Chủ đề:Cơ Đốc giáo

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Chu de co doc giao.png
sửa   

Dẫn nhập

Kitô giáo (thuật ngữ phiên âm) hay Cơ Đốc giáo (thuật ngữ Hán-Việt) là một trong các tôn giáo khởi nguồn từ Abraham, Abraham là tổ phụ của người Do Thái và người Ả Rập (hai tôn giáo còn lại là Do Thái giáoHồi giáo), đặt nền tảng trên giáo huấn, sự chết trên thập tự giásự sống lại của Chúa Giêsu như được ký thuật trong Kinh thánh Tân Ước. Kitô hữu (Cơ Đốc nhân) tin rằng Giêsu là Con của Thiên Chúa và là Đấng Messiah của người Do Thái như đã được tiên báo trong Kinh thánh Cựu Ước. Thuộc tôn giáo nhất thần, hầu hết Kitô hữu tin rằng chỉ có một Thiên Chúa duy nhất hiện hữu trong 3 thân vị (tiếng Hy Lạp: hypostasis) gọi là Ba Ngôi.

Kitô giáo bao gồm nhiều truyền thống tôn giáo với các dị biệt văn hóa, cũng như các xác tín và hệ phái khác nhau. Trải qua hai thiên niên kỷ, Kitô giáo tự hình thành nên ba nhánh chính là Công giáo Rôma, Chính thống giáo Đông phươngTin Lành. Tính chung, đây là tôn giáo lớn nhất với 2,2 tỉ tín hữu, chiếm khoảng 32% dân số thế giới. (xem tiếp…)

Nordhouse StMichel 26.JPG

Lễ Giáng Sinh, còn được gọi là lễ Thiên Chúa giáng sinh, Noel hay Christmas là một ngày lễ kỷ niệm Chúa Giêsu sinh ra đời, theo phần lớn các tín hữu Kitô giáo. Họ tin là Chúa Giêsu được sinh tại Bethlehem (Bêlem) thuộc xứ Judea (Giuđêa) (ngày nay là 1 thành phố của Palestine), lúc bấy giờ thuộc Đế quốc La Mã, khoảng giữa năm 7 TCN và năm 2. Ngày lễ được cử hành chính thức vào ngày 25 tháng 12 nhưng thường được mừng từ tối ngày 24 tháng 12 bởi theo lịch Do Thái, thời điểm tính bắt đầu một ngày là lúc hoàng hôn chứ không phải nửa đêm. Lễ chính thức ngày 25 tháng 12 được gọi là "lễ chính ngày", còn lễ đêm 24 tháng 12 gọi là "lễ vọng" và thường thu hút nhiều người tham dự hơn. Nhiều giáo hội Chính thống giáo Đông phương như ở Nga, Gruzia vẫn sử dụng lịch Julius để định ngày này, cho nên lễ Giáng sinh của họ ứng với ngày 7 tháng 1 theo lịch Gregorius.

Noel (phiên âm tiếng Việt: Nô-en), từ tiếng Pháp Noël, dạng cổ hơn là Naël, có gốc từ tiếng Latinh nātālis (diēs) có nghĩa là "(ngày) sinh". Cũng có ý kiến cho rằng tên gọi Noel xuất phát từ tước hiệu Emmanuel, tiếng Hebrew nghĩa là "Thiên Chúa ở cùng chúng ta", như được chép trong sách Phúc âm Matthêu. Trong tiếng Anh, ngày lễ này được gọi phổ biến là Christmas. Chữ Christ (phiên âm Việt là "Ki-tô" hay "Cơ-đốc", có nghĩa là Đấng được xức dầu) là tước hiệu của Chúa Giêsu; còn chữ Mas nghĩa là thánh lễ. Do đó Christmas theo nghĩa chiết tự là "(Ngày) lễ của Đức Kitô". Chữ Christ bắt nguồn và được viết trong tiếng Hy Lạp là "Χριστός" (Khrīstos), mở đầu bằng chữ cái "Χ" (Chi) nên Christmas còn được viết tắt là Xmas. (xem tiếp…)

Bữa ăn tối cuối cùng (Leonardo da Vinci), một bức fresco tại Milano (1498) của Leonardo da Vinci

