Ô Môn, Cần Thơ

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Ô MÔn
Quận
Đại lộ Trần Hưng Đạo ở Ô Môn.jpg
Đại lộ Trần Hưng Đạo ở trung tâm quận Ô Môn
Địa lý
Tọa độ: 10°07′28″B 105°37′51″Đ / 10,12444°B 105,63083°Đ / 10.12444; 105.63083 (10 07 28N, 105 37 51E)Tọa độ: 10°07′28″B 105°37′51″Đ / 10,12444°B 105,63083°Đ / 10.12444; 105.63083
Diện tích 125,41 km2[1]
Dân số (2009)  
 Tổng cộng 129.683 người
 Mật độ 1034 người/km²
Hành chính
Quốc gia  Việt Nam
Vùng Đồng bằng sông Cửu Long
Tỉnh Thành phố Cần Thơ
Mã hành chính 917[1]
Website Trang chính thức

Ô Môn là một quận thuộc thành phố Cần Thơ, Việt Nam.

Vị trí đại lý[sửa | sửa mã nguồn]

  • Đông giáp quận Bình Thủy
  • Tây giáp huyện Thới Lai
  • Nam giáp huyện Thới Lai, huyện Phong Điền
  • Bắc giáp huyện Thốt Nốt, tỉnh Vĩnh Long, tỉnh Đồng Tháp.

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 2 tháng 1 năm 2004, Chính phú ban hành Nghị định số 05/2004/NĐ-CP, Ô Môn trở thành một quận của thành phố Cần Thơ.

Các đơn vị hành chính trực thuộc gồm 7 phường:

  • Phường Châu Văn Liêm: thành lập từ thị trấn Ô Môn, 955,58 ha, 22.719 người (2007)
  • Phường Thới Hòa (tách ra từ phường Châu Văn Liêm theo nghị định số 11/2007/NĐ-CP ngày 16 tháng 1, 2007 của Chính phủ): 702,84 ha, 7.766 người (2007)
  • Phường Thới An: 2.430,62 ha, 26.474 (2004)
  • Phường Phước Thới: 2.682,57 ha, 20.193 người (2004)
  • Phường Trường Lạc: 2.200,16 ha, 15.803 người (2004)
  • Phường Thới Long: 1.927,78 ha, 20.609 người (2007)
  • Phường Long Hưng (tách từ phường Thới Long theo nghị định số 162/2007/NĐ-CP ngày 6 tháng 11, 2007 của Chính phủ): 1.713,91 ha, 14.029 người (2007).

Nguồn gốc địa danh[sửa | sửa mã nguồn]

Ban đầu, địa danh Ô Môn chỉ là tên một làng thuộc tổng Thới Bảo, tỉnh Cần Thơ. Sau này, thực dân Pháp thành lập quận và đặt tên là quận Ô Môn do lấy theo tên gọi làng Ô Môn vốn là nơi đặt quận lỵ.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Thời phong kiến[sửa | sửa mã nguồn]

Vào đầu triều Nguyễn, huyện Ô Môn được lập riêng cho người KhmerHậu Giang. Năm 1813, huyện Ô Môn đổi tên thành huyện Vĩnh Định. Năm 1839, vùng đất Ô Môn được đổi thành huyện Phong Phú thuộc phủ Tuy Biên, tỉnh An Giang.

Thời Pháp thuộc[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1918, thực dân Pháp thành lập quận Ô Môn thuộc tỉnh Cần Thơ, với quận lỵ ban đầu đặt tại làng Ô Môn. Sau này, làng Ô Môn bị giải thể, sáp nhập vào làng Thới Thạnh nên quận lỵ Ô Môn về sau thuộc địa bàn làng Thới Thạnh.

Ban đầu, quận Ô Môn gồm 2 tổng với 18 làng trực thuộc như sau (theo thống kê năm 1917):

  • Tổng Định Thới gồm 10 làng: Bình Phước, Bình Xuân, Long Tuyền, Phú Luông, Tân Thới, Thới An, Thới An Đông, Thới Giai, Thới Hanh, Thới Hưng
  • Tổng Thới Bảo gồm 8 làng: Định Môn, Ô Môn, Thới Lai, Thới Thạnh, Thới Thạnh Hạ, Trường Lạc, Trường Long, Trường Thành

Sau này thực dân Pháp tiến hành hợp nhất một số làng lại và lấy tên gọi mới cho các làng, bên cạnh đó cũng giải thể và sáp nhập một số làng vào các làng khác lân cận.

