Ga Hà Nội

Ga Hà Nội Đường sắt
Ga Hà Nội tháng 2, 2007
Thông tin khái quát
Địa chỉ	120 Lê Duẩn, Đống Đa
Tọa độ	21,02327°B 105,840405°Đ / 21.02327; 105.840405
Tuyến	17
Cấp	I
Phương tiện xe đạp	Không
Thông tin thêm
Mở cửa	1900
Đóng của	Đang hoạt động

Ga Hà Nội (trước kia gọi là Ga Hàng Cỏ vì nơi đây đã từng là nguồn cung cấp cỏ dồi dào cho thành phố Hà Nội) là nhà ga đường sắt chính của Hà Nội. Từ đây, hành khách có thể làm thủ tục mua vé tàu hỏa đi các tuyến trong nước. Phía đường Lê Duẩn là khu A, chuyên phục vụ các chuyến tàu Thống Nhất. Phía sau khu A là khu B nằm trên phố Trần Quý Cáp (đoạn gần ngã ba Nguyễn Khuyến - Trần Quý Cáp)

Lịch sử hình thành

Thời gian đầu tiên và trong chiến tranh

Thời gian hình thành

Ga Hàng Cỏ thời Pháp thuộc

Ga Hàng Cỏ được Pháp xây dựng và khánh thành năm 1902, sau khi đã xây dựng cầu Long Biên và hệ thống đường sắt Việt Nam. Trước khi làm nhà ga Pháp đã thu mua đất đai và nhà cửa của khu vực này với giá rất rẻ. Những người sở hữu đất đai và nhà cửa tại khu vực này đã được đền bù tiền bạc rất ít. Phần chính giữa ga bị bom Mỹ phá huỷ ngày 21 tháng 12 năm 1972. Ga được xây lại năm 1976, hoàn thành ngày 4 tháng 12 năm 1976 khi thông xe tuyến xe lửa thống nhất giữa hai miền Bắc - Nam sau 30 năm gián đoạn.

Thời kỳ sau Cách mạng Tháng 8 - 1945

Cả một thời gian dài, ga Hàng Cỏ là chứng nhân cho những ngày tháng buồn đau của dân tộc, qua những chuyến tàu chở xác người chết đói năm 1945 và những cảnh đàn áp dân lành của thực dân Pháp và phát xít Nhật, kéo dài hơn nửa thế kỷ. Chỉ đến Cách mạng Tháng Tám 1945, ga mới rùng mình chuyển động. Thật khó có thể quên những đoàn tàu ngày đêm chở hàng nghìn chiến sĩ "Nam Tiến" tại đây vào khoảng cuối năm 1945 và đầu năm 1946, để chi viện cho miền Nam đánh Pháp. "Nam Tiến" là hình ảnh rạo rực trên sân ga, thể hiện khí thế mạnh mẽ của một dân tộc anh hùng. Những cuộc chia ly trên sân ga giờ đây không còn những nỗi buồn thương mà là những lời hò hẹn ngày về trong chiến thắng. Chính vào thời điểm này, nhạc sĩ Dzoãn Mẫn cũng đã viết lên những lời ca kháng chiến, cháy bỏng trong niềm vui chiến thắng: "... Người bước đi, lòng mong ước hát khúc hoàn ca... Chiến thắng ngày về mang ngàn tươi sáng hiến cho đời...". Từ ngày ấy, ga Hàng Cỏ đã thuộc về cách mạng, thuộc về Hà Nội nghìn năm văn hiến. Và cũng bắt đầu từ đấy, ga trở thành chứng nhân cho những trang lịch sử hào hùng của quân và dân Thủ đô.

Thời kỳ chống thực dân Pháp xâm lược (1945 - 1954)

Đêm 28 tháng 12 năm 1946, Vệ quốc đoàn và tự vệ ga đã tập kích khu vực ga, đánh phá nhà dầu Sen ở Khâm Thiên lần thứ 3 trong vòng hơn 1 tuần. Đạn pháo 75 ly của ta đã bắn trúng các vị trí địch làm hỏng một số xe quân sự của chúng. Đồng chí Vũ Giáp và đồng chí Quang, công nhân tự vệ ga đã dũng cảm tiếp cận 1 xe địch rồi dùng khẩu đại liên trên xe khống chế quân Pháp, tạo điều kiện cho đồng đội xung phong vào nhà ga. Ta làm chủ Ga Hàng Cỏ suốt đêm, thu nhiều súng đạn của địch rồi rút ra an toàn. Đêm 15 tháng 1 năm 1947, 3 tiểu đoàn cùng tự vệ Ga Hàng Cỏ, trong đó có tự vệ hỏa xa mở cuộc tập kích mạnh vào vùng Ô Chợ Dừa, Ga Hàng Cỏ, diệt nhiều sinh lực địch.