Theo các sách phúc âm, Tiệc Ly là bữa ăn sau cùng Chúa Giê-xu chia sẻ với các môn đồ trước khi ngài chết. Tiệc Ly cũng là tiêu đề của nhiều tác phẩm hội họa, nổi tiếng nhất có lẽ là bức tranh của danh họa Leonardo da Vinci. Theo các học giả, bữa ăn là dịp kỷ niệm Lễ Vượt qua, cử hành vào tối thứ Năm trước khi Chúa Giê-xu chịu đóng đinh trên thập tự giá vào thứ Sáu. Quan điểm này dựa trên ký thuật của các sách Phúc âm Nhất lãm, nhưng theo ký thuật của Phúc âm John (Gioan hoặc Giăng), Tiệc Ly được tổ chức trước Lễ Vượt qua, như vậy Chúa Giê-xu trút hơi thở cuối cùng ngay vào thời điểm giết con chiên trong lễ Vượt qua (ký thuật này được chấp nhận bởi Chính Thống giáo). Một số tín hữu Cơ Đốc tin rằng, qua sự xem xét cẩn trọng các ký thuật của các sách phúc âm, thời điểm tổ chức bữa Tiệc Ly là vào thứ Ba, và Chúa Giê-xu chịu đóng đinh vào thứ Tư. Trong bữa Tiệc Ly, khi cầm bánh và rượu nho, Chúa Giê-xu bảo các môn đồ, "Hãy làm điều này để nhớ đến ta", (1 Cor 11.23-25). (xem tiếp…)

Thánh Đa Minh (hoặc Thánh Đôminicô, tiếng Tây Ban Nha: Santo Domingo; 1170 - 6 tháng 8 năm 1221) là người sáng lập ra Dòng Ða Minh hay còn gọi là Dòng Anh Em Thuyết Giáo. Đa Minh còn là vị thánh quan thầy của các nhà thiên văn học.

Thánh Đa Minh

Đa Minh (Domingo) sinh tại Caleruega, thuộc dòng tộc Guzmán, nên được gọi là Domingo Félix de Guzmán. Guzman là một dòng tộc danh tiếng tại Tây Ban Nha vào thời Trung Cổ. Theo tường thuật của Jordan thành Saxony, người chuyên nguyên cứu tiểu sử của Thánh Đa Minh, thì trước khi Đa Minh ra đời, mẹ ông làm một cuộc hành hương đến Silos, bà mơ thấy mình đẻ ra một con chó ngậm bó đuốc đang cháy sáng và mang lửa đến khắp thế giới. Trong ngày Thanh Tẩy cho ông, bà mẹ đỡ đầu lại trông thấy trên đầu ông có một ngôi sao sáng, chiếu tỏa chung quanh. Hôm ấy là ngày Chủ Nhật nên ông được đặt tên là Domingo (tiếng Tây Ban Nha, Domingo là ngày Chủ Nhật). Có lẽ nguồn này là đáng tin cậy, bởi lẽ Dòng Đa Minh theo tiếng LatinhDominicanus, đây là một cách chơi chữ tách từ cụm từ Domini canis, nghĩa là "Con chó của Thiên Chúa". Năm 7 tuổi, Đa Minh được gửi đến ở với người cậu là linh mục đang coi xứ gần Caleruega. Năm 14 tuổi, Đa Minh từ giã gia đình và cha mẹ để lên học tại trường Palencia, là trường học nổi tiếng nhất tại Tây Ban Nha lúc bấy giờ. Ngay từ hồi nhỏ, Đa Minh đã biết dung hòa việc học hành với cầu nguyện và các bổn phận tông đồ. Hết trung học, Đa Minh xin đi tu và có lẽ được truyền chức linh mục vào năm 1194. Sau đó, ông làm kinh sĩ tại Nhà thờ chính tòa Osma, chuyên lo đọc kinh thay cho toàn giáo phận. Với lòng đạo đức và nhiệt thành, chỉ 2 năm sau, ông được chỉ định làm bề trên hội kinh sĩ. (xem tiếp…)

