Mường Chà

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Mường Chà
Huyện
The local community center in Muong Cha.jpg
Trung tâm văn hóa và hội nghị huyện Mường Chà
Địa lý
Tọa độ: 21°43′40″B 103°4′49″Đ / 21,72778°B 103,08028°Đ / 21.72778; 103.08028Tọa độ: 21°43′40″B 103°4′49″Đ / 21,72778°B 103,08028°Đ / 21.72778; 103.08028
Diện tích 1199,4209 km²[1]
Dân số (2012)  
 Tổng cộng 39456 người[1]
 Mật độ 32,8 người/km²
Dân tộc Kinh, Thái, H'Mông,..
Hành chính
Quốc gia Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam Việt Nam
Vùng Tây Bắc
Tỉnh Điện Biên
Huyện lỵ Thị trấn Mường Chà
Thành lập 2 tháng 3, 2005; 12 năm trước
Tên cũ châu Lai, Mường Lay
 Chủ tịch UBND Nguyễn Minh Phú[2]
 Chủ tịch HĐND Từ Bá Minh
 Chủ tịch UBMTTQ Lò Văn Cỏn
 Bí thư Huyện ủy Từ Bá Minh
 Trụ sở UBND Tổ dân phố số 3, thị trấn Mường Chà, huyện Mường Chà, tỉnh Điện Biên
Phân chia hành chính 1 thị trấn, 11
Website http://www.muongchadienbien.gov.vn/

Mường Chà là một huyện miền núi nằm ở giữa tỉnh Điện Biên, thuộc nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Huyện lỵ của Mường Chà là thị trấn Mường Chà.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Trước Pháp thuộc[sửa | sửa mã nguồn]

Thời Hùng Vương, nước Văn Lang được chia làm 15 bộ thì Mường Chà thuộc bộ Tân Hưng; thời thuộc châu Tây; thời Trần thuộc châu Ninh Viễn, lộ Đà Giang; thời thuộc trấn Gia Hưng.[3]

Năm 1463: thị trấn Hưng Hóa được thành lập gồm 3 phủ: Gia Hưng, Quy Hóa, An Tây. Phủ An Tây có 10 châu, Mường Chà lúc đó thuộc châu Lai của phủ An Tây.[3]

Năm 1841: nhà Nguyễn lấy đất các châu Ninh Biên, Tuần Giáo và châu Lai để thành lập phủ Điện Biên. châu Lai (bao gồm Mường Chà) thuộc phủ Điện Biên.[3]

Năm 1890: châu Lai bị Pháp chiếm đóng.

Sau Pháp thuộc[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1909: Toàn quyền Đông DươngAntony Klobukowski ra nghị định tách các châu: Quỳnh Nhai, Điện Biên, Tuần Giáo, châu Lai và Luân Châu để thành lập tỉnh Lai Châu (cũ).

Ngày 25 tháng 1 năm 1954: Ban cán sự Đảng tỉnh Lai Châu (cũ) quyết định tách Ban cán sự Đảng liên huyện Tuần – Lai thành Ban cán sự Đảng huyện Tuần Giáo và Ban chi ủy huyện Mường Lay. Từ đây huyện châu Lai được đổi tên là huyện Mường Lay.[4]

Sau năm 1954, huyện Mường Lay có thị trấn Lai Châu và 14 xã: Chà Cang, Chà Nưa, Chà Tở, Chăn Nưa, Huổi Lèng, Hừa Ngài, Lay Cang, Lay Nưa, Lay Tở, Mường Tùng, Nậm Hàng, Pa Ham, Pú Đao, Xá Tổng.

Ngày 8 tháng 10 năm 1971: tách thị trấn Lai Châu (cũ) và 2 xã Lay Cang, Lay Tở để thành lập thị xã Lai Châu (cũ).[3]

Đương đại[sửa | sửa mã nguồn]

Ngày 23 tháng 2 năm 1977: thành lập thị trấn Mường Lay.[3]

Ngày 26 tháng 5 năm 1997: giải thể thị trấn Mường Lay thuộc huyện Mường Lay, chuyển thị trấn Mường Lay cho xã Lay Nưa quản lý; chuyển xã Mường Mươn thuộc huyện Điện Biên về huyện Mường Lay quản lý; thành lập thị trấn Mường Lay và xã Si Pa Phìn.[3]

Ngày 18 tháng 8 năm 2000: thành lập xã Nà Hỳ trên cơ sở 44284 ha diện tích tự nhiên và 10441 nhân khẩu của xã Chà Cang.