Đêm 20-9-1954, hàng ngàn công nhân Sở hỏa xa và nhân dân quanh ga đã đấu tranh chống lại âm mưu của địch là dụ dỗ cưỡng ép đồng bào di cư vào Nam và mang theo máy móc, thiết bị, tài liệu. Tự vệ và công nhân đã tổ chức canh gác suốt ngày đêm. Ta còn chú ý vận động một số lính Âu Phi ở ga Hàng Cỏ mở cửa kho để ta đưa vật liệu, phụ tùng đi cất giấu, trong đó có 8 chiếc kích đầu máy xe lửa còn mới nguyên. Sáng ngày 6-10 ta tiếp quản khu ga Văn Điển. Sáng 9-10, ta tiếp quản ga Hàng Cỏ. Buổi chiều đã có ngay chuyến tàu đầu tiên với cờ đỏ sao vàng, biểu ngữ chạy xuống Văn Điển đón bộ đội, cán bộ, nhân dân vào nội thành. Ngày 10-10, thủ đô Hà Nội được giải phóng. Chiều 10-10, tàu hỏa của ta chạy sang Gia Lâm chỉ sau 2 giờ quân Pháp rút chạy.

Thời kỳ chống Đế quốc Mỹ

Năm 1964, đế quốc Mỹ gây ra sự kiện Vịnh Bắc bộ và leo thang đánh phá miền Bắc. Và từ đó trên nóc ga Hàng Cỏ không chỉ có đơn vị tự vệ 12 ly 7 mà còn có cả súng trung liên tham gia lực lượng phòng không sẵn sàng nhả đạn đánh trả máy bay Mỹ đánh phá Hà Nội. Tiếng còi báo yên, những chiến sĩ tự vệ ấy lại trở về vị trí làm việc của mình trong ga. Trong ác liệt của chiến tranh nhưng ga Hà Nội là nơi bắt đầu của hàng nghìn chuyến tàu và hơn 10 triệu tấn hàng hóa chuyển vào khu 4. Năm 1972, ga Hàng Cỏ trở thành mục tiêu của không quân Mỹ khi chúng muốn ngăn chặn các chuyến tàu hàng chi viện cho chiến trường miền Nam. Gian chính của ga cùng với phố Khâm Thiên đã trúng bom B52.

Nhưng bom đạn cũng không thể bắt các chuyến tàu ngừng chạy. Cán bộ và công nhân viên ga Hà Nội cũng như toàn ngành đường sắt với tinh thần thép "Qua sông không cầu, chạy tàu không ga". Những công nhân hỏa xa đều trở thành những người chiến sĩ của một Thủ đô anh hùng, đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và chiến đấu quật cường với đạn bom. Trong thời gian này, nhiều cá nhân và tập thể của nhà ga đã được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu anh hùng. Cũng trong những năm tháng này, ga Hàng Cỏ chứng kiến hàng vạn người con Hà Nội lên đường nhập ngũ bảo vệ Tổ quốc, bởi kẻ thù vẫn còn đó, đang gây tội ác với miền Nam. Chính nơi này, các nhân viên làm việc tại ga đã chứng kiến những người lính đã hát vang những bài ca về Hà Nội, Tổ quốc cho đến khi người lái tàu không thể kéo mạnh tay như những chuyến đi bình thường, tiếng còi tàu như chính cảm xúc của tổ lái trước cảnh tiễn đưa bùi ngùi của những bà mẹ, những người vợ và các cô gái sắp xa người thân.

Tình hình hiện tại

Lịch sử đã sang một trang mới. Hôm nay, bước chân đến Ga Hà Nội, hành khách sẽ thấy một nhà ga hiện đại, văn minh với hệ thống phòng đợi tàu, phòng đợi khách liên vận quốc tế khang trang, lịch sự, cơ sở hạ tầng, trang thiết bị như bảng chỉ dẫn điện tử, hệ thống internet không dây phục vụ hành khách đi tàu hiện đại... Hệ thống quản lý đặt chỗ bán vé tự động ngày càng phát huy hiệu quả, đặc biệt trong công tác bán vé. Trong những năm đổi mới, ga Hà Nội đã được nhận nhiều danh hiệu cao quý do Chính phủ, Bộ Giao thông vận tải, ngành ĐS và các đoàn thể trao tặng: Huân chương Lao động hạng Ba, Bằng khen, Cờ luân lưu của Chính phủ, Cờ thi đua xuất sắc nhất của Bộ Giao thông vận tải, đơn vị dẫn đầu thi đua ngành đường sắt.

