Michael Jackson

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Michael Jackson
Michael Jackson Cannes.jpg
Michael Jackson năm 1997
Nghệ danh Michael Jackson
Sinh 29 tháng 8, 1958(1958-08-29)
Gary, Indiana, Hoa Kỳ
Mất 25 tháng 6, 2009 (50 tuổi)
Westwood, Los Angeles, California, Hoa Kỳ
Nghề nghiệp ca sĩ, nhạc sĩ, nhà thu âm, nhà tổ chức, vũ công, diễn viên, tác giả, doanh nhân, nhà tài chính, nhà phát minh, nhà từ thiện
Thể loại Pop, R&B, rock, soul, ballad
Nhạc cụ Hát, piano, guitar, trống, keyboard
Năm 1964–2009
Hãng đĩa Motown, Universal, Sony, Epic, Legacy, MJJ Productions
Hợp tác The Jackson 5/The Jacksons
Website Michaeljackson.com
Chữ kí của Michael Jackson

Michael Joseph Jackson (29 tháng 8 năm 195825 tháng 6 năm 2009) là một ca sĩ, nhạc sĩ, vũ công, doanh nhân và nhà từ thiện nổi tiếng người Mỹ. Ông thường được gọi là "Vua nhạc pop" hay "Ông hoàng nhạc pop" (tiếng Anh: "King of pop"), hoặc "MJ".[1] Michael được công nhận như là "Nhân vật giải trí thành công nhất mọi thời đại" theo sách kỷ lục Guinness.[2] Những đóng góp của anh cho ngành công nghiệp âm nhạc, khiêu vũ, thời trang cùng những biến động xung quanh cuộc sống cá nhân của mình, khiến anh trở thành cái tên phổ biến nhất toàn cầu trong hơn bốn thập kỷ qua. Trong những năm cuối đời, Michael Jackson vẫn được mệnh danh là người đàn ông được nhắc đến nhiều nhất hành tinh.

Là người con thứ 8 trong gia đình 10 người con mang họ Jackson (người anh Brandon đã chết ngay sau khi sinh nên còn lại 9 người), anh bắt đầu sự nghiệp âm nhạc chuyên nghiệp từ năm lên 11 với vị trí thành viên út trong nhóm nhạc The Jackson 5 và khởi nghiệp sôlô năm 1971. Đầu những năm 1980, Michael Jackson được xem như nghệ sĩ giải trí thành công nhất. Các video ca nhạc của anh, bao gồm cả "Beat It", "Billie Jean" và "Thriller", đã phá vỡ rào cản chủng tộc và nâng tầm giá trị của video ca nhạc như một hình thức nghệ thuật và công cụ quảng cáo. Sự phổ biến của những video này sau đó đã giúp kênh truyền hình âm nhạc trẻ tuổi lúc bấy giờ là MTV trở nên nổi tiếng. Những video sau này như "Black or White" hay "Scream" tiếp tục khẳng định vị trí của anh trên MTV trong thập niên 1990, cũng như xây dựng danh tiếng như một nghệ sĩ lưu diễn solo. Với những màn biểu diễn trên sân khấu hay trong video ca nhạc, Jackson đã giúp phổ biến nhiều màn vũ đạo phức tạp như robot hay moonwalk. Thêm vào đó, giọng ca và phong cách hát đặc biệt của anh cũng ảnh hưởng lớn tới thế hệ nghệ sĩ nhạc hip-hop, popR&B đương đại đàn em.

Album Thriller phát hành năm 1982album bán chạy nhất mọi thời đại.[3] Những album khác của Michael, như: Off the Wall (1979), Thriller (1982), Bad (1987), Dangerous (1991) và HIStory (1995) cũng là một trong số những những album bán chạy nhất thế giới. Là một trong số ít nghệ sĩ hai lần được vinh danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll, Michael Jackson còn đạt được nhiều thành tựu nổi bật khác như hàng loạt các kỷ lục Guinness, 13 giải Grammy[4], 13 đĩa đơn quán quân trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 của Mỹ - nhiều hơn bất cứ nam danh ca sôlô nào trong kỷ nguyên Hot 100[5], và trên 800 triệu album được tiêu thụ trên toàn thế giới[6]. Michael đã giành được hàng trăm giải thưởng, khiến anh trở thành nghệ sĩ thu âm được trao thưởng nhiều nhất trong lịch sử âm nhạc đại chúng.[7] Trong ngày sinh nhật lần thứ 52 của Michael Jackson vào ngày 29 tháng 8 năm 2010, ông trở thành nghệ sĩ có tổng lượt download các ca khúc nhiều nhất mọi thời đại.[8][9] Jackson thường xuyên tham gia các sự kiện tôn vinh chủ nghĩa nhân đạo của mình cũng như hiến tặng và quyên góp hàng trăm triệu đô-la với mục đích từ thiện thông qua doanh thu từ các chuyến lưu diễn của mình. Vào năm 2000, sách kỷ lục Guinness công nhận ông đã ủng hộ hơn 39 tổ chức từ thiện.[10]

Tuy nhiên, những vấn đề xung quanh đời tư, trong đó có sự thay đổi ngoại hình và lối cư xử khác người, đã trở thành tâm điểm của dư luận và làm tổn hại tới hình ảnh của anh. Anh bị buộc tội xâm hại tình dục trẻ em năm 1993, sau đó anh đã được tuyên trắng án vì không đủ chứng cứ. Anh đã kết hôn hai lần và có 3 con, các việc này đều tạo ra những tranh cãi trong dư luận. Tình hình sức khỏe của anh giảm sút từ đầu thập niên 1990 và những món nợ tài chính cũng vào cuối thập niên cũng thu hút sự quan tâm của dư luận. Năm 2005, một lần nữa Jackson phải hầu tòa vì lời cáo buộc xâm hại tình dục trẻ em, sau nhiều lần trì hoãn và xét xử rắc rối với những tình tiết hoàn toàn vô căn cứ của bên nguyên, Michael Jackson được tuyên bố trắng án với tất cả các tội danh.

Trong khi chuẩn bị cho hàng loạt buổi hòa nhạc trở lại mang tên This Is It, Jackson đã qua đời do nhiễm độc cấp tính propofol và benzodiazepine vào ngày 25 tháng 6 năm 2009, sau khi tim ngừng đập. Tòa Thượng thẩm Los Angles (Mỹ) đã liệt cái chết của Michael Jackson như một vụ giết người, và bác sĩ riêng của ông đã bị kết tội ngộ sát. Cái chết của Jackson đã gây nên một làn sóng đau buồn khắp toàn cầu và lễ tưởng niệm của anh đã được truyền hình trực tiếp công khai trên toàn thế giới.[11]

Cuộc đời và sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

1958-1975: Thơ ấu và The Jackson 5[sửa | sửa mã nguồn]

A house surrounded by yellow colored grass, flowers, trees, and a light blue colored sky can be seen. The house has white walls, two windows, a white door with a black door frame, and a black roof. In front of the house there là một walk way, yellow grass and multiple colored flowers and memorabilia. In the background, there are two tall trees and a light blue colored sky that has multiple clouds.
Nhà của Jackson hồi còn thơ ấu tại Gary, Indiana, cho thấy những bó hoa tưởng niệm ông sau khi qua đời

Michael Jackson sinh năm 1958 tại hạt Gary, Indiana. Sinh ra trong một gia đình thuộc tầng lớp lao động người Mỹ gốc Phi và sống trong một căn nhà 3 phòng tại Gary,[12] anh là con thứ 8 trong số 10 người con của Joseph (Joe) và Katherine Jackson ([12]. Katherine Jackson là tín đồ nhiệt thành của giáo phái Nhân Chứng Giê-hô-va và bà dạy dỗ các con theo giáo phái này[12]. Ông Joe làm thuê cho một xưởng sản xuất thép, có năng khiếu âm nhạc và thường biểu diễn với một ban nhạc R&B có tên là "The Falcons". Michael Jackson có ba chị em gái: Rebbie, La ToyaJanet, và năm anh em: Jackie, Tito, Jermaine, MarlonRandy.[12] Người anh thứ sáu, Brandon, là anh em sinh đôi với anh trai Marlon, đã chết ngay sau khi sinh.[13]

Michael từ nhỏ đã có một mối quan hệ khó khăn với cha của mình, Joe.[14] Joseph đã thừa nhận vào năm 2003 rằng ông thường xuyên đánh con mình (Michael) khi còn nhỏ. Jackson nói rằng ông đã bị chính người cha ruột hành hạ cả về thể xác lẫn tinh thần, trải qua những buổi tập luyện mệt mỏi không ngớt, những trận đòn roi và chửi rủa, mặc dù ông cũng ghi nhận việc kỷ luật nghiêm ngặt của cha mình đóng một vai trò lớn trong sự thành công của mình. Tuổi thơ bị hành hạ đã ảnh hưởng đến toàn bộ phần đời về sau khi đã trưởng thành.[15] Thậm chí có lần, Michael đã bị bố treo ngược bằng một chân và "đấm túi bụi vào lưngmông"[14]. Ông bố Joe nhiều lúc còn ngáng chân các con trai cho họ ngã bổ nhào hoặc xô họ vào tường[14]. Một đêm trong lúc Michael đang ngủ, ông trèo vào phòng từ cửa sổ với chiếc mặt nạ kinh dị và la hét. Joe nói rằng ông muốn dạy các con không được để cửa sổ mở khi đi ngủ. Nhiều năm sau đó, Michael vẫn gặp ác mộng về việc bị bắt cóc từ phòng ngủ của mình[14]. Lần đầu tiên Jackson công khai nói về tuổi thơ bị hành hạ của mình là trong cuộc trò chuyện với Oprah Winfrey năm 1993. Anh nói rằng trong suốt thời thơ ấu, anh thường khóc vì cô đơn và đôi khi cảm thấy phát ốm hoặc buồn nôn khi nhìn thấy cha mình. Ông Joe cũng đã mắng chửi, chế giễu anh vì có một mũi to. Đây được xem như nguyên nhân khiến Michael Jackson phẫu thuật thẩm mỹ liên tục[16][17][18][19]. Trong một cuộc phỏng vấn với Martin Bashir vào năm 2003, Living with Michael Jackson, khi Bashir bác bỏ những nhận xét tích cực và tiếp tục hỏi về việc bị cha đánh đập, Jackson anh đã lấy tay che mặt, từ chối trả lời câu hỏi và bắt đầu khóc[14]. Anh nhớ lại có lần ông Joe ngồi trên một cái ghế bành, trên tay là cái thắt lưng da trong khi các con luyện tập, anh nói "nếu bạn không làm đúng những gì bố tôi muốn, ông ta sẽ xé xác bạn".

Michael Jackson (chính giữa) với vai trò là thành viên của nhóm The Jackson 5

Michael Jackson đã sớm bộc lộ năng khiếu âm nhạc. Năm 1964 anh tham gia ban nhạc Jackson Brothers của các anh trai mình. Trong suốt thời kỳ này, những anh chàng Jackson đã đi lưu diễn khắp bang Indiana. Và sau khi thắng giải trong một cuột thi biểu diễn với ca khúc "My Girl" của ban nhạc The Temptations, họ bắt đầu biểu diễn với tư cách là một ban nhạc chuyên nghiệp tại Chicago, Illinois, rồi sau đó sang cả vùng Đông MỹTrung Mỹ. Ban nhạc thường biểu diễn tại một loạt các câu lạc bộ và nơi tụ tập của người da đen mà người ta thường gọi bằng cái tên "chitlin' circuit", nơi thường dành cho các tiết mục thoát y vũ và các tiết mục dành cho người trưởng thành khác.[20]. Năm 1966 ban nhạc đổi tên từ "The Jackson Brothers" thành The Jackson 5, trong đó Michael Jackson và người anh thứ ba Jermaine Jackson là hai giọng ca chính của nhóm. The Jackson 5 đã tiến hành thử giọng rồi ký kết hợp đồng thu âm với hãng đĩa Motown Records vào năm 1968[21]. Ban nhạc đã làm rúng động sân khấu ca nhạc nước Mỹ với 4 đĩa đơn đầu tay là "I Want You Back", "The Love You Save", "ABC""I'll Be There" đều đứng ở vị trí quán quân trong bảng xếp hạng Billboard Hot 100, đây là kỉ lục mà một ban nhạc đạt được từ trước đến nay trong làng ca nhạc[20]. Còn với vai trò một ca sĩ solo, Michael Jackson đã phát hành tổng cộng 4 album với hãng đĩa Motown, trong đó có Got To Be There năm 1971Ben năm 1972 thu được thành công tại Mỹ. Ngoài hai album này, anh còn phát hành hai đĩa đơn cùng tên và một bản thu âm lại ca khúc "Rockin' Robin" của Bobby Day cũng thu được một số thành công nhất định.

Doanh thu của The Jackson 5 bắt đầu sụt giảm vào năm 1973 khi mối quan hệ giữa ban nhạc và Motown trở nên xấu đi, hãng đĩa từ chối thẳng thừng một số yêu cầu của họ. Năm 1976, The Jackson 5 ký hợp đồng thu âm với hãng đĩa CBS Records. Khi thông tin này đến tai Motown, họ đã kiện ban nhạc ra tòa vì đã phá bỏ hợp đồng trước thời hạn. Vụ kiện đã trở nên khá rắc rối vì trước đó người anh đầu Jermaine đã kết hôn với con gái của chủ hãng đĩa Motown. Kết quả là anh em nhà Jackson đã mất luôn cả quyền sử dụng tên và logo ban nhạc "The Jackson 5" cùng với sự ra đi của người hát chính Jermaine[22]. Sau đó ban nhạc quyết định đổi tên thành "The Jacksons", thay thế Jermaine bằng người em út Randy Jackson và tiếp tục sự nghiệp ca hát khá thành công. Họ thực hiện một lưu diễn quốc tế và phát hành thêm 6 album từ năm 1976 đến 1984. Với sự trở lại của Jermaine vào năm 1983, The Jacksons đã tăng số thành viên ban nhạc lên con số 6. Cũng trong khoảng thời gian này Michael Jackson là người sáng tác ca khúc chính cho nhóm, "ra lò" một số nhạc phẩm hit như "Shake Your Body (Down to the Ground)", "This Place Hotel""Can You Feel It". Năm 1978, Michael đóng vai một bù nhìn rơm trong bộ phim "The Witz" cùng với ca sĩ Diana Ross[23], một người bạn trong hãng đĩa cũ. Những ca khúc trong bộ phim nhạc này do Quincy Jones phối khí. Jones đã xây dựng mối quan hệ làm ăn với Michael trong suốt quá trình thực hiện bộ phim và đã quyết định sản xuất cho Michael Jackson một album trong 4 năm sau đó.

1975–1981: Đến hãng thu âm Epic và album Off the Wall[sửa | sửa mã nguồn]

Michael trong video của đĩa đơn đầu tiên của album Off the Wall, "Don't Stop 'Til You Get Enough" (1979).

Off the Wall, phát hành năm 1979, thành công trên toàn thế giới và lập một kỷ lục trong lịch sử âm nhạc, trở thành album đầu tiên từ trước tới nay phát hành 4 đĩa đơn nằm trong top ten, trong đó có đĩa đơn đạt tới quán quân "Don't Stop 'Til You Get Enough" và "Rock With You". Album này vươn tới vị trí thứ 3 trên bảng xếp hạng Billboard Hot 200 album, với 48 tuần liên tiếp trong top 20[24]. Quincy Jones và Michael Jackson cùng hợp tác thực hiện album với phần nhạc và lời do Michael, Stevie WonderPaul McCartney soạn. Album cho thấy một hình ảnh mới của Michael Jackson, độc lập, không còn phải đứng chung với những người anh của mình để phát triển sự nghiệp[25]. Off The Wall làm cho người nghe phấn chấn vì những giai điệu nhạc dance sôi động cuốn hút, và từ bỏ dần loại nhạc disco trước đó[25]. Tổng cộng album đã bán được 21 triệu đĩa trên toàn thế giới[26]. Mặc dù album đã rất thành công nhưng Michael Jackson cảm thấy hơi tiếc nuối vì lẽ ra nó phải có một sức ảnh hưởng rộng rãi hơn và xác định album tiếp theo phải thành công ngoài sức tưởng tượng[27].