Giai đoạn 1956-1976[sửa | sửa mã nguồn]

Việt Nam Cộng hòa[sửa | sửa mã nguồn]

Sau ngày 22 tháng 10 năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa ban đầu đặt quận Ô Môn thuộc tỉnh Phong Dinh. Đến ngày 16 tháng 10 năm 1958, quận Ô Môn đổi tên thành quận Phong Phú. Ngày 2 tháng 7 năm 1962, một phần đất quận Phong Phú được tách ra để thành lập thêm quận Khắc Trung, quận lỵ đặt tại Cờ Đỏ. Đến ngày 20 tháng 4 năm 1964, quận Khắc Trung lại đổi tên thành quận Thuận Trung. Quận Thuận Trung lúc này cũng nhận thêm xã Thạnh Phú từ quận Thốt Nốt của tỉnh An Giang giao cho.

Sông Ô Môn, đoạn chảy qua chùa Pôthi Somrôn

Cho đến trước năm 1975, quận Phong Phú gồm 9 xã: Bình An, Định Môn, Thới Thạnh, Trường Thành, Phước Thới, Tân Thới, Thới An, Thới An Đông, Thới Long; quận lỵ đặt tại xã Thới Thạnh (ngày nay thuộc khu vực phường Châu Văn Liêm, quận Ô Môn). Quận Thuận Trung gồm 4 xã: Thới Lai, Thới Đông, Thạnh Phú, Ngôn Thiện; quận lỵ đặt tại xã Thới Đông (ngày nay thuộc khu vực thị trấn Cờ Đỏ, huyện Cờ Đỏ).

Chính quyền Cách mạng[sửa | sửa mã nguồn]

Còn về phía chính quyền kháng chiến của Việt Minh, năm 1947, chia huyện Ô Môn thành 2 huyện Ô Môn A và Ô Môn B cùng thuộc tỉnh Cần Thơ, đến năm 1954 thì hợp nhất lại thành một huyện Ô Môn như trước. Sau năm 1956, chính quyền Mặt trận Dân Tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam và sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam vẫn duy trì tên gọi huyện Ô Môn thuộc tỉnh Cần Thơ cho đến năm 1975.

Sau ngày 30 tháng 04 năm 1975, chính quyền quân quản Cộng hòa miền Nam Việt Nam của tỉnh Cần Thơ ban đầu vẫn đặt huyện Ô Môn thuộc tỉnh Cần Thơ cho đến đầu năm 1976. Huyện lỵ là thị trấn Ô Môn, được thành lập do tách đất từ xã Thới Thạnh. Đồng thời, chính quyền Cách mạng cũng giải thể xã Ngôn Thiện, sáp nhập địa bàn vào xã Thới Long thuộc huyện Ô Môn; bàn giao xã Thạnh Phú về cho huyện Thốt Nốt quản lý trở lại như trước.

Giai đoạn 1976-2003[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 2 năm 1976, Ô Môn trở thành huyện của tỉnh Hậu Giang. Huyện Ô Môn ban đầu gồm có thị trấn Ô Môn và 11 xã: Định Môn, Phước Thới, Tân Thới, Thới An, Thới Đông, Thới Lai, Thới Long, Thới Thạnh, Trường Lạc, Trường Thành, Trường Xuân.

Ngày 28 tháng 3 năm 1983, Hội động Bộ trưởng ban hành Quyết định số 21-HĐBT[2] về việc phân vạch địa giới xã thuộc tỉnh Hậu Giang:

  • Thành lập xã Đông Hiệp gồm ấp Thới Hiệp của xã Thới Đông và một phần của ấp Thới Hữu thuộc xã Thới Lai cùng huyện đưa sang.
  • Chia xã Thới Đông thành bốn xã lấy tên là xã Thới Đông, xã Thới Xuân, xã Đông Bình và xã Đông Thuận.
  • Chia xã Trường Xuân thành hai xã lấy tên là xã Trường Xuân và xã Xuân Bình.

Ngày 16 tháng 09 năm 1989, huyện Ô Môn gồm thị trấn Ô Môn và 16 xã. Ngày 21 tháng 12 năm 1991, các xã Đông Hiệp, Thới Xuân, Đông Bình, Xuân Bình cùng thuộc huyện Ô Môn bị giải thể. Từ đó, huyện Ô Môn còn lại thị trấn Ô Môn và 12 xã: Định Môn, Đông Thuận, Phước Thới, Tân Thới, Thới An, Thới Đông, Thới Lai, Thới Long, Thới Thạnh, Trường Lạc, Trường Thành, Trường Xuân.

