George Harrison

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
George Harrison

George Harrison thăm Phòng Bầu dục năm 1974
Thông tin nghệ sĩ
Tên khai sinh George Harrison
Nghệ danh L'Angelo Misterioso
Hari Georgeson
Nelson/Spike Wilbury
George Harrysong
Carl Harrison
George O'Hara-Smith
Sinh 25 tháng 2 năm 1943
Liverpool, Anh
Mất 29 tháng 11 năm 2001
Los Angeles, California, USA
Nghề nghiệp Ca sĩ, Nhạc sĩ, Nhà thu âm
Thể loại Rock, pop
Nhạc cụ Guitar, vocals, bass guitar, ukulele, mandolin, sitar, sarod, keyboards
Năm 1958–2001
Hãng đĩa Parlophone, Capitol, Swan, Apple
Vee-Jay, EMI, Dark Horse Records
Hợp tác The Beatles, Traveling Wilburys, The Quarrymen, Plastic Ono Band, Cream, Delaney, Bonnie & Friends, Carl Perkins
Website GeorgeHarrison.com
Nhạc cụ nổi bật
Gretsch Country Gentleman
Rickenbacker 360/12
Fender Stratocaster - "Rocky"
Rosewood Telecaster
Gibson Les Paul - "Lucy"

George Harrison (sinh ngày 24 tháng 2 năm 1943 tại Liverpool, nước Anh; mất ngày 29 tháng 11 năm 2001 tại Los Angeles, California, Mỹ) là thành viên của ban nhạc huyền thoại The Beatles. Trong suốt thời kỳ Beatlemania, Harrison là thành viên trẻ nhất và nổi tiếng với biệt danh "Beatle trầm lặng" (The Quiet Beatle). Ông đảm nhiệm vai trò lead guitar cho nhóm. Sau khi The Beatles tan rã vào cuối năm 1970, Harrison bắt đầu sự nghiệp solo khá thành công.

Suốt cả cuộc đời, George Harrison giữ tình bạn sâu sắc với Eric Clapton, một người bạn, một người đồng nghiệp, và sau này là những người "anh em đồng hao" (Eric sau này cưới vợ của George, Pattie Boyd). Ngoài ra, George còn là một người bị ảnh hưởng sâu sắc từ đạo Hindu và ông là người truyền bá ảnh hưởng của âm nhạc phương Đông tới châu Âu (bài "Norwegian Wood (This Bird Has Flown)" hay "While My Guitar Gently Weeps" của The Beatles). Qua Ravi Shankar, Harrison được coi là người đi tiên phong trong việc giới thiệu âm nhạc Ấn Độ tới phương Tây.

Ông được tạp chí Rolling Stone xếp thứ 11 trong danh sách 100 tay guitar vĩ đại nhất mọi thời đại [1].

Năm 2004, George Harrison được đề cử vào Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll bởi Tom PettyJeff Lynne[2]. Vợ Olivia Harrison và con trai ông, Dhani Harrison, đã tới nhận giải[3].

Tiểu hành tinh 4149, được phát hiện ngày 9 tháng 5 năm 1984 bởi B.A. Skiff tại trạm Anderson Mesa của đài thiên văn Lowell, sau này được đặt tên là George Harrison.

Mục lục

Lớn lên [sửa]

Upton Green

Có những sự nhầm lẫn về ngày sinh thực sự của ông nảy sinh từ những hồ sơ ghi chép cho rằng ông sinh vào khoảng 12:10 A.M ngày 25 tháng 2 năm 1943. Sau đó ông xác nhận lại ngày sinh của ông là ngày 24 tháng 2 năm 1943 lúc 11:40 P.M. Đôi khi ông thường đưa thêm tên đệm Harold (George Harold Harrison), nhưng điều này là không đúng. Ông không có tên đệm theo như giấy khai sinh của ông. Harold là cha ông, cũng là tên anh trai của ông.

Căn nhà lúc nhỏ của ông ở tại số 12 Arnold Grove, Wavertree, Liverpool, sau này chuyển đến 25 Upton Green, Speke từ năm 1950. Trường học đầu tiên của ông là trường thiếu niên Dovedale Road, cách xa đường Penny Lane. Ông đã vượt qua kỳ thi 11+ và được tặng thưởng một suất ở Trường nam sinh Liverpool nơi mà ông nhập học từ 1954 đến 1959. Tại ngôi trường này, mặc dù vượt qua kỳ thi 11+ nhưng ông có vẻ là một học viên yếu, những bạn đồng trang lứa nhắc tới ông như một kẻ “thích ngồi một mình trong góc”. Ông rời trường vào mùa hè năm 1959 mà không có bất kỳ một bằng cấp chứng nhận nào (thậm chí không được xếp hạng O!!).

Harison và The Beatles [sửa]

George biết Paul McCartney ở trường nhưng họ còn có nhiều điểm chung khác. Cả hai cùng sống ở Speke, Liverpool (vùng ngoại ô với những nhà ở công cộng); họ đi trên xe bus của cùng một công ty đến Học viện Liverpool (đôi khi chính bố ông là tài xế), cùng lén lút hút thuốc trên tầng trên xe bus (được nhắc lại trong bài "A Day in the Life"). Paul giới thiệu George với John Lennon và sau đó là với nhóm nhạc. Bố ông - chủ tịch của một ủy ban xã hội gần bến xe bus Garston - đã giúp đỡ họ tham gia vào những câu lạc bộ xã hội gần đó. Thời gian đầu năm 1958 George bắt đầu chơi guitar lead trong band (ban đầu gọi là The Quarrymen, sau là Silver Beetles, đến 1960 trở thành The Beatles).

Sau khi rời trường học mùa hè 1959, Harrison làm việc như một thợ điện học việc tại Blacklers Stores tại Liverpool. Thử việc tại đây giúp Harrison trở thành thành viên biết nhiều nhất trong việc lắp ráp sử dụng các thiết bị âm thanh của họ. Sau đó ông tự mình thiết lập thiết bị MultiTrack Recording tại căn nhà Esher ở Kinfaus, tạo những bản nhạc demo cho mình và The Beatles.