Tháng 1 năm 1980, Jackson có được giải thưởng đầu tiên trong sự nghiệp ca hát solo tại lễ trao giải thưởng âm nhạc Mỹ. Anh giành giải "Album Soul/R&B được yêu thích nhất" cho Off The Wall, "Nam nghệ sĩ Soul/R&B được yêu thích nhất" và "Bài hát Soul/R&B được yêu thích nhất" cho "Don't stop 'Til You Get Enough"[28]. Một tháng sau đó, Michael cũng giành được 2 giải Billboard cho "Top Black Artist" và "Top Black Album". Ngày 27 tháng 2 năm 1980, anh thắng giải Grammy đầu tiên trong sự nghiệp: "Trình diễn giọng R&B nam xuất sắc nhất" cho "Don't Stop 'Til You Get Enough"[28].

Hơn 25 năm sau ngày phát hành, album Off The Wall vẫn luôn được cho là một mốc son đầu tiên trong sự nghiệp, mở đầu cho những thành công đỉnh cao sau này của nam ca sĩ da màu Michael Jackson. Năm 2003, chương trình truyền hình VH1 đánh giá Off The Wall ở thứ hạng 36 trong danh sách những album hay nhất mọi thời đại[29], còn tạp chí Rolling Stone xếp nó ở thứ hạng 68[30].

1982-1983: ThrillerMoonwalk[sửa | sửa mã nguồn]

Một cảnh trong video "Billie Jean" (1983). Bài hát này đứng vững ở vị trí #1 trong bảng xếp hạng Billboard Hot 100 trong 7 tuần. Đây cũng được coi là một trong những bài hát xuất sắc nhất do Michael Jackson sáng tác.

Năm 1982, Jackson thu âm ca khúc "Someone in the Dark" cho cuốn truyện dành cho bộ phim E.T the Extra-Terrestrial. Bản thu âm này sau đó đã giành một giải Grammy cho "Album xuất sắc nhất dành cho trẻ em". Cũng trong năm đó, Michael phát hành album thứ 2 do hãng đĩa Epic sản xuất với tựa đề Thriller. Đây là album bán chạy nhất trong lịch sử âm nhạc, với số lượng bán ra trên toàn thế giới trong khoảng từ 65 triệu bản theo nhiều nguồn khác nhau[31][32]. Album trở thành đĩa hát đầu tiên trong lịch sử có 7 đĩa đơn lọt vào tốp 10 của bảng xếp hạng BillBoard Hot 100 trong đó nổi bật nhất là "Billie Jean", "Beat It" và bài hát cùng tên với album. Thriller đứng vững ở vị trí quán quân trên bảng xếp hạng BillBoard Hot 200 trong 37 tuần và có mặt trong bảng xếp hạng này trong 122 tuần. Album cũng nhận được 29 lần chứng nhận đĩa bạch kim tại thị trường âm nhạc Mỹ bởi Hiệp hội Công nghiệp Thu âm Hoa Kỳ RIAA[33].

Có thể nói album Thriller thành công tới mức khiến Michael Jackson trở thành biểu tượng văn hóa mới đại diện cho nước Mỹ lúc bấy giờ. Luật sư của Jackson John Branca cho buết rằng Jackson đã có mức thuế suất cao nhất trong ngành công nghiệp âm nhạc vào thời điểm đó: khoảng 2 đô cho mỗi album được bán ra. Ngoài ra, cuốn video phim tài liệu The Making of Thriller đã bán được hơn 350.000 bản trong vài tháng. Năm 1985, The Making of Thriller của Michael Jackson giành được một giải Grammy cho Video hình thái dài xuất sắc nhất. Vào tháng 12 năm 2009, video "Thriller" đã trở thành băng video ca nhạc đầu tiên được đưa vào Trung tâm tư liệu Điện ảnh Quốc hội Mỹ để bảo tồn vì tầm quan trọng văn hóa của nó.[34]. Sách báo khi đó mô tả anh như một "ngôi sao của những đĩa hát, của sóng truyền thanh và của những video nhạc rock; người cứu sống ngành thương mại âm nhạc, một nhạc sĩ đã khởi động nhịp đập cho thập kỷ, một vũ công trên phố xá với vũ điệu lạ mắt nhất của đôi chân, một ca sĩ đã phá bỏ mọi rào cản về thị hiếu, phong cách và cả màu da"[35]. Trong khi Blender tán dương anh như "một biểu tượng pop kiệt xuất cuối thế kỷ 20"[36] thì Thời báo New York đã gọi anh là một "hiện tượng âm nhạc" cùng với lời bình: "Trong làng nhạc Pop thế giới, có Michael Jackson và những người khác"[37]. Thời báo TIME cũng khẳng định rằng: "Thriller đã đem lại cho ngành công nghiệp thương mại âm nhạc những năm xán lạn kể từ năm 1978, khi mà ngành này đạt doanh thu trong nước khoảng 4.1 tỉ USD"[35] rồi đi tới kết luận Thriller đã "đem trở lại niềm tin" vào một ngành công nghiệp đang bên bờ vực "lụi tàn của nhạc punk và những lĩnh vực hay của nhạc pop tổng hợp". Còn theo như The Washington Post, Michael Jackson với album Thriller đã vạch hướng đi cho những nghệ sĩ khác, chẳng hạn như Prince[38]. Thriller cũng đã góp phần giúp đem tiếng hát của những nghệ sĩ Mỹ gốc Phi trở lại sóng phát thanh chính của radio kể từ giữa thập niên 70, đồng thời làm thay đổi nhận thức của mọi người về tầm quan trọng của một album ca nhạc[39]. Do phát hành nhiều đĩa đơn thành công trên các bảng xếp hạng, album cũng thay đổi cả những kế hoạch về số lượng đĩa đơn phát hành từ một album[40]. Tuy nhiên điện Kremli đã chỉ trích ca sĩ cùng đĩa hát về tội "giúp chính quyền Ronald Reagan trong việc tống khứ hết tất cả những vấn đề của đất nước ra khỏi đầu người dân nước Mỹ" và gọi anh là "một tên lừa đảo lớn của làng show-biz"[41]. Thêm vào đó, đôi găng tay đính kim cương giả cùng với chiếc áo khoác "Thriller" đã trở thành bộ trang phục đặc trưng của Michael, khiến giới trẻ Mỹ đua nhau ăn mặc cho giống thần tượng.

Michael Jackson đã đoàn tụ với anh em của mình với màn trình diễn huyền thoại sống trong lễ kỉ niệm 25 năm của Motown: Yesterday, Today, Forever. Chương trình phát sóng vào ngày 16 Tháng 5 năm 1983, với hơn 50 triệu khán giả. Michael Jackson biểu diễn bài hát "Billie Jean" tại chương trình truyền hình đặc biệt The Motown 25:Yesterday, today, forever. Đây là lần đầu tiên anh biểu diễn ca khúc này với điệu nhảy Moonwalk. Màn trình diễn đã rất thành công và tạo ra một làn sóng hâm mộ Thriller, giúp cho album vẫn tiếp tục bán chạy trong những năm tiếp theo. Michael Jackson tham gia Motown 25th hoàn toàn miễn cưỡng. Thời điểm đó, Michael Jackson đang hợp tác với hãng CBS Records và nhà tổ chức muốn anh hát các ca khúc cũ của Jackson 5 cùng gia đình. Michael Jackson đồng ý với điều kiện anh được phép trình diễn Billie Jean sau khi kết thúc liên khúc của Jackson 5.[42] Moonwalk của Jackson đã thu hút sự so sánh với ngôn ngữ cơ thể của Elvis Presley và sự xuất hiện trên The Ed Sullivan Show của The Beatles. Berry Gordy nói về Moonwalk, "từ những nhịp đầu tiên của Billie Jean, tôi đã bị mê hoặc, và khi anh trình diễn màn vũ đạo thương hiệu của mình - moonwalk, tôi đã bị sốc, đó là ma thuật, Michael Jackson đã đi vào quỹ đạo, và không bao giờ đi xuống."[43]

1984: Tai nạn Pepsi và giải thưởng Grammy 1984[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1983, Michael đã ký một hợp đồng quảng cáo với hãng Pepsi. Trong khi đóng quảng cáo trước 3000 người hâm mộ, một màn pháo hoa đã được trình diễn sau lưng anh. Tuy vậy sự cố đã xảy ra, hàng loạt tàn pháo đã rơi trúng đầu Michael và bắt lửa vào tóc anh. Michael tỏ ra không hề lúng túng với mái tóc sáng rực và bình tĩnh trùm áo khoác lên đầu trong khi người anh trai lao vào giúp. Tuy nhiên anh đã bị bỏng độ 2 và phải đội một mảnh tóc để tham dự lễ trao giải Grammy[44].

Tháng 2 năm 1984 Michael Jackson được đề cử 12 giải Grammy và giành được 8 giải, phá kỷ lục về số giải Grammy giành được trong một năm[45]. 7 giải dành cho album Thriller và một giải dành cho E.T.: The Extra-terrestrial. Trong đó có những giải quan trọng nhất của năm như "Album của năm" (cho Thriller), "Thu âm của năm" (cho "Beat It"), "Trình diễn giọng Pop-Rock-R&B nam xuất sắc nhất" (lần lượt dành cho "Thriller", "Beat It" và "Billie Jean"). Cũng năm đó Michael giành được 8 giải âm nhạc Mỹ và 3 giải video âm nhạc của MTV.

Michael Jackson (giữa) với tổng thống Reagan và phu nhân năm 1984. Đây là lần đầu tiên anh tới Nhà Trắng. Sáu năm sau anh tới đây lần thứ 2 để gặp tổng thống George H. W. Bush.

Năm 1984 Michael Jackson thực hiện chuyến lưu diễn Victory Tour sau thành công của Thriller, bắt đầu ngày 6 tháng 7 và kéo dài trong 5 tháng. Cũng năm đó anh vinh dự được mời tới Nhà Trắng gặp tổng thống Mỹ để nhận danh hiệu "Vì dân phục vụ". Tại đây, ông Reagan đã thay mặt chính phủ Mỹ cảm ơn Michael Jackson về việc chấp thuận cho các đài phát thanh, truyền hình trong nước sử dụng ca khúc "Beat It" của anh để tuyên truyền, cổ động không lái xe trong lúc say rượu[46].

1985: We Are the World và sự nghiệp kinh doanh[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1985 Michael Jackson cùng với Lionel Richie đồng sáng tác ca khúc "We Are The World". Hai ca sĩ này cùng với hơn 37 ngôi sao ca nhạc khác đã tổ chức thu âm và biểu diễn nhằm quyên góp tiền ủng hộ cho nhân dân gặp đói kém, lụt lội tại Đông Phi. Ca khúc này đã giành 2 giải Grammy quan trọng là "Thu âm của năm" và "Bài hát của năm" và trở thành một trong những đĩa đơn bán chạy nhất mọi thời đaị, với hơn 20 triệu đĩa được bán và hàng triệu đô-la doanh thu được dùng để cứu trợ nạn đói[47].

Tranh cãi bắt đầu nổ ra khi Michael bỏ tiền mua cổ phần trong ATV Music Publishing (công ty sở hữu bản quyền phát hành phần lớn các bài hát của ban nhạc huyền thoại The Beatles) với giá 47,5 triệu bảng vào năm 1985, và anh trở thành cổ đông lớn nhất. Tuy nhiên hành động này đã không làm vừa lòng người bạn thân Paul McCartney, người cũng có cổ phần trong công ty, trong khi chính ông trước đây đã từng cho Jackson biết về giá trị béo bở trong việc sở hữu các bài hát của The Beatles[48]. Sự hợp tác sáng tác và hát nhạc giữa hai người chấm dứt từ đó.

1986–1990: Album Bad và Điền trang Neverland[sửa | sửa mã nguồn]

Một chiếc áo jacket quân đội có gắn vàng với thắt lưng, được Jackson mặc trong thời gian phát hành album Bad.

Năm 1986, Michael Jackson thủ một vai trong bộ phim 3-D Captain EO do Francis Ford Coppola đạo diễn. Phim này chỉ dài có 17 phút nhưng ngốn hết 17 triệu USD kinh phí[49]. Tại thời điểm đó, đây là bộ phim có kinh phí cao nhất tính theo số tiền đầu tư/phút. Ở Mỹ, nó được công chiếu tại công viên Disneyland. 2 bài hát mới được hát trong Captain EO là "Another Part of Me", sau này có mặt trong album Bad và "We Are Here To Change The World", được phát hành năm 2004 trong album Michael Jackson: Ultimate Collection.

năm 1987 Michael Jackson phát hành album tiếp theo mang tên Bad. Đây là album có dạng một câu chuyện thứ 3 sau Off the WallThriller và cũng là album cuối cùng mà Michael hợp tác với Quincy Jones. Michael muốn album bao gồm tới 30 bài hát, trong đó có ca khúc "La Isla Bonita" của Madonna nhưng đã bị Quincy cắt xuống còn 11. Theo lời của Jones, ông muốn Michael song ca bài hát Bad với nam ca sĩ nhạc pop Prince, người sau đó đã từ chối cơ hội này. Jones nói rằng lý do Prince đưa ra là anh nghĩ rằng ca khúc này đủ hay để trở thành hit dù có sự góp mặt của anh hay không[50].

Tuy doanh số bán ra không cao bằng Thriller nhưng Bad vẫn thực sự là một thành công lớn nhất của năm mà không có nghệ sĩ khác nào đạt được. Album bán được hơn 30 triệu đĩa trên toàn thế giới trong đó 8 triệu được tiêu thụ tại Mỹ[51][52]. Có tới 7 đĩa đơn trong album này lọt vào tốp 10 tại Mỹ, trong đó 5 ca khúc đã leo lên vị trí quán quân là "I Just Can't Stop Loving You", "Bad", "The Way You Make Me Feel", "Man in the Mirror" và "Dirty Diana". Hai thập kỷ sau khi phát hành, album này vẫn giữ kỷ lục là album có nhiều đĩa đơn đạt vị trí quán quân nhất tại Mỹ. Về mặt âm nhạc, Bad là bộ sưu tập gồm các bản ballad, những ca khúc hồn nhiên vô tư hòa quyện với một số bài mang chủ đề u sầu, ủ dột như "Leave Me Alone", được Micheael Jackson hát như một sự trút giận trước sự săm soi thái quá của công chúng vào đời tư của anh.

Tháng 9 năm 1987, Michael Jackson bắt đầu chuyến lưu diễn solo đầu tiên của mình. Bad World Tour được người hâm mộ trên thế giới chào đón một cách cuồng nhiệt, phá kỷ lục về số người đến xem lúc bấy giờ. Chỉ riêng tại Nhật Bản với 14 buổi diễn đã có hơn nửa triệu khán giả[53]. Chuyến lưu diễn kéo dài 16 tháng gồm 123 buổi công diễn, thu hút 4,4 triệu người hâm mộ.

Michael Jackson hợp tác với đạo diễn điện ảnh từng đoạt giải Oscar Martin Scorsese đạo diễn cho video ca khúc cùng tên album của anh[54]. Khi video dài 18 phút này được lần đầu công chiếu, một làn sóng tranh cãi lại nổ ra về sự thay đổi rõ ràng trên khuôn mặt của nam ca sĩ, từ mũi, cằm cho đến màu da[55].

