John Lennon

John Lennon
Lennon biểu diễn Give Peace a Chance năm 1969
Thông tin nghệ sĩ
Tên khai sinh	John Winston Lennon
Sinh	9 tháng 10, 1940(1940-10-09) Liverpool, Anh
Mất	8 tháng 12, 1980 (40 tuổi) thành phố New York, New York, Hoa Kỳ
Nghề nghiệp	Ca sĩ, nhạc sĩ, nhà thơ, nhà hoạt động vì hòa bình
Thể loại	Rock, pop, nhạc thử nghiệm
Nhạc cụ	Guitar, Harmonica, Piano, hát
Năm	1957 – 1975 1980
Hãng đĩa	Parlophone, Capitol, Apple, EMI, Geffen
Hợp tác	The Beatles Plastic Ono Band The Dirty Mac
Website	www.johnlennon.com
Nhạc cụ nổi bật
Rickenbacker 325 Epiphone Casino Gibson J-160E Les Paul Junior

John Ono Lennon (tên khai sinh là John Winston Lennon, 9 tháng 10 năm 1940 - 8 tháng 12 năm 1980) là một ca sĩ, nhạc sỹ nhạc rock người Anh, ông cũng là một nghệ sỹ và một nhà hoạt động vì hòa bình. Ông được cả thế giới biết đến như là thành viên và là một trong những người sáng lập ban nhạc The Beatles. Lennon là linh hồn, là tác giả, cũng như là đồng tác giả cùng Paul McCartney, của nhiều bài hát nổi tiếng của nhóm.

Ban nhạc được thành lập ở thành phố cảng Liverpool của Anh năm 1960 và tan rã sau một thập kỷ tồn tại, nhưng ảnh hưởng sâu rộng của The Beatles như một huyền thoại của thế kỷ XX vẫn dễ dàng nhận thấy cho đến ngày hôm nay.

Sau khi nhóm chia tay năm 1970, John Lennon tiếp tục cuộc đời sáng tác có pha thêm ảnh hưởng của một số hoạt động chính trị như đấu tranh chống Chiến tranh Việt Nam.

Lennon có hai con trai là Julian Lennon (với người vợ đầu tiên Cynthia Lennon) và Sean Ono Lennon (với người vợ thứ hai, Yoko Ono). Ông bị ám sát bằng súng ngay trước cửa ngôi nhà của mình ở Thành phố New York vào ngày 8 tháng 12 năm 1980, sau khi trở về nhà từ xưởng thu đĩa. Năm 2002, trong cuộc bầu chọn 100 người Anh vĩ đại nhất, Lennon được đứng vị trí số 8. Năm 2004, tạp chí Rolling Stone xếp ông thứ 38 trong danh sách 100 Nghệ sĩ vĩ đại nhất mọi thời đại và xếp ban nhạc The Beatles ở vị trí số 1. Rolling Stone cũng xếp John Lennon ở vị trí số 5 trong danh sách 100 Ca sĩ của mọi thời đại.

Những năm đầu đời: 1940-1957

Xem thêm: Julia Lennon, Alf Lennon, Mimi Smith và George Smith (John Lennon)

John Winston Lennon sinh ngày 9 tháng 10 năm 1940 tại Nhà Hộ sinh bệnh viện Liverpool, đường Oxford ở Liverpool vào thời điểm máy bay của Đức oanh tạc nước Anh trong Thế chiến thứ hai]]. Anh là con của bà Julia Lennon (nhũ danh Stanley) và ông Alfred (gọi là "Freddie") Lennon. John Lennon được đặt theo tên của ông nội, John 'Jack' Lennon và Winston Churchill.

Bố của John, Freddie là một thủy thủ trong Đại chiến Thế giới lần thứ hai, thường xuyên phải xa nhà. Ông gửi đều đặn tiền cho bà Julia bằng séc qua bưu điện để nuôi nấng cậu bé John tại căn hộ số 9 đại lộ Newcastle, Liverpool. Năm 1943, Freddie đào ngũ và từ đó không gửi tiền về cho hai mẹ con nữa.

Tượng John Lennon tại Liverpool, dựa theo bìa album Rock 'n' Roll

Năm 1944, Freddie trở về và muốn quay lại với hai mẹ con Julia và Lennon, nhưng Julia (lúc này đang mang thai với một người đàn ông khác) đã từ chối. Chỉ sau khi người chị gái của Julia là Mary Smith - "Mimi" đã gây sức ép bằng cách liên lạc với tổ chức xã hội Livepool để phản ánh thực trạng về tình cảnh của Julia thì Julia mới giao Lennon để Mimi chăm sóc.

