Hòa An

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Jump to navigation Jump to search
Hòa An
Huyện
Địa lý
Diện tích 667km2
Dân số  
 Tổng cộng 63.515 người (2009) [1]
 Mật độ 95
Hành chính
Tỉnh Cao Bằng
Huyện lỵ Thị trấn Nước Hai
Phân chia hành chính 01 thị trấn, 23

Hòa An là một huyện nằm ở trung tâm tỉnh Cao Bằng.

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Vị trí địa lý

Huyện nằm ở trung tâm tỉnh Cao Bằng, bao quanh thành phố Cao Bằng, Liền kề Thành phố với Phục Hòa phía bắc giáp huyện Hà Quảng, phía đông bắc giáp huyện Trà Lĩnh, phía đông giáp huyện Quảng Uyên, phía nam giáp huyện Thạch An, Phục Hòa và phía tây giáp 2 huyện Nguyên BìnhThông Nông.Là huyện kín

Diện tích, dân cư, giao thông

Huyện có diện tích 667 km² và dân số là 73.000 người (năm 2004). Huyện ly là thị trấn Nước Hai nằm trên tỉnh lộ 203 cách thị xã Cao Bằng 15 km về hướng Tây Bắc, tỉnh lộ 203 theo hướng tây bắc đi huyện Hà Quảng, Thông Nông, quốc lộ 4 theo hướng nam đi huyện Thạch An và tỉnh Lạng Sơn, quốc lộ 34 theo hướng tây đi huyện Nguyên Bình, quốc lộ 3 theo hướng nam đi Bắc Kạn, tỉnh lộ

209 theo hướng đông nam đi Đức Vân

Các đơn vị hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Thành Phố: Cao Bằng

Trấn: Nước Hai (Huyện lỵ), Nguyễn Huệ

: Bạch Đằng, Bế Triều, Bình Dương, Bình Long, Công Trừng, Chu Trinh, Đại Tiến, Dân Chủ, Đề Thám, Đức Long, Đức Xuân, Hà Trì, Hoàng Tung,Hòa Chung, Hồng Nam, Hồng Việt, Lê Chung, Nam Tuấn, Ngũ Lão, Quang Trung, Trưng Vương, Trương Lương.

Bản Đồ Huyện Hòa An (Tổng thế)

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Đất Hòa An ngày nay là đất Thạch Lâm xưa. Huyện Thạch Lâm đời Lý, Trần và đời Lê sơ là châu Thái Nguyên.

Năm 1469 Lê Thánh Tông cho định bản đồ của 12 thừa tuyên, trong nước có 49 phủ, 163 huyện, 50 châu. Đồng thời đổi tên 6 thừa tuyên. Thừa tuyên Thái Nguyên được đổi tên gọi là thừa tuyên Ninh Sóc.Năm 1472 Lê Thánh Tông đặt thêm thừa tuyên Quảng Nam, nước ta khi đó gồm 13 thừa tuyên, tổng cộng 52 phủ, 178 huyện, 50 châu, 36 phường. Phủ Cao Bằng thuộc thừa tuyên Ninh Sóc, phủ Cao Bằng có 4 châu:Năm 1473 thừa tuyên Ninh Sóc lại được đổi tên thành thừa tuyên Thái Nguyên, phủ Bắc Bình đổi thành phủ Cao Bằng trực thuộc thừa tuyên Thái Nguyên.Năm 1499 Lê Hiến Tông tách một số thừa tuyên thành các trấn mới, tại các trấn đó đã thiết lập bộ máy mới có chức năng quản lý hành chính và có trách nhiệm với triều đình Trung ương như các đạo thừa tuyên. Thừa tuyên Thái Nguyên được tách thành trấn Thái Nguyên và trấn Cao Bằng, theo "Phương Đình địa chí" và "Đại Việt địa dư toàn biên" của Nguyễn Văn Siêu thì: Năm 1499 Cao Bằng tách làm trấn riêng, gồm 1 phủ, 4 châu: phủ Cao Bình, châu Thái Nguyên (Thạch Lâm), châu Lộng Nguyên, châu Thượng Lang, châu Hạ Lang. Trấn lỵ đặt tại Thạch Lâm, 2 năm sau đổi thành châu Hòa An (tên của 1 vị quan huyện)

Huyện Hòa An ngày nay được thành lập trên cơ sở huyện Hòa An cũ.

Sau năm 1975, huyện Hòa An có 1 thị trấn Nước Hai và 24 xã: Bạch Đằng, Bế Triều, Bình Dương, Bình Long, Chu Trinh, Công Trừng, Đại Tiến, Dân Chủ, Đề Thám, Đức Long, Đức Xuân, Hà Trì, Hoàng Tung, Hòa Chung, Hồng Nam, Hồng Việt, Hưng Đạo, Lê Chung, Nam Tuấn, Ngũ Lão, Nguyễn Huệ, Quang Trung, Trưng Vương, Trương Lương, Vĩnh Quang.

Ngày 4 tháng 10 năm 2014, xã Đề Thám được sáp nhập vào thị xã Cao Bằng

Ngày 1 tháng 11 năm 2014, 3 xã: Hưng Đạo, Vĩnh Quang, Chu Trinh được sáp nhập vào thị xã Cao Bằng

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Đồng Bằng

Cánh đồng trung tâm huyện trải dài trên 20 km (Từ xã Nam Tuấn đến xã Đề Thám) .

Ruộng bậc thang gồm các xã phía nam của huyện như Ngũ Lão, Nguyễn Huệ, Trưng Vương, Hồng Nam, Bạch Đằng...

Núi

Núi đồi chiếm 2/3 diện tích huyện, Độ cao trung bình là 300m , thấp dần từ tây sang đông.

Khau Mjà (xã Đức Long) cao 508m, Khau Hân (xã Bình Long) cao 524m, Khau Sầm (xã Vĩnh Quang) cao 618m, Khau Luôn (xã Lê Chung) cao 769m, Nà Mấn (xã Ngũ Lão) cao 1.011, Pá Diển (xã Quang Trung) cao 1.000m, Lũng Xen (xã Công Trừng) cao 854m. Dãy núi đá vôi Lam Sơn ( dãy Phja Ngả) nằm án ngữ phía tây huyện, địa hình hiểm trở, nhiều hang sâu.

Sông suối, Hồ :

Sông Bằng Giang (Đề Thám gọi là Mãng Giang), Dẻ Rào, Hiến Giang (Sông Nhiêm)

Hồ Khuổi Lái (Bạch Đằng), hồ Nà Tấu ở xã Bế Triều.

Đền thờ

Pú Lương Quân thờ cha Báo Luông, mẹ Slao Cải ở Tả Sẩy xã Bế Triều.

Thành Bản Phủ của Thục Phán - An Dương Vương, chùa Đống Lân ( Thạch Sanh), chùa Đà Quận (xã Hưng Đạo),

Đền Kỳ Sầm (xã Vĩnh Quang ), 

Đền Vua Lê, Nặm Lìn (xã Hoàng Tung).

  1. ^ Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương. Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009: Kết quả toàn bộ. Hà Nội, 6-2010. Biểu 2, tr.8.

Bản mẫu:Danh sách xã, thị trấn thuộc huyện Hòa An