Cao Bằng

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Cao Bằng
Tỉnh
Thác Bản Giốc.jpg
Thác Bản Giốc nhìn từ Việt Nam
Địa lý
Tọa độ: 22°41′08″B 106°15′47″Đ / 22.685618°B 106.263084°Đ / 22.685618; 106.263084Tọa độ: 22°41′08″B 106°15′47″Đ / 22.685618°B 106.263084°Đ / 22.685618; 106.263084
Diện tích 6.707,9 km²
Dân số (2013)  
 Tổng cộng 517.900 người[1]
 Mật độ 77 người/km²
Dân tộc Tày, Nùng, H'Mông,
Dao, Việt, Sán Chay
Hành chính
Quốc gia Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Việt Nam
Tỉnh lỵ Thành phố Cao Bằng
 Chủ tịch UBND Hoàng Xuân Ánh
 Chủ tịch HĐND Đàm Văn Eng[2]
 Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hoàng Anh
Phân chia hành chính 1 thành phố
12 huyện
Mã hành chính VN-04
Mã bưu chính 27xxxx
Mã điện thoại 206
Biển số xe 11
Website http://www.caobang.gov.vn/

Cao Bằng là một tỉnh thuộc vùng Đông Bắc Việt Nam. Phía tây giáp tỉnh Tuyên QuangHà Giang, phía nam giáp Bắc KạnLạng Sơn. Phía bắc và phía đông giáp các địa cấp thị Bách SắcSùng Tả của Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc). Tỉnh lị là thành phố Cao Bằng nằm trên quốc lộ 3, cách thủ đô Hà Nội 286 km.

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Cao Bằng là tỉnh nằm ở phía Đông Bắc Việt Nam. Hai mặt Bắc và Đông Bắc giáp với tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc), với đường biên giới dài 333.403 km. Phía Tây giáp tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang. Phía nam giáp tỉnh Bắc Kạn và Lạng Sơn. Theo chiều Bắc- Nam là 80 km, từ 23°07'12" - 22°21'21" vĩ bắc (tính từ xã Trọng Con huyện Thạch An đến xã Đức Hạnh, huyện Bảo Lâm). Theo chiều đông- tây là 170 km, từ 105°16'15" - 106°50'25" kinh đông (tính từ xã Quảng Lâm, huyện Bảo Lâm đến xã Lý Quốc, huyện Hạ Lang).

Tỉnh Cao Bằng có diện tích đất tự nhiên 6.690,72 km², là cao nguyên đá vôi xen lẫn núi đất, có độ cao trung bình trên 200 m, vùng sát biên có độ cao từ 600- 1.300 m so với mặt nước biển. Núi non trùng điệp. Rừng núi chiếm hơn 90% diện tích toàn tỉnh. Từ đó hình thành nên 3 vùng rõ rệt: Miền đông có nhiều núi đá, miền tây núi đất xen núi đá, miền tây nam phần lớn là núi đất có nhiều rừng rậm.

Trên địa bàn tỉnh có hai dòng sông lớn là sông Gâm ở phía tây và sông Bằng ở vùng trung tâm và phía đông, ngoài ra còn có một số sông ngòi khác như sông Quây Sơn, sông Bắc Vọng, sông Nho Quế, sông Năng, sông Neo hay sông Hiến.

Môi trường[sửa | sửa mã nguồn]

Tức cảnh Pắc Bó

Đa số diện tích Cao Bằng được che phủ bởi rừng vì thế không khí khá trong sạch ở các vùng nông thôn, các khu dân cư và ở trung tâm thị xã. Tuy nhiên do sản lượng quặng lớn cùng với sự khai thác bừa bãi và quản lý không nghiêm ngặt, các tuyến đường chính của Cao Bằng có mức độ ô nhiễm bụi cao. Nguồn nước sông đang bị ô nhiễm khá nặng do ý thức vứt rác bữa bãi của người dân cùng với ngành công nghiệp khai khoáng và khai thác cát đã làm cho các dòng sông ở đây bị ô nhiễm thu hẹp dòng chảy, hệ sinh thái bị ảnh hưởng. Đặc biệt ở các khu vực chợ và khu dân cư, nước sông có hiện tượng bốc mùi hôi thối. Các phương tiện giao thông trong tỉnh chủ yếu là xe máy, phương tiện ít làm cho mức tiêu thụ nhiên liệu không cao, Cao Bằng không bị ô nhiễm bởi các khí thải nhà kính và nhiều khí độc khác. Tuy nhiên, so với các địa phương khác của Việt Nam, Cao Bằng là một trong những tỉnh có khí hậu trong lành và ít ô nhiễm nhất.

