Nguyên Bình

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Nguyên Bình
Huyện
Địa lý
Diện tích 841,012
Dân số  
 Tổng cộng > 40.000 người
 Mật độ 47
Dân tộc Tày, Nùng, Mông, Dao, Cao Lan, Hoa, Kinh, Ngái, Mường.
Hành chính
Tỉnh Cao Bằng
Huyện lỵ Thị trấn Nguyên Bình
 Chủ tịch UBND Đinh Văn Phồn
 Chủ tịch HĐND Đinh Ngọc Lang
 Bí thư Huyện ủy Hoàng Thị Thu
Phân chia hành chính 02 thị trấn, 18
Số điện thoại 026 3 872 104
Số fax 026 3 872 142

Nguyên Bình là một huyện thuộc tỉnh Cao Bằng, Việt Nam; có huyện lỵ là Thị trấn Nguyên Bình, nằm ở phía Tây Nam của tỉnh Cao Bằng; có đường Quốc lộ 34 đi qua. Huyện có 2 thị trấn18 . Số dân hiện nay trên 40 nghìn người gồm 9 dân tộc anh em sinh sống. Nguyên Bình có nhiều tiềm năng phát triển cùng với bề dày truyền thống lịch sử cách mạng; có Khu di tích Quốc gia đặc biệt rừng Trần Hưng Đạo, nơi từng diễn ra sự kiện thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Vị trí[sửa | sửa mã nguồn]

Nguyên Bình là huyện miền núi vùng cao của tỉnh Cao Bằng, cách Thành phố Cao Bằng 45 km về phía tây theo đường Quốc lộ 34, có tọa độ địa lý:

Từ 22º 29' 30" đến 22º 48' 08" vĩ bắc (từ Bản Chang - Thành Công đến Tàn Pà - Yên Lạc)

Từ 105º 43' 42" đến 106º 10' 28" kinh đông (Từ Pắc Nặm - Mai Long đến Sẻ Pản - Thịnh Vượng).

Phía đông huyện giáp các xã Hoàng Tung, Bình Dương, Bạch Đằng (Huyện Hòa An); Phía tây giáp xã Huy Giáp (huyện Bảo Lạc) và các xã: Bằng Thành, An Thắng, Xuân La (huyện Pắc Nặm, Bắc Kạn); phía Bắc giáp các xã: Yên Sơn, Bình Lãng, Thanh Long (huyện Thông Nông) và các xã Công Trừng, Trương Lương (Hòa An); phía nam giáp các xã Bằng Vân, Cốc Đán (huyện Ngân Sơn, Bắc Kạn) và các xã Nghiên Loan, Bành Trạch, Phúc Lộc (huyện Ba Bể, Bắc Kạn)

Tổng diện tích tự nhiên: 841,012 km²

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện Nguyên Bình phân chia thành 20 đơn vị hành chính bao gồm 18 : Bắc Hợp, Ca Thành, Hoa Thám, Hưng Đạo, Lang Môn, Mai Long, Minh Tâm, Minh Thanh, Phan Thanh, Quang Thành, Tam Kim, Thịnh Vượng, Thái Học, Thành Công, Thể dục, Triệu Nguyên, Vũ Nông, Yên Lạc2 thị trấn: Nguyên Bình, Tĩnh Túc. Huyện lị đặt tại thị trấn Nguyên Bình.

Địa hình[sửa | sửa mã nguồn]

Do kiến tạo địa chất, địa hình huyện Nguyên Bình hình thành 2 vùng rõ rệt: Vùng núi đá và vùng núi đất. Độ cao trung bình từ 800m đến 1.100m, thấp dần từ tây sang đông. Vùng núi đá chạy dài theo hướng tây - tây bắc bao quanh núi đất, nối tiếp nhau thấp dần về phía đông bắc. Từ  xã Thành Công, Mai Long, Ca Thành, Yên Lạc, Triệu Nguyên, Minh Thanh, Bắc Hợp nối liền dãy núi đá Lam Sơn, Minh Tâm, có nhiều ngọn núi cao trên 1000m. Dãy Toong Tinh (xã Phan Thanh) cao 1120m, núi Tam Luông (xã Thành Công) cao 1.300m, núi Phia Oắc (xã Phan Thanh) cao 1.931m, quanh năm mây bao phủ. Vùng núi đất bao gồm những dãy núi ở phía đông và phía đông nam nối tiếp nhau gợn sóng gối vào thềm núi đá tạo thành thế trụ vững chắc, bức tường ngàn đời che chắn nạn ngoại xâm. Những dãy núi này kéo dài từ xã Hoa Thám, Tam Kim, Lang Môn đến Quang Thành, Thành Công, Thể dục. Vào những ngày đẹp trời, khi bình minh lên hoặc lúc hoàng hôn buông xuống, từ đỉnh đèo Benle hay đèo Lê A ngắm nhìn mới thấy cảnh đẹp hùng vĩ của quê hương non nước Nguyên Bình.