Tháng 7 năm 1946, Freddie đến thăm Mimi và đưa Lennon đến Blackpool với ý đồ bí mật đưa Lennon đến định cư tại New Zealand. Bà Julia cùng với 'Bobby' Dykins đã bám theo hai bố con, và một trận cãi cọ đã nổ ra. Freddie đã buộc Lennon - khi đó mới chỉ là một cậu bé 5 tuổi, phải chọn đi theo bố hoặc mẹ. Lennon đã hai lần chọn ông bố Freddie nhưng sau khi bà mẹ Julia đi khỏi, Lennon đã khóc và chạy theo bà. Từ đó, ông bố Freddie bặt tin cho tới khi ban nhạc The Beatles đã nổi danh mới liên hệ lại.

Trong suốt tuổi thơ và thời niên thiếu, Lennon đã sống với dì Mimi và chồng là George Smith (hai người không có con chung) trong khu bình dân ở Liverpool tại 'Mendips' (số 251 đại lộ Menlove). Cô Mimi đã mua cho cháu mình những tập truyện ngắn, còn George, chủ một trang trại sản xuất sữa ở nông trại gần đó, đã chơi trò giải ô chữ cùng cậu bé và mua cho Lennon một cái kèn harmonica. Hầu như ngày nào Julia cũng đến thăm con tại ngôi nhà đó và khi Lennon lên 11 tuổi cũng thường đến thăm bà tại căn hộ số 1 trên đại lộ Blonfied, Livepool. Bà đã dạy cậu con trai tập chơi đàn banjo và đánh theo các đĩa nhạc của Elvis Presley, tập đánh bản "Ain't That a Shame" của Fats Domino

Cậu bé Lennon theo Anh giáo từ nhỏ, và đã học tại trường cấp 1 Dovedale Country cho đến khi thi đậu kỳ thi chuyển cấp Eleven Plus. Từ tháng 9 năm 1952 đến năm 1957 Lennon đã tham gia vào nhóm nhạc của trường tên là Quarry Bank tại Livepool. Ở trường Lennon được biết đến như là một học sinh vô tư nghịch ngợm, thường vẽ truyện tranh biếm họa và làm trò bắt chước các giáo viên.

Julia đã mua cho Lennon chiếc đàn guitar đầu tiên vào năm 1957, một cây đàn thùng hiệu Gallotone Champion. Một loại đàn rẻ tiền nhưng "đảm bảo là nó không vỡ". Nhưng Julia yêu cầu cửa hàng phải giao cây đàn về nhà bà chứ không giao về chỗ cô Mimi, vì Mimi vẫn hy vọng rằng John sẽ chán âm nhạc và không tin vào lời tuyên bố của Lennon rằng một ngày nào đó anh sẽ trở nên nổi tiếng. Cô thường nói với Lennon : "Đàn ghi ta thì đều rất hay John ạ, nhưng nó không bao giờ có thể nuôi sống được con". Vào ngày 15 tháng 7 năm 1958, khi Lennon được 17 tuổi, Julia đã bị xe của một viên cảnh sát (ngoài giờ làm việc) chẹt chết trên đại lộ Menlove. Cái chết của mẹ mình đã gắn bó Lennon và Paul McCartney vì Paul cũng đã mất mẹ vì căn bệnh ung thư vào năm 1956.

Ban nhạc Quarrymen và The Silver Beatles: 1957-1960

Xem thêm: The Quarrymen, Lennon-McCartney và Jim và Mary McCartney

Lennon là người khởi đầu nên ban nhạc The Quarrymen, một ban nhạc dân gian vào tháng 3 năm 1957, trong khi tham gia vào ban nhạc Quarry Bank của trường. Cuộc hẹn đầu tiên vào ngày 9 tháng 6 năm 1957 tại một quán nhạc với ông bầu Carroll Lewis, nổi tiếng với tên gọi "Mr. Star-Maker" (người tạo nên các ngôi sao). Một vài tuần sau, vào ngày 6 tháng 7 năm 1957, Lennon và ban nhạc Quarrymen đã gặp gỡ tay guitar Paul McCartney trong một lễ hội liên hoan tại vườn Woolton tại nhà thờ trên đường Peter. Cha của Paul McCartney sau này đã cho phép ban nhạc Quarrymen tập luyện trước phòng của anh ấy tại nhà số 20 trên đại lộ Forthlin. Trong suốt thời kỳ bằng hữu Lennon thường cổ động McCartney ăn cắp những gói xì gà, những hộp kẹo hoặc những quyển sách từ những cửa hàng và họ đã tìm được sự chia sẻ trong mối quan tâm về chơi đùa với những thành viên ban nhạc và những người dạy họ. Bài hát đầu tiên mà John hoàn thành có tên là "Hello Little Girl" khi anh ấy được 18 tuổi. Sau này nó trở thành bài hit cho ban The Fourmost.

McCartney tin chắc rằng Lennon cho phép George Harrison gia nhập vào ban nhạc Quarrymen - mặc dù Lennon đã phải cân nhắc vì Harrison còn quá trẻ - sau này Harrison đã được chơi trong một buổi tập dợt nhạc vào tháng 3 năm 1958. Harrison đã tham gia vào nhóm như một tay chỉ huy guitar và Stuart Sutcliffe (bạn của Lennon tại trường nghệ thuật) sau này thăm gia vào nhóm trong vai trò như một tay trống. Ban nhạc chơi theo phong cách rock 'n' roll sử dụng cái tên "Johnny and The Moondogs" (Johnny và những chú chó trên Mặt Trăng) nhưng Lennon đã tìm được phong cách phối nhạc giữa nhạc cổ điển và dân gian một cách thích hợp.