Điền trang Neverland là một bất động sản nằm ở quận Santa Barbara, California, địa danh này nổi tiếng vì là nhà cũ của anh từ năm 1988 tới 2005. Jackson mua khu điền trang này từ doanh nhân William Bone. Điền trang này được đặt theo tên của Neverland, mảnh đất thần tiên trong câu chuyện về Peter Pan, cậu bé không bao giờ lớn. Tổ hợp này nằm cách 8 km về phía bắc của khu Los Olivos và 13 km về hướng bắc của thị trấn Santa Ynez. Diện tích của tổ hợp là 11 km2. Tháng 11 năm 2008, Michael Jackson đổi tên khu điền trang này thành Sycamore Valley Ranch Company, LLC.

Với những thành công nối tiếp thành công từ khi hát đơn của mình, Michael Jackson đã được đặt một biệt danh là "Vua nhạc pop"[56], cái tên ngày nay vẫn được người hâm mộ và giới thông tin đại chúng dùng để gọi Jackson[57]. Thực ra biệt danh này là do người bạn của Michael, ngôi sao điện ảnh Elizabeth Taylor đặt ra khi bà giới thiệu anh với danh hiệu "Nghệ sĩ của thập kỷ" vào năm 1989, công bố rằng: "Anh ấy là một ông vua thực sự của nhạc pop, rocksoul"[58][59]. Năm 1990, ghi nhận những ảnh hưởng của Michael trong lĩnh vực âm nhạc, Nhà Trắng một lần nữa mời anh đến cũng để nhận phần thưởng trên. Tổng thống George H. W. Bush đã trực tiếp trao thưởng và tán dương Michael vì đã có được cộng đồng người hâm mộ thật nhiệt thành, và nhiều thứ khác nữa[60].

1990-1995: Album Dangerous và Heal The World Foundation[sửa | sửa mã nguồn]

Một trong nhiều cảnh phản cảm trong video "Black or White" (1991). Michael Jackson đứng trên một chiếc ô tô, xé toạc áo rồi đập phá nhà cửa. Những cảnh này về sau đã bị cắt đi để tránh khỏi lệnh cấm chiếu.

Tháng 11 năm 1991, Michael Jackson phát hành album phòng thu thứ 8 mang tên Dangerous. Tại Mỹ, 7 triệu bản album được tiêu thụ và con số trên toàn cầu lên tới 32 triệu khiến đây trở thành album bán chạy thứ hai trong sự nghiệp của Jackson, chỉ sau Thriller[51][61]. Dangerous đã được dự đoán là một album hết sức nổi bật khi một vụ việc đã xảy ra tại Sân bay quốc tế Los Angeles: một toán cướp có vũ trang đã ăn cắp 30.000 đĩa hát trước khi album được phát hành chính thức ngày 26 tháng 11[62].

Đĩa đơn thành công nhất của album là "Black or White", đạt vị trí quán quân tại Mỹ trong 7 tuần liên tiếp và cũng đạt quán quân tại nhiều nước khác như Anh, Canada, Pháp, Áo, Đức[63]. Tuy nhiên video của ca khúc lại gây nhiều tranh cãi khi bắt đầu công chiếu trên MTV, BET với một số cảnh hơi khiêu dâm và bạo lực như cảnh Michael Jackson sờ soạng chỗ kín, xé áo rồi đập phá phố xá. Vì vậy phần nửa cuối của video đã bị lược bỏ khi chiếu trên truyền hình[56]. Cùng thời gian đó, ngày 14 tháng 11, video "Black or White" đã được phát hành tại 27 nước trên thế giới với số lượng người xem khoảng nửa tỉ người, lập kỷ lục là video có nhiều người xem nhất từ trước đến nay[5]. Đĩa đơn thứ hai, "Remember The Time", cũng trụ ở tốp 5 trong 8 tuần với vị trí cao nhất là hạng 3[18]. Tại Anh và một số quốc gia khác ở châu Âu, đĩa đơn thành công nhất lại là "Heal the World". Đĩa này bán được 450.000 bản tại Anh và ở vị trí thứ 2 trong 5 tuần vào năm 1992[18].

Năm 1992 được ghi nhận là một năm khá bận rộn của Michael Jackson với nhiều chuyến thăm đến các nước trên thế giới. Đáng chú ý là chuyến thăm châu Phi, trong đó có GabonAi Cập[64]. Đây là lần thứ hai anh tới lục địa này, lần đầu tiên anh tới đây cùng với The Jackson 5 khi mới 14 tuổi. Điểm dừng chân đầu tiên của anh là đất nước Gabon với sự đón tiếp của hơn 100.000 người trong cảnh hỗn loạn ồn ào, một số người đã hô vang: "Chào mừng anh đã về nhà, Michael Jackson"[64]. Tại Bờ Biển Ngà, anh đã đi thăm một ngôi làng chuyên khai thác vàng của bộ tộc người Agni, gần thủ đô Abidjan và được tộc trưởng gọi là Vua Sani[64]. Jackson cũng cảm ơn những người đứng đầu bộ lạc bằng cả tiếng Anhtiếng Pháp về việc tạo điều kiện cho anh làm một bộ phim tài liệu về chuyến đi này và ngồi lên một chiếc ngai vàng để chủ trì nghi thức nhảy múa tại địa phương[64]. Michael Jackson kết thúc chuyến công du của mình tại Ai Cập, nhân thể quảng cáo luôn cho album Dangerous.

Bài hát Will You Be There trong album này của Jackson đã bị nhạc sĩ kiêm ca sĩ người Ý Al Bano (Albano Carrisi) khởi kiện năm 1992 vì ông cho rằng Jackson đã "đạo nhạc" từ bài hát I Cigni di Balaka (The Swans of Balaka) của ông. Theo các chuyên gia âm nhạc, bài hát của Jackson có đến 37 nốt nhạc giống với giai điệu được sáng tác trước đó của Al Bano. Luật sư Alberto Seganti của Jackson lập luận rằng đây là sự trùng hợp ngẫu nhiên và không có bằng chứng về việc ăn cắp nhạc của anh, và hai người cũng chưa từng gặp nhau trước khi vụ kiện bắt đầu. Vụ kiện kéo dài 7 năm và đến năm 1999, Toà án dân sự Milan đã bác đơn kiện của Al Bano và ông phải trả án phí cho vụ này. Sau đó Al Bano đã mời Jackson cùng tham gia buổi hoà nhạc từ thiện vì trẻ em Kosovo[65].

1995-2000: Album HIStory và album Blood On The Dance Floor: HIStory in The Mix[sửa | sửa mã nguồn]

Michael Jackson đóng vai một thiên thần trong video "You Are Not Alone" (1995).

Tháng 6 năm 1995, Michael Jackson phát hành HIStory: Past, Present and Future, Book I. Album này bán được 20 triệu bản, tổng cộng là 40 triệu đĩa và trở thành một trong những album bán chạy nhất mọi thời đại[63]. Riêng tại thị trường Mỹ, album được chứng nhận 7 đĩa Bạch kim[66]. Album cũng được đề cử giải Grammy cho "Album của năm"[67]. Để quảng bá cho album, Michael Jackson tổ chức chuyến lưu diễn HIStory World Tour thu hút tới 4,5 triệu khán giả, một kỷ lục nữa về số người xem ngoài nước Mỹ đến nay vẫn chưa bị phá vỡ[68]. Album gồm 2 đĩa: Đĩa I với tựa đề HIStory Begins gồm 15 bài hát cũ đã đưa Michael lên đỉnh cao của sự nghiệp và đĩa II mang tên HIStory Continues gồm 15 bài hát mới. Đĩa đơn đầu tiên của album, "Scream" hát chung với em gái Janet Jackson đã lọt vào tốp 5 tại Mỹ. Video của đĩa đơn này hiện đang giữ kỷ lục về chi phí đầu tư hơn 7 triệu USD[69]. Đĩa đơn tiếp theo là "You Are Not Alone" cũng rất thành công tại MỹAnh, đạt vị trí đầu bảng tại hai quốc gia này, đồng thời cũng gây tranh cãi tại Mỹ vì nội dung video ca nhạc. Video có vài cảnh tình tứ giữa Michael Jackson và vợ, Lisa Marie Presley, trong đó hai người ở tình trạng gần như khỏa thân hoàn toàn.

Một trong nhiều bức tượng Michael Jackson giống hệt nhau được dựng khắp châu Âu để quảng bá HIStory.

Đĩa đơn thứ 3, "Earth Song", một ca khúc gây chú ý nhờ video ca nhạc, đạt vị trí quán quân tại Anh trong 6 tuần, qua kỳ giáng sinh năm 1995. "Earth Song" bán được hơn 1 triệu bản, vượt qua "Billie Jean" để trở thành đĩa đơn thành công nhất trong sự nghiệp của Jackson tại đảo quốc sương mù. Tại lễ trao giải BRIT, giải thưởng âm nhạc lớn nhất của Anh, năm 1996, anh đã biểu diễn ca khúc này với bộ trang phục trắng toát, xung quanh là trẻ em và một người đàn ông đóng vai giáo sĩ Do Thái. Jarvis Cocker, ca sĩ hát chính của ban nhạc Pulp cùng anh bạn Peter Masell đã trèo lên sân khấu làm loạn để tỏ ý phản kháng. Họ nhảy múa vòng quanh, giả vờ phô ra những bộ phận đằng sau. Trong cảnh hỗn loạn nhằm đưa hai người ra khỏi sân khấu, có thông tin cho rằng ít nhất 3 đứa trẻ đã bị thương nhẹ[70]. Hiệp hội công nghiệp ghi âm Anh quốc BPI, cơ quan chịu trách nhiệm trao giải thưởng BRIT, đã phát biểu về sự việc đáng xấu hổ này như sau: "Chúng tôi vô cùng lo ngại về hành động của Jarvis Cocker tối qua, hậu quả là 3 đứa trẻ hát cùng Michael Jackson đã bị thương"[70]. Cocker sau đó đã phản hồi: "Hành động của tôi đêm hôm đó nhằm phản đối cái cách mà Michael Jackson nhìn nhận bản thân anh ta như kiểu hình tượng của Chúa Giê-su tôn kính với sức mạnh hàn gắn chúng sinh"[70]. Người phát ngôn của Michael Jackson cũng thay mặt "nạn nhân" phát biểu: "...Michael Jackson cảm thấy tức giận, kinh tởm, buồn rầu, thất vọng và như bị lừa lọc vậy"[70]. Hành động sỗ sàng của Cocker đã bị báo giới Anh chỉ trích mạnh mẽ.

"They Don't Care About Us", đĩa đơn thứ 4 của album HIStory sau khi phát hành gây nhiều tranh cãi về phần lời ca khúc có tính chất bài Do Thái: "Jue me, sue me" và "kick me, kike me" (Kike trong tiếng Anh có nghĩa là "tên Do Thái" với ý khinh miệt). Dưới sức ép của cộng đồng người Do Thái, đoạn hát này trong những lần phát hành về sau đã buộc phải đổi lời thành "do me, sue me" và "kick me, hike me".

Năm 1997, Michael Jackson phát hành một album với chất liệu mới mang tên Blood on the Dance Floor: HIStory in the Mix với những bản phối lại các ca khúc từ album HISory. Với 6 triệu đĩa được bán ra, đây trở thành album phối khí lại bán chạy nhất mọi thời đại, đồng thời cũng đạt vị trí cao nhất tại Anh. Trong album còn có 5 bài hát mới là "Blood on the Dance Floor", "Ghosts", "Is It Scary?", "Superfly Sister" và "Morphine", trong đó 3 bài hát đầu đã được phát hành dưới dạng đĩa đơn trên toàn cầu. "Blood on the Dance Floor" đạt quán quân tại Anh; "Is It Scary?" và "Ghosts" được sử dụng làm nhạc cho bộ phim Ghost. Đây chỉ là bộ phim ngắn, kéo dài có 40 phút, do Michael viết kịch bản và Stan Winston đạo diễn song lại cho người xem thấy nhiều kỹ xảo đặc biệt cùng các điệu nhảy lôi cuốn. Đây cũng được coi là video ca nhạc dài nhất từ trước đến nay. Michael Jackson nói rằng anh dành tặng album cho ngôi sao ca nhạc kỳ cựu Elton John, người đã giúp anh vượt qua thói nghiện thuốc giảm đau, đặc biệt là morphine[71].

2001-2005: Album Invincible và kỷ niệm 30 năm sự nghiệp ca hát[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 10 năm 2001, album mới Invincible được phát hành[72] và leo lên vị trí cao nhất tại 13 quốc gia, đồng thời bán được hơn 13 triệu đĩa[26], một con số tuy khá lớn đối với những ca sĩ trẻ nhưng lại quá nhỏ đối với ngôi sao ca nhạc danh tiếng như Michael Jackson. Album này phát hành 3 đĩa đơn là "You Rock My World", "Cry" và "Butterflies".

Chỉ vài tháng trước khi Invincible được phát hành, Jackson thông báo cho Tommy Mottola, ông chủ hãng đĩa Sony Music Entertainment rằng anh sẽ không tiếp tục thực hiện hợp đồng với Tommy nữa[56]. Năm 2002, kế hoạch phát hành đĩa đơn, quay video ca nhạc và tổ chức các buổi hòa nhạc quảng bá cho Invincible vì thế đều bị hủy bỏ. Lý do mà Michael Jackson đưa ra là Tommy không ủng hộ những nghệ sĩ người Mỹ gốc Phi[56]. Anh nói rằng Tommy như một "con quỷ", một "kẻ phân biệt chủng tộc". Jackson còn cho biết ông chủ hãng đĩa đã gọi Irv Gotti, bạn đồng nghiệp của anh là "một thằng nhọ béo" (fat nigger)[73]. Sony phản đối lại những chỉ trích rằng họ đã không quảng bá Invincible đủ nhiệt tình, Sony khẳng định rằng Jackson đã từ chối chuyến lưu diễn tại Mỹ[74].

Nhận định về album nhìn chung khá khả quan, nhưng các nhà phê bình đều nhất trí rằng đây là album ít gây ấn tượng nhất của Jackson vì nó quá dài. Allmusic chấm 3/5 sao và nói rằng "Rốt cuộc đĩa này quá dài và đến nửa chừng thì làm mất sự hứng thú... Nó không đủ để khiến Invincible có thể trở thành cú tái xuất ngoạn mục mà Jackson đang cần..."[75]. Rolling Stone cũng chấm 3 sao, cho rằng những ca khúc R&B đầu rất hay nhưng những bản ballad sau khiến cho album dài lê thê[76]. Nhà phê bình Robert Christgau cho điểm A- và nhận xét: "Kỹ năng của anh không hề suy giảm. Chất funk của anh mạnh mẽ hơn và các bản ballad cũng nhẹ nhàng hơn, cả hai gây hiệu ứng mạnh. 78 phút là quá dài"[77]. Đây cũng là mức điểm mà anh chấm cho album Thriller lúc nó chính thức được phát hành[78]. Jackson và những người ủng hộ anh cho rằng những nhận định đó là không công bằng, cũng như việc bàn luận về những hình ảnh lập dị hay rắc rối trong quá khứ của anh, và còn biến anh trở thành đề tài để chế nhạo[79]. NME gọi anh là kẻ "cực kỳ lập dị" (Fucking freak) và "ngu ngốc" (a bit of a wanker)[80]. Allmusic thì nói về những vụ xì căng đan và các tin đồn về tình hình tài chính đang suy giảm của ca sĩ[75]. Robert Chrisgau tin rằng "Jackson có một lối sống kì quái được thổi phồng bởi sự giàu có kếch xù". Ông cũng bày tỏ quan điểm của mình rằng chuyện Jackson hát về việc giúp đỡ trẻ em nghe thật "chướng tai"[77].