Những năm đầu [sửa]

Harrison không phải là một tay guitar có trình độ, đặc biệt là trong thời gian đầu của sự nghiệp thu âm của The Beatles. Những bản ghi âm chơi solo guitar điện đầu tiên của ông cho thấy sự vụng về và thiếu sáng tạo, đặc biệt là khi so sánh với những tay guitar huyền thoại của Rock ‘n’ Roll như Scotty Moore, Cliff Gallup hay ngay cả thần tượng của ông là Carl Perkins. Một vài đoạn solo guitar nổi tiếng đã được thu âm với Beatles của ông được chỉ dẫn hay chỉnh sửa bởi George Martin, người cũng đã bác bỏ một vài ca khúc và nhạc cụ mà ông đề xuất. Nhiều năm sau Martin thú nhận: “Tôi đã luôn hơi ghê tởm George.” ("I was always rather beastly to George.").

Paul, George và John trong buổi biểu diễn của The Beatles trền đài truyền hình Hà Lan tháng 6 năm 1964

Đến những giữa thập niên 60, Harrison đã trở thành một tay guitar lead cũng như giữ nhịp thuần thục, sáng tạo và hoàn thiện hơn rất nhiều. Vào những năm 70 và sau đó, những âm luyến ngắt đã trở thành những dấu hiệu âm thanh của riêng ông. Harrison là người đầu tiên trong The Beatles đến đất Mỹ, khi ông đến thăm chị gái Louise ở vùng nông thôn Illinois vào tháng 9 năm 1963 một vài lần 5 tháng trước khi nhóm xuất hiện trong The Ed Sullivan Show. Suốt những chuyến thăm này, George đã bám riết một cửa hàng thu âm và hỏi han về nhạc của nhóm. Chủ cửa hàng chưa bao giờ nghe đến họ, và nhạc pop của Anh rõ ràng là rất thưa thớt tại Mỹ; kể cả bộ phim mới của nghệ sĩ trình diễn hàng đầu Cliff Richard là “Summer Holiday” cũng bị bỏ xó trong một chương trình hạng hai khi nó được trình chiếu. George trở lại Anh để thông báo với các thành viên band rằng có lẽ sẽ rất khó để họ có thể thành công tại Mỹ.

Trong suốt thời kỳ Beatlemania, Harrison được đặc tả như là một "Beatle trầm lặng", mô tả cho lối sống nội tâm và khuynh hướng không nói chuyện trong những cuộc đối thoại trước đám đông. Ông tìm hiểu nghiên cứu kỹ về những hoàn cảnh và con người, mặc dù ông là người hứng thú nhất trong nhóm, hơn cả các Beatle khác, với tình hình tài chính của band, thường xuyên hỏi han Brian Epstein về những điều này. Ông cũng có thể rất dí dỏm như những thành viên khác; khi một phóng viên hỏi ông họ đã làm gì trong buồng khách sạn giữa những buổi biểu diễn, Harrison đã trả lời ông ta "Chúng tôi chơi trượt tuyết" (có lẽ George không đùa vì các Beatle đã "trượt tuyết trong phòng" theo cách riêng của họ).

Sáng tác [sửa]

Harrison đã viết ca khúc đầu tiên của ông "Don’t Bother Me", trong suốt những ngày đau ốm vào năm 1963, như những bài tập "để xem liệu tôi có thể viết một ca khúc" như ông nhớ lại. "Don’t Bother Me" xuất hiện trong album thứ hai With The Beatles của ban nhạc và cùng năm sau đó, trong album Meet the Beatles! phát hành ở nước Mỹ trong thời gian đầu năm 1964, và sau đó là trong phim A Hard Day’s Night. Sau đó, The Beatles đã không thu âm một ca khúc nào của ông cho đến năm 1965, khi ông đóng góp "I Need You" và "You Like Me Too Much" vào album Help!.

Harrison là lead vocal trong hầu hết những ca khúc của The Beatles do ông sáng tác. Tuy nhiên, ông cũng hát chính trong những ca khúc khác, bao gồm "Chains" và "Do You Want To Know A Secret" trong album Please Please Me, "Roll Over Beethoven" và "Devil In Her Heart" trong album With The Beatles, "I’m Happy Just to Dance With You" trong A Hard Day’s Night[4], và "Everybody’s Trying To Be My Baby" trong Beatles for Sale. Bước ngoặt trong sự nghiệp của Harrison đến trong suốt chuyến lưu diễn ở Mỹ năm 1965, khi bạn của ông là David Crosby của nhóm The Byrds giới thiệu ông với nhà soạn nhạc vĩ đại cho đàn sitar, cũng là nhà soạn nhạc cổ điển người Ấn ĐộRavi Shankar. Harrison nhanh chóng bị mê hoặc bới những nhạc cụ, tự đắm mình vào âm nhạc của Ấn Độ và trở thành nhân vật chủ chốt phổ biến đàn sitar nói riêng và âm nhạc Ấn Độ nói chung với phương Tây.

Tự mình mua một cây sitar khi The Beatles trở lại từ chuyến lưu diễn Viễn Đông, ông trở thành nhạc sĩ nổi tiếng phương Tây đầu tiên chơi sitar trong một thu âm nhạc pop, trong album Rubber Soul, ca khúc "Norwegian Wood (This Bird Has Flown)". Ông đấu tranh để giới thiệu Shankar với khán giả phương Tây, và ông có trách nhiệm rất lớn với sự xuất hiện của Shankar trong chương trình tại Monterey Pop Festival vào tháng 6 năm 1967. Shankar đã không đánh giá cao những nỗ lực đầu tiên của George trong việc tạo những ảnh hưởng Ấn Độ ở phương Tây, nhưng hai người đã trở thành bạn, và Harrison bắt đầu những bài học âm nhạc chính thức đầu tiên với Shankar.

Bước ngoặt đối với cá nhân Harrison đến trong suốt quá trình làm phim "Help!", quay ở Bahamas, khi mà một tín đồ đạo Hindu tặng mỗi Beatle một cuốn sách về sự hiện thân (sự đầu thai). Sở thích của Harrison về văn hóa Ấn Độ mở rộng thành tín ngưỡng đạo Hindu của ông. Chuyến hành hương với vợ là Pattie tới Ấn Độ, nơi Harrison đã học sitar và đã gặp gỡ một vài giáo chủ và thăm một số địa điểm linh thiêng, đã lấp đầy những tháng giữa chuyến lưu diễn cuối cùng của The Beatles trong năm 1966 và khởi đầu của quá trình sản xuất Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band.