Vào giữa năm 1958, ban nhạc Quarrymen đã cho ra đĩa đơn đầu tiên: một bản "That'll Be the Day" của Buddy Holly và bản của McCartney-Harrison gọi là "In Spite of all the Danger".

Năm 1960, ban nhạc đã thay đổi tên đến 5 lần. Stuart Sutcliffe đã yêu cầu "The Beetles" thay đổi theo Buddy Holly và The Cricket; Stuart và Lennon sau này đã thay đổi thành "Beatals". Họ đã thay đổi lại cái tên này thành "The Silver Beatles" (Những con bọ bằng bạc).

Lennon được cân nhắc trong vai trò lãnh đạo nhóm The Beatles, như một người thành lập ra nhóm. McCartney nói rằng "Tất cả chúng tôi đều trông đợi vào John. Anh ấy lớn tuổi hơn và anh ấy giỏi lãnh đạo hơn - anh ấy hài hước và nhanh nhẹn nhất nhóm và đó là tất cả những điều mà chúng tôi muốn nói về anh ấy".

Hoạt động của ban nhạc The Beatles: 1960-1970

Xem thêm: The Beatles, Pete Best và Brian Epstein

Allan William bắt đầu trong vài trò quản lý ban nhạc The Beatles vào tháng 5 năm 1960 sau khi họ chơi nhạc ở câu lạc bộ Jacaranda. Một vài tháng sau đó Allan đã đặt trước vé cho họ vào câu lạc bộ Bruno Koschmider's Indra ở Hamburg, Đức. Mona Best chạy đến câu lạc bộ Casbah ở dưới tầng hầm trong căn nhà của cô ta ở Livepool, nơi ban nhạc the Beatles thường chơi vào năm 1959, và con trai của Mona, Peter Best đã gia nhập vào ban nhạc The Beatles trong vai trò một tay trống ngay khi mùa Hamburg đầu tiên được xác nhận. Bà Mona năn nỉ con mình tiếp tục việc học của anh ấy nhưng tất cả những lời đó đều bị phớt lờ. Ban nhạc The Beatles lần đầu tiên chơi nhạc trong một câu lạc bộ ở Indra - ăn, ngủ trong một căn phòng nhỏ dơ bẩn ở Bambi Kino - và sau khi chấm dứt ở Indra họ đã chuyển đến một nơi rộng hơn tên là Kaiserkeller. Vào tháng 10 năm 1960, họ đã rời khỏi câu lạc bộ Koschmider và làm việc tại câu lạc bộ Top ten Club. Câu lạc bộ Koschmider đã báo cáo lại là McCartney và Best đã gây nên sự cố hoả hoạn sau khi hai người này đã gắn một bao cao su với một móng vào trong 'bambi' và sau đó đốt chúng. Họ bị trục xuất, trong khi George Harrison thì vẫn chưa đến tuổi trưởng thành. Những ngày sau này Lennon xin cấp giấy phép để hoạt động và anh ấy trở về nhà bằng xe lửa nhưng thành viên trong nhóm là Sutcliffe đã bị chứng viêm amidan và phải bay về nhà. Khi Lennon trở về căn nhà 'Mendips', cô Mimi đã ném một con gà (Lennon đã mua nó cho cô ấy) và một cái gương cầm tay vào anh ây khi anh ấy đã dùng tiền để mua một chiếc áo lông thú cho Cynthia Powell (bạn gái của John, và sau này là vợ của anh ấy) người mà bị ví như là một "con nhân tình của một gã găngxtơ".

Vào tháng 12 năm 1960, ban nhạc The Beatles hợp nhất và vào ngày 21 tháng 3 năm 1961, họ chơi buổi hoà nhạc đầu tiên tại câu lạc bộ Cavern ở Liverpool. Họ đã trở về Hamburg vào tháng 6 năm 1961, và tiến hành thu đĩa "My Bonnie" với ông bầu Tony Sheridan. Sutcliffe đã ở lại với Astrid Kirchherr trong lần trở về nhà, cho nên McCartney đã làm vai trò một tay guitar bass.

Brian Epstein lần đầu tiên phát hiện ra ban nhạc The Beatles trong câu lạc bộ Cavern vào ngày 9 tháng 11 năm 1961, và sau này đã ký hợp đồng quản lý họ.

Họ ký hợp đồng thu âm lần cuối cùng vào ngày 9 tháng 5 năm 1962 với đĩa đơn Parlophone, "Love me do" đã được phát hành vào ngày 5 tháng 10 năm 1962 với đặc điểm là Lennon chơi harmonica và McCartney hát sôlô trong dàn hợp xướng.