Ngày 7 tháng 910 tháng 9 năm 2001, Michael Jackson đã tổ chức buổi hòa nhạc hoành tráng kỷ niệm 30 năm sự nghiệp hát đơn của anh tại Madison Square Garden, thành phố New York[72]. Buổi hòa nhạc còn có sự góp mặt của các ca sĩ tên tuổi khác như Whitney Houston, Britney Spears, Usher, Mýa, 'N Sync[81], được trình chiếu trên truyền hình ngày 13 tháng 11.

Trong quá trình sản xuất album, Michael Jackson quyết định cùng 35 ca sĩ khác thu âm một ca khúc từ thiện tên là "What More Can I Give" nhằm quyên tiền cho những nạn nhân của vụ khủng bố 11 tháng 9 vừa mới xảy ra trước đó. Sau sự kiện này, anh xuất hiện trong buổi hòa nhạc từ thiện United We Stand: What More Can I Give tại sân vận động RFK, thủ đô Washington D.C. với màn trình diễn ca khúc "What More Can I Give" để kết thúc chương trình.

Tháng 11 2003 Michael Jackson và Sony Records phát hành một đĩa hát sưu tập các ca khúc thành công dưới dạng CDDVD mang tên Number Ones, bán được 6 triệu đĩa trên thế giới[82]. Tuy nhiên, một sự việc không hay đã xảy ra với Michael. Trong khi anh đang quay video cho bài hát "One More Chance", vốn là ca khúc mới duy nhất trong album tại Las Vegas thì sở cảnh sát hạt Santa Barbara, California đã tiến hành lục soát điền trang Neverland của anh và ra lệnh bắt giữ. Anh bị Gavin Arvizo tố cáo quấy rối tình dục trẻ em[83]. Cậu bé này đã xuất hiện trong bộ phim tài liệu Living With Michael Jackson không lâu trước đó.

Michael Jackson biểu diễn ca khúc "We Are The World" tại lễ trao giải âm nhạc Thế giới năm 2006.

Sau khi được tòa tuyên trắng án, Michael Jackson đã chuyển tới sống tại đảo quốc vùng Vịnh Bahrain[84], ở đó anh mua một ngôi biệt thự trước đây từng được một thành viên Quốc hội của Bahrain sở hữu. Jackson dành thời gian để viết những nhạc phẩm mới, trong đó có một đĩa đơn nhằm ủng hộ cho các nạn nhân trận bão Katrina với nhan đề "I Have This Dream". Nhiều ca sĩ nổi tiếng thông báo rằng họ đã góp giọng cho ca khúc mới của Michael Jackson. Tuy nhiên sau nhiều lần trì hoãn, đĩa đơn đã không bao giờ được phát hành.

Michael Jackson lần đầu tiên xuất hiện trước công chúng sau phiên tòa xét xử vào tháng 11 năm 2006 khi anh đến thăm văn phòng Luân Đôn của Kỷ lục Gunness thế giới. Anh nhận được 8 kỷ lục trong đó có "Nhân vật giải trí đầu tiên kiếm được 100 triệu đô-la trong một năm" và "Nhân vật giải trí đầu tiên bán được hơn 100 triệu album ngoài Hoa Kỳ"[85]. Anh cũng được trao "Giải thưởng Kim cương" tại lễ trao giải thưởng âm nhạc thế giới ngày 15 tháng 11 năm 2006[63]. Năm 2007, Jackson và hãng đĩa Sony đã mua Famous Music từ Viacom. Nhờ thỏa thuận này mà anh có bản quyền với các bài hát của Eminem, Shakira, Beck và nhiều nghệ sĩ khác[86].

2008: Album Thriller 25King of Pop[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 2 năm 2008, Michael Jackson phát hành album Thriller 25 gồm hai đĩa nhằm kỷ niệm 25 năm ngày ra đời của album để đời Thriller. ALbum này gồm 9 ca khúc trong album nguyên bản nhưng đã được phối khí lại và một bài hát mới là "For All Time". Hai đĩa đơn được phát hành từ album tạm thu được thành công: "The Girl Is Mine 2008" và "Wanna Be Startin' Somethin' 2008". Tuy chỉ là phát hành lại nhưng Thriller 25 vẫn thành công về mặt thương mại, đạt vị trí quán quân tại 8 quốc gia[87][88][89]. Tại hai thị trường chính là MỹLiên Hiệp Anh, album đạt hạng 2 và 3. Ở Mỹ, album chỉ cần khoảng 14,000 bản nữa là đạt vị trí cao nhất khi bán được 166,000 bản. Trong vòng 12 tuần, album bán được hơn nửa triệu đĩa tại Mỹ[90] và 3 triệu đĩa trên toàn thế giới[91].

Để kỷ niệm sinh nhật lần thứ 50 của Jackson, hãng Sony BGM phát hành album sưu tập với tên gọi King of Pop tại nhiều quốc gia. Album này bao gồm những ca khúc trong sự nghiệp với ban nhạc và hát đơn của anh, tất cả đều được tuyển chọn bởi những người hâm mộ. Hãng Sony còn thêm vào nhiều ca khúc hiếm thấy từ trước đó. Album này có nhiều danh sách ca khúc khác nhau phụ thuộc vào việc bầu của người hâm mộ tại mỗi quốc gia[92][93]. King of Pop cũng đã lọt vào top 10 tại nhiều quốc gia mà nó được phát hành[94][95].

Từ ngày 8 tháng 7 năm 2009 tới 24 tháng 2 năm 2010, Michael Jackson tổ chức chuyến lưu diễn mang tên This Is It bao gồm 50 buổi diễn đã bán hết vé với hơn một triệu khán giả tại nhà thi đấu O2. Theo như trang điện tử của Jackson thì doanh thu từ việc bán vé phá vỡ nhiều kỷ lục. Trong một cuộc họp báo về This Is It, Jackson có nói bóng gió về việc anh sẽ từ giã sự nghiệp[96]. Randy Phillips, chủ tịch của AEG Live khẳng định rằng chỉ riêng 10 buổi diễn đầu cũng đã mang về cho Jackson khoản thu nhập gần 50 triệu bảng Anh[97].

2009: Qua đời[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 25 tháng 6 năm 2009, Michael Jackson đột tử tại ngôi nhà anh đang thuê ở khu vực đồi Holmby, Los Angeles. Một số bản báo cáo cho biết trước khi Jackson ngừng thở không lâu, anh đã nhận những mũi tiêm chứa chất Demerol, một loại thuốc giảm đau loại mạnh tương tự như morphine mà theo một số người bạn của Jackson thì anh đã bị nghiện[98]. Bác sĩ riêng của Jackson,Conrad Murray,nói rằng ông nhìn thấy Jackson trên giường trong tình trạng không thở nhưng mạch vẫn còn đập yếu và đã tiến hành hồi sức cho quả tim nhưng không có hiệu quả[99]. Sở cứu hỏa Los Angeles nhận được một cuộc gọi 911 lúc 12:22 chiều. Xe cứu thương tới nơi muộn mất 3 phút 22 giây và đưa Jackson đi cấp cứu tại trung tâm y tế UCLA[100][101]. Việc hô hấp nhân tạo vẫn tiếp tục được thực hiện nhưng đã quá muộn. Jermaine, anh trai của Michael, chính thức thông báo ca sĩ Michael Jackson đã qua đời vào lúc 2:25 chiều giờ địa phương (21:25 UTC)[102][103].

Tin tức về cái chết của Michael Jackson đã làm tăng đột biến việc truy cập mạng Internet, gây nên tình trạng quá tải[104]. Một số trang điện tử xảy ra lỗi do lượng truy cập quá lớn như Google[105], Facebook[106], Twitter[107]Wikipedia[108]. Những người bạn, người hâm mộ cũng như các ngôi sao ca nhạc đều bày tỏ niềm tiếc thương tới cái chết đột ngột của Jackson như Elizabeth Taylor[109], Diana Ross, Madonna[110] và vợ cũ Lisa Marie Presley[111]. Những album của anh gần như ngay lập tức cũng được bán hết và quay trở lại dẫn đầu nhiều bảng xếp hạng trong đó có Anh[112].

Buổi lễ tưởng nhớ Michael Jackson được tổ chức tại Staples, Los Angeles vào ngày 7 tháng 7, theo sau buổi lễ cầu nguyện của riêng gia đình Jackson tại Forest Lawn Memorial Park's Hall of Liberty. Chiếc quan tài mạ vàng được đặt ngay dưới sân khấu trong suốt buổi lễ nhưng vẫn không có thông tin nào về nơi an nghỉ cuối cùng của anh. Trong khi một vài bản báo cáo không chính thức xác nhận rằng lượng khán giả theo dõi buổi lễ trên toàn cầu lên tới 1 tỉ người[113], số khản giá Mỹ ước lượng bởi Nelson vào khoảng 31,1 triệu. Con số này có thể so sánh với lượng người Mỹ theo dõi lễ chôn cất cựu tổng thống Ronald Reagan (35,1 triệu) và lễ tang công nương Diana (33,1 triệu)[114]. Đứa con gái tên Paris của anh cũng đã đọc để bày tỏ những lời ấm ủ về anh trước công chúng, nói về anh như một người cha rất tốt.[115]

Nguyên nhân cái chết của anh vẫn còn gây tranh cãi, đã có nhiều người tin rằng anh chết vì do uống thuốc giảm đau quá liều.[116] Người được cho là chịu trách nhiệm cho cái chết của anh là tiến sĩ Conrad Robert Murray là bác sĩ điều trị cho Michael Jackson trong ba năm tính đến lúc anh chết. Ông đã cho Jackson uống thuốc giảm đau cực mạnh Demerol. [117]

Đời tư[sửa | sửa mã nguồn]

Hôn nhân gia đình[sửa | sửa mã nguồn]

Lisa Marie Presley, con gái huyền thoại âm nhạc Elvis Presley, kết hôn với Michael Jackson năm 1994.

Năm 1994 Michael Jackson kết hôn với Lisa Marie Presley, con gái Elvis Presley. Hai người gặp nhau lần đầu năm 1975 trong lễ đính hôn của một thành viên gia đình Jackson tại MGM Grand và trở thành bạn của nhau[118]. Hằng ngày họ thường xuyên liên lạc với nhau bằng điện thoại. Vì những lời cáo buộc xâm hại tình dục trẻ em, Jackson nhận được nhiều lời động viên tinh thần từ Lisa, cô quan tâm đến tình hình sức khỏe sút kém và nghiện thuốc phiện của anh[119]. Cô giải thích: "Tôi tin rằng Michael đã không làm gì sai, anh ấy đã bị vu cáo. Và tôi bắt đầu yêu anh ấy. Tôi muốn giúp đỡ Michael. Tôi cảm thấy mình có thể làm được việc đó"[120]. Một lần Michael gọi điện cho Lisa, cô nói rằng anh đang "nói năng lảm nhảm và bị ảo tưởng"[119]. Sau đó, cô thuyết phục Jackson giải hình ảnh của anh vì vụ bê bối xâm hại tình dục trẻ em[121]. Hai năm sau, hai người ly dị nhưng vẫn là bạn của nhau[122].

Jackson đưa con trai đi chơi công viên. Do nhạy cảm với ánh sáng Mặt Trời từ chứng bạch biến, anh luôn phải đeo kính râm và che ô kín mít.

Tháng 11 năm 1996, trong chuyến lưu diễn HIStory World Tour, Jackson kết hôn với y tá da liễu tên là Deborah Jeanne Rowe. Hai người có với nhau hai người con: một trai tên Prince Michael Joseph Jackson Jr. (được biết đến với tên "Prince") và một gái tên Paris Michael Katherine Jackson[122][123]. Hai người gặp nhau từ giữa những năm 80 khi Jackson bắt đầu bị chẩn đoán mắc chứng bạch biến. Rowe giành nhiều thời gian chăm sóc, động viên Jackson và xây dựng tình bạn giữa họ trước khi bắt đầu yêu nhau[124]. Không có kế hoạch kết hôn nhưng vì Rowe mang thai, mẹ Jackson đã can thiệp và thuyết phục họ cưới nhau[125]. Cặp đôi ly dị năm 1999 và Rowe trao hết quyền nuôi con cho Jackson[126]. Sau đó trong chương trình Living with Michael Jackson, anh đã nói rằng anh và Debbie Rowe có một thoả thuận, rằng Debbie sẽ sinh con cho Michael. Debbie đã nói rằng "Tôi sẽ giúp anh có con" khi thấy anh đang buồn và thèm khát có những đứa con của riêng mình. Tuy nhiên đến năm 2006, anh đã đồng ý để cô cùng nuôi con với anh[126]. Sau khi anh mất, có tin lá cải đồn rằng Debbie Rowe nói 2 đứa con mà cô có với anh không phải là con đẻ của anh. Nhưng sau đó Debbie Rowe đã chính thức phủ nhận tin đồn này.

Đứa con thứ ba của Jackson tên là Prince Michael Jackson Jr II (được biết đến với tên khác là Blanket) sinh năm 2002[127]. Jackson chưa bao giờ tiết lộ danh tính của mẹ đứa trẻ. Anh nói rằng đây là kết quả của quá trình thụ tinh trong ống nghiệm từ trứng của một người phụ nữ đến nay vẫn chưa được công bố danh tính và tinh trùng của anh[126]. Tháng 11 năm đó Jackson đem con mình ra trước ban công khách sạn anh ở. Bế con bằng tay phải, anh đã giơ con mình ra ngoài lan can ban công trong một khoảnh khắc ngắn để khoe với những người hâm mộ. Hành động liều lĩnh đã bị dư luận chỉ trích.[128].

Công việc từ thiện[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 3 năm 1988, Jackson tậu một mảnh đất gần Santa Ynez, California để xây dựng điền trang Neverland Ranch với chi phí 17 triệu USD. Mảnh đất rộng 2.700 mẫu Anh (tương đương 11 km2), có nhiều vòng đu quay, một rạp xiếc thú, một rạp hát và 40 nhân viên an ninh. Tài sản này được ước tính khoảng 100 triệu USD vào năm 2003[129][130]. Chỉ tính riêng năm 1989, tổng thu nhập của Jackson từ đĩa hát, lưu diễn, quảng cáo cũng đã lên tới 125 triệu USD[85].

Jackson sáng lập "Quỹ từ thiện Heal the world" năm 1992. Tổ chức này có nhiệm vụ đưa trẻ em không nơi nương tựa về điền trang Neverland Ranch và đã gửi hàng triệu USD trợ giúp trẻ em vùng đang có chiến tranh và dịch bệnh. Với chuyến lưu diễn Dangerous World Tour, Jackson đã hiến tất cả số tiền lợi nhuận vào quỹ và quyên thêm được hàng chục triệu đôla nữa[18]. Anh cũng hiến luôn tiền bản quyền công chiếu chuyến lưu diễn trên kênh HBO với giá 20 triệu USD[131]. Sau cái chết của Ryan White, Jackson hướng sự chú ý của dư luận tới đại dịch HIV/AIDS, một vấn đề vẫn còn gây tranh cãi lúc bấy giờ. Anh cũng lên tiếng cầu xin chính quyền tại lễ nhậm chức tổng thống của Bill Clinton, rằng hãy chi nhiều tiền hơn để nghiên cứu và cứu giúp bệnh nhân HIV/AIDS[132][133].

Trong suốt tháng 6 năm 1999, Jackson tham gia vào nhiều hoạt động từ thiện. Anh biểu diễn cùng nam ca sĩ opera Luciano Pavarotti tại một buổi hòa nhạc từ thiện ở Modena, Ý để ủng hộ cho tổ chức phi lợi nhuận Warchid và quyên hàng triệu đôla cho người tị nạn ở Kosovo và trẻ em ở Guatemala[134]. Một tháng sau đó Jackson tổ chức chương trình hòa nhạc "Michael Jackson và những người bạn" tại ĐứcHàn Quốc. Các ca sĩ khách mời có Slash, The Scorpions, Boyz II Men, Luther Vandross, Mariah Carey, Andrea Bocelli và Luciano Pavarotti. Tiền thu được được gửi tới "Quỹ trẻ em Nelson Mandela", Hội Chữ Thập đỏ quốc tếUNESCO[135].