Thông qua vợ ông (và khi trở lại Anh) mà Harrison đã gặp Maharishi Mahesh Yogi, người đã giới thiệu với The Beatles, vợ và bạn gái họ về Thiền siêu việt. Sau khi họ chia tay với Maharishi vài tháng sau đó, Harrison vẫn tiếp tục sự theo đuổi của mình với Tinh thần phương Đông.

Trong mùa hè năm 1969, ông đã sản xuất single "Hare Krishna Mantra", trình diễn bởi Harrison và những tín đồ của Thánh đường Radha Krishna London, dẫn đầu trong 10 thu âm bán chạy nhất khắp vương quốc Anh, Châu Âu và Châu Á. Cùng năm đó, ông và người bạn Beatle là John Lennon đã gặp A.C. Bhaktivedanta Swami Prabhupada, “Acharya” sáng lập của tổ chức ISKCON. Ngay sau đó, Harrison đã theo truyền thống Hare Krishna (đặc biệt là tụng kinh Japa-yoga với tràng hạt; một kỹ thuật thiền giống như kinh rosary của Thiên chúa giáo), và duy trì mối liên hệ này cho tới khi qua đời.

Khi mà Harrison để lại cho ISKCON tòa nhà Letchmore Health của mình (sau được đổi tên thành Bhaktivedanta Manor) ở phía bắc London, ông đã nhân đôi điều dự đoán rằng ông sẽ dành cho ISKCON một khoản lớn trong tài sản để lại của ông. Trong khi một vài nguồn chỉ ra rằng ông không để lại gì cho tổ chức, những nguồn khác lại cho rằng ông đã để lại 20 triệu pounds.

Eric Clapton [sửa]

George và Eric trong buổi biểu diễn của Prince năm 1999

Harrison đã thiết lập một tình bạn thân thiết với Eric Clapton trong những năm cuối thập niên 60 và họ đã hợp tác viết ca khúc "Badge", ca khúc được phát hành trong album chia tay của nhóm Cream vào năm 1969. Ca khúc này là nền tảng để Harrison viết nên "Here Comes the Sun" nằm trong album Abbey Road của The Beatles, tác phẩm được viết ở khu vườn sau nhà của Clapton.

Công việc viết ca khúc của Harrison đã được phát triển mạnh mẽ qua nhiều năm, và những sáng tác của ông đã giành được sự kính trọng từ cả 2 người bạn Beatles (Lennon đã nói với McCartney suốt năm 1969: "Những ca khúc của George ít nhất cũng đã tốt bằng của chúng ta rồi". Tuy nhiên, sau đó ông nói rằng ông luôn gặp khó khăn để band chịu thu âm các ca khúc của ông.

Những sáng tác trứ danh của Harrison trong các ca khúc chính thức của The Beatles gồm có “If I Needed Someone”, ”I Want To Tell You”; các ca khúc có ảnh hưởng từ Ấn Độ “Love You To”, ”Taxman” (sau này được nhắc đến trong “Taxman, Mr.Thief” của Cheap Trick và “Start” của The Jam), “Within You Without You”, “Blue Jay Way”, “Only A Northern Song”, “While My Guitar Gently Weeps” (ca khúc bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi âm nhạc của người bạn Roy Orbison và đặc biệt được lead guitar bởi Eric Clapton), và “Piggies” (ca khúc sau này được nhắc đến trong trường hợp của tên sát nhân khét tiếng Charles Manson, cũng như ca khúc “Helter Skelter” của McCartney).

Khủng hoảng [sửa]

Xích mích giữa Harrison, Lennon và McCartney tăng thêm rõ rệt trong suốt quá trình thu âm Album trắng, với việc Harrison đe dọa sẽ rời khỏi nhóm khi có cơ hội. Giữa những năm 1967 và 1969, McCartney một vài lần đã nhấn mạnh sự không hài lòng với việc chơi guitar của George. Kết quả là một số bài của Beatles từ thời kỳ này được thể hiện với phần lead guitar của McCartney.

Căng thẳng lên tới cực điểm trong suốt quá trình quay phim ở giai đoạn diễn tập tại Twickenham Studios mà sản phẩm cuối cùng là phim tài liệu Let It Be. Xung đột giữa Harrison và McCartney xuất hiện trong một vài cảnh trong phim. Thất vọng bởi những sự coi thường vẫn tiếp diễn, điều kiện làm việc nghèo nàn trong giá lạnh và tồi tàn của studio, và sự tách nhóm bắt đầu phát sinh của John, Harrison đã rời nhóm vào ngày 10 tháng 1. Ông quay lại vào ngày 22 tháng 1 sau những thương lượng với những Beatle khác tại hai buổi họp mặt.

Quan hệ nội bộ trong nhóm đã thân mật hơn (dù vẫn còn những căng thẳng) trong suốt quá trình thu âm album Abbey Road. Album bao gồm "Something" và "Here Comes the Sun", có lẽ là 2 ca khúc Beatles nổi tiếng nhất của Harrison. "Something" được coi như một trong những tác phẩm tuyệt vời nhất của ông, thậm chí đã được cover bởi Elvis PresleyFrank Sinatra, người đã cho rằng đó là "bản tình ca vĩ đại trong 50 năm gần đây". Tuy nhiên Sinatra lại tin rằng đây là sáng tác của Lennon-McCartney hơn là của Harrison khi đưa ra những lời khen ngợi. Năng suất ngày càng tăng, cộng với những khó khăn để The Beatles chịu thu âm những ca khúc của mình, có nghĩa rằng với sự chấm dứt sự nghiệp trong nhóm ông đã tích lũy được một kho tàng đáng kể những tác phẩm chưa được phát hành.

Nhiều năm sau khi được hỏi rằng loại nhạc nào The Beatles có thể tạo ra nếu họ ở lại cùng nhau, câu trả lời của ông nhấn mạnh ở điểm sau: "Chính là bản chất solo mà chúng tôi tạo ra nằm trong các album của Beatles". Harrison, Lennon, và McCartney thường sáng tác riêng biệt, sự phân tán của mỗi thành viên chỉ đơn thuần (là kết quả) từ sự thay đổi của các thành viên khác.

Harrison mới chỉ 26 tuổi tại thời điểm thực hiện những thu âm cuối cùng với The Beatles vào ngày 4 tháng 1 năm 1970 (ngoại trừ Lennon đã rời bỏ nhóm vào tháng 9 trước đó).