Ban nhạc The Beatles quyết định dừng các tour lưu diễn sau buổi hoà nhạc ở San Francisco vào năm 1966, và không bao giờ thực hiện lại một buổi hoà nhạc nào một lần nữa.

Lennon không phải là thành viên đầu tiên rời nhóm, nhưng anh ấy đã làm điều ấy vào năm 1969 (Ringo Starr đã rời nhóm vào năm 1968, nhưng anh ấy đã được thuyết phục để quay trở lại, Harrison đã bắt đầu sự nghiệp khi anh ấy rời nhóm vào ngày 10 tháng 1 năm 1969 trong suốt giai đoạn thịnh hành bài hát Let It Be.

Sự nghiệp hát solo: 1970-1980

1970–73: Những năm đầu thời kỳ hậu Beatles

John Lennon và Yoko Ono, ảnh chụp bởi Jack Mitchell

Sau khi chia tay với Beatles vào năm 1970, Lennon và Ono trải qua một đợt điều trị tâm lý với bác sĩ Arthur Janov tại Los Angeles, California. Với mục đích giúp người bệnh nhớ lại những kinh nghiệm thất bại đã qua để có thể loại bỏ những mặc cảm từ thời ấu thơ, liệu pháp này được thực hiện 1 tuần 2 lần, mỗi lần nửa ngày trong vòng 4 tháng liền; vị bác sĩ này còn muốn chữa trị cho John và Yoko lâu hơn nhưng họ cảm thấy không cần thiết và quay trở lại London. Album solo đầu tay đầy cảm xúc của Lennon, John Lennon/Plastic Ono Band (1970), đã nhận được nhiều lời khen ngợi. Nhà phê bình Greil Marcus nhận xét, “John hát những lời thơ cuối của ‘Chúa trời’ (God) có thể là hình ảnh đẹp nhất trong thế giới rock”. Album này có các single nổi bật là “Mother” – bài hát mà trong đó Lennon đối mặt với các cảm xúc bị từ chối trong tuổi thơ của mình, và bài hát mang phong cách Bob Dylan “Working class hero”, một tiếng nói công kích cay đắng nhắm vào hệ thống xã hội tư sản trong đó đoạn lời “các ông vẫn là những gã nông dân quê mùa mà thôi” đã gây nên mối bất hòa với giới báo chí. Cùng năm đó, các quan điểm chính trị mang tính cách mạng của Tariq Ali được thể hiện khi ông phỏng vấn Lennon cũng truyền cảm hứng để ca sĩ này viết “Power to the People”. Lennon cũng trở nên thân thiết với Ali khi tham gia phản đối lời cáo buộc đối với tạp chí Oz do báo này đã có những lời lẽ dung tục. Lennon lên án vụ kiện này và gọi đây là “chủ nghĩa phát xít đáng khinh” và cùng với Ono (tạo thành Elastic Oz Band) cho ra single “God Save Us/Do the Oz” và tham gia diễu hành ủng hộ tạp chí Oz.

Năm 1970 và 1971, Rolling Stone thực hiện 2 buổi phỏng vấn với cựu thủ lĩnh của The Beatles. Tại đây, John đã giải bày hết nỗi niềm với người hâm mộ .

Với album tiếp theo của Lennon, Imagine (1971), các đánh giá đã có phần thận trọng và nhẹ nhàng hơn. Tạp chí Rolling Stone cho rằng “nó chứa đựng một phần đáng kể âm nhạc tích cực” nhưng cảnh báo về khả năng “điệu bộ của anh chàng này sẽ sớm trở nên không chỉ lờ mờ buồn tẻ mà còn không thích hợp”. Bài hát nhan đề của album đã trở thành thánh ca của những phong trào phản chiến trong khi một bài khác How do you sleep? là một lời công kích nhằm vào McCartney để đáp lại lời bài hát Ram mà Lennon cảm thấy, cũng như McCartney sau này khẳng định, ám chỉ mình và Ono. Mặc dù Lennon đã tỏ ra ôn hòa về quan điểm của mình vào giữa thập niên 70 và nói How do you sleep? là ông viết về bản thân mình. Một lần vào năm 1980 ông nói: “Tôi dồn sự oán hận của mình với Paul… để viết nên một bài hát… nó không phải là một mối thù hận nghiệt ngã khủng khiếp xấu xa… tôi đã dùng sự oán hận của tôi, sự rời bỏ Paul và Beatles, cũng như mối quan hệ với Paul, để viết How do you sleep?. Thực sự là tôi không muốn lúc nào cũng luẩn quẩn với những ý nghĩ đó trong đầu”.