Vấn đề sức khỏe và thay đổi ngoại hình[sửa | sửa mã nguồn]

Khuôn mặt Jackson sau khi bị chẩn đoán mắc chứng bạch biến.

Năm 1986, một số tờ báo lá cải đưa tin Jackson ngủ trong những phòng bội áp khí ôxy để ngăn chặn quá trình lão hóa. Sau đó, tin này đã được phủ nhận. Lúc đó anh đang quảng cáo cho bộ phim Captain EO sắp ra mắt và muốn mượn hình ảnh viễn tưởng ấy để quảng bá sản phẩm của mình[136][137].

Màu da của Jackson thuộc loại nâu trung bình trong suốt thời thơ ấu, nhưng bắt đầu đến những năm 1980 thì da anh càng ngày càng trở nên nhạt màu. Sự thay đổi gây ra nhiều hoài nghi đối với công chúng, trong đó có tin đồn rằng anh đang tẩy da[16]. Khoảng giữa thập niên này, Jackson bị chẩn đoán là mắc bệnh bạch biếnluput, cả hai bệnh này khiến anh rất nhạy cảm với ánh sáng mặt trời. Quá trình điều trị càng ngày càng làm da anh trắng hơn, và việc sử dụng phấn trang điểm để che đi những vùng da xấu trên mặt cũng làm Jackson trông rất trắng.[138]. Cấu trúc xương mặt của Jackson cũng thay đổi; một số bác sĩ cho rằng anh đã trải qua nhiều cuộc phẫu thuật mũi, nâng trán, làm mỏng môi, và chỉnh xương gò má[139]. Những thay đổi trên khuôn mặt Jackson một phần còn là do những giai đoạn giảm cân mạnh[140]. Đầu thập niên 80, anh trở nên mảnh dẻ hơn do thay đổi chế độ ăn và mong muốn có "thân hình của vũ công"[141]. Nhiều nhân chứng nói rằng Jackson thường xuyên hoa mắt chóng mặt và biếng ăn[142]. Nhiều chuyên gia y học cho biết họ tin rằng chàng ca sĩ đang mắc chứng mặc cảm ngoại hình hay còn có tên gọi khác là rối loạn khiếm khuyết hình thể, một rối loạn về tâm lý mà người bệnh lo lắng quá mức về một khiếm khuyết nhỏ hay một khiếm khuyết tưởng tượng trên cơ thể mình.[138].

Sao không nói với mọi người tôi là người Hỏa Tinh? Nói với họ rằng tôi ăn thịt sống và nhảy những điệu tà thuật lúc nửa đêm. Họ sẽ tin tất cả những gì bạn nói bởi vì bạn là một phóng viên. Nhưng nếu là tôi, Michael Jackson, nói: "Tôi là người Hỏa Tinh, ăn thịt gà sống và nhảy những điệu tà thuật lúc nửa đêm", mọi người sẽ nói: "Ôi dào, thằng cha Michael Jackson đó bị dở hơi. Hắn bị điên ấy mà. Anh không thể tin bất kỳ lời ngớ ngẩn nào phát ra từ mồm hắn"[143].(Michael Jackson)

Bị cáo buộc quấy rối tình dục trẻ em[sửa | sửa mã nguồn]

Michael Jackson bắt đầu bị buộc tội xâm hại tình dục trẻ em bởi một cậu bé 13 tuổi tên là Jordan Chandler và cha của cậu, Evan Chandler[144]. Tình bạn trước đó giữa hai người lớn tan vỡ. Even có nói: "Nếu tôi thắng vụ này, tôi sẽ là người thành công nhất. Không có cửa nào để tôi thua cả. Tôi sẽ lấy được tất cả những gì tôi muốn và sự nghiệp của Michael Jackson sẽ tan tành mây khói"[145]. Lần đầu tiên gặp Jackson, Jordan đang sống với cha dượng và mẹ ruột. Một năm sau, khi gặp lại cha ruột, cha cậu nghi ngờ về mối quan hệ của cậu với Jackson. Vì cậu vốn là người hâm mộ cuồng nhiệt của Jackson nên đã từ chối kể cho cha về quan hệ của hai người. Sau đó, cha của Jordan đã đưa cho cậu thuốc an thần và dưới tác dụng của thuốc an thần, Jordan kể với cha rằng Jackson đã chạm vào dương vật của cậu.[146]. Evan và Jackson đã định giải quyết vấn đề ngoài vòng pháp luật bằng tài chính nhưng cuối cùng đã không thành công do Jackson còn đưa ra nhiều yêu cầu ngược lại đối với cha con Chandler. Jordan Chandler đã kể với các chuyên gia tâm lý, sau là với cảnh sát, rằng Michael Jackson đã thực hiện những hành động như làm tình bằng miệng|tình dục bằng miệng]] và những lời mô tả chi tiết mà theo như cậu là bộ phận sinh dục của ca sĩ[147].

Một cuộc điều tra chính thức bắt đầu và điền trang Neverland Ranch bị lục soát. Nhiều trẻ em sống trong đó và các thành viên gia đình phủ nhận rằng Jackson là loại người có khoái cảm tình dục với trẻ em[147]. Hình ảnh của ca sĩ càng bị tổn hại khi chính chị gái của anh là La Toya Jackson đã lên tiếng nói anh là con người như vậy bằng một phát biểu mà sau đó đã bị cô rút lại[148]. Jackson đồng ý để cảnh sát lục soát trong vòng 25 phút nhằm tìm ta bằng chứng liệu những lời miêu tả của Jordan có chính xác hay không. Các bác sĩ kết luận rằng có nhiều điểm giống nhau rõ ràng nhưng đó chưa phải là kết luận cuối cùng[148]. Jackson đã công khai đưa ra lời tuyên bố mùi mẫn, nói rằng anh hoàn toàn vô tội, chỉ trích những gì mà anh cho là thành kiến của giới truyền thông đồng thời cũng nói về kết quả cuộc lục soát[144].

Jackson bắt đầu dùng thuốc giảm đau để giảm stress vì những lời cáo buộc anh. Mùa thu năm 1993, anh bắt đầu nghiện thuốc phiện[119]. Sức khỏe của anh xuống đến độ phải hủy bỏ những buổi biểu diễn còn lại trong chuyến lưu diễn Dangerous World Tour và anh phải đến trung tâm cai nghiện trong vài tháng[149]. Sự căng thẳng cũng làm Jackson chán ăn, dẫn đến việc sụt nhiều cân [150]. Lo ngại anh không thể chịu đựng lâu dưới một sức ép như vậy, bạn bè và các chuyên gia tư vấn pháp lý đã khuyên anh hãy giải quyết vấn đề này ngoài vòng pháp luật[149][150].

Mười năm sau, 2003, Jackson lại bị một cậu bé khác tên là Gavin Arvizo, lúc đó 14 tuổi, buộc tội ở 7 điểm về vấn đề xâm hại tình dục trẻ em. Đầu năm đó, kênh truyền hình Granada của Anh có phát sóng một bộ phim tài liệu có cảnh Jackson nắm tay và bình luận về việc chia sẻ giường ngủ với Arvizo[151]. Cũng trong bộ phim tài liệu này, người xem còn được chứng kiến Jackson đã mạnh tay chi một khoản tiền lớn vào những việc lặt vặt, những 6 triệu USD trong một cửa hàng[129] cho Gavin Arvizo. Anh sau đó đã bác bỏ lời buộc tội. Nữ diễn viên Elizabeth Taylor, bạn của anh, đã lên tiếng bênh vực trên chương trình Larry King Live, nói rằng bà đã ở đấy khi họ "trên giường và xem tivi. Chẳng có gì bất bình thường về việc đó cả. Cũng chẳng có gì nhạy cảm xảy ra. Chúng tôi cười như những đứa trẻ và xem rất nhiều Walt Disney. Tóm lại là không có gì kỳ cục cả"[152]. Khuôn mặt nhìn nghiêng của Michael được giám định bởi một chuyên gia thần kinh tên là Stan Katz. Ông này cũng dành nhiều giờ để làm việc cùng với nguyên cáo. Theo như đánh giá của Katz thì Jackson dường như đã quay ngược trở lại như một đứa trẻ mới lên 10 và không có dấu hiệu của một người có khoái cảm tình dục với trẻ em[153].

Chịu đựng phiên tòa xét xử sắp tới, Jackson trở nên phụ thuộc vào thuốc giảm đau gây nghiện như morphine hay demetrol, nhưng sau đó anh đã bỏ được[154]. Phiên tòa People v. Jackson bắt đầu tại hạt Santa Maria, California, hai năm sau khi anh chính thức bị buộc tội. Phiên tòa này kéo dài 5 tháng đến tận tháng 5 năm 2005 mới kết thúc. Trong suốt quá trình này, anh một lần nữa phải trải qua những trận ốm vì căng thẳng và sút cân, càng làm biến đổi dung nhan của anh[155]. Trong tháng 6, anh hoàn toàn được trắng án ở tất cả điểm luận tội[156]. Sau đó anh đã chuyển tới định cư ở đảo quốc Bahrainvịnh Persian[157].

Tôi tham gia vào ngành công nghiệp giải trí từ năm lên 6... Như Charles Dickens đã nói, "Đó là khoảng thời gian tốt đẹp nhất, tồi tệ nhất". Nhưng tôi sẽ không thay đổi sự nghiệp của mình. Trong khi một vài người đã chủ tâm làm tôi bị tổn thương, tôi vẫn dễ dàng vượt qua nhờ gia đình thân yêu, một niềm tin mạnh mẽ và những người bạn cùng người hâm mộ tuyệt vời đã và đang ủng hộ tôi"[158].(Michael Jackson)

Phong cách nghệ thuật[sửa | sửa mã nguồn]

Chủ đề và thể loại nhạc[sửa | sửa mã nguồn]

Steve Huey của Allmusic khẳng định rằng trong suốt sự nghiệp solo, tài năng của Michael Jackson đã tạo điều kiện cho anh có cơ hội thử sức với hàng loạt chủ đề và thể loại âm nhạc khác nhau[159]. Là một nhạc sĩ, Jackson đã kết hợp cả những nhịp điệu funk với các bản guitar mạnh mẽ của rock. Không giống như nhiều nhạc sĩ khác, Jackson đã không sáng tác trên giấy mà thay vào đó là thu âm bằng một máy thu thanh. Trong khi thu âm thì anh hát lại bằng trí nhớ của mình[160][161]. Nhiều nhà phê bình nhận thấy rằng album Off the Wall là sự kết hợp của funk, disco-pop, soul, soft rock, jazz và pop ballad[159][162][163]. Ví dụ tiêu biểu là bản ballad "She's out of My Life", và hai bản disco "Workin' Day and Night" và "Get on the Floor".[162]

Nhạc mẫu:
  • Michael Jackson - "Thriller"
    Trích đoạn "Thriller", một trong những ca khúc dễ nhận biết nhất của Michael Jackson, phát hành dưới dạng đĩa đơn năm 1984. Jackson đã sử dụng những hiệu ứng âm thanh điện ảnh và nhạc tố phim kinh dị để truyền tải nỗi sợ hãi đến người nghe.
  • Trục trặc khi nghe? Xem hướng dẫn.

Cũng theo Huey, album Thriller là sự trau chuốt hơn những điểm mạnh của Off the Wall[159]. Những bản dance và rock đã trở nên kích động hơn, trong khi những giai điệu pop và ballad dường như trở nên nhẹ nhàng và truyền cảm hơn. Ca khúc nổi bật gồm các bản ballad "The Lady in My Life", "Human Nature" và "The Girl Is Mine". Mảng nhạc funk gồm "Billie Jean" và "Wanna Be Startin' Somethin'". Disco thì có "Baby Be Mine" and "P.Y.T. (Pretty Young Thing)"[159][164][165][166]. Với Thriller, Christopher Conelly của Rolling Stone bình luận rằng Jackson đã mở rộng sự kết hợp với đề tài hoang tưởng và hình ảnh bí ẩn. Stephen Erlewine của Allmusic nhấn mạnh rằng đây là điều hiển nhiên ở những bài hát như "Billie Jean" hay "Wanna Be Startin' Somethin'"[165]. Với "Billie Jean", Jackson hát về một người hâm mộ nữ đã coi anh là bố của những đứa trẻ con cô ta[159]. Còn với "Wanna Be Startin' Somethin'", anh đã thúc giục người nghe chống lại những chuyện tầm phào của giới truyền thông. Ca khúc rock "Beat It" mang ý nghĩa chống lại bạo lực trong những băng đảng xã hội đen và đây được coi là bản rock thành công ban đầu của Jackson theo như Huey[159]. Huey cũng để ý rằng ca khúc cùng tên album, "Thriller" đã bắt đầu cho thấy sự hứng thú của Jackson về sự siêu nhiên, một chủ đề mà anh đã lặp lại trong những năm tiếp theo[159]. Năm 1985, Michael Jackson cùng Lionel Richie sáng tác ca khúc "We Are The World" với nội dung nhân đạo, chủ đề mà sau này đã trở thành phần trung tâm trong cuộc đời và sự nghiệp của anh[159].

Ở album Bad, khái niệm của Jackson về tình yêu có tính chất vụ lợi có thể thấy ở bài "Dirty Diana"[167]. Đĩa đơn đầu tiên "I Just Can't Stop Loving You" là một bản ballad tình yêu truyền thống trong khi "Man In The Mirror" lại nói về sự thú nhận và quyết tâm. "Smooth Criminal" thì gợi lên những cuộc xô xát đẫm máu, hiếp dâm và thậm chí là giết người. Stephen Erlewine cho rằng album Dangerous đã cho thấy Jackson như một cá nhân hoàn toàn ngược đời[168]. Ông bình luận rằng album đa dạng hơn những album trước đó vì nó vừa hấp dẫn dân đường phố lại vừa thu hút giời trung lưu với những bài kiểu như "Heal The World"[168]. Đây là album đầu tiên của Jackson mà những mặt yếu kém của xã hội đã trở thành chủ đề chính. Nửa đầu của album hướng về dòng nhạc swing bao gồm các bài như "Jam" và "Remember The Time"[169]. "Why You Wanna Trip on Me" là một ví dụ phản ảnh nạn đói, AIDS, nghiện hút và vô gia cư trên thế giới[169]. Dangerous còn chứa những đề cập về vấn đề giới tính như trong "In The Closet"-một nhạc phẩm nói về dục vọng và phủ nhận, mạo hiểm và đàn áp, cô đơn và kết nối, riêng tư và khám phá[169]. Bài "Dangerous" tiếp tục chủ đề về tình yêu vụ lợi và dục vọng ép buộc[169]. Nửa sau album gồm những ca khúc mang tính hướng nội nhiều hơn, với những nhạc phẩm cho thấy một Jackson đã biết mở rộng đến những đấu tranh nội tâm. Anh đã viết ca khúc "Gone Too Soon" để tưởng nhớ người bạn trẻ Ryan White và cảnh ngộ khốn khó của nạn nhân bệnh AIDS[133]. Album cũng chứa một trong những bản power ballad đầu tiên, "Give In To Me"[169].

