ý đáp ứng các yêu cầu của phe đối lập về cải cách chính trị với đề xuất tám điểm của mình bao gồm bầu cử trực tiếp Tổng thống, Roh đã ủng hộ thành công Chun và nâng cao hình ảnh của chính mình như một nhà cải cách.

Vào tháng 6 năm 1987, Chun chỉ định Roh là ứng cử viên tổng thống của đảng cầm quyền Đảng Công lý Dân chủ. Điều này được nhiều người coi là giao cho Roh nắm quyền tổng thống và đã kích hoạt các cuộc biểu tình ủng hộ dân chủ lớn ở Seoul và các thành phố khác trong Phong trào Dân chủ Tháng Sáu năm 1987.

Đáp lại, Roh đã có một bài phát biểu vào ngày 29 tháng 6 hứa hẹn một chương trình cải cách rộng rãi. Đứng đầu trong số đó là hiến pháp mới, dân chủ hơn và cuộc bầu cử phổ thông tổng thống. Trong cuộc bầu cử, hai nhân vật đối lập hàng đầu, Kim Young-samKim Dae-jung (cả hai người sau này đều trở thành tổng thống), đã không thể giành chiến thắng vì sự khác biệt của họ và chia rẽ phiếu bầu, bất chấp nữ ứng cử viên tổng thống đầu tiên, Hong Sook-ja trong lịch sử bầu cử Hàn Quốc rút khỏi cuộc đua ủng hộ Kim Young-sam chống lại Roh. [6] Điều này giúp Roh giành chiến thắng với tỷ số sít sao với 36,6% số phiếu bầu và trở thành tổng thống được bầu trong sạch đầu tiên của đất nước vào ngày 16 tháng 12 năm 1987.

Tổng thống (1988-1993)[sửa | sửa mã nguồn]

Roh tuyên thệ nhậm chức tổng thống vào ngày 25 tháng 2 năm 1988. Lần đầu tiên, buổi lễ được tổ chức bên ngoài Quốc hội. Các tổng thống tiếp theo cũng nhậm chức tại cùng một địa điểm.[7]

Sự cai trị của Roh rất đáng chú ý vì đã đăng cai tổ chức Thế vận hội Seoul vào năm 1988 và về chính sách đối ngoại Nordpolitik của ông, thể hiện sự phá vỡ lớn so với các chính quyền trước đó. Đúng như lời của mình, ông vẫn cam kết thực hiện các cải cách dân chủ và kiên định trong việc thúc đẩy các cải cách chính trị và kinh tế xã hội ở quê nhà. Dân chủ hóa chính trị, kinh tế "tăng trưởng công bằng" và thống nhất đất nước là ba mục tiêu chính sách được chính quyền Roh đặt ra.

Tuy nhiên, năm 1992, chính phủ của Roh đã phong tỏa một hang động trên Núi Halla, nơi phát hiện ra hài cốt của các nạn nhân vụ thảm sát cuộc nổi dậy Jeju, tiếp tục một loạt các chính quyền liên tiếp che đậy sự thật của cuộc nổi dậy.[8]

Hợp nhất các đảng phái chính trị vào năm 1990[sửa | sửa mã nguồn]

Để khắc phục tình trạng tê liệt điều hành do không có sự ủng hộ của đa số trong Quốc hội, chính phủ Roh đã tìm cách đạt được "một thỏa hiệp lớn" trong chính trị đảng phái. Thông báo đáng ngạc nhiên về việc hợp nhất đảng vào ngày 22 tháng 1 năm 1990 là một nỗ lực để đạt được điều kỳ diệu chính trị này. Đảng Công lý Dân chủ cầm quyền đã hợp nhất với hai đảng đối lập, Đảng Dân chủ và Thống nhất của Kim Young-sam và Đảng Cộng hòa Dân chủ Mới của Kim Jong-pil. Đảng Tự do Dân chủ mới được thành lập, chỉ huy hơn 2/3 đa số trong cơ quan lập pháp, đã tìm cách thiết lập sự ổn định chính trị để thúc đẩy tiến bộ kinh tế xã hội. Tuy nhiên, việc sáp nhập đầy rẫy những cuộc đấu đá phe phái, làm suy yếu khả năng xử lý các vấn đề quốc gia của chính quyền ông.[9]