Chúa bị đóng đinh, tranh của Vouet, 1622, Genoa

Sự chết của Chúa Giê-xu hoặc Sự kiện Chúa Giê-su bị đóng đinh lên thánh giá (hoặc Cuộc khổ hình của Chúa Giê-su, cuộc tử nạn của Chúa Giê-su...) được ký thuật trong bốn sách phúc âm. Sự kiện này xảy ra ngay sau khi ngài bị bắt và bị xét xử. Sự chết của Chúa Giê-xu trên thập tự giá là yếu tố căn cốt trong thần học Cơ Đốc giáo, liên quan mật thiết với giáo lý cứu rỗi, sự thương khó và sự chết của Đấng Messiah như là điều kiện cần thiết để con người được tha thứ tội lỗi. Theo Tân Ước, đến ngày thứ ba Chúa Giê-xu sống lại và hiện ra cùng các môn đồ trong 40 ngày trước khi ngài về trời. Sau khi dự bữa Tiệc Ly với mười hai sứ đồ, Chúa Giê-su bị bắt tại vườn Gethsemane, chịu xét xử trước Tòa Công luận, Tổng đốc La Mã Pontius Pilate, và Vua Herod Antipas, rồi bị đưa đi đóng đinh trên cây thập tự. Sau khi bị đánh bằng roi, Chúa Giê-su bị bọn lính đem ra chế giễu, gọi ngài là “Vua dân Do Thái”, mặc áo điều và đội mão gai trên đầu, đánh và nhổ vào ngài, rồi giải đi qua thành Jerusalem đến chỗ đóng đinh. (xem tiếp…)

Mục sư Hosler cử hành lễ Báp têm cho Ông Nguyễn Văn Phúc, tín hữu người Việt đầu tiên, tại Đà Nẵng năm 1912

Từ năm 1884, một nhà thờ Kháng Cách được thành lập tại Hải Phòng cho các tín hữu người Âu châu, rồi thêm những giáo đoàn khác ở Hà NộiSài Gòn, nhưng 1911 được xem là năm đánh dấu đức tin Kháng Cách truyền đến Việt Nam khi những nhà truyền giáo thuộc Hội Truyền giáo Phúc âm Liên hiệp, sau chín năm kiên trì chờ đợi và tìm kiếm cơ hội, đã đặt chân đến Tourane (nay là Đà Nẵng) và thiết lập cơ sở truyền giáo tại đây. Năm 1927, Hội thánh Tin Lành Việt Nam được chính thức thành lập. Các hệ phái khác cũng tiếp bước trong nỗ lực giới thiệu thông điệp phúc âm cho hơn 40 dân tộc trên lãnh thổ Việt Nam, cũng như tham gia vào các hoạt động xã hội. Theo những ước tính khác nhau, có khoảng từ 1 triệu đến hơn 1,4 triệu tín hữu thuộc cộng đồng Kháng Cách tại Việt Nam, phần lớn tập trung ở miền Nam...

Dù có mặt trên xứ sở này khá muộn màng, sau hơn 100 năm tồn tại Tin Lành tại Việt Nam được xem là tôn giáo phát triển nhanh nhất, đặc biệt là từ những thập niên cuối thế kỷ 20. Sự hình thành và phát triển của cộng đồng Kháng Cách tại Việt Nam là một thành quả đáng kể nếu so sánh với những xứ sở lân cận. Sau 100 năm hoạt động truyền giáo ở Thái Lan, chỉ có 9 000 người qui đạo. Cộng đồng Kháng Cách ở KampuchiaLào có qui mô nhỏ hơn nhiều. Số tín hữu ở Trung Quốc đông đảo hơn nhưng họ có đến hơn 200 năm truyền giáo với sự tập trung rất lớn của các hội truyền giáo từ châu Âu và Bắc Mỹ. Kể từ cuộc chiến giành độc lập, Tin Lành được công nhận là một trong những tôn giáo chính của đất nước.

VN Phat Diem tango7174.jpg
Tượng Maria trong trang phục truyền thống áo dài của Việt Nam được đặt tại nhà thờ chính tòa Phát Diệm, Ninh Bình
Bức tranh Ecce Homo gốc (trái) và sau khi sửa (phải).
  • ... một bức tranh Chúa Giêsu ở Tây Ban Nha đã trở nên nổi tiếng và thu hút khách du lịch sau khi bị phục chế hỏng?
  • ...Joseph Vaz là người đầu tiên được phong Thánh tại Sri Lanka?
  • ... cuối thế kỷ 19, nhà kim hoàn Fabergé làm những quả trứng được bọc bằng vàng trắng và trang trí bằng các loại đá quý để các Nga hoàng Alexander IIINicholas II tặng vợ và mẹ vào dịp lễ Phục sinh. Chúng là những quả trứng Phục sinh đắt tiền và nổi tiếng nhất?
  • ... lời cầu nguyện của Augustine – trong lúc khủng hoảng tâm linh trước khi tiếp nhận ân điển của Thiên Chúa – "Lạy Chúa, xin ban cho con sự thánh khiết và trinh bạch, nhưng xin đừng vội", được xem là một trong những câu nói nổi tiếng nhất của ông được ghi lại trong quyển Xưng tội?
sửa   