Ngày 14 tháng 1 năm 2002: chuyển 2 xã Chà Cang và Nà Hỳ sang huyện Mường Nhé.[3]

Từ đó, huyện Mường Lay có 1 thị trấn Mường Lay và 12 xã: Chà Nưa, Chà Tở, Chăn Nưa, Huổi Lèng, Hừa Ngài, Lay Nưa, Mường Mươn, Mường Tùng, Nậm Hàng, Pa Ham, Pú Đao, Xá Tổng.

Ngày 26 tháng 11 năm 2003: tỉnh Lai Châu (cũ) được tách thành 2 tỉnh là Lai ChâuĐiện Biên, huyện Mường Lay thuộc tỉnh Điện Biên.[5]

Trước khi chính thức tách tỉnh Lai Châu (cũ), địa bàn huyện Mường Lay khi đó gồm huyện Mường Chà ngày nay cùng với 3 xã trước từng thuộc huyện bao gồm Pú Đao, Chăn NưaNậm Hàng, bản Thành Chử thuộc xã Xá Tổng (các xã này nay thuộc hai huyện Mường TèSìn Hồ, tỉnh Lai Châu. Trong đó bản Thành Chử được chuyển về xã Tủa Sín Chải, huyện Sìn Hồ.)

Ngày 2 tháng 1 năm 2004: chuyển phường Lê Lợi thuộc thị xã Lai Châu (sau giải thể thành xã Lê Lợi), chuyển 3 xã Pú Đao, Chăn Nưa, Nậm Hàng thuộc huyện Mường Lay, chuyển bản Thành Chử với 813 ha diện tích tự nhiên và 328 nhân khẩu của xã Xá Tổng thuộc huyện Mường Lay của tỉnh Điện Biên về 2 huyện Mường TèSìn Hồ của tỉnh Lai Châu quản lý.

Ngày 2 tháng 3 năm 2005: thị xã Lai Châu được đổi tên thành thị xã Mường Lay; huyện Mường Lay được đổi tên thành huyện Mường Chà và thị trấn Mường Lay được đổi tên thành thị trấn Mường Chà[6]; đồng thời chuyển xã Lay Nưa về thị xã Lai Châu quản lý.

Ngày 14 tháng 11 năm 2006: thành lập 5 xã Na Sang, Sa Lông, Ma Thì Hồ, Phìn Hồ và Nậm Khăn.[7]

Ngày 25 tháng 8 năm 2012: thành lập 2 xã Huổi Mí và Nậm Nèn.[1]

Năm 2012: 5 xã Chà Tở, Nậm Khăn, Chà Nưa, Si Pa Phìn, Phìn Hồ chuyển sang trực thuộc huyện Nậm Pồ.

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện Mường Chà có 1199,4209 km² diện tích tự nhiên. Huyện Mường chà giáp huyện Sìn Hồ (Lai Châu) và thị xã Mường Lay (Điện Biên) về phía Bắc, giáp huyện Tủa Chùa và huyện Nậm Pồ về phía Đông, giáp huyện Tuần Giáo và huyện Mường Ảng về phía Đông Nam, giáp huyện Điện Biên về phía Nam, giáp huyện Mường NhéLào về phía Tây.[8]

Địa hình[sửa | sửa mã nguồn]

Mường Chà chủ yếu là núi cao với độ dốc từ 160 – 450 m[8], độ cao trung bình so với mặt nước biển từ 350 đến 1500 m, nghiêng dần theo hướng Tây Bắc – Đông Nam. Địa hình chia cắt phức tạp do có nhiều núi cao và khe sâu tạo thành. Mường Chà có nhiều lòng chảo, nhìn chung mức độ chênh lệch địa hình lớn.[3]

Khí hậu[sửa | sửa mã nguồn]