Nghỉ hưu[sửa | sửa mã nguồn]

Hiến pháp 1987 không cho phép ông ra tái tranh cử, ông rời nhiệm sở vào ngày 24 tháng 2 năm 1993

Ngồi tù và ân xá[sửa | sửa mã nguồn]

Tổng thống kế nhiệm Kim Young-sam đã tiến hành điều tra 2 vị tổng thống tiền nhiệm là Roh và Chun. Vào tháng 10 năm 1995, Roh Tae-woo đã thừa nhận việc ông tích lũy bất hợp pháp hàng trăm triệu đô khi vẫn còn là tổng thống. Ông còn bị truy tố thêm tội nổi loạn và phản quốc. Sau đó ông bị tuyên án 22 năm tù nhưng được ân xá vào năm 1997.

Qua đời và quốc tang[sửa | sửa mã nguồn]

Ông qua đời tại Bệnh viện Đại học Quốc gia Seoul lúc 1 giờ 45 phút chiều ngày 26 tháng 10 năm 2021. Phủ Tổng thống và Chính phủ quyết định tổ chức tang lễ cho ông với hình thức quốc tang, nhưng quyết định này đã gây ra làn sóng phản đối dữ dội từ các gia đình của những người đã chết trong cuộc đàn áp Phong trào dân chủ Gwangju năm 1980 và các thành viên của Đảng Dân Chủ tự do cầm quyền do Roh Tae-woo đã từng đóng một vai trò quan trọng trong cuộc đàn áp này. Chính quyền Thành phố Gwangju đã từ chối treo cờ rủ và lập bàn thờ tưởng niệm ông Roh Tae-woo. Lễ quốc tang của ông đã được giới hạn những người đến dự do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19. Lễ quốc tang cố Tổng thống Roh-Tae woo được tổ chức vào ngày 30 tháng 10 năm 2021 tại Công viên Olympic, Seoul, để ghi ơn việc ông đã chủ trì thành công Thế vận hội Mùa hè 1988. Thủ tướng Kim Boo-kyum làm trưởng ban lễ tang. Theo luật, Roh Tae-woo không đủ điều kiện để chôn cất tại Nghĩa trang quốc gia Seoul vì tiền án tiền sử trong quá khứ, tro cốt của ông được chôn cất tại Đồi Thống nhất ở thị trấn biên giới Paju.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ ‘불교신자’ 노태우 전 대통령, 기독교인 됐다… 노소영씨가 밝히는 아버지의 신앙 국민일보 2012년 7월 11일자
  2. ^ “Chronology of late former President Roh Tae-woo”. Yonhap News Agency. ngày 26 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2021. ngày 4 tháng 12 năm 1932: Born in Daegu
  3. ^ a b Cha, Sangmi; Smith, Josh (ngày 26 tháng 10 năm 2021). “South Korea's former president Roh Tae-woo dies at 88 - hospital”. Reuters (bằng tiếng Anh). Lưu trữ bản gốc ngày 26 tháng 10 năm 2021.
  4. ^ Choe, Sang-hun (ngày 26 tháng 10 năm 2021). “Roh Tae-woo, South Korean Leader During Move Toward Democracy, Dies at 88”. The New York Times. Truy cập ngày 26 tháng 10 năm 2021.
  5. ^ “The Origin and Development Trend of Chinese Genealogy Culture”. inf.news (bằng tiếng Anh). Truy cập ngày 12 tháng 1 năm 2022.
  6. ^ Holley, David (6 tháng 12 năm 1987). “Kim Young Sam Gets Backing of Only Woman in Korea Race”. Truy cập ngày 24 tháng 11 năm 2016.
  7. ^ “The shifting presidential inaugurations through the years”. 24 tháng 2 năm 2013. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2021.
  8. ^ HIDEKO TAKAYAMA (19 tháng 6 năm 2000). “Ghosts Of Cheju”. Newsweek. Truy cập ngày 30 tháng 3 năm 2009.
  9. ^ “(5th LD) Former President Roh Tae-woo dies at 88”. 26 tháng 10 năm 2021. Truy cập ngày 27 tháng 10 năm 2021.