Tòa khâm sứ Hà Nội

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Khu đất 42 Nhà chung đầu năm 2007 (tòa khâm sứ Hà Nội cũ)

Tòa Khâm sứ Hà Nội là tòa nhà tọa lạc tại số 42 phố Nhà Chung, quận Hoàn Kiếm, Thủ đô Hà Nội, cùng chung khuôn viên với Nhà thờ lớn Hà Nội. Đây từng là nơi được dùng làm trụ sở đại diện của Tòa Thánh Vatican tại Việt Nam từ năm 1950 đến 1959.

Lịch sử hình thành cơ quan Khâm Sứ tại Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Từ thời Hoàng đế Lý Thành Tông (1057) tới trước năm 1925, khu đất Tòa khâm sứ Hà Nội tại 42 Nhà Chung là nơi tọa lạc của Chùa Báo Thiên, một ngôi quốc tự (chùa do vua xây), nổi tiếng cùa Thăng Long.[1] Theo Bùi Thiết trong Tự điển Hà Nội địa danh, chùa Báo Thiên đến cuối thế kỷ 18 đã bị phá hủy và nền chùa cũ trở thành đất họp chợ trước khi chuyển giao cho nhà thờ[2]. Còn theo giáo hội Phật giáo Việt Nam, chùa Báo Thiên vào năm 1883 không hề trong tình trạng vô chủ trước khi bị Tổng đốc Nguyễn Hữu Độ giao cho linh mục Puginier.[3]

Năm 1922, Giáo hoàng Piô XI cử Giám mục Lécroart, Dòng Tên, nguyên Giám mục Giáo phận Thiên Tân (Tientsin), Trung Hoa, làm Khâm sai Tòa Thánh đi quan sát tình hình các giáo phận ở Đông Dương, đặc biệt về cách tổ chức các chủng viện và chương trình học vấn.

Ngày 25 tháng 5 năm 1925, Giáo hoàng Pio XI đã cho lập Tòa Khâm sứ Đông Dương và Thái Lan, và cử Giám mục Constantino Ayuti (1876-1928) làm Khâm sứ tại Đông Dương, chính yếu là tại Việt Nam. Ban đầu, Giám mục Ayuti đặt văn phòng tạm tại Tòa Giáo phận Hà Nội. Nhưng vào lúc bấy giờ, Hà nội mặc dù giữ vị trí quan trọng nhưng không phải là kinh đô, vì vậy, trụ sở Tòa Khâm sứ ở Đông Dương đã được xây cất gần Nhà thờ chính tòa Phủ Cam, Huế, vì nơi đây mới là kinh đô của Việt Nam. Liên tục trong 25 năm sau đó, các Khâm sứ kế vị là Giám mục Columban Dreyer (1928-1937) và Giám mục Antonin Drapier (1937-1950) đều đặt Toà Khâm sứ tại Huế.

Năm 1945, Việt Nam tuyên bố độc lập, Hà Nội trở thành thủ đô của nước Việt Nam. Năm 1950, Giáo hoàng Piô XII đã bổ nhiệm Giám mục John Dooley, người Ireland, làm Khâm sứ tại Đông Dương. Vì lúc đó Huế không còn là thủ đô của Việt Nam nữa, Khâm sứ Dooley đã quyết định dời trụ sở Toà Khâm sứ ra Hà Nội và đặt cạnh Toà Giám mục Hà Nội. Năm 1954, khi Việt Nam tạm bị chia cắt thành hai vùng tập kết quân sự để chuẩn bị Tổng tuyển cử theo Hiệp định Geneva 1954, Khâm sứ Dooley vẫn ở lại Tòa Khâm Sứ tại Hà Nội cho đến năm 1959.