Xen giữa những dãy núi đá, núi đất là những khu đồi đất nhấp nhô, độ cao 500m, có những đồng cỏ xanh như Phia Đén (Thành Công), Nà Nu (Lang Môn). Núi đồi đồng cỏ, khoáng sản là những tiềm năng kinh tế của nhân dân các dân tộc Nguyên Bình.

Khí hậu[sửa | sửa mã nguồn]

Nguyên Bình nằm trong vùng khí hậu Miền núi nhiệt đới gió mùa, nhiệt độ trung bình là 20 °C, nhiệt độ cao nhất là 36,8 °C và thấp nhất là 0,6 °C. Lượng mưa trung bình hằng năm là 1.670 mm (mức cao nhất 2.049 mm và thấp nhất 1.252 mm). Độ ẩm không khí bình quân 82%.

Hệ thống sông ngòi[sửa | sửa mã nguồn]

Hệ thống sông, suối Nguyên Bình gồm 3 con sông lớn: Sông Nguyên Bình là một nhánh thượng nguồn của sông Bằng bắt nguồn từ Tĩnh Túc chảy qua các xã Thể dục, thị trấn Nguyên Bình, Minh Thanh, Bắc Hợp ra xã Trương Lương (huyện Hòa An). Sông có dòng chảy lớn, nơi có độ dốc cao như đạp Tà Sa, Nà Ngàn xây dựng được 2 trạm thủy điện nhỏ có công suất 850 kW giờ cung cấp cho mỏ thiếc Tĩnh Túc. Sông Nhiên bắt nguồn từ núi Phia Oắc, xã Thành Công chảy qua các xã: Hưng Đạo, Tam Kim, Hoa Thám, Bạch Đằng (Hòa An) là thượng nguồn sông Hiến đến thành phố Cao Bằng hợp lưu với sông Bằng. Sông Năng bắt nguồn từ huyện Bảo Lạc qua xã Bằng Thành (Pắc Nặm,Bắc Kạn) chảy qua địa phận xã Mai Long, Phan Thanh, Bành Trạch (Ba Bể, Bắc Kạn). Dọc theo các con sông là những cánh đồng nhỏ hẹp của các xã: Thể dục, Minh Thanh, Bắc Hợp, Tam Kim; cánh đồng Phiêng Pha thuộc xã Mai Long bằng phẳng, nguồn nước dựa vào tự nhiên, khi hạn hán thì mất mùa. Ngoài ra còn có các khu ruộng bậc thang bên đồi núi ở các xã Thành Công, Quang Thành, Thể dục, những nơi phát triển lúa nương như xã Hoa Thám, Thịnh Vượng.

Cơ cấu tổ chức[sửa | sửa mã nguồn]

Các phòng ban chức năng[sửa | sửa mã nguồn]

Các Ban xây dựng Đảng và Văn phòng Huyện ủy[sửa | sửa mã nguồn]

Các tổ chức chính trị xã hội[sửa | sửa mã nguồn]

Khối nội chính[sửa | sửa mã nguồn]

Du lịch Nguyên Bình[sửa | sửa mã nguồn]

Khu di tích quốc gia đặc biệt rừng Trần Hưng Đạo[sửa | sửa mã nguồn]

Khu di tích lịch sử rừng Trần Hưng Đạo thuộc xã Tam Kim, huyện Nguyên Bình, cách Thị trấn Nguyên Bình 18 km. Đây là khu rừng nguyên sinh vẫn giữ được vẻ hoang sơ, khí hậu mát mẻ quanh năm, nhiệt độ trung bình hàng năm khoảng 15-20 độ C. Khung cảnh thiên nhiên nơi đây rất lý tưởng cho các chương trình nghiên cứu, du lịch sinh thái đối với du khách trong và ngoài nước. Đến với Khu di tích Quốc gia đặc biệt rừng Trần Hưng Đạo chúng ta không những được tìm hiểu truyền thống lịch sử với nhiều điểm di tích mà còn được khám phá, chiêm ngưỡng vẻ đẹp của khu rừng nguyên sinh.