Cho đến nay, ga Hà Nội lửa có quy mô lớn nhất xứ Đông Dương với chiều dài gần 200m, có kiến trúc giống như công sở hơn là kiến trúc công cộng. Trước năm 1900, mảnh đất này vốn là chợ bán cỏ cho ngựa thuộc thôn Tiên Mỹ, huyện Thọ Xương. Theo đánh giá của giới kiến trúc đô thị, ga Hà Nội và cầu Long Biên được xếp hạng công trình quan trọng, tạo điểm nhấn cho quy hoạch Hà Nội đầu thế kỷ XX và kéo dài đến năm 1954. Từ đây, những tiếng còi tàu đầu tiên vang lên làm rạo rực lòng người bởi càng rạo rực hơn khi con tàu xình xịch chuyển bánh. Mong nhớ, hẹn hò và chia ly cũng từ đây để rồi Nguyễn Bính viết "Những bóng người trên sân ga". Ga là thế, xen kẽ niềm vui và nước mắt. Nhạc sĩ Dzoãn Mẫn ở cái ngõ Chân Hưng xưa, đã bao đêm nghe tiếng còi hú lên, chứng kiến bao cuộc chia xa trong nỗi buồn phải xa người thân, khi đi lính đánh thuê hay lên đường làm cu li nơi đất khách quê người. Ông đã viết "Biệt ly" để chia sẻ cùng những giọt nước mắt đau thương: "Biệt ly, nhớ nhung từ đây. Chiếc lá heo may. Người về có hay?... Ôi còi tàu như xé đôi lòng...".

Từ ga có đường sắt Hà Nội - Hải Phòng (tháng 4 năm 1903), Hà Nội-Lào Cai (tháng 4 năm 1905) qua cầu Long Biên bắc qua sông Hồng, đến nǎm 1936, tức là ba mươi nǎm sau, con đường sắt xuyên Việt mới hoàn toàn xong, nối những đoạn đứt nối lại với nhau. Trưởng ga hiện nay là ông Vũ Đình Rậu, nhà ga có 377 cán bộ công nhân viên, trong đó có 78 kỹ sư, cử nhân. Mỗi năm ga Hà Nội có doanh thu khoảng 441 tỷ đồng chiếm 20% doanh thu toàn ngành vận tải đường sắt.

Các tuyến đường sắt chính

• Đường sắt Bắc Nam

• Đường sắt Hà Nội - Lào Cai
• Đường sắt Hà Nội - Quan Triều
• Đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng
• Đường sắt Hà Nội - Hải Phòng

Giải thưởng

Giải thưởng của Nhà nước

• Bằng khen của Chính phủ: 1992, 1997.
• Cờ Thi đua của Chính phủ: 1999, 2003, 2004.
• Huân chương Lao động hạng ba; 2000.
• Huân chương Lao động hạng nhì: 2005.
• Anh Hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước: 2005.
• Cờ của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam tặng đơn vị Thi đua dẫn đầu về phong trào "Xanh, Sạch, Đẹp, An toàn vệ sinh lao động": 1993, 2002 - 2005.

Giải thưởng của ngành đường sắt Việt Nam

• Đơn vị dẫn đầu Thi đua Ngành Đường sắt: 1995, 2001 - 2005
• Cờ Thi đua xuất sắc nhất của Bộ Giao Thông Vận tải: 1998, 2002.
• Bằng khen " Đơn vị Chính quy - Văn hóa - An toàn " của Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam.
• Đảng bộ Đường sắt Việt Nam công nhận: Đảng bộ trong sạch vững mạnh: 2001 - 2005.

Quy mô đường sắt

Ga Hàng Cỏ ban đầu nằm trong diện tích 216.000 m² tức hơn 21 ha, trong đó diện tích xây dựng là 105.000 m² nhà cửa, còn lại là sân ga, đường sắt. Ga Hà Nội ngày nay đã có những thay đổi cả về diện tích và các nhánh và hiện là ga đường sắt lớn nhất tại Việt Nam.

Hoạt động

Ga phục vụ hành khách đi tàu hỏa trên các tuyến trong nước. Hiện chỉ có 93 ga của ĐSVN được xếp vào danh sách ga xếp dỡ, những ga khác nếu chủ hàng xếp dỡ sẽ tính thêm 15% cước vận chuyển.

Xem thêm

• Ga Giáp Bát
• Đường sắt
• Ga Trần Quý Cáp

Liên kết ngoài

• Trang web chính thức (tiếng Việt)
• Ảnh Ga Hà Nội
• Ga Hàng Cỏ
• Lịch sử Ga Hà Nội ngày ấy, bây giờ

Ga trước (không có)	Đường sắt Việt Nam Đường sắt Bắc Nam	Ga sau Giáp Bát

Ga trước (không có)	Đường sắt Việt Nam Đường sắt Hà Nội - Lào Cai Đường sắt Hà Nội - Quan Triều Đường sắt Hà Nội - Đồng Đăng Đường sắt Hà Nội - Hải Phòng	Ga sau Long Biên