42 Nhà Chung, sau khi đã xây thành Vườn hoa Hàng Trống, 15h01' ngày 28 tháng 1 năm 2010

Năm 1950, khi Hà Nội đã là thủ đô của Việt Nam, Khâm sứ Dooley chuyển trụ sở ra Hà Nội, được Tòa Tổng Giám mục Hà Nội cho mượn cơ ngơi để làm Toà Khâm Sứ. Trụ sở Tòa Khâm Sứ Hà Nội Tòa nhà nằm cạnh Toà Giám mục trong khuôn viên đất của Nhà thờ lớn Hà Nội (Nhà thờ Chính Toà của Tổng Giáo phận Hà Nội). Sau Hiệp định Genève 1954, Khâm sứ Dooley vẫn tiếp tục giữ cương vị đại diện của Tòa Thánh tại Hà Năm 1957. Tới tháng 3 năm 1959, Khâm sứ Dooley chấm dứt nhiệm vụ do vấn đề sức khỏe.[4] Theo trang mạng Viet Catholic, Linh mục người Ireland Terence O'Driscoll tạm thời lãnh vị trí Khâm sứ trong lúc chờ lệnh từ Vatican. Tuy nhiên ngay sau đó vài tuần, Hà Nội đã trục xuất Cha O'Driscoll và giải tán văn phòng Khâm sứ.[5] Theo hồ sơ tài liệu về nhà đất đang lưu trữ tại Sở Tài nguyên - Môi trường và Sở Xây dựng, nguồn gốc nhà đất số 40a (nay là số 42) phố Nhà Chung thuộc thửa đất số 1472, mang bằng khoán điền thổ số 1765 khu Nhà Thờ, trước đây có nguồn gốc do Hội truyền giáo ngoại quốc (Hội thừa sai Paris) quản lý và sử dụng.[6] Sau khi Tòa Khâm sứ rời đi, khu đất này thuộc quản lý của Tòa Tổng Giám mục Hà Nội Ngày 24-11-1961, quản lý Tòa tổng giám mục Hà Nội là linh mục Nguyễn Tùng Cương tiến hành bàn giao qua Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thống nhất quản lý.[7][8] Ngày 1-10-2002, UBND thành phố đã làm việc với đại diện Tòa Tổng Giám mục Hà Nội để giải thích rõ về chính sách, pháp luật có liên quan đến cơ sở nhà đất tại 42 Nhà Chung.[9]

Vụ tranh chấp khu đất số 42 Nhà Chung năm 2008[sửa | sửa mã nguồn]

Giáo dân Hà Nội tụ tập trước cửa Hội đồng nhân dân TP Hà Nội để chờ nghe quyết định về tranh chấp đất đai tại 42 Nhà Chung, ngày 20 tháng 9 năm 2008

Nguyên nhân[sửa | sửa mã nguồn]

Theo chủ quan của Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, Nguyễn Thế Thảo thì:

Diễn biễn vào cuối năm 2007 và trong năm 2008[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 12 tháng 12 năm 2007, chính quyền Hà Nội một lần nữa đưa các thiết bị xây dựng tới khu vực Tòa Khâm sứ, đơn phương tiến hành dỡ mái tòa nhà mà không có bất cứ thỏa thuận nào trước đó với Tòa Giám mục. [10] Cho nên Lễ Giáng sinh năm 2007, một số linh mục Tòa Tổng Giám mục Hà Nội tổ chức cho giáo dân cầu nguyện dài ngày tại khu 42 Nhà Chung, Hà Nội (trước năm 1959 là Tòa khâm sứ Hà Nội), với mục đích yêu cầu chính quyền thành phố Hà Nội trả lại khu đất. Lập luận của Tòa tổng giám mục Hà Nội về khu đất này là: tòa tổng giám mục Hà Nội cho Khâm sứ Tòa Thánh mượn làm văn phòng, hiện tại không có chức khâm sứ hoạt động tại Việt Nam nên tòa tổng giám mục Hà Nội có quyền lấy lại.[11] Cuộc cầu nguyện này kéo dài một tháng cho đến khi có thư của Quốc vụ khanh Tòa Thánh là Hồng y Tarcisio Bertone, khuyên giáo dân nên kềm chế và có thông tin là chính quyền sẽ đối thoại để trao quyền sử dụng Tòa Khâm sứ.[12] Theo báo Quân đội Nhân dân, sau khi gửi các đơn thư, Tòa Tổng giám mục Hà Nội đã chỉ đạo bố trí loa với công suất cực lớn chĩa từ Nhà thờ Lớn sang khu đất và địa bàn dân cư khu vực để kích động giáo dân thể hiện sự coi thường pháp luật Nhà nước, yêu cầu ngừng thi công dự án công viên cây xanh-thư viện, đồng thời thách thức sẽ sử dụng mọi biện pháp để ngăn chặn.[13]