Album HIStory thì tạo ra một không khí đầy hoang tưởng[170]. Nội dung của nó tập trung vào sự gian khổ và kiên trì đấu tranh của Michael Jackson trước khi cho ra đời những sản phẩm nghệ thuật. Bài "Scream" song ca cùng cô em gái Janet Jackson và "Tabloid Junkie" cùng với bản ballad R&B "You Are Not Alone" là sự đáp trả lại sự bất công và cô đơn mà anh cảm nhận, trực tiếp hơn là sự phẫn nộ trước những xoi mói thái quá của giới truyền thông[171]. Với "D.S.", Jackson đã chỉ trích Tom Sneddon như một kẻ chống lại xã hội, kẻ coi người da trắng là thượng đẳng, ưu việt. Invincible cho thấy Jackson đã phải làm việc rất vất vả với nhà sản xuất Rodney Jerkins[159]. Đó là bản thu âm tạo bởi nhạc urban soul như các bài "Cry", "The Lost Children", những bản ballad như "Speechless", "Break of Dawn" và "Butterflies"[75][80], pha trộn thêm hip-hop, pop, rap trong "2000 Watts", "Heartbreaker" và "Invincible"[80].

Giọng hát[sửa | sửa mã nguồn]

Audio sample:
  • Michael Jackson - "Black or White"
    Đĩa đơn đầu tiên từ Dangerous, một trong những bài hát thành công nhất của Jackson. Tuy nhạc Pop là chủ đạo nhưng bài hát vẫn có chút âm hưởng của hard rock và R&B.[172] Ca khúc cho thấy khả năng hát của Jackson theo nhiều phong cách khác nhau, trong đó có cả giọng nấc mà anh rất hay sử dụng những năm trước đó.
  • Trục trặc khi nghe? Xem hướng dẫn.

Michael Jackson có chất giọng trong và thanh, hơi giống giọng nữ. Phong cách âm nhạc của anh dựa trên nền tảng hát đơn, học hỏi thêm tiết tấu jazz blues, đồng thời kế thừa các đặc điểm từ The BeatlesThe Rolling Stones. Anh bắt đầu hát khi còn là một đứa trẻ và trải qua năm tháng thì giọng và cách hát đã có những thay đổi đáng chú ý. Trong những năm 1971 đến 1975, giọng của anh đã "giảm một cách nhẹ nhàng từ một giọng nữ cao của một cậu bé tới kiểu giọng mái (một giọng nam cao lưỡng tính) đầy quyến rũ như hiện nay"[130]. Khoảng giữa những năm 1970 thì Jackson đã bắt đầu quen hát kiểu nấc, có thể thấy trong bài "Shake Your Body (Down to the Ground)". Mục đích của cách hát nấc - một chút giống như việc nuốt không khí hoặc thở hổn hển - là để giúp tăng cảm hứng; tạo nên sự sôi nổi, buồn bã hoặc sợ hãi[173]. Với sự ra đời của Off the Wall cuối thập niên 1970, năng lực của Jackson như một ca sĩ thực thụ đã được công nhận[162]. Thời gian đó, Rolling Stone đã so sánh giọng của anh như "nói lắp nín thở, vẩn vơ" theo kiểu Stevie Wonder. Họ cũng phân tích rằng "giọng hát vừa mềm mại vừa cứng cáp của Jackson thật tuyệt vời. Nó đi một cách nhẹ nhàng đến một chất giọng falsetto đáng ngạc nhiên thật táo bạo"[163]. Năm 1982 chứng kiến sự phát hành của Thriller, Rolling Stone cho rằng anh đang hát với một "giọng hát hoàn toàn trưởng thành" mà "đượm chút buồn"[166].

Album Bad năm 1987 cho thấy giọng hát gai góc trong phần tiền khúc và mềm mại trong phần điệp khúc của các bài hát[174]. Jackson thường xuyên cố tình phát âm sai, thỉnh thoảng đánh vần là "cha'mone" hay "shamone"[175]. Sự quay trở lại trong thập niên 1990 với phát hành album Dangerous mang nhiều tính nội tâm, Jackson tiếp tục sử dụng thế mạnh về giọng hát của mình để làm sâu sắc thêm những chủ đề và thể loại nhạc trong các album trước đó của mình. Thời báo New York cho rằng trong một số track, Jackson như "nín thở", giọng anh run run khi nhắc đến những mối lo toan hay rơi xuống "những lời thì thầm tuyệt vọng", "rít lên giận dữ qua những tiếng nghiến răng" và anh có một "giọng hát đầy đau khổ"[169]. Còn khi hát về tình anh em hay lòng tự trọng, giọng ca của ca sĩ dường như trở nên mềm mại hơn[169]. Bài "In the Closet" chứa đựng tiếng thở nặng nề và tiếng loop 5 âm tiết scat, trong khi đó ở ca khúc cùng tên album, Jackson lại phô diễn khả năng rap của minh[169][176]. Khi nhận xét về album Invincible, tạp chí Rolling Stone cho rằng Michael Jackson, ở tuổi 43, vẫn còn biểu diễn "những ca khúc mang giai điệu giọng thanh thoát và sự hòa giọng ngân vang"[76]. Nelson George kết luận giọng hát của Jackson rằng, với "những sự thanh nhã, sự phản kháng, sự giận dữ, sự trẻ con, chất giọng mái, sự mềm mại, tất cả trở thành những yếu tố làm nên tên tuổi Michael Jackson như một giọng ca lớn"[176].

Video âm nhạc[sửa | sửa mã nguồn]

Michael Jackson nhảy múa cùng lũ thây ma trong video ca nhạc "Thriller" rất phổ biến thời bấy giờ.

Michael Jackson được cho là ca sĩ đầu tiên đã nâng giá trị của video ca nhạc trở thành một hình thức nghệ thuật và một công cụ quảng cáo thông qua lối kể chuyện, những bộ phim ngắn và sáng tác, dàn dựng những điệu nhảy mà đến ngày nay vẫn còn rất thịnh hành. Tiêu biểu là "Thriller" nhưng cũng có thể thấy điều này ở những video khác của Jackson như "Bad", "Smooth Criminal", "Remember the Time". Những cảnh quay nhảy nhóm được tiên phong bởi "Beat It" và phổ biến nhờ "Thriller" đã là một yếu tố chính trong các video ca nhạc suốt thời kỳ đó. Những điệu nhảy trong "Thriller" đã được phổ biến trong nền văn hoá đại chúng, được dựng lại ở khắp nơi, từ những bộ phim của Ấn Độ cho đến những nhà tùPhilippines[177][178]. Chìa khoá cho những thành công này của Jackson chính là mối quan hệ mật thiết với MTV, một kênh truyền hình âm nhạc trẻ tuổi được thành lập năm 1981. Nhờ đó mà những video ca nhạc của Jackson đã được trình chiếu với một tần suất cao. Năm 1983, khi Jackson xuất hiện với "Billie Jean", video đầu tiên từ album Thriller, MTV rất hiếm khi chiếu video của một ca sĩ người Mỹ gốc Phi[36] và nhanh chóng từ chối trình chiếu những video tiếp theo của anh. Nghe tin này, ông chủ hãng thu âm CBS Records đã rất tức giận và chỉ trích MTV. Thái độ quyết liệt của ông này khiến cho MTV phải thay đổi thái độ và bắt đầu trình chiếu "Billie Jean" với tần suất cao hơn, qua đó đặt nền móng cho mối quan hệ đắc lực kéo dài nhiều năm sau giữa Jackson và MTV và cả những nghệ sĩ da màu khác nữa[179]. Video ca nhạc dài 14 phút "Thriller" xuất hiện tháng 12 năm 1983 đã làm chao đảo kênh truyền hình này. Video đã mang đến cảm giác ly kỳ rùng rợn cho người xem khắp nước Mỹ, đặc biệt là trẻ em nhỏ tuổi. "Thriller" đã khởi đầu một kỷ nguyên mới của video ca nhạc và thường được sách kỷ lục Guinness coi là một trong những video ca nhạc thành công nhất mọi thời đại. Hưởng ứng ảnh hưởng của Michael Jackson, MTV bắt đầu có xu hướng trình chiếu video nhạc popR&B nhiều hơn thay cho nhạc rock[179][180].

Trong video 18 phút "Bad" đạo diễn bởi Martin Scorsese, Michael Jackson bắt đầu sử dụng hình tượng giới tính và khả năng biên đạo mà chưa từng thấy trước đó trong các sản phẩm của anh. Anh thỉnh thoảng túm lấy hoặc chạm vào ngực, thân mình và hạ bộ. Khi mà anh miêu tả đó là "biên đạo múa", nó đã nhận được những sự khen chê lẫn lộn từ cả người hâm mộ lẫn nhà phê bình. Tạp chí Time coi nó là điều "đáng hổ thẹn"[181]. Với "Smooth Criminal", Jackson đã sáng tạo trong phần biểu diễn của mình một cú "ngả người chống lại trọng lực", mà đã được anh đăng ký bằng sáng chế ở Mỹ số 5,225,452[182]. Mặc dù video ca nhạc "Leave Me Alone" (1989) không được phát hành chính thức tại Mỹ nhưng nó được đề cử 4 giải Billboard hạng mục video ca nhạc và thắng 3 giải. Cùng năm đó nó đã giành giải thưởng Sư Tử Vàng cho chất lượng của hiệu ứng đặc biệt được nhà sản xuất sử dụng. Năm 1990, "Leave Me Alone" đã giành giải Grammy cho hạng mục "Video âm nhạc hình thái ngắn xuất sắc nhất"[183].

Năm 1988, giải thưởng tiên phong của MTV được trao cho Michael Jackson nhằm tôn vinh thành tựu nghệ thuật trong video ca nhạc của anh trong suốt thập niên 1980[18]. Kèm theo đĩa đơn "Black or White" là một video ca nhạc gây nhiều tranh cãi. Ngày 14 tháng 11 năm 1991, video được khởi chiếu cùng lúc tại 27 quốc gia với lượng người xem lên tới 500 triệu người, lại trở thành một kỷ lục nữa từ trước đến nay. Trong video này có nhiều cảnh có vẻ như bạo lực và gợi cảm mà một số người xem không ưa thích như việc đập phá phố phường, xé rách quần áo hay chà sát khu vực nhạy cảm. Những cảnh quay gây khó chịu ở nửa cuối của video được điều chỉnh lại nhằm tránh khỏi lệnh cấm chiếu, và Jackson đã lên tiếng xin lỗi công chúng[184]. Cùng với Jackson, những diễn viên khác như Macaulay Culkin, Peggy LiptonGeorge Wendt cũng xuất hiện trong video. Video cho "Remember the Time" được anh đầu tư kỹ lưỡng và trở thành một trong những video dài nhất của anh, với thời lượng hơn 9 phút. Lấy bối cảnh là Ai Cập cổ đại, nhà sản xuất phải sử dụng nhiều hiệu ứng thị giác, với sự tham gia của diễn viên Eddie Murphy, người mẫu Iman và vận động viên bóng rổ Magic Johnson, lần lượt trong các vai pharaoh, nữ hoàng và quan[185]. "In the Closet" là một trong những video gợi cảm nhất của Jackson cho tới bây giờ. Siêu mẫu Naomi Campbell xuất hiện trong video và thực hiện những điệu múa tình tứ với Jackson. Đó là lí do khiến nó bị cấm chiếu tại Nam Phi[18].

Trong "Scream", Michael Jackson và em gái Janet Jackson phản ứng với giới truyền thông vì đưa những thông tin sai lệch về đời tư của hai anh em họ. Video đen-trắng này tốn chi phí tới 7 triệu USD.

Video ca nhạc của "Scream", đạo diễn bởi Mark Romanek và thiết kế sản xuất bởi Tom Foden, là một trong những video được hoan nghênh từ giới phê bình. Năm 1995, nó nhận được 11 đề cử giải Video ca nhạc của MTV, nhiều hơn bất kỳ video nào khác, và giành được giải "Video nhảy xuất sắc nhất", "Bố trí đẹp nhất" và "Chỉ đạo nghệ thuật xuất sắc nhất"[186]. Bài hát "Scream" và video của nó được cho là một nỗ lực phản kháng mạnh mẽ của hai anh em Jackson đối với lời buộc tội xâm hại tình dục trẻ em năm 1993[187]. Foden nói rằng "Mark đã viết ý tưởng để Michael và Janet ở trên một tàu vũ trụ rất lớn. Và họ chỉ có một mình... Họ đang trốn tránh khỏi Trái Đất. Mỗi cảnh là một môi trường khác nhau trên con tàu, nơi họ có thể tìm thấy chút ít niềm vui và thư giãn". Foden miêu tả nhiệm vụ của mình như "một quá trình hoạt động trong quân đội": "ý tưởng là mỗi một đạo diễn nghệ thuật đảm nhiệm 3 cảnh: một cảnh phức tạp, một cảnh không phức tạp lắm và một số họa tiết nhỏ và dễ thực hiện hơn". Một năm sau, video giành một giải Grammy hạng mục "Video âm nhạc hình thái ngắn xuất sắc nhất" và sau đó được sách kỷ lục Guinness ghi nhận là video ca nhạc có chi phí đầu tư lớn nhất mọi thời đại với 7 triệu USD[67][188]. Video "Earth Song" tuy chỉ được đề cử Grammy nhưng cũng được coi là một thành công của Jackson. Trong video clip có những cảnh quay về sự tàn phá của con người với thiên nhiên như chặt phá rừng, săn voi lấy ngà cùng với đó là sự suy thoái của môi trường khi các nhà máy liên tục xả ống khói lên bầu trời; tiếp theo là cảnh chiến tranh loạn lạc giết hại những con người vô tội và cuối cùng là nguyện vọng của ca sĩ, sự tái sinh của Trái Đất cùng những con người đã chết trong chiến tranh, các nhà máy ngừng xả khói, những động thực vật hồi sinh[67][189]. Phát hành năm 1997 và khởi chiếu một năm trước đó tại Liên hoan phim Cannes, Ghosts dài đến nỗi được coi là một bộ phim ngắn, biên kịch bởi Jackson và Stephen King, đạo diễn bởi Stan Winston. Nó dài tới 38 phút và hiện đang giữ kỷ lục là video ca nhạc dài nhất thế giới theo sách kỷ lục Guinness[52][67][190][191].

Vũ đạo[sửa | sửa mã nguồn]

Michael Jackson biểu diễn moonwalk trong "Billie Jean" trên Motown 25 năm 1983.

Khả năng vũ đạo của Michael Jackson do thường xuyên được trau dồi, trở thành một phần quan trọng làm nên thành công của anh. Phong cách nhảy của anh vừa bốc lửa rạo rực, vừa yểu điệu, nhiều khi còn xen kẽ vài bước đi ngờ nghệch theo kiểu hề Charles. Theo như TIME thì anh "giam mình ở nhà, trong một căn phòng mà không có cái gương nào bởi gương sẽ làm bạn điệu... Từng động tác xoay tròn, nhún, nhấc chân, phanh áo rồi lắc người hay đứng như phỗng được kết hợp nhuần nhuyễn... Và đáng chú ý là động tác đi giật lùi về phía sau, xoay ba vòng rồi đứng lên bằng ngón chân. Đó là một thương hiệu, một điệu nhảy mà nhiều vũ công không dám tập. Nếu bạn lỡ bước, bạn có thể bị thương"[192]. Khả năng vũ đạo của Jackson, đôi khi được so sánh với một vài vũ công nổi tiếng trước đó như Fred Astaire hay Rudolf Nureyev, đã tạo nên tên tuổi Jackson như một trong những nghệ sĩ trình diễn xuất sắc của thời đại.

Màn trình diễn ca khúc "Billie Jean" tại chương trình Motown 25: Yesterday, Today, Forever ngày 16 tháng 5 năm 1983 gây được tiếng vang lớn nhờ vũ đạo độc đáo, mặc dù lúc đó anh hát nhép. Hơn 50 triệu người đã chứng kiến Jackson biểu diễn ca khúc nổi tiếng nhất của mình lúc bấy giờ[193]. Điệu nhảy trong màn trình diễn về sau được gọi là moonwalk, tuy không phải do Jackson nghĩ ra, nhưng chính anh là người hoàn thiện và khiến nó trở nên nổi tiếng và trở thành từ cửa miệng của nhiều trẻ em. Tờ Thời báo New York đưa ra lời bình luận: "Điệu moonwalk quả là một phép ẩn dụ thích hợp cho phong cách vũ đạo của Michael Jackson. Anh thực hiện nó như thế nào? Về mặt kỹ thuật, anh quả là một nhà ảo thuật và nghệ sĩ kịch câm tài năng. Khả năng trượt lùi đồng thời giữ một chân thẳng đứng còn chân kia uốn cong chắc hẳn phải được luyện tập trong một thời gian rất dài"[194].