Lennon và Ono chuyển tới New York vào tháng 8 năm 1971, và phát hành single Happy Christmas (War Is Over) vào tháng 12. Để quảng bá cho bài hát này, họ trả cho các bảng xếp hạng ở 12 thành phố trên thế giới để tuyên bố bằng tiếng bản địa “Chiến tranh sẽ chấm dứt – nếu bạn muốn”. Năm sau chính quyền Nixon đã thực hiện cái gọi là “Biện pháp đối phó chiến lược” chống lại hành động tuyên truyền phản chiến của Lennon, nổi bật là nỗ lực trục xuất Lennon trong 4 năm: đi kèm với một cuộc chiến pháp lý kéo dài và Lennon bị từ chối cư trú vĩnh viễn ở Mỹ đến năm 1976.

Album Some Time in New York City ra đời năm 1972 là kết quả của sự cộng tác với Ono và ban nhạc Elephant’s Memory mới quay trở lại từ New York. Với các bài hát về nữ quyền, quan hệ giữa các chủng tộc, vai trò của Anh quốc ở Bắc Ailen và các vấn đề Lennon gặp phải khi xin cấp thẻ xanh, album này không được đánh giá cao – và theo một nhà phê bình là không thể nghe được. Single “Woman Is the Nigger of the World” phát hành cùng năm được lên hình vào 11 tháng 5 trong “The Dick Cavett Show”. Nhiều đài phát thanh đã từ chối phát bài hát vì từ “nigger” (cách gọi miệt thị người da đen). Lennon và Ono tổ chức 2 buổi hòa nhạc từ thiện cùng với Elephant’s Memory và cá khách mời tại New York để giúp đỡ các bệnh nhân tại trung tâm điều trị thần kinh Willowbrook State School. Các buổi hòa nhạc này được tổ chức tại quảng trường “Madison Square Garden” vào 30/8/1972 đồng thời cũng là những buổi hòa nhạc cuối cùng với sự có mặt xuyên suốt của Lennon.

1973–80: Những thăng trầm

John Lennon (trái) phỏng vấn tại chương trình Tomorrow show năm 1975

Khi Lennon đang thu âm album Mind Games (1973), ông và Ono quyết định ly thân. Giai đoạn ly thân kéo dài 8 tháng tiếp theo, mà sau này ông gọi là “cuối tuần lạc lối”, diễn ra tại Los Angeles và New York trong công ty của May Pang. Mind Games, ghi tên người thực hiện là “the Plastic U.F.Ono Band”, được phát hành vào tháng 11 năm 1973. Nhận được nhiều phản hồi tích cực hơn album trước, album này được nhận xét là “nghe được” nhưng “chưa phải là sáng tác tồi nhất của Lennon” và “cho thấy John cố gắng vô vọng trong việc áp đặt cái tôi quá lớn của mình lên khán giả, những người đang hy vọng chờ đợi ông sẽ có một chặng đường mới”. Ca khúc chủ đề “Mind Games”, lọt vào top 20 ở Mỹ và đạt vị trí thứ 26 ở Anh. Lennon tham gia vào phiên bản cải biến của “I’m the Greatest”, một bài hát ông viết 2 năm trước đó, trong album Ringo (1973) của Ringo Starr phát hành cũng trong tháng 11. (Bản demo năm 1971 của Lennon xuất hiện trong hợp tuyển John Lennon). Trong cả năm 1974, ông sản xuất album Pussy Cats cho Harry Nilsson và cùng Mick Jagger viết bài hát “Too Many Cooks (Spoil the Soup)”. Bài hát này được giao ước là sẽ không phát hành trong hơn 30 năm. Pang đã thu âm bản hợp tuyển cuối cùng trong “The very best of Mick Jagger” (2007).

Walls and Bridges (1974) là album có single duy nhất ở vị trí thứ 1 trong cả cuộc đời của Lennon “Whatever Gets You Thru the Night”, với Elton John hát bè và đệm Piano. Single thứ 2 từ album này, “#9 Dream”, được phát hành vào cuối năm đó. Album Goodnight Vienna (1974) của Starr một lần nữa lại có sự hỗ trợ của Lennon, người viết ca khúc chủ đề và chơi piano. Vào 28/11, Lennon trở thành vị khách mời đầy bất ngờ tại buổi hòa nhạc Lễ Tạ Ơn của Elton John tổ chức ở quảng trường Madison Square Garden, để thực hiện lời hứa của mình là sẽ tham dự một live show của Elton John nếu “Whatever Gets You Thru the Night”, bài hát mà Lennon tỏ ra nghi ngờ về tiềm năng thương mại, đạt vị trí quán quân. Lennon đã biểu diễn bài hát này cùng với Lucy in the Sky with Diamonds và I Saw Her Standing There.