Ngày 26 tháng 12 tháng 1991, Quốc hội Việt Nam ban hành Nghị quyết chia tỉnh Hậu Giang thành tỉnh Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng. Huyện Ô Môn lúc này thuộc tỉnh Cần Thơ.

Ngày 21 tháng 04 năm 1998, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 21/1998/NĐ-CP, về việc về thành lập thị trấn Cờ Đỏ và các xã Đông Bình, Đông Hiệp thuộc huyện Ô Môn, tỉnh Cần Thơ. Cụ thể như sau:

  • Thành lập thị trấn Cờ Đỏ trên cơ sở điều chỉnh 438 ha diện tích tự nhiên và 7.914 nhân khẩu của xã Thới Đông; 320 ha diện tích tự nhiên và 1.894 nhân khẩu của xã Thạnh Phú (thuộc huyện Thốt Nốt).
  • Thành lập xã Đông Bình trên cơ sở điều chỉnh 2.770,56 ha diện tích tự nhiên và 6.720 nhân khẩu của xã Đông Thuận.
  • Thành lập xã Đông Hiệp trên cơ sở điều chỉnh 1.754 ha diện tích tự nhiên và 5.222 nhân khẩu của xã Thới Đông; 680 ha diện tích tự nhiên và 1.337 nhân khẩu của xã Thới Long; 914,9 ha diện tích tự nhiên và 3.054 nhân khẩu của xã Thới Lai.

Ngày 4 tháng 8 năm 2000, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 28/2000/NĐ-CP về việc thành lập thị trấn thuộc các huyện Thốt Nốt, Ô Môn và Phụng Hiệp, tỉnh Cần Thơ; theo đó, thành lập thị trấn Thới Lai trên cơ sở 946,51 ha diện tích tự nhiên và 10.183 nhân khẩu của xã Thới Lai.

Ngày 19 tháng 4 năm 2002, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 47/2002/NĐ-CP về việc thành lập xã thuộc các huyện Ô Môn, Phụng Hiệp và Thốt Nốt, tỉnh Cần Thơ; theo đó, thành lập xã Trường Xuân A trên cơ sở 3.679,07 ha diện tích tự nhiên và 13.094 nhân khẩu của xã Trường Xuân.

Ngày 12 tháng 5 năm 2003, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 48/2003/NĐ-CP về việc thành lập xã, phường, thị trấn thuộc các huyện Châu Thành A, Ô Môn, Phụng Hiệp và thị xã Vị Thanh, tỉnh Cần Thơ; theo đó, thành lập xã Xuân Thắng trên cơ sở 1.207,7 ha diện tích tự nhiên và 7.645 nhân khẩu của xã Thới Lai.

Cuối năm 2003, huyện Ô Môn có 3 thị trấn: Ô Môn, Cờ Đỏ, Thới Lai và 16 xã: Định Môn, Đông Bình, Đông Hiệp, Đông Thuận, Phước Thới, Tân Thới, Thới An, Thới Đông, Thới Lai, Thới Long, Thới Thạnh, Trường Lạc, Trường Thành, Trường Xuân, Trường Xuân A, Xuân Thắng.

Từ năm 2004 đến nay[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội Việt Nam thông qua Nghị quyết số 22/2003/QH11, về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh. Theo đó, chia tỉnh Cần Thơ thành thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương và tỉnh Hậu Giang. Huyện Ô Môn và sau đó là quận Ô Môn thuộc thành phố Cần Thơ.

Ngày 02 tháng 01 năm 2004, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 05/2004/NĐ-CP, về việc thành lập các quận Ninh Kiều, Bình Thủy, Cái Răng, Ô Môn, các huyện Phong Điền, Cờ Đỏ, Vĩnh Thạnh, Thốt Nốt và các xã, phường, thị trấn thuộc thành phố Cần Thơ trực thuộc Trung ương.

Theo đó, thành lập quận Ô Môn trên cơ sở toàn bộ diện tích, dân số của thị trấn Ô Môn và các xã Thới An, Phước Thới, Trường Lạc, 3.585,49 ha diện tích tự nhiên và 35.376 người của xã Thới Long thuộc huyện Ô Môn trước đó. Lần lượt thành lập các phường của quận Ô Môn như sau:

  • Thành lập phường Châu Văn Liêm trên cơ sở toàn bộ 1.658,42 ha diện tích tự nhiên và 30.485 nhân khẩu của thị trấn Ô Môn.
  • Thành lập phường Thới An trên cơ sở toàn bộ 2.430,62 ha diện tích tự nhiên và 26.474 nhân khẩu của xã Thới An.
  • Thành lập phường Phước Thới trên cơ sở toàn bộ 2.682,57 ha diện tích tự nhiên và 20.193 nhân khẩu của xã Phước Thới.
  • Thành lập phường Trường Lạc trên cơ sở toàn bộ 2.200,16 ha diện tích tự nhiên và 15.803 nhân khẩu của xã Trường Lạc.
  • Thành lập phường Phước Long trên cơ sở 3.585,49 ha diện tích tự nhiên và 35.376 nhân khẩu của xã Thới Long.