Những năm 1970 [sửa]

Sau khi The Beatles tan rã vào năm 1970, Harrsion phát hành một số album thành công cả về mặt phê bình cũng như thương mại, cả trong vai trò những dự án solo và thành viên của những nhóm khác. Sau những năm bị giới hạn trong những đóng góp cho The Beatles, ông phát hành một số lượng lớn những ca khúc mà ông đã tích lũy trong phần lớn sự nghiệp solo thời gian đầu sau sự tan rã của nhóm, “All Thing Must Pass" là album 3 phần của một nghệ sĩ đầu tiên trong lịch sử nhạc rock. Album, luôn dẫn đầu các bảng xếp hạng, bao gồm những single hit no.1 “My Sweet Lord” và “Isn’t Is A Pity” cũng như single trong top 10 là “What Is Life”(xuất hiện trong Big Daddy ). ”My Sweet Lord” là tác phẩm mà sau này khiến Geogre bị kiện vi phạm bản quyền vì bị cho rằng nó giống với single năm 1963 của Chiffons “He’s So Fine”. Harrison phủ nhận việc ăn cắp ca khúc, nhưng ông vẫn thất bại trong phiên tòa năm 1976. Theo luật, tòa án chấp nhận khả năng Harrison “sao chép một cách vô tình” giai điệu của Chiffons như là giai điệu cơ bản cho ca khúc của ông. Tranh luận về những thiệt hại kéo dài tới tận những năm 1990, với việc nhà quản lý Allen Klein đổi hướng bằng việc mua Bright Tunes(kênh phát “He’s So Fine”) và tiếp tục kiện tụng sau khi tách khỏi Harrison.

Harrison có lẽ là nhạc sĩ hiện đại đầu tiên tổ chức một buổi hòa nhạc từ thiện lớn. “Concert for Bangladesh” vào ngày 1 tháng 8 năm 1971 đã thu hút khoảng 40.000 người đến 2 show ở New York’s Madison Square Garden với sự mục đích cứu trợ những người dân tị nạn chịu nạn đói trong cuộc chiến tranh ở Bangladesh. Ravi Shankar mở đầu cho những hoạt đông bao gồm nhiều nhạc sĩ nổi tiếng khác như Bob Dylan (người hiếm khi xuất hiện trực tiếp trong những năm đầu thập niên 70), Eric Clapton - người hiện diện trước công chúng được vài tháng (do nghiện heroin kể từ khi Derek and the Dominos tan rã), Leon Russell, Badfinger, Billy Preston và người bạn Beatle Ringo Starr. Thật không may, những rắc rối về thuế và những phí tổn đáng nghi ngờ đã hạn chế rất nhiều lợi nhuận thu về của buổi hòa nhạc. Apple Corps phát hành DVD và CD được sắp xếp mới của buổi hòa nhạc vào tháng 10 năm 2005 (tất cả tiền bán bản quyền của nghệ sĩ tiếp tục được chuyển tới UNICEF),trong đó gồm cả những tư liệu được thêm vào như cảnh diễn tập chưa được phát hành trước đó của “If Not For You”, trình diễn bởi Harrison và Dylan.

Cộng với những công việc của bản thân, suốt thời gian này Harrison hợp tác sáng tác và sản xuất một vài hit cho Ringo Starr (“It Don’t Come Easy”,”Photograph”) và cũng xuất hiện trong những track của John Lennon (“How Do You Sleep?”), Harry Nilsson ("You're Breakin' My Heart"), Badfinger ("Day After Day"), Billy Preston ("That's The Way God Planned It") và Cheech & Chong ("Basketball Jones"). Album tiếp theo của Harrison là “Living In The Material World” năm 1973. “Give Me Love (Give Me Peace On Earth)” là một big hit, và “Sue Me Sue You Blues” là cửa sổ đi vào những khổ sở cùng cực của The Beatles trước đây.

Năm 1974, Harrison phát hành “Dark Horse” và cùng lúc bắt đầu chuyến lưu diễn lớn quanh nước Mĩ mà sau này bị phê phán với phần mở đầu dài dòng của Ravi Shankar và những người bạn, với giọng khàn của Harrison, và sự thuyết giáo thường xuyên của ông với khán giả. Album đạt được Top 20 trong bảng xếp hạng album của , nhưng lại là một thất bại ở Anh, do sự kết hợp của những sở thích lỗi thời và những nhìn nhận tiêu cực. Single Ding Dong, Ding Dong, hit trong Top40 của Anh, bị chỉ trích rộng rãi vì ca từ thiếu sự phiêu lưu, mặc dù nó đã trở thành thu âm ưa thích của những nhà biên tập phát thanh vào thời điểm cuối mỗi năm và vào những buổi party đón năm mới.

Chính trong suốt thời kỳ này ở Los Angeles, chuẩn bị cho chuyến lưu diễn năm 1974, ông cũng đã mở những văn phòng cho nhãn hiệu thu âm mới của ông là Dark Horse Records, một phần thuộc nhãn hiệu A&M Records, La Brea Avenue tại Los Angeles. Chính trong những văn phòng này ông đã gặp một phụ nữa trẻ đẹp với cái tên Olivia Trinidad Arias, người được phân công với nhãn hiệu của ông cùng với Terry Doran từ Apple, và Jack Oliver người đến từ London để vận hành Dark Horse Records. Mối quan hệ phát triển suốt quá trình hoạt động, và Olivia kết hợp với George trong chuyến lưu diễn năm 1974. Trong suốt thời gian này mối quan hệ của họ đã nảy nở hơn trước và kết quả là hộ khẩu thường trú của Olivia đã là ở Friar Park, Henley-on-Thames, nước Anh, nhà của George.

Sau này trong chuyến lưu diễn năm 1974 ông đã quay lại ngôi nhà tại Anh và đi về đều đặn giữa nơi này và Los Angeles trong vài năm tiếp theo, trong lúc đó Dark Horse đã phát hành một số lượng nhỏ các thu âm của các nghệ sĩ như Splinter, Attitudes và Ravi Shankar. Ông cũng lên kế hoạch phát hành thu âm riêng của ông thông qua Dark Horse, sau khi hợp đồng của ông với EMI hết hạn.