Khu di tích Quốc gia đặc biệt rừng Trần Hưng Đạo phân bố trên địa bàn 2Tam Kim, Hoa Thám, là trung tâm hệ thống các di tích lịch sử cách mạng liên quan đến sự kiện thành lập Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân, bao gồm 5 điểm di tích: Di tích Khu rừng Trần Hưng Đạo; hang Thẳm Khẩu; đồn Phai Khắt; Vạ Phá (Tam Kim) và di tích đồn Nà Ngần (Hoa Thám).

1. Rừng Trần Hưng Đạo là một khu rừng nguyên sinh, diện tích 201,7 ha. Khu rừng có 4 điểm di tích: Địa điểm thành lập Đội VNTTGPQ (22/12/1944); lán nghỉ và bếp ăn của Đội VNTTGPQ; mỏ nước phục vụ nước sinh hoạt cho Đội VNTTGPQ; Đỉnh Slam Cao - nơi đồng chí Võ Nguyên Giáp và Ban chỉ huy Đội VNTTGPQ đặt trạm quan sát.

Đến với khu rừng Trần Hưng Đạo, hình ảnh đầu tiên là bức phù điêu 34 chiến sĩ trong buổi lễ thành lập Đội VNTTGPQ. Từ bức Phù điêu 34 chiến sĩ đi theo con đường bê tông với những bậc cao dần, hai bên là những cây cổ thụ cao rợp bóng; đi khoảng 200 m đến ngã ba rẽ phải xuống khoảng 10 bậc là khu đất bằng nơi ghi dấu sự kiện thành lập Đội VNTTGPQ. Đến đây, chúng ta không khỏi xúc động khi bắt gặp hình ảnh cây sau già, nơi giương cao lá cờ đỏ sao vàng chứng kiến sự ra đời của Đội VNTTGPQ. Tại địa điểm này, năm 1994 đã dựng một nhà Bia trung tâm. Vị trí trung tâm đặt bia ghi dấu sự kiện, 4 mặt bia chữ vàng khắc toàn văn bản Chỉ thị thành lập Đội VNTTGPQ; 10 lời thề danh dự do đồng chí Võ Nguyên Giáp đọc trong lễ tuyên thệ (sau này trở thành lời thề danh dự của Quân đội Nhân dân Việt Nam); danh sách 34 chiến sĩ.

Nằm cách nhà bia trung tâm khoảng 30 m, con đường với những hàng cây cổ thụ rợp bóng đến địa điểm 2 dãy nhà nghỉ - bếp ăn được cải tạo xây dựng, mô phỏng lán nghỉ của Đội VNTTGPQ. Đối diện lán nghỉ là dãy nhà bếp ăn của Đội VNTTGPQ, đến đây ta sẽ được nghe kể về bữa ăn đạm bạc trong buổi đầu thành lập Đội, thể hiện tinh thần quyết tâm, ý chí chiến đấu đánh thắng kẻ thù xâm lược, giành độc lập tự do cho Tổ quốc.

Từ khu lán nghỉ - bếp ăn theo con đường nhỏ xuống khoảng 50 m nhìn thấy một mỏ nước, nơi lấy nước sinh hoạt của Đội VNTTGPQ. Tại đây xung quanh vẫn còn những cây sấu cổ thụ  Đội VNTTGPQ đã dùng lá và quả để phục vụ sinh hoạt hằng ngày.

Từ nhà bia trung tâm,  tiếp tục chinh phục những bậc đá cao dần, qua 505 bậc chúng ta đến đỉnh Slam Cao, cao nhất của núi Dền Sinh. Từ đây có thể quan sát các hướng, nhìn thấy đồn Phai Khắt, làng Phai Khắt, núi Thẳm Khẩu, đồn Nà Ngần, đồn Benle bên đường số 3B trên đường đến đèo Cao Bắc, nên đồng chí Võ Nguyên Giáp và Ban chỉ huy Đội đã nghiên cứu đặt trạm quan sát. Tại đây, đồng chí Võ Nguyên Giáp đã trực tiếp quan sát để đưa ra các phương án đánh đồn Phai Khắt. Ngoài ra, đây còn là khuôn viên dành cho du khách nghỉ chân để tận hưởng không khí trong lành với những cơn gió lộng để quên hết những mệt mỏi sau khi chinh phục được đỉnh núi.