Mường Chà có khí hậu nhiệt đới gió mùa: mùa đông lạnh, mưa ít; mùa hạ nóng và mưa nhiều. Nhiệt độ trung bình trong năm là từ 18°C đến 25⁰C. Nhiệt độ cao nhất là 40°C và nhiệt độ thấp nhất là 2°C. Lượng mưa trung bình cả năm là từ 1600 đến 2400 mm. L­ượng mưa tháng cao nhất là từ 400 đến 500 mm vào tháng 7 và l­ượng mưa tháng thấp nhất là từ 50 đến 60 mm vào tháng 12. Mùa mưa bắt đầu từ tháng 4 và kết thúc vào tháng 9 với đặc trưng là nóng ẩm, mưa nhiều. Mùa khô bắt đầu từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, có khí hậu lạnh, mưa ít.[3] Độ ẩm không khí trung bình từ 83 đến 85% nhưng vào các tháng 3, 4 và 5 thì thời tiết khô nóng do ít mưa và còn bị ảnh hưởng của gió lào nên độ ẩm không khí có thể xuống thấp mức từ 40 đến 50%.[8]

Thủy văn[sửa | sửa mã nguồn]

Một dòng suối ở Mường Chà

Mường Chà có hệ thống sông suối, khe, ao hồ phong phú và đa dạng. Lưu lượng của các con sông suối chính lớn, nguồn nước trong sạch không bị ô nhiễm và lượng nước ngầm cũng khá dồi dào là những đặc điểm nổi bật của đặc điểm thủy văn của khu vực.

Mường Chà có hai con sông nổi bật nhất là sông Đà và sông Nậm Mức. Những dòng suối chính gồm suối Nậm He (Mường Tùng), suối Nậm Lay và suối Nậm Mươn (Mường Tùng, Huổi Lèng, Sa Lôngthị trấn Mường Chà). Ngoài ra, còn những dòng suối nhỏ như là suối Nậm Piền, suối Huổi Chá, suối Ma Thì Hồ, suối Năm Khăn, suối Đề Cua Tử…[8]

Chế độ dòng chảy của suối trong năm phụ thuộc vào lượng mưa hàng năm, nên cũng được phân chia thành 2 mùa rõ rệt. Mùa mưa lũ lượng mưa chiếm từ 80 – 85% lượng mưa cả năm. Mùa khô chỉ chiếm 15 – 20% lượng mưa cả năm.[8]

Giao thông[sửa | sửa mã nguồn]

Mường Chà nằm trên đường quốc lộ 12, quốc lộ 6 và tỉnh lộ 131.

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện Mường Chà có 12 đơn vị hành chính trực thuộc bao gồm 1 thị trấn là Mường Chà và 11 xã: Huổi Lèng, Huổi Mí, Hừa Ngài, Ma Thì Hồ, Mường Mươn, Mường Tùng, Na Sang, Nậm Nèn, Pa Ham, Sa LôngSá Tổng.

Xã hội[sửa | sửa mã nguồn]

Dân cư[sửa | sửa mã nguồn]

Tính đến năm 2012, huyện Mường Chà có 39456 người.[1] Tính đến năm 2010, Mường Chà có 18 dân tộc gồm H'Mông, Thái, Kinh, Khơ Mú, Kháng,… Trong đó, dân tộc H'Mông chiếm đa số với 32301 người, sau đó là dân tộc Thái với 11540 người. Do đặc điểm đặc trưng của huyện miền núi nên mật độ dân cư của huyện bố trí không đồng đều.[8] Ở vùng cao, dân tộc H'Mông sinh sống do đặc trưng canh tác nên dân cư sống không tập trung. Ở vùng thấp, quần thể dân cư của dân tộc Thái tập trung và đông đúc hơn, do tập quán canh tác nên dân cư sống chủ yếu ở ven sông suối và những bãi đất bằng phẳng.[3]

Y tế[sửa | sửa mã nguồn]

Công tác chăm sóc sức khỏe, chất lượng khám chữa bệnh ngày một được nâng lên rõ rệt. Toàn huyện Mường Chà có một Trung tâm Y tế (Bệnh viện huyện Mường Chà), mỗi xã đều có một trạm y tế, có 100 trên tổng số 122 bản có cán bộ y tế. Mường Chà có 7 xã, thị trấn đạt chuẩn quốc gia về y tế.[4] Đội ngũ y bác sĩ thường xuyên được đào tạo nâng cao trình độ chuyên môn, hiện nay trung tâm có 8 bác sĩ trình độ đại học, 94 y sĩ và 31 y tá.[8]

