An Biên

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

An Biên là một huyện của Việt Nam, nằm trong tỉnh Kiên Giang (trước đó là tỉnh Rạch Giá) . Huyện lỵ là thị trấn Thứ Ba.

An Biên nằm ở phía đông phần giữa tỉnh Kiên Giang. phía bắc trông ra vịnh Thái Lan, phía đông giáp các huyện Châu Thành, Gò Quao, phía nam giáp huyện U Minh Thượng, phía tây nam giáp huyện An Minh.

Toàn hiện rộng 40.028,98 ha với dân số là 123.678 người (ước tính năm 2007).

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Trong huyện An Biên có 9 đơn vị hành chính cấp , gồm:

  1. Thị trấn Thứ Ba.
  2. Nam Thái A.
  3. Nam Thái.
  4. Tây Yên A.
  5. Tây Yên.
  6. Hưng Yên.
  7. Đông Yên.
  8. Nam Yên.
  9. Đông Thái.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Thời nhà Nguyễn độc lập[sửa | sửa mã nguồn]

Thời vua Tự Đức cho đến khi Pháp chiếm Hà Tiên (1847-1867), An Biên là tên phủ duy nhất (phủ An Biên) thuộc tỉnh Hà Tiên với 3 huyện: Hà Châu, Kiên Giang và Long Xuyên.

Phủ An Biên (thời Tự Đức), gồm:

Thời Pháp thuộc[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 24 tháng 6 năm 1867, tỉnh thành Hà Tiên bị thực dân Pháp chiếm. Năm 1876, Pháp chia Nam Kỳ thành 4 khu vực hành chính lớn, mỗi khu vực hành chính lại chia nhỏ thành các tiểu khu hay hạt tham biện (arrondissement administratif) thì tỉnh Hà Tiên cũ bị chia thành 3 hạt tham biện là Hà Tiên và Rạch Giá và Bạc Liêu. Lúc này, Pháp cũng bãi bỏ phủ An Biên có từ thời nhà Nguyễn.

Theo Nghị định ngày 20 tháng 12 năm 1899 của Toàn quyền Đông Dương đổi tên tất cả các hạt tham biện thành tỉnh thì từ ngày 1 tháng 1 năm 1900, 3 hạt tham biện là Hà Tiên, Rạch Giá, Bạc Liêu trở thành 3 tỉnh Hà Tiên, Rạch Giá, Bạc Liêu.

Thời Pháp thuộc, An Biên là đại lý hành chánh thuộc tỉnh Rạch Giá do Pháp lập nên vào ngày 1 tháng 1 năm 1936, trụ sở đặt tại chợ Thứ Ba, gồm 1 tổng có tên là Thanh Biên trên cơ sở tách đất từ quận Phước Long trước đó. Ngày 1 tháng 8 năm 1939, Toàn quyền Đông Dương ban hành Nghị định nâng lên thành quận, đặt dưới quyền một quan chức người Pháp. Ngày 21 tháng 5 năm 1955, quận An Biên hợp với quận Phước Long và vùng Chắc Băng thành đặc khu An Phước thuộc tỉnh Sóc Trăng.

Giai đoạn 1956-1975[sửa | sửa mã nguồn]

Sau năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đổi tên quận An Biên thành quận Kiên An thuộc tỉnh Kiên Giang vừa mới thành lập, quận lỵ vẫn đặt tại Thứ Ba. Khoảng năm 1960, chính quyền cho thành lập quận Kiên Long trên cơ sở tách ra từ quận Kiên An, với quận lỵ đặt tại xã Vĩnh Thuận. Sau năm 1971, lại tách đất quận Kiên An để thành lập thêm quận Hiếu Lễ, quận lỵ đặt tại Thứ Mười Một .

Về phía chính quyền Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam (sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam), tên huyện An Biên thuộc tỉnh Rạch Giá vẫn được duy trì cho tới năm 1975. Năm 1964, chính quyền Cách mạng thành lập huyện Vĩnh Thuận trên cơ sở tách ra từ huyện An Biên. Huyện Vĩnh Thuận thuộc tỉnh Rạch Giá có địa giới hành chính trùng với quận Kiên Long thuộc tỉnh Kiên Giang của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, chính quyền quân quản Cộng hòa miền Nam Việt Nam của tỉnh Rạch Giá lúc bấy giờ vẫn đặt huyện An Biên thuộc tỉnh Rạch Giá cho đến đầu năm 1976.