2. Sau khi chinh phục đỉnh Slam Cao, chúng ta quay trở lại làng phai Khắt, từ trung tâm làng Phai Khắt theo đường mòn đi bộ khoảng 500 m đến hang Thẳm Khẩu. ở lưng chừng núi, hang Thẳm Khẩu sâu khoảng 03 m, dài khoảng 12 m, có thể trú được khoảng 40 người. Hang khô, thoáng, trong hang có nhiều mô đá nhỏ gồ ghề, địa điểm này rất bí mật, thuận lợi cho việc quan sát và nhận thông tin liên lạc. Bên phải hang có một phiến đá to, tương đối bằng phẳng, được sử dụng làm bàn để vẽ sơ đồ chuẩn bị đánh Đồn Phai Khắt, Nà Ngần. Trong giai đoạn năm 1941 - 1944, hang Thẳm Khẩu được sử dụng làm trạm liên lạc, đưa cơm phục vụ cho các đồng chí hoạt động cách mạng, đặc biệt là nơi tập trung của Đội VNTTGPQ vào ngày 24/12/1944 để chuẩn bị đánh Đồn Phai Khắt.

3. Khu di tích Quốc gia đặc biệt rừng trần Hưng Đạo còn hai địa điểm ghi dấu chiến công oanh liệt, mưu trí đầu tiên của Đội ngay sau ngày thành lập. Đó là Đồn Phai Khắt, xã Tam KimĐồn Nà Ngần, xã Hoa Thám. Đồn Phai Khắt là nơi chứng kiến trận đầu ra quân của Đội VNTTGPQ (25/12/1944). Đồn là nhà của đồng chí Nông Văn Lạc được xây dựng từ năm 1940. Từ đây có 3 đường đi các ngả, về phía Nam đi Ngân Sơn (Bắc Kạn), về phía Đông Bắc đi Nà Ngần và một con đường độc đạo ra châu lỵ Nguyên Bình. Năm 1943, Thực dân Pháp đã chiếm nhà của đồng chí Nông Văn Lạc để làm đồn. Hiện nay, Đồn Phai Khắt đã được tu sửa trở thành Nhà trưng bày bổ sung của khu di tích. Nơi đây có trưng bày hình ảnh, hiện vật tái hiện buổi lễ thành lập Đội VNTTGPQ.

4. Từ trung tâm làng Phai Khắt rẽ trái theo đường ô tô liên xã (Tam Kim - Hoa Thám) khoảng 20 km đến di tích Đồn Nà Ngần. Đồn Nà Ngần thuộc xã Cẩm Lý, nay là xã Hoa Thám, là nơi ghi dấu trận đánh thứ 2 giành thắng lợi của Đội VNTTGPQ (26/12/1944). Đồn Nà Ngần nằm trên một đồi cao, địa thế hiểm trở, từ ngoài vào phải qua mấy thung lũng. Địch chọn nhà của ông Nông Văn Pảo (tức Phó Lý Pảo) làm một đồn lính. Nhà của Phó Lý Pảo là ngôi nhà sàn kiên cố nhất trong bản, có hàng rào kín mấy lớp xung quanh. Hiện nay ngôi nhà cũ không còn, chỉ còn bãi đất hoang nhân dân sử dụng trồng hoa màu. Địa điểm đồn Nà Ngần đã dựng nhà bia ghi dấu chiến công oanh liệt của Đội.

5. Di tích Vạ Phá thuộc xóm Bản Um, xã Tam Kim là một thung lũng rộng tương đối bằng phẳng ngay chân đồi Slam Khẩu, phía trước có thể nhìn thấy cánh đồng Bản Um và đường vào khu di tích Quốc gia đặc biệt rừng Trần Hưng Đạo, phía sau là đồi Slam Khẩu xuống xã Thượng Ân (Ngân Sơn, Bắc Kạn). Là nơi kín đáo, xa dân. Tại đây Tổng bộ Việt Minh Cao Bằng đã mở lớp huấn luyện, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cho toàn tỉnh do các đồng chí Võ Nguyên Giáp, Lê Thiết Hùng phụ trách vào tháng 2/1944. Lớp huấn luyện quân sự là bước chuẩn bị về lực lượng, góp phần tích cực vào việc thành lập Đội VNTTGPQ. Hiện nay, Vạ Phá còn dấu tích lán trại của lớp học quân sự, tại đó vẫn còn những hòn đá cuội để kê chân giường.

Di tích Quốc gia đặc biệt rừng Trần Hưng Đạo ngày càng được quan tâm đầu tư tôn tạo và phát huy giá trị. Hiện nay, Bộ Quốc phòng đang tôn tạo một số hạng mục trong khu di tích.