Khí hậu[sửa | sửa mã nguồn]

Nhìn chung Cao Bằng có khí hậu ôn hòa dễ chịu. Với khí hậu cận nhiệt đới ẩm, địa hình đón gió nên chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các đợt không khí lạnh từ phương bắc. Tuy nhiên nhiệt độ của Cao Bằng chưa bao giờ xuống thấp quá 0 °C, hầu như vào mùa đông trên địa bàn toàn tỉnh không có băng tuyết (trừ một số vùng núi cao có băng đá xuất hiện vào mùa đông).

Mùa hè ở đây có đặc điểm nóng ẩm, nhiệt độ cao trung bình từ 30 - 32 °C và thấp trung bình từ 23 - 25 °C, nhiệt độ không lên đến 39 - 40 °C. Vào mùa đông, do địa hình Cao Bằng đón gió nên nó có kiểu khí hậu gần giống với ôn đới, nhiệt độ trung bình thấp từ 5 - 8 °C và trung bình cao từ 15 - 28 °C, đỉnh điểm vào những tháng 12, 1 và 2 nhiệt độ có thể xuống thấp hơn khoảng từ 6 - 8 °C, độ ẩm thấp, trời hanh khô. Mùa xuân và mùa thu không rõ rệt, thời tiết thất thường; mùa xuân thường có tiết trời nồm, mùa thu mát, dễ chịu.

Dữ liệu khí hậu của Cao Bang
Tháng 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Năm
Trung bình cao °C (°F) 18
(64)
19
(66)
23
(73)
27
(81)
31
(88)
32
(90)
32
(90)
32
(90)
31
(88)
27
(81)
24
(75)
20
(68)
26.3
Trung bình thấp, °C (°F) 10
(50)
12
(54)
16
(61)
19
(66)
23
(73)
24
(75)
24
(75)
24
(75)
22
(72)
19
(66)
15
(59)
11
(52)
18
Lượng mưa, mm (inch) 22
(0.87)
26
(1.02)
39
(1.54)
91
(3.58)
174
(6.85)
229
(9.02)
224
(8.82)
249
(9.8)
150
(5.91)
91
(3.58)
44
(1.73)
20
(0.79)
1.359
(53,5)
Số ngày mưa TB 10 10 12 14 15 17 18 19 14 12 9 8 158
Số giờ nắng trung bình hàng tháng 62 56 93 120 186 150 186 186 180 155 120 124 1.618
Nguồn: World Climate Guide

Dân số và các dân tộc thiểu số[sửa | sửa mã nguồn]

  • Dân số toàn tỉnh là 507.183 người (theo điều tra dân số ngày 01/10/2009)[3]. Dân số trung bình năm 2009 là 510.884 người.
  • Các dân tộc ở Cao Bằng gồm Tày (chiếm 41,0% dân số), Nùng (31,1 %), H'Mông (10,1 %),
    Dao (10,1 %), Việt (5,8 %), Sán Chay (1,4 %)... Có 11 dân tộc có dân số trên 50 người[3].

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Tỉnh Cao Bằng cùng với tỉnh Lạng Sơn thời nhà Lý-nhà Trần được gọi là châu Quảng Nguyên. Vùng đất này (Lạng Sơn và Cao Bằng) chính thức phụ thuộc vào An Nam từ năm 1039, triều Lý Thái Tông, sau khi nước này chiến thắng Nùng Trí Cao. Sau khi thất thủ Thăng Long năm 1592 nhà Mạc chạy lên Cao Bằng và xây dựng vùng đất này để chống lại nhà Lê Trịnh cho đến 1677 mới chấm dứt.

Các đơn vị hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Một khu chợ tại tỉnh Cao Bằng
Dãy nhà bên Bằng Giang tại thành phố Cao Bằng

Những thay đổi và sáp nhập trong lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Danh sách các đơn vị hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Tỉnh Cao Bằng bao gồm 1 thành phố và 12 huyện: Trong đó có 199 đơn vị hành chính cấp xã gồm 177 xã, 8 phường, 14 thị trấn.