Quận Ô Môn sau khi được thành lập có 12.557,26 ha diện tích tự nhiên và 128.331 nhân khẩu; có 5 đơn vị hành chính trực thuộc gồm các phường: Châu Văn Liêm, Thới An, Phước Thới, Trường Lạc, Thới Long.

Ngày 16 tháng 01 năm 2007, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 11/2007/NĐ-CP, về việc điều chỉnh địa giới hành chính xã, phường; thành lập phường, thị trấn thuộc các quận Ninh Kiều, Ô Môn và các huyện Phong Điền, Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ. Theo đó, thành lập phường Thới Hoà thuộc quận Ô Môn trên cơ sở điều chỉnh 702,84 ha diện tích tự nhiên và 7.766 người của phường Châu Văn Liêm.

Sau khi điều chỉnh, quận Ô Môn có 12.557,26 ha diện tích tự nhiên và 127.889 người, có 6 đơn vị hành chính trực thuộc gồm các phường: Châu Văn Liêm, Thới Hoà, Phước Thới, Trường Lạc, Thới An và Thới Long.

Ngày 06 tháng 11 năm 2007, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 162/2007/NĐ-CP, về việc điều chỉnh địa giới hành chính xã, phường; thành lập xã, phường thuộc quận Bình Thuỷ, quận Ô Môn, huyện Thốt Nốt và huyện Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ. Theo đó, thành lập phường Long Hưng thuộc quận Ô Môn trên cơ sở điều chỉnh 1.713,91 ha diện tích tự nhiên và 14.029 người của phường Thới Long.

Sau khi điều chỉnh, quận Ô Môn có 12.540,86 ha diện tích tự nhiên và 131.124 người, có 7 đơn vị hành chính phường trực thuộc, bao gồm các phường: Thới Long, Long Hưng, Thới Hoà, Thới An, Châu Văn Liêm, Phước Thới, Trường Lạc.

Ô Môn trong thơ ca[sửa | sửa mã nguồn]

Ô Môn lúa tốt ngập đồng xanh
Ba Mít, Vàm Nhon đượm ý tình
Tân Thới mơ về quê Bông Giếng
Ba Se vọng tưởng nhớ Tây Thành.

Di tích[sửa | sửa mã nguồn]

Cổng chùa Pôthi Somrôn
  • Chùa Pôthi Somrôn là một ngôi chùa Khmer cổ tọa lạc bên sông Ô Môn, thuộc phường Châu Văn Liêm, quận Ô Môn. Chùa đã được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp thành phố năm 2006 [3].
  • Đình Thới An được xây dựng từ đầu thế kỷ 19, hiện tọa lạc tại khu vực Thới Trinh A, phường Thới An, quận Ô Môn. Ngôi đình đã được vua Tự Đức sắc phong Thành hoàng Bổn cảnh vào năm 1852, và đã được công nhận là di tích lịch sử cấp thành phố vào năm 2004.
  • Linh Sơn Cổ Miếu được xây dựng vào năm 1890, hiện tọa lạc tại phường Thới Long, quận Ô Môn. Ngôi miếu do một nhóm người Việt gốc Hoa xây dựng, và đã được công nhận là di tích lịch sử cấp thành phố vào năm 2008[4].

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă “Mã số đơn vị hành chính Việt Nam”. Bộ Thông tin & Truyền thông. Truy cập ngày 10 tháng 4 năm 2012. 
  2. ^ http://thuvienphapluat.vn/archive/Quyet-dinh/Quyet-dinh-21-HDBT-phan-vach-dia-gioi-xa-thuoc-tinh-Hau-Giang-vb44725t17.aspx
  3. ^ Xem chi tiết trong bài "Chùa Pôthi Somrôn" trên báo Cần Thơ online, cập nhật ngày 09/01/2010 [1].
  4. ^ Xem chi tiết trong bài "Ô Môn: Nhiều di tích lịch sử văn hóa cần trùng tu, nâng cấp" trên website PT-TH Cần Thơ, cập nhật ngày 4 Tháng 7, 2013 [2].