Sau đó, đài RFI cáo buộc chính quyền Hà Nội bắt đầu chiến dịch đe dọa công kích Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt,[14] trong một mưu toan rõ rệt là đẩy dư luận chống lại ông.[15][16] Đài VOA cho rằng báo chí do nhà nước kiểm soát đăng một lá thư của Chủ tịch Ủy Ban Nhân Dân Thành Phố Hà Nội Nguyễn Thế Thảo, tố cáo Đức Tổng Giám Mục là đã khích động các vụ gây rối.[17] Nhiều tờ báo như Công an Nhân Dân, An Ninh Thủ Đô cũng tham gia công kích Tổng giám mục Hà Nội. Tờ báo thứ hai này đe dọa Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt là người "vu cáo, xuyên tạc, phản động", do đó "phải bị xử lý nghiêm minh".[14] Điển hình các vụ công kích như:

  • Trang web Tuyên giáo viết: Ngày 09/01/2008, lãnh đạo UBND Thành phố Hà Nội đã làm việc với Tổng Giám mục Ngô Quang Kiệt để yêu cầu chấm dứt ngay những hành vi của mình, đề nghị hợp tác với chính quyền trên tinh thần làm việc trao đổi cởi mở để cùng tháo gỡ những vấn đề liên quan khu đất 42 Nhà Chung. Tuy nhiên, khoảng 11h30 ngày 25/1/2008, khi diễn ra lễ Quan Thầy, mừng thọ 90 tuổi, 60 năm thụ phong linh mục, 45 năm thụ phong giám mục, 15 năm Hồng y của Hồng Y Phạm Đình Tụng, Tổng giám mục Hà Nội Ngô Quang Kiệt đã kích động, lôi kéo khoảng 100 linh mục và hơn 1000 giáo dân tại Hà Nội, Hà Tây, Hòa Bình, Hà Nam, Nam Định, Bắc Ninh... sau buổi lễ từ Tòa Tổng giám mục Hà Nội, kéo sang khu vực 42 Nhà Chung, đẩy đổ cổng sắt, tràn vào sân, cố ý gây xô xát, đánh bị thương bảo vệ cơ quan phòng Văn hóa thông tin – thể dục thể thao và Nhà văn hóa quận Hoàn Kiếm, khiến một người bị thương phải đi cấp cứu.[18]