Ảnh hưởng[sửa | sửa mã nguồn]

Là ngôi sao ca nhạc sô-lô lớn nhất kể từ Elvis Presley và sớm được vinh danh tại Đại lộ Danh vọng Hollywood từ năm 1984, Michael Jackson đã tạo ra những ảnh hưởng đáng kể lên nền âm nhạc thế giới với việc phá bỏ rào cản xã hội, mở đường cho nhạc pop hiện đại và thay đổi hình tượng về một ngôi sao nhạc pop hiện đại ở nước Mỹ. Những sản phẩm của anh, đặc biệt là phong cách nhạc và cách hát đã ảnh hưởng lên một số lượng lớn nghệ sĩ sau này trong đó có những ca sĩ thành danh như Mariah Carey[130], Usher[195], Justin Timberlake[79], Britney Spears[130], R. Kelly[176]..v.v. Không chỉ riêng tại Mỹ, tầm ảnh hưởng "không thể sánh kịp" của Jackson lên thế hệ đàn em đã lên đến phạm vi toàn cầu[196].

Michael Jackson được lưu danh trên Đại lộ Danh vọng Hollywood năm 1984.

Trong suốt sự nghiệp của mình, Jackson đã nhận được rất nhiều giải thưởng và huân chương, trong đó có Giải thưởng Âm nhạc Thế giới cho "Nghệ sĩ pop nam bán đĩa chạy nhất thiên niên kỷ" và Giải thưởng Âm nhạc Mỹ cho "Nghệ sĩ của thế kỷ"[31][197]. Anh đã hai lần được vinh danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll, lần thứ nhất vào năm 1997 cùng với các anh trai trong ban nhạc The Jackson 5 và lần thứ hai vào năm 2001 dưới vai trò là một nghệ sĩ hát đơn[31]. Năm 2002, Jackson cũng được vinh danh tại Đại sảnh Danh vọng Nhạc sĩ. Thành tích nổi bật khác của anh còn là hàng loạt kỷ lục Guinness, riêng năm 2006 anh đã được công nhận 6 kỷ lục, 13 giải Grammy, 13 đĩa đơn quán quân tại Mỹ và hơn 800 triệu album được tiêu thụ trên toàn cầu, giúp anh trở thành một trong những nghệ sĩ bán chạy nhất trong lịch sử âm nhạc[63][85][198][199][200].

Michael Jackson được miêu tả như một con người "sở hữu mọi công cụ để thống trị các bảng xếp hạng một cách có vẻ như tùy ý", "một giọng hát đặc biệt đến nỗi có thể nhận ra ngay lập tức"[159]. Trong giữa thập niên 1980, anh được Time miêu tả như "hiện tượng nóng nhất kể từ Elvis Presley[35]. Tom Utley của Daily Telegraph là "một nhân vật cực kỳ quan trọng trong lịch sử văn hóa đại chúng" và "một thiên tài"[201]. Tổng cộng tiền bản quyền từ các sản phẩm thu âm, hòa nhạc, video mà Jackson thu được là khoảng 500 triệu USD. Một số nhà phân tích nghiên cứu rằng con số có thể lên đến hàng tỉ USD[129][202]. Sự nghiệp âm nhạc thành công đã làm nên tên tuổi của một Michael Jackson, một phần quan trọng trong văn hóa pop[63]. Trong những năm gần đây Jackson liên tục được ghi nhận là một trong những người đàn ông nổi tiếng nhất thế giới[203].

Danh sách đĩa nhạc[sửa | sửa mã nguồn]

Album phòng thu[sửa | sửa mã nguồn]

Những nhạc phẩm tiêu biểu[sửa | sửa mã nguồn]

Năm Đĩa đơn Album Vị trí cao nhất
Flag of the United States.svg Flag of the United Kingdom.svg Flag of Canada.svg Flag of France.svg Flag of Austria.svg
1972 "Ben" Ben 1 7 - - 1
1979 "Don't Stop Til You Get Enough" Off The Wall 1 1 1 1 1
"Rock with You" 1 1 1 1 1
1981 "One Day in Your Life" One Day in Your Life 55 1 - - 9
1983 "Billie Jean" Thriller 1 1 1 4 1
"Beat It" 1 3 1 1 2
"Thriller" 1 1 1 1 1
"Say Say Say" (với Paul McCartney) Pipes of Peace 1 2 1 1 4
1987 "I Just Can't Stop Loving You" Bad 1 1 2 12 10
"Bad" 1 3 1 4 4
"The Way You Make Me Feel" 1 3 3 29 5
"Man in the Mirror" 1 21 6 1 39
"Dirty Diana" 1 4 15 9 27
1991 "Black or White" Dangerous 1 1 1 1 1
"Remember The Time" 3 3 5 1 6
"In The Closet" 6 8 13 1 9
"Jam" 26 12 21 1 11
1995 "You Are Not Alone" HIStory Continues 1 1 2 1 7
"Earth Song" - 1 - 2 15
1997 "Blood on the Dance Floor" Blood on the Dance Floor: HIStory in the Mix 42 1 4 10 5
2001 "You Rock My World" Invincible 10 2 2 1 4
Quán quân 13 7 5 10 4

Giải Grammy[sửa | sửa mã nguồn]

Tượng vàng từ Giải Grammy
Năm Tên giải Tác phẩm được giải
1980 Trình diễn giọng R&B nam xuất sắc nhất "Don't Stop Til You Get Enough"
1984 Album của năm Thriller
1984 Thu âm của năm "Beat It"
1984 Trình diễn giọng pop nam xuất sắc nhất "Thriller"
1984 Trình diễn giọng R&B nam xuất sắc nhất "Billie Jean"
1984 Trình diễn giọng rock nam xuất sắc nhất "Beat It"
1984 Nhà sản xuất của năm
1984 Bài hát R&B hay nhất "Billie Jean"
1984 Thu âm xuất sắc nhất cho trẻ em The Extra Terrestrial Album
1985 Video ca nhạc hình thái dài xuất sắc nhất Making of Thriller
1986 Thu âm của năm "We Are the World" (với nhiều nghệ sĩ khác)
1986 Bài hát của năm "We Are the World" (với Lionel Richie)
1986 Song ca hoặc nhóm nhạc trình diễn giọng pop xuất sắc nhất "We Are the World" (với nhiều nghệ sĩ khác)
1986 Video ca nhạc hình thái ngắn xuất sắc nhất "We Are the World" (với nhiều nghệ sĩ khác)
1990 Video ca nhạc hình thái ngắn xuất sắc nhất "Leave Me Alone"
1993 Giải thưởng huyền thoại sống
1996 Video ca nhạc hình thái ngắn xuất sắc nhất "Scream" (với Janet Jackson)
2010 Thành tựu trọn đời