Giáo dục[sửa | sửa mã nguồn]

Mường Chà hiện có 45 trường, có 7 trường đạt chuẩn quốc gia. Tỷ lệ huy động trẻ ra lớp bình quân hàng năm đạt trên 95%. Năm 2000, Mường Chà hoàn thành phổ cập tiểu học và xóa mù chữ. Năm 2008, Mường Chà hoàn thành phổ cập trung học cơ sở, tiếp tục duy trì phổ cập tiểu học đúng độ tuổi; thực hiện đúng, đủ chính sách đối với học sinh con em người dân tộc.[4]

Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â b “NGHỊ QUYẾT VỀ VIỆC ĐIỀU CHỈNH ĐỊA GIỚI HÀNH CHÍNH ĐỂ THÀNH LẬP ĐƠN VỊ HÀNH CHÍNH CẤP XÃ, CẤP HUYỆN THUỘC TỈNH ĐIỆN BIÊN”. Thư viện pháp luật. Truy cập 21 tháng 10 năm 2017. 
  2. ^ “Ông Nguyễn Minh Phú được bầu bổ sung chức vụ Chủ tịch UBND huyện Mường Chà”. Điện Biên TV. 3 tháng 10 năm 2015. Bản gốc lưu trữ 28 tháng 12 năm 2017. Truy cập 28 tháng 12 năm 2017. 
  3. ^ a ă â b c d đ e ê g “Huyện Mường Chà”. CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ TỈNH ĐIỆN BIÊN. 25 tháng 4 năm 2009. Bản gốc lưu trữ 28 tháng 12 năm 2017. Truy cập 28 tháng 12 năm 2017. 
  4. ^ a ă â “Đảng bộ huyện Mường Chà 60 năm xây dựng và trưởng thành”. Báo Điện Biên Phủ Online. 8 tháng 1 năm 2014. Bản gốc lưu trữ 28 tháng 12 năm 2017. Truy cập 28 tháng 12 năm 2017. 
  5. ^ “NGHỊ QUYẾT VỀ VIỆC CHIA VÀ ĐIỀU CHỈNH ĐỊA GIỚI HÀNH CHÍNH MỘT SỐ TỈNH”. Thư viện pháp luật. Truy cập 21 tháng 10 năm 2017. 
  6. ^ “NGHỊ ĐỊNH CỦA CHÍNH PHỦ SỐ 25/2005/NĐ-CP NGÀY 02 THÁNG 3 NĂM 2005 VỀ VIỆC ĐIỀU CHỈNH ĐỊA GIỚI HÀNH CHÍNH VÀ ĐỔI TÊN THỊ XÃ LAI CHÂU THÀNH THỊ XÃ MƯỜNG LAY; ĐỔI TÊN HUYỆN MƯỜNG LAY VÀ THỊ TRẤN MƯỜNG LAY THÀNH HUYỆN MƯỜNG CHÀ VÀ THỊ TRẤN MƯỜNG CHÀ, TỈNH ĐIỆN BIÊN”. Thư viện pháp luật. Truy cập 21 tháng 10 năm 2017. 
  7. ^ “NGHỊ ĐỊNH VỀ VIỆC ĐIỀU CHỈNH ĐỊA GIỚI HÀNH CHÍNH XÃ, HUYỆN; THÀNH LẬP XÃ; MỞ RỘNG VÀ ĐỔI TÊN THỊ TRẤN MƯỜNG ẲNG THUỘC HUYỆN TUẦN GIÁO, HUYỆN MƯỜNG CHÀ; THÀNH LẬP HUYỆN MƯỜNG ẢNG, TỈNH ĐIỆN BIÊN”. Thư viện pháp luật. Truy cập 21 tháng 10 năm 2017. 
  8. ^ a ă â b c d đ “Giới thiệu về huyện Mường Chà”. Trường Tiểu học Hừa Ngài. Bản gốc lưu trữ 28 tháng 12 năm 2017. Truy cập 28 tháng 12 năm 2017. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Biểu đồ gió Nậm PồLai Châu Mường Lay Tủa ChùaLai Châu Biểu đồ gió
Nậm Pồ B Tuần Giáo
T    Mường Chà    Đ
N
Lào Điện Biên Tuần Giáo
Enclave: {{{enclave}}}