Theo Chủ tịch UBND TP. Hà Nội, Nguyễn Thế Thảo, tới ngày 20/09/2008, phía chính quyền TP. Hà Nội lại tiếp tục tổ chức một cuộc tiếp xúc với Tổng giám mục Hà Nội Ngô Quang Kiệt để bàn về công trình công viên cây xanh ở khu đất số 42 phố Nhà Chung. Tuy nhiên, Tổng giám mục Hà Nội Ngô Quang Kiệt đã tiến hành công kích chính quyền TP. Hà Nội với thái độ thô bạo. Trong gần 2h đồng hồ của cuộc tiếp xúc, phía bên Tòa Tổng Giám mục đi vào trình bày nội dung và lý lẽ cụ thể vấn đề đất đai thì ít, mà mượn cớ lu loa cơ quan chức năng, các cơ quan tư pháp thì nhiều. Phía Tòa Giám mục nhiều lần cắt ngang lời của phía chính quyền. Trước đó, vào tháng 8/2008, Sở Tài nguyên - Môi trường và Nhà đất TP. Hà Nội có đề nghị 3 địa điểm trên địa bàn thành phố để Tòa Tổng giám mục lựa chọn, thực hiện các quy trình đầu tư xây dựng công trình phục vụ mục đích tôn giáo bao gồm 1 ha tại thôn Cổ Nhuế, xã Cổ Nhuế, huyện Từ Liêm; một có diện tích 2 ha tại làng Phùng Khoang, xã Trung Văn, huyện Từ Liêm và địa điểm thứ 3 rộng gần 7.500m2 tại 67 phố Phó Đức Chính, quận Ba Đình, Hà Nội nhưng phía Tòa Giám mục không quan tâm tới đề xuất này. Cũng theo ông Thảo, các cấp chính quyền, các lực lượng từ cấp phường, quận và thành phố đã kiên trì gặp gỡ, tiếp xúc, động viên, thuyết phục các chức sắc, bà con giáo dân để họ tự giác chấp hành pháp luật[19][9]

Trong lúc đó tại Thái Hà, bản tin Công giáo Việt nam và Asia News.it của Ý đưa tin rằng một số thành phần côn đồ tấn công vào linh địa dưới sự thờ ơ của 500 cảnh sát có mặt tại hiện trường. Những kẻ này đập phá đền thờ, đổ dầu nhớt lên tượng Đức Mẹ Maria và chửi mắng tín đồ đang cầu nguyện. Đài RFI dẫn lời các linh mục dòng Chúa Cứu Thế thuật lại là những kẻ côn đồ kêu gào đòi giết Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt và linh mục Vũ Khởi Phụng.[14] Tuy nhiên, phía truyền thông nhà nước lại cho rằng chính các cơ quan truyền thông nước ngoài và các trang mạng tự phát của một số người theo đạo Thiên chúa đã đưa tin không trung thực, thiếu khách quan khiến nhìn nhận về vụ việc bị bóp méo.[20]

Quan điểm của phía Công giáo[sửa | sửa mã nguồn]

Theo trang mạng Viet Catholic, các đời Tổng giám mục Hà Nội, từ đức Hồng y Joseph-Marie Trịnh Văn Căn tới đức Hồng y Paul Joseph Phạm Đình Tụng đều đã đề đạt nguyện vọng lấy lại khu trụ sở này cho tòa Giám mục nhưng không thành. [5]

Theo Lm. Gioan Nguyễn Ngọc Nam Phong, Tỉnh Dòng Chúa Cứu Thế Việt Nam, hàng loạt các cơ sở vật chất của Giáo hội như Tòa Khâm sứ, đất đai của Thái Hà bị nhà cầm quyền chiếm đoạt bất hợp pháp trước đây, bị biến đổi mục đích sử dụng và được bán lại cho các nhà đầu tư, thực hiện các dự án xây dựng trái phép. Cho nên vào năm 2003, Đức Hồng y Phạm Đình Tụng, cùng với linh mục đoàn Tổng Giáo phận đã ký chung một văn thư phản đối và yêu cầu trả lại Tòa Khâm sứ cho Giáo phận. Trước sự đồng lòng và kiên quyết của toàn thể Giáo phận, chính quyền Hà Nội đã phải nhượng bộ, rút toàn bộ các cọc móng đã đóng và di chuyển hết vật liệu xây dựng ra khỏi khuôn viên Tòa Khâm sứ. [10] Theo tờ Sài Gòn Giải phóng và Bộ Ngoại giao Việt Nam, tới ngày 24-11-1961, quản lý Tòa tổng giám mục Hà Nội là linh mục Nguyễn Tùng Cương tiến hành bàn giao qua Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thống nhất quản lý.[7][21] Phản bác lại điều này, Tòa tổng giám mục Hà Nội nói rằng Theo Giáo luật, Ðiều 1292 qui định thì chỉ có Giám mục giáo phận với sự thỏa thuận của Hội đồng Kinh tế, Hội đồng Tư vấn và những người quan thiết khi muốn chuyển nhượng một tài sản của Giáo phận. Linh mục Nguyễn Tùng Cương chỉ là quản lý Toà Giám mục lúc đó, không là chủ sở hữu tài sản, không có thẩm quyền quyết định tài sản của Giáo hội Công giáo. Linh mục Nguyễn Tùng Cương chỉ làm bản kê khai chứ không hiến, không có quyền hiến.[22] Theo lời linh mục F.X. Nguyễn Văn Sang thì linh mục Nguyễn Tùng Cương trong cương vị quản lý Tòa giám mục Hà Nội (nhà chung), ông bị chính quyền nhiều lần triệu tập, có lần bị triệu tập 21 ngày đêm liền. Sau mỗi lần triệu tập về, ông đều phờ phạc xanh xao như người sắp chết đói và có thể bị tra tấn về tinh thần.[23]