Danh sách các đơn vị hành chính trực thuộc tỉnh Cao Bằng
Tên Dân số (người)2009 Hành chính
Thành phố (1)
Cao Bằng 84.421 8 phường, 3 xã
Huyện (12)
Bảo Lạc 49.362 1 thị trấn, 16 xã
Bảo Lâm 55.936 1 thị trấn, 13 xã
Hạ Lang 25.294 1 thị trấn, 13 xã
Hà Quảng 33.261 1 thị trấn, 18 xã
Hòa An 63.515 1 thị trấn, 20 xã
Tên Dân số (người)2009 Hành chính
Nguyên Bình 40.000 2 thị trấn, 18 xã
Phục Hòa 22.501 2 thị trấn, 7 xã
Quảng Uyên 39.572 1 thị trấn, 16 xã
Thạch An 30.563 1 thị trấn, 15 xã
Thông Nông 23.233 1 thị trấn, 10 xã
Trà Lĩnh 21.558 1 thị trấn, 9 xã
Trùng Khánh 48.713 1 thị trấn, 19 xã

Danh lam thắng cảnh và du lịch[sửa | sửa mã nguồn]

Nằm ở phía bắc vùng Việt Bắc, nơi địa đầu Tổ quốc, Cao Bằng được thiên nhiên ưu đãi những tiềm năng du lịch phong phú.

Thắng cảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Cao Bằng có núi, rừng, sông, suối trải dài hùng vĩ, bao la, thiên nhiên còn nhiều nét hoang sơ, nguyên sinh.

Khu vực thác Bản Giốc và động Ngườm Ngao tại huyện Trùng Khánh là một thắng cảnh đẹp. Thác nằm trên dòng chảy của sông Quây Sơn, được ca ngợi là một trong những thác nước đẹp nhất trong khu vực và trên thế giới. Động Ngườm Ngao (dịch theo tiếng địa phương là hang hổ) là thế giới của nhũ đá thiên nhiên gồm hàng nghìn hình khối khác nhau, có cái như đụn gạo, đụn vàng, đụn bạc, hình voi, rồng, hổ báo, mây trời, cây cối, hoa lá, chim muông, các khe suối ngầm róc rách mát rượi. Nơi đây đã hình thành điểm du lịch hấp dẫn, thu hút các du khách đến từ khắp nơi trong và ngoài nước đến thưởng ngoạn.

Ngoài ra phải kể đến hồ núi Thang Hen ở huyện Trà Lĩnh, núi Phia Oắc ở huyện Nguyên Bình.

Du lịch văn hoá[sửa | sửa mã nguồn]

Bia mộ anh Kim Đồng
  • Cao Bằng là vùng đất có truyền thống cách mạng lâu đời, là nơi cội nguồn của cách mạng Việt Nám. Tiêu biểu như khu di tích lịch sử cách mạng Pác Bó, thuộc xã Trường Hà, huyện Hà Quảng. Nơi đây Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đặt chân về nước, sống và làm việc, lãnh đạo cách mạng Việt Nam giành độc lập cho dân tộc từ năm 1941 đến 1945.
  • Khu di tích Kim Đồng được xây dựng gồm có mộ anh Kim Đồng và tượng đài khang trang tại chân Rặng núi đá cao đồ sộ, tượng đài anh Kim Đồng với bộ quần áo nùng và tay nâng cao con chim bồ câu đưa thư, trước tượng đài có 14 bậc đá và 14 cây lát vươn cao xanh ngắt. Nơi đây có một khoảng sân rộng, hàng năm thiếu niên và Nhi đồng của tỉnh Cao Bằng, cả nước thường tụ hội tại đây cắm trại, vui chơi ca hát.
  • Khu di tích lịch sử Rừng Trần Hưng Đạo, huyện Nguyên Bình, nơi đây đã thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân, tiền thân của Quân đội Nhân dân Việt Nam, hay được gọi là Việt Minh. Ở gần đây có Di tích về chiến thắng của Việt Minh trước quân đội Pháp đã chiếm đóng ở hai đồn Phai Khắt và Nà Ngần.
  • Khu di tích Đông khê thuộc huyện Thạch An tỉnh Cao Bằng: Là chứng tích ghi lại chiến thắng lịch sử thời kỳ đầu kháng chiến của Việt Nam dân chủ cộng hòa chống lại chính quyền Pháp để giải phóng đất nước: Đồn Đông Khê và khu tưởng niệm Hồ Chí Minh đã chỉ huy mặt trận.
  • Thành Bản Phủ thời nhà Mạc và chùa Đống Lân thời Đinh ở trung tâm thành phố Cao Bằng.

Kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]

Trong bảng xếp hạng về Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh của Việt Nam năm 2014, tỉnh Cao Bằng xếp ở vị trí cuối bảng là 63/63 tỉnh thành.[10]

Hình ảnh Cao Bằng[sửa | sửa mã nguồn]

Chú giải[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]