Khi các phương tiện truyền thông về âm nhạc lan tràn những suy đoán về sự tái hợp của các Beatle, Harrison có lẽ là nhân vật ít ăn nhập nhất với những giả thuyết này, đã nói với báo chí năm 1974 rằng ông không ngại trở lại tiếp tục làm việc với John LennonRingo Starr, ông không thể chấp nhận bản thân tham gia vào band với McCartney, người đã giới hạn những cống hiến của ông khi còn ở The Beatles. Ông nói với báo chí rằng nếu vài người muốn nghe nhạc với phong cách Beatles, họ có thể “đi nghe Wings”, ban nhạc mới của McCartney.

Album cuối cùng của ông với EMI (và Apple Records) là “Extra Texture (Read All About It)”, với bìa bằng vải. Album cho ra đời 2 single, “You”, và “This Guitar (Can’t Keep From Crying)”, ca khúc trở thành single cuối cùng mà Apple phát hành trong năm 1975.

Sau sự ra đi của Beatles trước đây khỏi Capitol, công ty thu âm này đã được phép phát hành những tác phẩm của Beatles và hậu Beatles trong cùng một album, và dùng Harrison cho cuộc thử nghiệm không may mắn này. “The Best of George Harrison” (1976) kết hợp giữa những ca khúc Beatles hay nhất của ông với sự tuyển chọn sơ sài những tác phẩm solo hay nhất của ông ở Apple, đã không gây được sự chú ý nào cả. Harrison đơn giản hóa những phiền phức của mình bằng bảng danh sách liệt kê ca khúc, nhưng sự thực là ông đã không được quan tâm. Album này không được xếp hạng ở Anh.

Những khó khăn trong kinh doanh và cho cá nhân đã báo hiệu với ông suốt năm 1976. Khi album đầu tiên của ông với Dark Horse (“Thirty Three & 1/3”, cũng là tuổi của ông lúc đó) đã đến hạn, Harrison đã phải chịu đựng căn bệnh viêm gan và không thể hoàn thành sản phẩm này. Sau khi A&M dọa sẽ kiện ông ra tòa, Warner Bros Records nhảy vào, mua lại hợp đồng giữa Dark Horse của Harrison với A&M, và để ông được hồi phục lại sức khỏe.

Thirty Three & 1/3” là album thành công nhất của ông ở cuối những năm 70, và nổi bật với các hit “This Song” (một lời mỉa mai đối với những quyết định của tòa án với “My Sweet Lord”) và “Crackerbox Palace” (một tác phẩm hài hước và siêu thực, nhìn lại cuộc đời ông; tựa bài hát là tên ngôi nhà cũ của nhà hài kịch Lord Buckley ở Hollywood, California, nơi Harrison đến thăm khi “Mr.Greif” - George Greif vẫn là quản gia).

Sau cuộc hôn nhân lần thứ hai và sự ra đời của con trai Dhani Harrison, album tiếp theo của Harrison lấy chính tên của ông: "George Harrison" bao gồm các hit “Blow Away”, “Love Comes To Everyone” và “Faster”. “Blow Away” nổi bật với phần mở đầu rất đáng nhớ với tiếng slide guitar điện, và trở thành single rất được yêu thích những năm cuối thập niên 70.

Những năm 1980 [sửa]

Trong năm 1980, Harrison trở thành Beatle duy nhất viết tự truyện, “I Me Mine”. Người chuyên viết về Beatles trước đây Derek Taylor giúp đỡ ông hoàn thành cuốn tự truyện mà thời kỳ đầu phát hành số lượng có hạn với giá cao. Cuốn sách nói một chút ít về The Beatles, thay vào đó lại tập trung nói đến những thói quen của Harrison như làm vườn hay đua xe công thức 1. Nó cũng bao gồm những lyric và nhiều tấm hình hiếm có.

Ngay sau khi người bạn của ông và cũng là thành viên Beatle trước đây là John Lennon bị ám sát tháng 12 năm 1980, Harrison chỉnh sửa những ca từ của ca khúc mà ông đã viết cho Ringo Starr để biến nó thành ca khúc tri ân Lennon, “All Those Years Ago”, ca khúc xuất hiện và trở thành tiết mục chủ yếu của chương trình phát thanh “classic rock”. Cả ba thành viên còn lại của The Beatles trình diễn ca khúc này, dù rằng nó được nhấn mạnh là một single của Harrison. “Teardrops” là single được tái phát hành nhưng không thành công.

Cả hai single được lấy ra từ album “Somewhere in England”, phát hành năm 1981. Album này ban đầu dự đinh phát hành cuối năm 1980, nhưng Warner Bros từ chối, yêu cầu Harrison thay thế một vài ca khúc, và đổi luôn cả bìa album. Cũng như vụ kiện ca khúc nổi tiếng nhất thời kỳ hậu Beatles của ông là “My Sweet Lord”, đây giống như một sự sỉ nhục trong sự nghiệp đối với một nghệ sĩ.

Ngoại trừ ca khúc soundtrack Porky’s Revenge năm 1984, phiên bản của ông từ ca khúc ít được biết đến của Bob Dylan “I Don’t Want To Do It”, Harrison không phát hành thu âm mới nào khác trong 5 năm kể từ album “Gone Troppo” năm 1982. Ông trở lại năm 1987 với thành công lớn của album “Cloud Nine”, hợp tác sản xuất với Jeff Lynne của nhóm Electric Light Orchestra, và có một hit (số 1 tại Mĩ, số 2 tại Anh) khi bản cover của ông từ một tác phẩm đầu những năm 60 của James Ray là “Got My Mind Set on You” được phát hành như một single; một single khác, “When We Was Fab”, cũng là một hit khác dù không nổi bật bằng. MTV thường xuyên trình chiếu cả 2 video, và đã nâng cao hình ảnh của George trước công chúng như là một nghệ sĩ tiêu biểu của những năm 80. Album đạt vị trí số 8.

Suốt những năm cuối thập niên 80, ông là nhạc công trong nhóm Traveling Wilburys cùng với Roy Orbison, Jeff Lynne, Bob DylanTom Petty khi họ cùng tập trung trong garage của Dylan để nhanh chóng thu âm một track thêm vào dự án phát hành single ở Châu Âu của Harrison. Công ty thu âm đã phát hành track “Handle With Care” thành công vượt quá mục đích ban đầu của nó chỉ như là một single mặt B và đã yêu cầu một album riêng biệt. Công việc này đã phải hoàn thành trong 2 tuần, trong khi đó Dylan đã được lên đi lịch lưu diễn. “Traveling Wilburys Vol.1” được phát hành tháng 10 năm 1988 và được thu âm bởi “những người anh em cùng cha khác mẹ” (họ tự coi mình là những đứa con trai của ngài Charles Truscott Wilbury).