Quan điểm của phía chính quyền[sửa | sửa mã nguồn]

Theo các cơ quan chức năng, hành động đẩy đổ cổng sắt, tràn vào sân, cố ý gây xô xát, đánh bị thương bảo vệ của một số giáo dân dưới sự chỉ đạo của linh mục Giuse Ngô Quang Kiệt là hành động coi thương pháp luật.[24] Ngày 19-09-2008, UBND TP. Hà Nội đã gửi giấy mời gặp mặt tới linh mục Giuse Ngô Quang Kiệt và ngày 20-09, hai bên đã có những trao đổi với nhau. Theo phía UBND TP. Hà Nội, khu đất 42 Nhà Chung đã được linh mục Nguyễn Tùng Cương, nguyên quản lý Tòa tổng giám mục Hà Nội, bàn giao qua Nhà nước thống nhất quản lý vào ngày 24-11-1961 nên linh mục Giuse Ngô Quang Kiệt không có cơ sở pháp lý để đòi đất.[7]

Về phía chính quyền Hà Nội, Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội có văn bản khẳng định: "Theo quy định tại điều 1 nghị quyết số 23/2003/QH11 ngày ngày 26 tháng 11 năm 2003 của Quốc hội, việc Toà Tổng Giám mục Hà Nội đòi lại khu đất tại 42 Nhà Chung là không có cơ sở giải quyết".[25] Tới năm 2009, để phục vụ nhu cầu của nhân dân, UBND TP. Hà Nội đã quyết định chuyển đổi khu đất 42 Nhà Chung thành công viên và vườn hoa. Hiện nay, thành phố vẫn đang tiếp tục rà soát lại những khu đất xen kẹt trong thành phố đang sử dụng không có hiệu quả để đưa vào kế hoạch xây dựng những công trình công cộng như nhà trẻ, trường học, công viên, vườn hoa... Trước đó, thành phố đã xây dựng vườn hoa trước Nhà hát Lớn thay thế cho một dự án khác.[26][27]