Từ năm 1976 đến nay[sửa | sửa mã nguồn]

Từ tháng 2 năm 1976, An Biên là huyện của tỉnh Kiên Giang, bao gồm thị trấn Thứ Ba và các xã: Đông Yên, Tây Yên, Đông Thái, Đông Hòa, Đông Thạnh, Đông Hưng, Vân Khánh. Ngày 17 tháng 2 năm 1979, An Biên có sự điều chỉnh địa giới hành chính các xã như sau:

- Tách đất xã Đông Yên lập 3 xã mới: Hòa Yên, Nam Yên, Thuận Yên

- Tách đất xã Tây Yên lập 3 xã mới: Hòa Yên, Nam Yên, Thuận Yên

- Tách đất xã Đông Thái lập 3 xã mới: Trung Thái, Bắc Thái, Nam Thái

- Tách đất xã Đông Hòa lập 3 xã mới: Thuận Hòa, Nam Hòa, Tân Hòa

- Tách đất xã Vân Khánh lập xã mới Khánh Vân

- Tách đất xã Đông Hưng lập 2 xã mới: Ngọc Hưng, Tân Hưng

Ngày 13 tháng 1 năm 1986, tách 11 xã: Thuận Hòa, Nam Hòa, Đông Hòa, Tân Hòa, Tân Thạnh, Đông Thạnh, Ngọc Hưng, Đông Hưng, Tân Hưng, Vân KhánhKhánh Vân, với diện tích tự nhiên 55.824 ha và 77.302 người thành lập huyện mới An Minh. Huyện An Biên còn lại thị trấn Thứ Ba và 12 xã: Hòa Yên, Nam Yên, Tây Yên, Thuận Yên, Hưng Yên, Đông Yên, Thạch Yên, Vĩnh Yên, Bắc Thái, Trung Thái, Nam TháiĐông Thái, với diện tích tự nhiên là 57.538 ha và 108.055 người.

Ngày 24 tháng 5 năm 1988, nhập xã Hòa Yên vào xã Tây Yên, xã Thuận Yên vào xã Nam Yên, xã Bắc Thái vào xã Nam Thái, lập thêm xã An Minh Bắc rồi tách cho huyện An Minh. Ngày 18 tháng 3 năm 1997, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định 23-CP, thành lập xã Nam Thái A trên cơ sở 3.538 ha diện tích tự nhiên và 8.108 người của xã Nam Thái; thành lập xã Tây Yên A trên cơ sở 3.313 ha diện tích tự nhiên và 10.818 người của xã Tây Yên. Xã Nam Thái sau khi điều chỉnh địa giới hành chính có 4.683 ha diện tích tự nhiên và 12.187 người. Xã Tây Yên sau khi điều chỉnh địa giới hành chính có 4.458 ha diện tích tự nhiên và 14.374 người.

Ngày 8 tháng 1 năm 2004, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định 11/2004/NĐ-CP, thành lập xã Thạch Yên A trên cơ sở 2.388,90 ha diện tích tự nhiên và 7.359 người của xã Thạch Yên. Sau khi thành lập xã Thạch Yên A, xã Thạch Yên còn lại 3.007,90 ha diện tích tự nhiên và 9.969 người. Cuối năm 2004, huyện An Biên có 11 đơn vị hành chính, bao gồm thị trấn Thứ Ba và 10 xã là: Tây Yên, Tây Yên A, Nam Yên, Hưng Yên, Nam Thái, Nam Thái A, Đông Thái, Đông Yên, Thạch Yên, Thạch Yên A.

Năm 2007, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định 58/2007/NĐ-CP, tách hai xã Thạch YênThạch Yên A, nhập với một số xã của 2 huyện An MinhVĩnh Thuận, thành lập huyện U Minh Thượng. Sau khi điều chỉnh, huyện An Biên có 9 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm các xã: Nam Thái A, Nam Thái, Tây Yên A, Tây Yên, Hưng Yên, Đông Yên, Nam Yên, Đông Thái và thị trấn Thứ Ba.

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]