Phia Oắc - Phia Đén[sửa | sửa mã nguồn]

Cách trung tâm Thị trấn Nguyên Bình khoảng 30 km là Khu du lịch sinh thái Phia Oắc - Phia Đén, trải rộng trên địa bàn xã Thành Công, xã Phan Thanh, xã Quang Thành và thị trấn Tĩnh Túc. Đây là khu rừng nguyên sinh, có thảm thực vật phong phú, hệ sinh thái đa dạng và khí hậu quanh năm mát mẻ. Địa hình tương đối cao từ 1.500 m - 2.000m so với mặt nước biển, nhiệt độ trung bình từ 18-25 °C, chính vì vậy nơi đây đã từng là khu nghỉ dưỡng cao cấp của người Pháp xưa kia, minh chứng rõ nhất đó chính là Nhà Đỏ, khu nhà nghỉ cao cấp theo kiến trúc của người Pháp.

1. Từ Thị trấn Nguyên Bình, rồi đi theo tỉnh lộ 212. Ngay khi tiếp cận bìa rừng, du khách sẽ cảm nhận sự thay đổi rõ rệt khí hậu mát lạnh, mang hương vị thuần khiết của núi rừng; luồng không khí chạy sâu trong lồng ngực, thẩm thấu vào làn da làm cho du khách cảm thấy phấn chấn, khoan khoái và dễ chịu. Khung cảnh hiện ra là những cánh rừng thông già cỗi đu đưa, rì rào trong gió, thi thoảng xen kẽ là thảm cỏ xanh tự nhiên trông như giải lụa uốn lượn rất bắt mắt.

Nằm ngay bên đường, Khu nuôi dưỡng Cá Hồi là điểm tham quan khá thú vị, du khách có thể nhìn ngắm những đàn cá uốn lượn trên mặt hồ;  may mắn hơn vào dịp tháng 6,7 hàng năm, khách du lịch thỏa thích cùng chiêm ngưỡng và chụp ảnh với loài hoa mang tên Cẩm Tú Cầu phần lớn đều do người dân bản địa trồng ven sườn đồi và hai bên lối đi rất đẹp.

2. Hành trình khám phá cung đường dẫn lên đỉnh Phia Oắc có hấp dẫn riêng bởi sự hiểm trở, độ dốc tức bởi độ cao 1.930m so với mặt nước biển nhưng bù lại khi đã chinh phục được thì mỗi du khách trong đoàn đều cảm nhận được sự thỏa mãn bởi vẻ đẹp của núi rừng từ trên cao nhìn xuống, còn được gọi là “Rừng tiên cảnh”. Cũng trên cung đường này, du khách có thể lựa chọn những vị trí để thỏa thích phóng tầm mắt, chiêm ngưỡng cảnh núi rừng trùng điệp, hùng vĩ; rồi khi cận cảnh có thể thấy những bụi rừng cây khẳng khiu với những hình thù ký quái khác lạ bị bao phủ bởi một lớp rêu phong ẩm. Vào mùa đông hàng năm, Khu du lịch sinh thái Phia Oắc – Phia Đén thường xuyên xuất hiện băng giá, điển hình mùa đông năm 2016 trên đỉnh Phja Oắc xuất hiện tuyết rơi dày 5–7 cm. Phong cảnh thiên nhiên đẹp lạ kỳ kết hợp với sự xuất hiện tuyết rơi khiến khung cảnh nơi đây trở nên huyền ảo hơn.

3. Hành trình khám phá khu rừng nguyên sinh này còn có thể tìm hiểu lịch sử của ngôi biệt thự cổ - nhà Đỏ, Miếu Vọng tiên cung; trải nghiệm hái chè tại khu vực đồi chè hoặc tham quan những bản làng dân tộc thiểu số nằm rải rác trong khung cảnh huyền ảo đó.

Yếu tố thiên nhiên đẹp, lạ bởi những cánh rừng nhiều cây mọc trên độ cao đã tạo nên những hình thù ký quái mà không ở đâu có được; không khí mát mẻ quanh năm và tấm lòng người dân tộc thiểu số thật thà, đôn hậu đã làm cho khu vực này có những nét riêng biệt, hấp dẫn đối với mỗi du khách mong muốn tìm hiểu và khám phá. Mùa nào cũng đẹp và có nhiều nét riêng biệt để chiêm ngưỡng; hứa hẹn không xa sẽ là Khu du lịch hấp dẫn của du khách gần xa đến để khám phá và trải nghiệm.

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Bản mẫu:Danh sách xã, thị trấn thuộc huyện Nguyên Bình