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội khẳng định trình tự giải quyết tranh chấp tại khu đất 42 Nhà Chung diễn ra đã được triển khai theo đúng trình tự pháp luật, với mục đích tạo thêm điểm sinh hoạt văn hóa cho cộng đồng dân cư, cả lương và giáo và ông cũng nhấn mạnh trong những năm qua, chính quyền thành phố Hà Nội luôn tạo điều kiện cho hoạt động của các tôn giáo, trong đó có Tòa Tổng Giám mục Hà Nội, các giáo phận, giáo xứ. Những nguyện vọng chính đáng của các cơ sở tôn giáo đã được xem xét, giải quyết theo đúng quy định của pháp luật. Hiện nay, thành phố vẫn đang tiếp tục rà soát lại những khu đất xen kẹt trong thành phố đang sử dụng không có hiệu quả để đưa vào kế hoạch xây dựng những công trình công cộng như nhà trẻ, trường học, công viên, vườn hoa... Trước đó, thành phố đã xây dựng vườn hoa trước Nhà hát Lớn thay thế cho một dự án khác.[6][9]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ http://thuvienhoasen.org/a21688/chua-bao-thien-o-ha-noi-xua
  2. ^ Bùi Thiết, Tự điển Hà Nội địa danh. Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, Hà Nội 1993, tr. 26
  3. ^ [1]
  4. ^ http://thuvienhoasen.org/a21688/chua-bao-thien-o-ha-noi-xua
  5. ^ a ă Tăng áp lực trong vụ Tòa Khâm sứ, www.bbc.com, 06-01-2008
  6. ^ a ă http://www.vietnamconsulate-luangprabang.org/en/vnemb.vn/tin_hddn/ns080922152136/
  7. ^ a ă â http://www.sggp.org.vn/phapluat/2008/9/165836/
  8. ^ http://www.vietnamembassy-pakistan.org/vi/news_object_view?newsPath=/vnemb.vn/tin_hddn/ns080922152136
  9. ^ a ă â b http://www.mofahcm.gov.vn/vi/mofa/nr040807104143/nr040807105001/ns081016093046
  10. ^ a ă Giáo hội Miền Bắc dưới thời cộng sản từ 1954 đến nay (kỳ V), tinhdongchuacuuthe.com, 11-07-2016
  11. ^ Đất Tòa Khâm thành vườn hoa
  12. ^ “Ngưng biểu tình trước Tòa Khâm sứ cũ”. BBC Việt ngữ. 2 tháng 2 năm 2008. Truy cập ngày 22 tháng 9 năm 2008. 
  13. ^ [http://www.qdnd.vn/kinh-te/cac-van-de/hop-bao-thong-tin-ve-trien-khai-du-an-xay-dung-cong-trinh-cong-vien-42-nha-chung-ha-noi-va-vi-pham-phap-luat-cua-mot-so-giao-sy-giao-dan-374697
  14. ^ a ă â Hà Nội đe dọa Tổng giám mục Ngô Quang Kiệt
  15. ^ Hanoi: Church must end vigils or face legal action
  16. ^ Với vụ trích dẫn cắt xén lời của ĐTGM Ngô Quang Kiệt, Việt Nam lập tức biến thành trò hề cho thế giới
  17. ^ VN dọa thi hành luật pháp với Đức Tổng Giám Mục Ngô Quang Kiệt
  18. ^ http://www.tuyengiao.vn/Home/Tuyen-truyen/2000/Vu-viec-42-Nha-Chung-Mat-that-tu-boc-lo
  19. ^ http://antg.cand.com.vn/Su-kien-Binh-luan-antg/Thay-gi-qua-nhung-loi-noi-va-viec-lam-cua-ong-Ngo-Quang-Kiet-292671/
  20. ^ http://www.baocantho.com.vn/?mod=detnews&catid=71&id=32175
  21. ^ http://www.vietnamembassy-pakistan.org/vi/news_object_view?newsPath=/vnemb.vn/tin_hddn/ns080922152136
  22. ^ Ðơn khiếu nại của tòa Tổng Giám Mục Hà Nội về bản tin xuyên tạc sự thật của Ðài Truyền Hình Hà Nội
  23. ^ Khổ thân Đức Cha Nguyễn Tùng Cương
  24. ^ http://www.tuyengiao.vn/Home/Tuyen-truyen/2000/Vu-viec-42-Nha-Chung-Mat-that-tu-boc-lo
  25. ^ “Đi ngược lợi ích của nhân dân - không thể tha thứ!”. An ninh thủ đô. 20 tháng 9 năm 2008. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2008. 
  26. ^ http://anninhthudo.vn/chinh-tri-xa-hoi/trien-khai-xay-dung-cong-vien-tai-khu-dat-42-nha-chung/332956.antd
  27. ^ http://vov.vn/xa-hoi/khai-truong-vuon-hoa-hang-trong-tai-42-nha-chung-ha-noi-96745.vov

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]