Một trong những việc mạo hiểm được thực hiện thành công trong sự nghiệp của ông chính là trong thời kỳ ông tham gia vào việc sản xuất phim thông qua công ty của mình là Handmade Films. Từ thuở nhỏ The Beatles đã rất hâm mộ sự hài hước hỗn loạn của show radio The Goons, và Harrison trở thành fan trung thành của những người kế tục sau đó là đội Monty Python. Ông cung ứng tài chính ủng hộ cho bộ phim của Python là “The Life of Brian” sau khi những nhà tài trợ ban đầu (EMI Films) rút lui do lo ngại bộ phim sẽ gây tranh cãi. Những bộ phim khác được sản xuất bởi Handmade bao gồm “Mona Lisa”, “Time Bandist”, “Shanghai Surprise” và “Withnail and I”. Ông cũng thỉnh thoảng xuất hiện với vẻ hào nhoáng trong những bộ phim này, bao gồm cảnh xuất hiện như là ca sĩ hộp đêm trong “Shanghai Surprise”, và với vai ngài Papadopolous trong “Life of Brian”. Một trong những vai đáng nhớ nhất của ông là vai một phóng viên hâm mộ một thứ hàng nhái Beatles là The Rutles, sáng lập bởi một thành viên bên ngoài của Python là Eric Idle. Dù có chuỗi những thành công kể trên nhưng Handmade Films vẫn rơi vào tình trạng quản lý yếu kém trong những năm 1990, rất giống với Apple Corps của The Beatles, và những yêu cầu, đòi hỏi khác nhau đã làm cạn kiệt nguồn tài chính của Harrison.

Năm 1989 chứng kiến sự phát hành của album “Best of Dark Horse 1976-1989”, một nỗ lực biên soạn lại sự nghiệp solo sau này của ông. Album này cũng bao gồm 3 ca khúc mới: “Poor Little Girl”, “Cheer Down”, và “Cockamamie Business”, ca khúc cuối cùng chứng kiến ông một lần nữa ngoái nhìn lại quá khứ với Beatles. Không giống những lần trước đó, Harrison đã giám sát tuyển tập này.

Những năm 1990 [sửa]

Năm đầu tiên của thập niên mới chứng kiến sự ra đời album mới của Traveling Wilburys, bất chấp cái chết quá sớm của Roy Orbison. Band đã có được sự thay thế Roy bởi Del Shannon, nhưng nhân vật này sau đó cũng qua đời rất sớm. Album “Traveling Wilburys Vol.3” được ghi âm bởi 4 thành viên.

Nó không thành công như album trước đó, nhưng vẫn trụ lại các bảng xếp hạng trong một thời gian, với các single “She’s My Baby”, “Inside Out” và "Wilbury Twist”.

George Harrison năm 1992

Năm 1991, Harrison xuất hiện trên sân khấu trong chuyến lưu diễn tại Nhật Bản của Eric Clapton. Đây là chuyến lưu diễn đầu tiên kể từ chuyến lưu diễn không may mắn tại Mĩ năm 1974, và, mặc dù ông có vẻ rất hứng thú nhưng đã không còn một chuyến lưu diễn nào nữa. Album “Live in Japan” được thu từ chuyến lưu diễn này. Tháng 10 năm 1992, Harrison đã thể hiện 3 ca khúc (“If Not For You”, “Absolutely Sweet Marie” và “My Back Pages”) trong buổi hòa nhạc từ thiện qui mô của Bob Dylan tại Madison Square Garden ở thành phố New York.

Trong thời gian 1994-1996, Harrison tái hợp với những thành viên còn lại của The Beatles trước đây trong dự án Beatles Anthology, bao gồm thu âm của 2 ca khúc mới của Beatles được xây dựng từ những tape solo vocal thu âm bởi John Lennon trong những năm 1970 (Free as a Bird 1995 & Real Love 1996), cũng như những cuộc phỏng vấn dài về lịch sử The Beatles. Dự án cũng đã khích lệ phần nào đối với những khó khăn về tài chính của Harrison trong thời gian đó, bắt nguồn từ những trục trặc với cuộc phiêu lưu cùng Handmade Films của ông.

Năm 1995, thời kỳ đỉnh cao của phong trào britpop - phong trào bị ảnh hưởng mạnh mẽ từ âm nhạc của Harrison - ông trở nên bị lôi kéo vào cuộc xung đột anh em nhà Gallagher của nhóm Oasis. Là những fan trung thành của The Beatles nhưng hai anh em họ lại bị xúc phạm khi Harrison gọi họ là những kẻ “ngu ngốc” và “lỗi thời”. Noel Gallagher đáp lại: "George đã luôn là một Beatle câm lặng – có lẽ ông ta nên giữ lấy điều này” trong khi Liam Gallagher mô tả ông như một cái núm vú và dọa sẽ chơi golf trên đầu ông nếu họ gặp mặt. Tuy nhiên mối hận thù nhanh chóng kết thúc khi Noel Gallagher và Harrison thực sự gặp mặt, họ đã làm hòa.

Lần cuối cùng xuất hiện trên TV của George thực chất là không dự định trước; sự thực thì ông không phải là một nghệ sĩ nổi bật, và sự xuất hiện của ông là để thúc đẩy cho “Chants of India”, một sự cộng tác khác với Ravi Shankar được phát hành năm 1997, ở cao trào của sự hứng thú với âm nhạc kiểu tụng kinh. Khi một thính giả yêu cầu được nghe “một ca khúc Beatles”, Harrison đưa ánh mắt vẻ lúng túng và trả lời “Tôi không nghĩ là tôi biết một ca khúc nào!”. Ông đã kết thúc buổi diễn với “All thing must pass”. Vào tháng 1 năm 1998, Harrison có một chuyến đi hiếm hoi bên ngoài nước Anh để có mặt tại đám tang thần tượng thời thơ ấu của ông, Carl Perkins, được tổ chức tại Jackson, Tennessee. Harrison đã chơi ngẫu hứng một ca khúc của Perkins “Your True Love” trong suốt buổi lễ.