Bài viết chọn lọc

Tổng quan:

Fairytale bookmark golden.png Kitô giáo

Nhân vật:

Fairytale bookmark golden.png Thánh Giuse • Martin Luther

sửa   

Thư mục

Lịch sử Cơ Đốc giáoChúa Giê-xuMười hai Sứ đồCải cách Kháng CáchMười điều rănBài giảng trên núiCác Phước LànhTiệc LySự chết của Chúa Giê-xuSự Phục sinh của Chúa Giê-xu
Ba Ngôi Chúa ChaChúa ConChúa Thánh Linh
Thần học Thiên ChúaÂn điểnTội lỗiCứu rỗiHối cảiĐức tinTái sinhThánh hóaBáp têmTiệc ThánhThiên đàngThiên sứNăm Tín lý Duy nhấtĐộc thần giáoTội nhân trong tay Thiên Chúa đang thịnh nộ
Kinh Thánh Cựu ƯớcTân Ước
Dụ ngôn của Chúa Giê-xu Đứa con hoang đàngChiên lạc mấtHai Người conLazarus và Phú ôngLúa mì và Cỏ lùngMười người Nữ Đồng trinhNgười chăn nhân lànhNgười Giàu Ngu dạiNgười gieo giốngNgười Khôn xây Nhà trên ĐáNgười làm công trong Vườn nhoNgười Pharisee và Người Thu thuếNgười Samaria nhân lànhRượu mới Bình cũ
Giáo phái Anh giáoTin LànhCông giáo RômaChính thống giáo Đông phươngChính thống giáo Cổ Đông phươngCảnh giáoGiáo hội LutherThần học CalvinGiáo hội Trưởng LãoBaptist
Phong trào Đại Tỉnh thứcĐại Giáo đoànPhong trào Thiếu Nhi Thánh ThểPhong trào Giám LýPhong trào Thánh khiếtPhong trào Tin LànhPhong trào Ngũ TuầnPhong trào Cơ Đốc Liên pháiHuguenotCơ Đốc giáo tại Hàn QuốcHiệp sĩ dòng ĐềnHiệp sĩ Cứu tếHiệp sĩ TeutonDòng La SanHội Thừa sai ParisHội Truyền giáo Phúc âm Liên hiệpLời của Đức tinThanh giáo
Chức sắc Giáo hoàngHồng yGiám mụcLinh mục
Tổ chức từ thiện Cứu Thế QuânHabitatTầm nhìn Thế giớiYMCANhóm Clapham
Âm nhạc Cơ Đốc Thánh caNhạc Phúc âmÂn điển Diệu kỳCàng gần Chúa hơnChim sẻ mắt Chúa vẫn chú vàoChúa dẫn đưaChúa vốn Bức thành Kiên cốĐêm Thánh Vô cùngLớn Bấy Duy NgàiMessiahPhước cho Nhân loại
Sự kiện Hiệp ước Lateran 1929Thảm sát Ngày lễ Thánh Barthélemy
Con người AbrahamFrancis AsburyAugustinusGeorge BarnaBenedict XVIWilliam BoothJean CalvinWilliam CareyGioan Kim KhẩuCharles ColsonThomas A. DorseyJonathan EdwardsCharles FinneyFrancis thành AssisiMillard FullerGioan BoscoGioan Phaolô IIBilly GrahamGeorge F. HandelBenny HinnMahalia JacksonClarence JordanSøren KierkegaardJohn KnoxDavid LivingstoneMartin LutherMary MagdaleneMonicaRobert MorrisonMosesJohn NewtonPhao-lôA. B. SimpsonCharles SpurgeonMẹ TeresaTêrêsa thành LisieuxTống Thượng TiếtTozerRick WarrenCharles WesleyJohn WesleySusanna WesleyGeorge WhitefieldWilliam WilberforceZachariasHuldrych Zwingli
sửa   

Chủ đề khác