Lennon đồng sáng tác “Fame”, ca khúc chiếm vị trí trí số 1 đầu tiên ở Mỹ của David Bowie, và chơi guitar cũng như hát đệm cho buổi ghi âm vào tháng 1 năm 1975. Ít lâu sau, Lennon và Ono trở lại với nhau. Cùng tháng đó, Elton John đứng đầu các bảng xếp hạng với bản cover lại Lucy in the Sky with Diamonds, trong đó Lennon cũng chơi guitar và hát đệm. Lennon cho ra Rock 'n' Roll, một album với các bài hát cover, vào tháng 2 năm 1975. Không lâu sau đó, Stand By Me một bài hát từ album này và là một hit ở Anh và Mỹ, trở thành single cuối cùng của ông trong 5 năm. Ông xuất hiện lần cuối cùng trên sân khấu trong chương trình đặc biệt “A Salute to Lew Grade” của ATV, ghi hình vào ngày 18/4 và phát vào tháng 6. Chơi acoustic guitar và được đệm bởi ban nhạc 8 thành viên BOMF (được giới thiệu là “Etcetera”), Lennon trình diễn 2 bài hát từ album Rock ‘n’ Roll ("Slippin' and Slidin'" và Stand By Me, nhưng bài sau không được phát hình) cùng với ca khúc Imagine. Ban nhạc đeo mặt nạ phía sau đầu, mô phỏng như người hai mặt nhằm chỉ trích Grade, người mà Lennon và McCartney luôn có xung đột vì kiểm soát hãng xuất bản của The Beatles. (Dick James đã bán phần lớn cổ phần của mình cho Grade vào năm 1969). Trong bài hát Imagine, Lennon đã xen vào đoạn lời “and no immigration too” (và không cả nhập cư), nhằm ám chỉ những nỗ lực ở lại Hoa Kỳ của mình.

Khi đứa con trai thứ 2 của Lennon, Sean, được sinh ra vào ngày 9 tháng 10 năm 1975, ông đảm nhiệm vai trò của một người chồng lo việc nhà, bắt đầu thời kỳ kéo dài 5 năm vắng bóng khỏi nền công nghiệp âm nhạc và tập trung vào gia đình của mình. Cũng trong tháng 9, ông thực hiện cam kết với EMI/Capitol về một album nữa bằng việc ra album Shaved Fish, một album hợp tuyển các ca khúc đã ghi âm trước đây. Ông dành hết thời gian cho Sean, dậy lúc 6 giờ sáng hàng ngày để chuẩn bị các bữa ăn và luôn ở bên cậu bé. Ông viết Cookin' (In the Kitchen of Love) cho album Ringo’s Rotogravure (1976) của Starr, trình diễn trong một bản ghi âm vào tháng 6 và cũng là lần ghi âm cuối cùng của ông cho đến tận năm 1980. Vào năm 1977 tại Tokyo, ông chính thức nói lời chia tay với âm nhạc “chúng tôi đã quyết định, mà không hề đắn đo, là sẽ dành thời gian ở bên con mình nhiều hết mức có thể cho tới khi chúng tôi cảm thấy mình có thể cho phép bản thân quan tâm đến cái gì đó khác ngoài gia đình”. Trong suốt thời gian gián đoạn này, Lennon có vẽ một số bức tranh, viết một cuốn sách với nội dung là sự pha trộn những chất liệu tự truyện với những gì được ông gọi là “những thứ điên rồ”, tất cả đều được công bố sau khi ông chết.

Ông trở lại với âm nhạc vào tháng 10 năm 1980 cùng single “(Just Like) Starting Over”, và sau đó là album có bài hát này. Double Fantasy bao gồm các bài hát được viết trong chuyến đi tới Bermuda trên một chiếc thuyền buồm 43 feet vào tháng 6 trước đó, thể hiện sự hài lòng với cuộc sống gia đình ổn định mà ông mới tìm thấy. Album lấy tên của một loài lan ông nhìn thấy trong vườn thực vật Bermuda (Bermuda Botanical Gardens), loài hoa có tên mà Lennon coi là mô tả hoàn hảo cuộc hôn nhân của ông với Ono. Các chất liệu bổ sung đầy đủ khác được ghi lại cho album dự kiến sau đó Milk and Honey (phát hành sau khi ông chết vào năm 1984). Được phát hành với Ono cùng đứng tên, Double Fantasy không được đánh giá cao và chỉ nhận được những nhận xét như của Melody Maker: “một sự cằn cỗi buông thả và rẻ tiền….”

Hoạt động chính trị và tham gia bảo vệ hòa bình

Bản Imagine của John được bầu là một trong những bản của thiên niên kỷ và đối với nhiều người thì bản này thậm chí có còn có tác động và ý nghĩa hơn cả quốc ca. John Lennon cùng Yoko định thay đổi thế giới với những hoạt động không qua các buổi trình diễn âm nhạc ồn ào.

Những cuộc biểu tình trên giường (bed-in) tại Amsterdam và Montreal cùng các cuộc vận động phản chiến với các nhà hoạt động chính trị đều thu hút sự quan tâm của truyền thông rất nhiều. Các sự kiện này là để đi tìm hòa bình cho thế giới mặc dù nỗ lực này đã không đạt được. Thế nhưng điều Lennon đạt được chính là đã gieo được ý tưởng hòa bình thế giới tới chúng ta. Give Peace A Chance của John Lennon là một trong những nỗ lực như vậy.