Là người nghiện thuốc lá nặng trước đây, Harrison đã phải chịu đựng cuộc chiến với căn bệnh ung thư suốt những năm cuối thập niên 90, mà sau đó phát triển đầu tiên ở cổ họng và sau này là ở phổi.

Ám sát hụt [sửa]

Cuối năm 1999, Harrison sống sót sau vụ tấn công bằng dao của một kẻ đột nhập căn hộ của ông, tương tự như kẻ đã ám sát John Lennon. Chiều ngày 30 tháng 12 năm 1999, Michael Abram đột nhập căn nhà Friar Park của Harrison ở Henley-on-Thames, và đâm George nhiều nhát dao, cuối cùng đâm thủng phổi của ông. Harrison và vợ ông, Olivia, chống trả kẻ đột nhập và bắt giữ giao lại cho cảnh sát. Abram, 35 tuổi, kẻ tin rằng hắn bị ám ảnh bởi Harrison và phải thực hiện “nhiệm vụ của Chúa” là sát hại ông, sau đó được tuyên vô tội vì lý do bị tâm thần. Harrison đã bị chấn thương sau vụ tấn công, và sau đó rất ít xuất hiện trước công chúng.

Năm 2001, Harrison xuất hiện với vai trò nhạc sĩ khách mời trong album “Zoom” của Electric Light Orchestra, chơi slide guitar trong bài “Love Letters” dành tặng Bill Wyman, khôi phục lại các track chưa phát hành từ “The Traveling Wilburys I”, viết và thu âm một ca khúc mới “Horse To The Water” (thu âm cuối cùng của ông vào ngày 2 tháng 10, chỉ 58 ngày trước cái chết của ông) cùng với Jools Holland trong album sau cùng “Small World, Big Band”.

Cái chết của "Con bọ trầm lặng" [sửa]

Bệnh ung thư của Harrison tái phát năm 2001 và được phát hiện là đã di căn. Bất chấp những nỗ lực cứu chữa, người ta đã sớm thấy được sự kết thúc. Ông dành những tháng cuối đời với gia đình và bạn bè thân thiết. Ông cũng tiếp tục làm việc với các ca khúc của Dhani, con trai ông, được phát hành sau cái chết của ông. Trong suốt thời gian này báo chí đưa tin việc ông làm hòa với Paul McCartney trong suốt cuộc gặp xúc động cuối cùng, hàn gắn lại những tổn thương sau hàng thập kỷ.

Người ta nói rằng McCartney, người cũng đã dành một thời gian dài cho cuộc sống riêng tư với gia đình suốt những ngày cuối đời của người vợ mắc bệnh ung thư là Linda McCartney, đã lo liệu cho Harrison một nơi yên nghỉ bí mật, ở tòa nhà Hollywood Hills đã được McCartney thuê. Bức màn bí mật đã bao quanh địa điểm bị lo ngại rằng những fan tưởng nhớ sẽ lại đào lên. Một địa chỉ không có thực được khai trong giấy chứng tử của ông theo như một số nguồn tin cho biết. Khi có những nguồn tin cho rằng McCartney đã lo liệu một nơi bí mật, người đại diện của Sir Paul đã phủ nhận những nguồn tin này, gọi chúng “hoàn toàn là một sự hư cấu” và khẳng định McCartney không có một căn nhà nào ở California. (Reuters thông báo rằng căn nhà đã được cho thuê đứng tên Gavin de Becker, cố vấn an ninh làm việc cho Harrison).

Harrison qua đời ngày 29 tháng 11 năm 2001. Ông thọ 58 tuổi. Cái chết của Harrison được cho là do căn bệnh ung thư phổi đã di căn lên não. Ông đã được hỏa táng và mặc dù được thông báo rộng rãi là tro của ông được rải tại sông Ganges, nhưng nghi lễ này không được tổ chức trong thời gian được trông đợi. Nghi thức rải tro không được công bố trước công chúng. Sau cái chết của ông, gia đình Harrison phát biểu: “Ông đã rời xa thế giới cũng như ông đã sống cùng với nó: ý thức về chúa trời, coi nhẹ cái chết và luôn bao bọc trong sự bình yên với gia đình và bạn bè. Harrison thường nói: “Everything else can wait, but the search of God cannot wait; and love one another.”

Harrison và Aaliyah tạo nên lịch sử trong bảng xếp hạng của Anh khi họ chiếm 2 vị trí dẫn đầu (và độc chiếm trong một thời gian dài) với những hit số 1 sau khi đã qua đời với “More Than A Woman” của Aaliyah (phát hành ngày 7 tháng 1 năm 2002 và lên đầu bảng xếp hạng ngày 13 tháng 1 năm 2002) theo sau là “My Sweet Lord” của Harrison (phát hành lại vào ngày 14 tháng 1 năm 2002 và lên đầu bảng xếp hạng ngày 20 tháng 1 năm 2002)

Album cuối cùng của Harrison, “Brainwashed” được hoàn thiện bởi Dhani Harrison và Jeff Lynne và được phát hành ngày 18 tháng 11 năm 2002. Single dành riêng cho phát thanh là “Stuck Inside a Cloud” được phát sóng trên đài phát thanh của Anh để thúc đẩy cho album và single chính thức “Any Road” phát hành trong tháng 5 năm 2003 nằm trong Top 40 hit.

Ngày 29 tháng 11 năm 2002, lễ tưởng niệm 1 năm ngày mất của George Harrison – “Concert for George” chứng kiến hai thành viên còn lại của Beatles là Paul McCartneyRingo Starr cùng tham gia với rất nhiều bạn bè khác của Harrison trong một buổi hòa nhạc tưởng niệm đặc biệt ở Royal Albert HallLondon mà lợi nhuận được chuyển tới Quỹ từ thiện thế giới.

Cuộc sống cá nhân và gia đình [sửa]

Harrison là con út trong 4 anh chị em (chị Louise và hai anh Peter và Harry). Cha ông Harry đã từng là thủy thủ từ khi 4 đứa trẻ ra đời; sau đó ông trở thành tài xế xe bus để được gần gia đình. Mẹ ông là Louise dạy dancing tại nhà. Gia đình luôn khuyến khích động viên George; mẹ ông cho ông mượn tiền mua cây đàn guitar đầu tiên và luôn ở cùng ông (nhiều khi đến khuya) khi ông tự học chơi đàn. Harrison đã trả lại tiền cho mẹ khi làm người giao hàng cho một hàng thịt ở địa phương; gia đình John Lennon nằm trên tuyến đường giao hàng của ông. Công việc tiếp theo của ông (sau khi rời trường học) là người học việc ở Blacklers, cũng là khi ông chơi nhạc cùng Beatles thuở ban đầu.