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Sách[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Biography for Michael Jackson”. Internet Movie Database. Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2011. 
  2. ^ “Jackson nhận kỷ lục Thế giới”. Yahoo! News. November 14 2006. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2006. 
  3. ^ “Jacko's Back!”. MTV UK. November 16 2006. Truy cập ngày 19 tháng 11 năm 2006. 
  4. ^ “Tìm kiếm thông tin về những người đoạt giải Grammy”. Trang chủ của giải thưởng Grammy. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2006. 
  5. ^ a ă “Sự trở lại của Ông hoàng nhạc Pop”. accesshollywood.com. Truy cập ngày 14 tháng 3 năm 2007. 
  6. ^ “World Music Awards lowdown”. LA Times. November 15 2006. Truy cập ngày 3 tháng 5 năm 2007. 
  7. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên 20_People_Who_Changed_Black_Music:_Michael_Jackson.2C_the_Child_Star-Turned-Adult_Enigma
  8. ^ “Michael Jackson tops global download sales list”. NME. 30 tháng 8 năm 2010. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2013. 
  9. ^ “Michael Jackson Is Most Downloaded Artist Of All Time”. MTV UK. 29 tháng 8 năm 2010. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2013. 
  10. ^ Orth, Maureen (tháng 4 năm 2003). “Losing His Grip”. Vanity Fair. Truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2013. 
  11. ^ “Hazarika's funeral creates world record”. MSN. 8 tháng 7 năm 2009. 
  12. ^ a ă â b George, p. 20
  13. ^ Lỗi chú thích: Thẻ <ref> sai; không có nội dung trong thẻ ref có tên taraborrelli
  14. ^ a ă â b c Taraborrelli, tr. 20–22
  15. ^ “Tuổi thơ bí mật của Michael Jackson”. VH1. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2008. 
  16. ^ a ă Campbell (1995), tr. 14–16
  17. ^ Lewis tr. 165–168
  18. ^ a ă â b c d George, tr. 45–46
  19. ^ Taraborrelli, tr. 620
  20. ^ a ă “The Jackson Five”. Rock and Roll Hall of Fame. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2007. 
  21. ^ “Michael Jackson: Biography”. VH1. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2006. 
  22. ^ “Michael Jackson Biography”. Aristopia. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2006. 
  23. ^ “The Wiz”. IMDb. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2006. 
  24. ^ “Off the Wall”. Fan of Music. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2007. 
  25. ^ a ă “200 list”. definitive200.com. Truy cập ngày 21 tháng 3 năm 2007. 
  26. ^ a ă “Doanh thu các album của Michael Jackson trên toàn thế giới”. MJJCharts. March 21 2007. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2007. 
  27. ^ Taraborrelli, tr. 188
  28. ^ a ă George, tr. 37–38
  29. ^ “Danh sách 100 album nhạc Rock hay nhất của VH1”. DailyCelebrations. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2007. 
  30. ^ “Danh sách 500 album hay nhất mọi thời đại của Rolling Stone”. Rolling Stone. Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2007. 
  31. ^ a ă â George, p. 50–53
  32. ^ “Michael Jackson Opens Up”. CBS. 2007-11-06. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2008. 
  33. ^ “Thriller”. The Ultimate Michael Jackson Stats Site. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2006. 
  34. ^ “Thriller - MJ”. Vietnamplus. Truy cập ngày 20 tháng 11 năm 2009. 
  35. ^ a ă â Cocks, Jay (tháng 3 năm 1984). “Why He's a Thriller”. Time. Truy cập ngày 17 tháng 3 năm 2007. 
  36. ^ a ă “Michael Jackson, "Billy Jean:”. Blender. October năm 2005. Truy cập ngày 11 tháng 4 năm 2007. 
  37. ^ “Michael Jackson ở tuổi 25: một hiện tượng âm nhạc” (bằng tiếng Anh). Thời báo New York. Tháng 1 năm 1984. Truy cập ngày 15 tháng 5 năm 2007. 
  38. ^ Harrington, Richard (9 tháng 10 năm 1988). “Prince & Michael Jackson: Two Paths to the Top of Pop”. The Washington Post. Truy cập ngày 21 tháng 5 năm 2007. 
  39. ^ “Michael Jackson”. VH1. 2007. Truy cập ngày 22 tháng 2 năm 2007. 
  40. ^ VH1
  41. ^ “Nga lên án Michael Jackson” (bằng tiếng Anh). Thời báo New York. Tháng 6 năm 1984. Truy cập ngày 15 tháng 5 năm 2007. 
  42. ^ “Moonwalk”. Zing. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2013. 
  43. ^ “Berry Gordy Addresses Michael Jackson Memorial Service Sound Clip and Quote”. Hark. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2013. 
  44. ^ Peisner, David (tháng 2 năm 2007). “Rock Stars Who've Caught Fire Onstage!” (bằng tiếng Anh). Blender Magazine Online. Truy cập ngày 27 tháng 2 năm 2007. 
  45. ^ Sách kỷ lục Guinness (2006). Guinness World Records 2007. Guinness. ISBN 1-904994-12-1. 
  46. ^ “Cuộc vận động không say rượu trong khi lái xe (1983–nay)”. Ad Council. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2006. 
  47. ^ Taraborrelli, p. 340–344
  48. ^ “Michael Jackson owns the rights to the Beatles' songs”. Urban Legends Reference Pages. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2006. 
  49. ^ “Business Data for Captain EO”. IMDb. Truy cập ngày 30 tháng 11 năm 2006. 
  50. ^ “Album Credits for Bad”. Artists Direct.  Đã bỏ qua tham số không rõ |accessyear= (trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ |accessmonthday= (trợ giúp)
  51. ^ a ă “Gold and Platinum”. Recording Industry Association of America. Truy cập ngày 27 tháng 4 năm 2008. 
  52. ^ a ă Taraborrelli, tr. 610–612
  53. ^ Harrington, Richard (tháng 1 năm 1988). “Jackson to Make First Solo U.S. Tour” (bằng tiếng Anh). Washington Post. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2007. 
  54. ^ “Bad”. IMDb. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2006. 
  55. ^ “"Lịch sử" khuôn mặt của Michael Jackson”. Anomalies Unlimited. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2006. 
  56. ^ a ă â b “Tiểu sử Michael Jackson”. Fox News Channel. Truy cập ngày 12 tháng 11 năm 2006. 
  57. ^ “Jackson trial: Winners and losers”. BBC News. June 13 2005. Truy cập ngày 27 tháng 12 năm 2006. 
  58. ^ Jackson, Michael. HIStory booklet. Sony BMG. p 3
  59. ^ Keehner, Jonathan; Mider, Zachary R. (11 tháng 5 năm 2008). “Michael Jackson's Neverland Loan Sold by Fortress to Colony”. Bloomberg L.P. Truy cập ngày 12 tháng 5 năm 2008. 
  60. ^ “Lời bình trước cuộc gặp thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ George H.W. Bush với Tổng bí thư Liên Xô Mikhail Gorbachev”. Kế hoạch của tổng thống Mỹ. Truy cập ngày 8 tháng 4 năm 2007. 
  61. ^ Carter, Kelley L. (11 tháng 8 năm 2008). “New jack swing”. Chicago Tribune. Truy cập ngày 21 tháng 8 năm 2008. 
  62. ^ “Flashbacks!”. beach-bulletin.com. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2007. 
  63. ^ a ă â b c “The return of the King of Pop”. MSNBC. 2006-11-02. Truy cập ngày 8 tháng 6 năm 2008. 
  64. ^ a ă â b Johnson, Robert (May năm 1992). “Michael Jackson: crowned in Africa”. Ebony. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2008. 
  65. ^ Jackson loses plagarism case, Michael Jackson Found Not Guilty Of Plagiarism
  66. ^ “Top 100 Albums (Page 2)”. Recording Industry Association of America. 16 tháng 4 năm 2008. Truy cập ngày 16 tháng 4 năm 2008. 
  67. ^ a ă â b George, tr. 48–50
  68. ^ Lewis, tr. 95–96
  69. ^ Guinness World Records (2005). Guinness World Records 2006. Guinness. ISBN 1-904994-02-4. 
  70. ^ a ă â b “Jarvis' stage invasion at the 1996 Brits”. July 24 2006. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2006. 
  71. ^ “MTV effort may not be longest music video”. United Press International. July 24 2006. Truy cập ngày 28 tháng 12 năm 2006. 
  72. ^ a ă “History: 2000s”. Michael Jackson's official website. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2006. 
  73. ^ “Michael Jackson”. Surgeon to the Stars. Truy cập ngày 19 tháng 11 năm 2006. 
  74. ^ Burkeman, Oliver (8 tháng 7 năm 2002). “Jacko gets tough: but is he a race crusader or just a falling star?”. The Guardian. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2008. 
  75. ^ a ă â “Michael Jackson: Invincible”. Allmusic. Truy cập ngày 9 tháng 9 năm 2007. 
  76. ^ a ă Hunter, James (2001-12-06). “Michael Jackson: Invincible”. Rolling Stone. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2008. 
  77. ^ a ă Christgau, Robert. “Robert Christgau: Artist 932”. Robert Christgau.com. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2008. 
  78. ^ Christgau, Robert (1982-12-28). “Christgau's Consumer Guide, Dec 28th, 1982”. Robert Christgau.com. Truy cập ngày 3 tháng 7 năm 2008. 
  79. ^ a ă Taraborrelli, tr. 614–617
  80. ^ a ă â “Michael Jackson: Invincible”. NME. 2001-11-30. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2008. 
  81. ^ “Michael Jackson: Lễ kỷ niệm 30 năm ca hát”. IMDb. Truy cập ngày 19 tháng 11 năm 2006. 
  82. ^ “Number Ones”. The Ultimate Michael Jackson Stats Site. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2006. 
  83. ^ “Lệnh bắt giữ đối với Michael Jackson”. The Baltimore Sun. November 20 2003. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2006. 
  84. ^ “Michael Jackson có cuộc sống mới tại quốc gia vùng [[Vịnh Ba Tư|Vịnh Persian]].”. Gulf News. 23 tháng 1 năm 2006. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2006.  Tựa đề URL chứa liên kết wiki (trợ giúp)
  85. ^ a ă â “Jackson receives his World Records”. Yahoo!. 14 tháng 11 năm 2006. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2006. 
  86. ^ “Michael Jackson buys rights to Eminem tunes and more”. Rolling Stone. 2007-05-31. Truy cập ngày 23 tháng 6 năm 2008. 
  87. ^ “Zona Musical” (bằng tiếng Tây Ban Nha). zm.nu. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2008. 
  88. ^ “Thriller the best selling album of all time”. digitalproducer. 2008-02-20. Truy cập ngày 6 tháng 4 năm 2008. 
  89. ^ “Michael Jackson Thriller 25”. ultratop.be. Truy cập ngày 6 tháng 4 năm 2008. 
  90. ^ Serjeant, Jill (2008-08-29). “Michael Jackson turns 50, shadow of superstar self”. Reuters. Truy cập ngày 29 tháng 8 năm 2008. 
  91. ^ Friedman, Roger (2008-05-16). “Jacko: Neverland East in Upstate New York”. Fox News Channel. Truy cập ngày 22 tháng 5 năm 2008. 
  92. ^ “Choose The Tracks On Michael Jackson's 50th Birthday Album!”. Sony BMG. (June 20, 2008). Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2008. 
  93. ^ “MJ50 - Michael Jackson”. mj50.com. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2008. 
  94. ^ “Michael Jackson - King of Pop”. acharts.us. Truy cập ngày 11 tháng 9 năm 2008. 
  95. ^ “King of Pop”. www.ultratop.be. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2008. 
  96. ^ Kreps, Daniel (12 tháng 3 năm 2009). “Michael Jackson’s “This Is It!” Tour Balloons to 50-Show Run Stretching Into 2010”. Rolling Stone. Truy cập ngày 24 tháng 3 năm 2009. 
  97. ^ Foster, Patrick (6 tháng 3 năm 2009). “Michael Jackson grand finale curtain-raiser”. The Times. Truy cập ngày 24 tháng 3 năm 2009. 
  98. ^ James, Susan Donaldson. Friend Says Michael Jackson Battled Demerol Addiction, ABC News, June 26, 2009.
  99. ^ Harvey, Michael (26 tháng 6 năm 2009). “Fans mourn artist for whom it didn’t matter if you were black or white”. The Times. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2009. 
  100. ^ “Los Angeles Fire Department recording of the emergency phone call made from Michael Jackson's home”. BBC. 26 tháng 6 năm 2009. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2009. 
  101. ^ “Transcript of 911 call”. Yahoo! News. 26 tháng 6 năm 2009. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2009. 
  102. ^ Moore, Matthew (26 tháng 6 năm 2009). “Michael Jackson, King of Pop, dies of cardiac arrest in Los Angeles”. Telegraph.co.uk. Truy cập ngày 27 tháng 6 năm 2009. 
  103. ^ Tourtellotte, Bob (25 tháng 6 năm 2009). “King of Pop Michael Jackson is dead: official”. Reuters. Truy cập ngày 25 tháng 6 năm 2009. 
  104. ^ Gillum, Jack (26 tháng 6 năm 2009). “News of Jackson death breaks Web records”. USA Today. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2009. 
  105. ^ Gaudin, Sharon (26 tháng 6 năm 2009). “Michael Jackson's death sparks Internet crush”. Computerworld. Truy cập ngày 2 tháng 7 năm 2009. 
  106. ^ “Jackson's Death Prompts Record Traffic for Yahoo”. PCMAG.com. Truy cập 30 tháng 7, 2009. 
  107. ^ “Google & Twitter crash at news of Jackson’s death”. ICM Commercial & Business News. Truy cập 30 tháng 7, 2009. 
  108. ^ “Current events and traffic spikes”. Wikimedia Foundation. 25 tháng 6 năm 2009. Truy cập ngày 30 tháng 6 năm 2009. 
  109. ^ Elizabeth Taylor: "I Loved Michael With All My Soul", US Magazine, June 26, 2009.
  110. ^ “Madonna 'can’t stop crying' over Michael Jackson's death”. NME. Truy cập ngày 26 tháng 6 năm 2009. 
  111. ^ Marie Presley: 'Michael knew he would die like Elvis', NME, June 26, 2009.
  112. ^ “Singles chart for 04/07/2009”. Chart Stats. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 7 năm 2012. Truy cập ngày 29 tháng 6 năm 2009. 
  113. ^ Bucci, Paul and Wood, Graeme.Michael Jackson RIP: One billion people estimated watching for gold-plated casket at memorial service. The Vancouver Sun, July 7, 2009.
  114. ^ “Michael Jackson Memorial Earns 31 Million Viewers & More TV News”. AOL Television. Truy cập 10 tháng 7, 2009. 
  115. ^ “Video lời nói của con gái Paris về Michael Jackson”. Truy cập 7 tháng 8.  Đã bỏ qua tham số không rõ |accessyear= (trợ giúp)
  116. ^ “Nghi vấn mới quanh cái chết của Michael Jackson”. Truy cập 26 tháng 6.  Đã bỏ qua tham số không rõ |accessyear= (trợ giúp)
  117. ^ “Những tiết lộ mới về cái chết của Michael Jackson”. Truy cập 28 tháng 6.  Đã bỏ qua tham số không rõ |accessyear= (trợ giúp)
  118. ^ Taraborrelli, tr. 500–507
  119. ^ a ă â Taraborrelli, tr. 518–520
  120. ^ Taraborrelli, p. 510
  121. ^ “She's Out Of His Life”. CNN. 2006-01-18. Truy cập ngày 24 tháng 7 năm 2008. 
  122. ^ a ă Taraborrelli, p. 580–581
  123. ^ Taraborrelli, tr. 597
  124. ^ Taraborrelli, p. 570
  125. ^ Taraborrelli, p. 586
  126. ^ a ă â Taraborrelli, p. 599–600
  127. ^ “Jackson Interview with Ed Bradley on 60 minutes”. CBS. 28 tháng 12 năm 2003. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2008. 
  128. ^ “Jackson to avoid baby stunt probe”. CNN. 2002-11-20. Truy cập ngày 4 tháng 6 năm 2008. 
  129. ^ a ă â Gundersen, Edna (2007-02-19). “For Jackson, scandal could spell financial ruin”. USA Today. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2008. 
  130. ^ a ă â b “Michael Jackson: Biography”. Rolling Stone. Truy cập ngày 14 tháng 2 năm 2008. 
  131. ^ Taraborrelli, p. 452–454
  132. ^ “A Timeline of Key Events in Ryan’s Life”. Ryanwhite.com. Truy cập ngày 20 tháng 6 năm 2008. 
  133. ^ a ă Harrington, Richard (24 tháng 11 năm 1991). “Jackson's `Dangerous' Departures; Stylistic Shifts Mar His First Album in 4 Years”. Washington Post. 
  134. ^ “Ricky Martin, Mariah Carey, Michael Jackson, Others To Join Pavarotti For Benefit”. VH1. 1999-05-05. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2008. 
  135. ^ “Slash, Scorpions, Others Scheduled For "Michael Jackson & Friends"”. VH1. 1999-05-27. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2008. 
  136. ^ Taraborrelli, tr. 355–361
  137. ^ “Music's misunderstood superstar”. BBC. 2005-06-13. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2008. 
  138. ^ a ă Taraborrelli, tr. 434–436
  139. ^ “Surgeon: Michael Jackson A 'Nasal Cripple'”. ABC News. 8 tháng 2 năm 2003. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2006. 
  140. ^ Taraborrelli, tr. 138–144
  141. ^ Jackson, tr. 229–230
  142. ^ Taraborrelli, tr. 312–313
  143. ^ Taraborrelli, tr. vii
  144. ^ a ă “1993: Michael Jackson accused of child abuse”. BBC. 8 tháng 2 năm 2003. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2006. 
  145. ^ Taraborrelli, tr. 477–478
  146. ^ Taraborrelli, tr. 485–486
  147. ^ a ă Taraborrelli, tr. 496–498
  148. ^ a ă Taraborrelli, tr. 534–540
  149. ^ a ă Taraborrelli, tr. 524–528
  150. ^ a ă Taraborrelli, tr. 514–516
  151. ^ Taraborrelli, p. 640
  152. ^ “Elizabeth Taylor defends Michael on Larry King Live”. CNN. 30 tháng 5 năm 2006. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2006. 
  153. ^ Taraborrelli, p. 648
  154. ^ Taraborrelli, p. 661
  155. ^ Davis, Matthew (2005-06-06). “Michael Jackson health concerns”. BBC. Truy cập ngày 14 tháng 4 năm 2008. 
  156. ^ Associated Press (13 tháng 6 năm 2005). “Michael Jackson jury reaches verdict”. Truy cập ngày 12 tháng 7 năm 2008.  Đã bỏ qua tham số không rõ |pub= (trợ giúp)
  157. ^ “Jackson settles down to his new life in the Persian Gulf”. Gulf News. 23 tháng 1 năm 2006. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2006. 
  158. ^ Talmadge, Eric. “Michael Jackson 'wouldn't change anything'”. Associated Press. Truy cập ngày 25 tháng 7 năm 2008. 
  159. ^ a ă â b c d đ e ê g “Tiểu sử Michael Jackson trên tạp chí âm nhạc Allmusic”. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2006. 
  160. ^ Taraborrelli, trang 205–210
  161. ^ “Michael Jackson's Monster Smash”. Daily Telegraph. 2007-11-25. Truy cập ngày 20 tháng 4 năm 2008. 
  162. ^ a ă â Erlewine, Stephen. “Off the Wall Overview”. Allmusic. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2008. 
  163. ^ a ă Holden, Stephen (1979-11-01). “Off the Wall: Michael Jackson”. Rolling Stone. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2008. 
  164. ^ Henderson, Eric. “Michael Jackson:Thriller”. Slant. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2008. 
  165. ^ a ă Erlewine, Stephen (2007-02-19). “Thriller Overview”. Allmusic. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2008. 
  166. ^ a ă Connelly, Christoper (1983-01-28). “Michael Jackson: Thriller”. Rolling Stone. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2008. 
  167. ^ Pareles, Jon (1987-09-03). “How good is Jackson's Bad?”. New York Times. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2008. 
  168. ^ a ă Erlewine, Stephen. “Dangerous Overview”. Allmusic. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2008. 
  169. ^ a ă â b c d đ e Pareles, Jon (1991-11-24). “Michael Jackson in the Electronic Wilderness”. New York Times. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2008. 
  170. ^ Erlewine, Stephen. “Michael Jackson HIStory Overview”. Allmusic. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2008. 
  171. ^ Hunter, James (1995-08-10). “Michael Jackson HIStory”. Rolling Stone. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2008. 
  172. ^ “Dangerous album”. Sony BMG. Truy cập ngày 27 tháng 8 năm 2008. 
  173. ^ George, tr. 22
  174. ^ George, tr. 23
  175. ^ Lewarne, Rory (2004-07-26). “Pink Grease”. Music News. Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2008. 
  176. ^ a ă â George, tr. 24
  177. ^ “1500 Prisoners Perform Thriller Dance”. The Wrong Advices. 2007-07-21. Truy cập ngày 5 tháng 4 năm 2008. 
  178. ^ “Jacko goes bollywood”. TMZ.com. 2006-10-03. Truy cập ngày 8 tháng 4 năm 2008. 
  179. ^ a ă Gundersen, Edna (2005-08-25). “Music videos changing places”. USA Today. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2008. 
  180. ^ Robinson, Bryan (2005-02-23). “Why Are Michael Jackson's Fans So Devoted?”. ABC News. Truy cập ngày 6 tháng 4 năm 2007. 
  181. ^ Corliss, Richard (1993-09-06). “Who's Bad?”. Time. Truy cập ngày 23 tháng 4 năm 2008. 
  182. ^ U.S. Patent 5,255,452; "Method and Means For Creating Anti-Gravity Illusion"; Michael J. Jackson, Michael L. Bush, Dennis Tompkins, issued Oct 26, 1993, Filed June 29, 1992
  183. ^ George, p. 43–44
  184. ^ Michael Jackson Dangerous on Film VHS/DVD
  185. ^ Campbell (1993), tr. 313–314
  186. ^ Boepple, Leanne (1995-11-01), Scream: space odyssey Jackson-style.(video production; Michael and Janet Jackson video) 29, Theatre Crafts International, tr. 52, ISSN 1063-9497 
  187. ^ Bark, Ed (1995-06-26), Michael Jackson Interview Raises Questions, Answers, St. Louis Post-Dispatch, tr. 06E 
  188. ^ Guinness World Records 2006
  189. ^ Michael Jackson HIStory on Film volume II VHS/DVD
  190. ^ Lewis, p. 125–126
  191. ^ Guinness World Records 2004
  192. ^ TIME: Why He's a Thriller?
  193. ^ http://www.amazon.com/Motown-25-Yesterday-Today-Forever/dp/6301972317
  194. ^ The New York Time: Stage - The Dancing Feet of Michael Jackson
  195. ^ “Usher, Usher, Usher: The new 'King of Pop'?”. CNN. 1 tháng 11 năm 2004. Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2007. 
  196. ^ “ADL happy with Michael Jackson decision”. Anti-Defamation League. 1995-06-22. Truy cập ngày 1 tháng 7 năm 2008. 
  197. ^ “Michael Jackson and Halle Berry Pick Up Bambi Awards in Berlin”. Hello!. 22 tháng 11 năm 2002. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2008. 
  198. ^ “Most No. 1s By Artist (All-Time)”. Billboard. Bản gốc lưu trữ ngày 26 tháng 5 năm 2012. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2008. 
  199. ^ “Grammy Winners”. The Recording Academy. Truy cập ngày 11 tháng 11 năm 2006. 
  200. ^ “Pop Icon Looks Back At A "Thriller" Of A Career In New Interview”. CBS. 6 tháng 11 năm 2007. Truy cập ngày 14 tháng 2 năm 2008. 
  201. ^ Utley, Tom (8 tháng 3 năm 2003). “Of course Jackson's odd — but his genius is what matters”. Daily Telegraph. Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2008. 
  202. ^ “Witness: Jacko Lived Way Above Means”. Fox News Channel. 2005-05-03. Truy cập ngày 30 tháng 5 năm 2007. 
  203. ^ “Tom Sneddon: Dogged prosecutor”. BBC. 2005-01-31. Truy cập ngày 14 tháng 8 năm 2008. 

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]