Cho tới tận cuộc chiến vùng Vịnh năm 1991 mà vẫn có nhiều đại diện của những nước phản đối chiến tranh dùng lại thông điệp của John một cách vô thức đó là Give Peace A Chance. Bốn tháng sau khi ra bản Give Peace a Chance, thì Plastic Ono Band đã cho ra bản Cold Turkey, bản mang màu sắc chất rock thô sơ nói về rút lui khỏi thế giới heroin và bản này cũng đã rất được mến chuộng mặc dù không nằm trong UK Top 10.

Bản Working Class Hero tuyên bố: "Anh hùng giai cấp lao động cũng là một điều gì đáng quí, và nếu bạn muốn trở thành anh hùng thì hãy theo tôi".

Yoko Ono

Xem thêm: Yoko Ono

Ono Yōko (Nhật: オノ ヨーコ / 小野 洋子 (Tiểu Dã Dương Nhị), sinh ngày 18 tháng 2 năm 1933?) là một nghệ sĩ người Mĩ gốc Nhật, nhạc sĩ, tác giả và nhà hoạt động hòa bình, cũng được biết đến với cuộc hôn nhân với John Lennon, và các tác phẩm đột phá của bà trong nghệ thuật, âm nhạc, điện ảnh avant-garde. Ono đã mang đến nữ tính lên hàng đầu thông qua âm nhạc của bà, và bà cũng được xem là một nhà tiên phong và có ảnh hưởng lớn của thể loại làn sóng mới thập niên 1970. Bà là một người ủng hộ quyền người đồng tính nam và được biết đến với đóng góp từ thiện của mình cho nghệ thuật, hòa bình và các chương trình tiếp cận cộng đồng AIDS.

Cái chết

Xem thêm: Vụ ám sát John Lennon

John Lennon trên tem của Tây Đức năm 1983

Tượng Lennon tại khách sạn A Hard Day's Night, Liverpool

Vào ngày 8 tháng 12 năm 1980 một ngày không bình thường ở thành phố New York, John Lennon thức dậy từ rất sớm, việc đầu tiên là anh ấy đã đến thăm một nơi rất thú vị, quán Cafe LaFortuna anh ấy uống cà phê rồi đến tiệm hớt tóc trước khi trở về nhà. Anh ấy muốn sau đó làm một bài phỏng vấn với đài BBC trước khi chụp ảnh với nhiếp ảnh gia Annie Leibovitz cho tờ tạp chí Rolling Stone.

Vào lúc 5 giờ chiều Lennon và Ono rời toà nhà Dakota để thực hiện album Walking on Thin Ice. Lennon đã trải qua nhiều giờ ở trường quay tại toà nhà West trên con đường số 54 trước khi quay trở lại toà nhà Dakota vào lúc 10:04 tối. Lennon đã quyết định đi trước để kiếm một cái gì để ăn tối cho nên anh ấy đã tạm biệt đứa con trai Sean 5 tuổi của mình trước khi nó đi ngủ. Họ rời khỏi chiếc xe hơi sang trọng của họ trên con đường 72, thậm chí chiếc xe hơi có thể lái họ vào tận trong sân. Jose Perdomo (một nhân viên gác cửa) và người lái xe đã nhìn thấy Mark David Chapman đang đứng cạnh lối ra vào. Ono đi bộ vào trước Lennon đi theo sau, người đàn ông lạ vẫn đứng trước toà nhà và bắt đầu đi nhanh hơn. Chapman gọi giật lại "Ông Lennon" trong khi Lennon quay lại Chapman dừng lại và bắn vào Lennon 5 phát súng. Một phát súng bắn trượt qua đầu của Lennon vào cửa sổ của toà nhà Dakota. Hai phát súng bắn vào lưng bên trái của anh ấy và hai phát súng còn lại bắn vào vai anh ấy.

Lennon cố gắng chạy vào khu vực an toàn, anh ấy nói "Cứu với...tôi bị bắn" (help me...I'v been shoot) và đổ sập xuống. Người gác cửa Jay Hasting nghĩ rằng anh ấy đùa nhưng khi thấy rõ Lennon nằm trước mặt mình, anh ta gọi cảnh sát. Chapman đứng yên lặng bên ngoài tiền sảnh, đọc sách và chờ cảnh sát đến. Người canh gác cửa hét lớn vào mặt Chapman, "Mày có biết mày đã làm gì không?" trước khi giật ổ súng lục quay từ tay Chapman. Chapman bình tĩnh trả lời "Tôi vừa bắn John Lennon".

Lập tức Lennon được chuyển đến bệnh viện Roosevelt lúc 11:15 tối. Nguyên nhân cái chết được báo cáo là bị sốc sau khi mất trên 80% lượng máu. Bác sĩ Elliott M.Gross nói rằng Lennon không thể qua khỏi. Ono khóc "Không, không hãy nói với tôi đó không phải là sự thật". Ono thật sự sốc sau cái chết của chồng.