Cha ông đã thất vọng vì George rời Blacklers để thực hiện chuyến đi đầu tiên với The Beatles tới Hamburg năm 1960, ông muốn con trai ông làm công việc kinh doanh, nhưng ông lý giải rằng nếu như mọi việc không thuận lợi thì dù sao George vẫn còn trẻ và có thời gian để bắt đầu lại. Harrison tự mình trong vài năm đã có những hy vọng được trở thành nhạc sĩ sau đó có thể theo học trường nghệ thuật.

Dhani Harrison

Gia đình Harrison vẫn ở bên nhau ngay cả khi những đứa trẻ đã trưởng thành và cậu út đã trở nên nổi tiếng. Harrison mua cho cha mẹ ông một căn nhà mới với số tiền kiếm được cùng Beatles, và chăm sóc những nhu cầu khác của họ. Chị ông Louise trở thành phát ngôn viên không chính thức của Beatles, kể lại những hồi ức và trả lời các câu hỏi của người hâm mộ, trong khi các anh Peter (người sáng lập band The Rebels cùng với George) và Harry là những người làm vườn trong ngôi nhà cuối cùng của ông, Friar Park. Thật đáng buồn, những căng thẳng với anh chị em trong những năm sau này ảnh hưởng đến sự gần gũi thân thiết trong gia đình, mặc dù Harrison đã làm hòa với họ trước khi ông qua đời.

Harrison cưới cô người mẫu Pattie Boyd ngày 21 tháng 1 năm 1966 ở Leather và phòng đăng ký tại Esher, với Paul McCartney là phù rể. Người ta đồn rằng ông viết "Something" dành tặng Pattie năm 1969 mặc dù ông phủ nhận điều này và nói rằng thực ra ông chỉ nghĩ tới một bài hát dành tặng Ray Charles. Cuối thập niên 60, Eric Clapton đã phải lòng với Boyd và thổ lộ tình yêu không được đáp lại của mình trong album mang tính bước ngoặt của Derek and the Dominos là “Layla and Other Assorted Love Songs”(1970). Một thời gian sau khi album được phát hành Boyd đã rời bỏ chồng và sau đó kết hôn với Clapton. Bất chấp điều này, hai người đàn ông vẫn là những người bạn thân, họ tự gọi mình là những “husband in law” (anh em đồng hao).

Mẹ của Harrison qua đời vì ung thư năm 1970; ca khúc Deep Blue của ông (xuất hiện như một single “B-side” (thứ yếu) năm 1971) được ra đời từ một lần thăm mẹ tại bệnh viện cũng như từ sự cảm nhận và chịu đựng nỗi đau này. Cha ông là Harry qua đời 8 năm sau cũng vì bệnh ung thư.

Harrison kết hôn lần thứ 2 cùng với Olivia Trinidad Arias (sinh ngày 18 tháng 5 năm 1948) vào năm 1978. Lễ cưới diễn ra tại căn nhà của họ vào ngày 2 tháng 9, cùng với phù rể là ca sĩ kiêm cây guitar Joe Brown. Họ có một con trai, ra đời một tháng trước đó. Dhani trông đặc biệt giống cha mình đến mức mà McCartney đã nói đùa trên sân khấu tại “Concert for George”: “Olivia nói với tôi rằng trông cứ như là George vẫn còn trẻ và tất cả chúng ta đều già đi.” Sau vụ tấn công năm 1999, nơi mà Arias gần như một mình bám lấy kẻ tấn công, Harrison nhận được fax từ bạn thân Tom Petty với nội dung đơn giản: “Aren't you glad you married a Mexican girl?" ("Cậu không vui vì cưới một cô gái Mexico sao?")

Bên lề [sửa]

  • George Harrison là thành viên đầu tiên của The Beatles tham gia vào dự án ghi âm solo trước khi nhóm Beatles tan rã. Năm 1967, George cho ra đời album soundtrack mang hơi hướng nhạc Ấn Độ cho bộ phim Wonderwall và album nhạc điện tử Electronic Sound[5]..
  • George là người sử dụng nhiều nghệ danh nhất trong số 4 thành viên của The Beatles với ít nhất 20 tên khác nhau. Trong đó có thể kể đến Gary Wright (Gary Wright cũng là một nghệ sĩ rock và là bạn thân của George), Arthur Wax, Bette Y El Mysterioso, Carl Harrison, George H., George Harrysong, George O'Hara, George O'Hara-Smith, The George O'Hara-Smith Singers, George Ohnothimagen Harrison, Hari Georgeson, Jai Raj Harisein, L'Angelo Mysterioso, Nelson Wilbury, P. Roducer, Son of Harry, và Spike Wilbury[5].
  • George theo đạo Hindu nên anh ăn chay trường kỳ kể từ năm 1964[5].
  • Bác sĩ Gilbert Lederman, người chăm sóc sức khoẻ của George những ngày tháng cuối đời đã bị nhà Harrison kiện vì việc ép George Harrison kí tên lên một cây đàn guitar trong lúc ông gần như bị hôn mê. Vụ kiện được giải quyết bên ngoài toà án với điều kiện cây đàn có chữ kí của George Harrison bị tiêu huỷ[5].
  • Năm 1969, khi George Harrison rời ban nhạc do mâu thuẫn với Paul McCartney, John Lennon đã dự tính mời Eric Clapton vào thay cho anh[5].
  • Jimmy Page đã viết ca khúc The Rain Song năm 1973 sau khi George Harrison phát biểu rằng nhóm Led Zeppelin không biết sáng tác những bản ballad[5].
  • Để trả công cho việc Eric Clapton chơi guitar trong ca khúc While My Guitar Gently Weeps của mình năm 1968, George Harrison đã sáng tác ca khúc “Badge” cho nhóm Cream của Eric Clapton trong album Goodbye với cái tên giả L’Angelo Mysterioso[5].

Nguồn [sửa]