Tin tức được lan truyền về cái chết của Lennon, nhiều người đã tụ tập trước bệnh viện Roosevelt và trước toà nhà Dakota họ bắt đầu cầu nguyện, thắp nến và hát những bài hát của Lennon.

Bên lề

• Tên lót của John Lennon là Winston, được đặt theo tên thủ tướng Winston Churchill, người mà dân Anh coi như một anh hùng trong thế chiến thứ 2.
• Trong một cuộc phỏng vấn năm 1964 khi The Beatles đang ở đỉnh cao của sự nghiệp, một nhà báo đã hỏi John Lennon rằng anh tưởng tượng sau này mình sẽ chết như thế nào. John đã trả lời nửa đùa nửa thật rằng: "Tôi nghĩ mình sẽ bị một kẻ điên bắn chết!"
• Năm 2002, sân bay quốc tế Liverpool chính thức đổi tên thành Sân bay John Lennon Liverpool với khẩu hiệu: Above Us Only Sky, trích từ ca khúc bất hủ Imagine.
• Cold Turkey, bài hát nói về sự chống chọi những cơn đau trong quá trình cai nghiện ma tuý tại gia của John sau khi bị The Beatles từ chối đã được phát hành thành đĩa đơn solo năm 1969. George Harrison và Paul McCartney không đồng ý thu âm vì cho rằng nó kém chất lượng. Họ còn dự đoán rằng nếu John phát hành đĩa single riêng, bài hát sẽ không lọt vào top 10 trên bảng xếp hạng. Trên thực tế, bài này chỉ lên được hạng 14 ở Anh và hạng 39 ở Mỹ. Eric Clapton đã giúp John chơi guitar trong bài này.
• Ngày 31 tháng 8 năm 1971, John Lennon rời nước Anh để sang Mỹ. Anh đã vĩnh viễn không trở về quê hương cho đến ngày bị ám sát năm 1980.
• Cũng như Elvis Presley, sau khi chết, John Lennon được rất nhiều fan cho rằng vẫn còn sống. Thậm chí có người còn quả quyết rằng John đang sống ẩn dật tại một nhà thờ ở New York và hoàn toàn mất trí nhớ.
• Cặp kính gọng tròn nổi tiếng của John Lennon bắt đầu trở thành vật bất li thân của anh từ năm 1966, khi John tham gia đóng bộ phim “How I Won the War”. Cặp kính này cũng được nhiều ngôi sao nhạc rock khác như Ozzy Osbourne, Robin Gibb (Bee Gees) và Liam Gallagher (Oasis) ưa chuộng.
• CIA từng xem John Lennon là một trong những thành phần nguy hiểm đến nền an ninh quốc gia Mỹ và ra sức từ chối cấp thẻ xanh cho John trong rất nhiều năm.
• Bố già nhạc heavy metal Ozzy Osbourne là một fan của nhóm The Beatles và đặt biệt là John Lennon. Ca khúc Ozzy thích nhất của nhóm Beatles là “In My Life”. Để kỉ niệm 70 năm sinh nhật John Lennon, ông vừa hát lại ca khúc “How?” của John, một tác phẩm trong album Imagine.
• Ngày 18 tháng 4 năm 1975, John Lennon xuất hiện trong chương trình truyền hình A Salute to Sir Lewd Grade trình bày hai ca khúc “Slippin’ and Slidin’” và "Imagine" với ban nhạc đệm gồm những thành viên đeo mặt nạ phía sau gáy. Đó là lần cuối cùng John xuất hiện trên truyền hình.

Danh sách đĩa của John Lennon

• Album phòng thu:

Unfinished Music No.1 - Two Virgins (1968)

Unfinished Music No.2 - Life with the Lions (1969)

The Wedding Album (1969)

John Lennon/Plastic Ono Band (1970)

Imagine (1971)

Some Time in New York City (1972)

Mind Games (1973)

Walls and Bridges (1974)

Rock 'n' Roll (1975)

Double Fantasy (1980)

Milk and Honey (1984)

• Album tổng hợp:

Shaved Fish (1975)

John Lennon Collection (1982)

Menlove Ave (1986)

John Lennon: Imagine (1988)

Lennon (1990): 4 CD Box set

Lennon Legend: The Very Best of John Lennon (1997)

John Lennon Anthology (1998): 4 CD Box set

Wonsaponatime (1998)

Acoustic (2004)

Working Class Hero: The Definitive Lennon (2005)

The U.S. vs. John Lennon (2006)

• Album trực tiếp (live):

Live Peace in Toronto (1969)

Live in New York City (1972)

Liên kết ngoài

• Official John Lennon website
• The Liverpool Lennons
• BBC Lennon Site
• John Lennon as an artist
• Lennon FBI files
• John Lennon Discography
• John Lennon trên Internet Movie Database
• Rolling Stone - John Lennon Biography

Xem thêm

• Danh sách những nghệ sĩ được vinh danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll