Bước tới nội dung

María của Aragón và Castilla

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
María của Aragón và Castilla
Vương hậu Bồ Đào Nha
Tại vị30 tháng 8 năm 1500 – 7 tháng 3 năm 1517 (16 năm, 189 ngày)
Tiền nhiệmIsabel của Castilla
Kế nhiệmLeonor của Castilla
Thông tin chung
Sinh29 tháng 6 năm 1482
Mất7 tháng 3 năm 1517(1517-03-07) (34 tuổi)
Phối ngẫuManuel I của Bồ Đào Nha Vua hoặc hoàng đế
Hậu duệ
Vương tộcNhà Trastámara (khi sinh)
Nhà Avis (kết hôn)
Thân phụFerrando II của Aragón Vua hoặc hoàng đế
Thân mẫuIsabel I của Castilla Vua hoặc hoàng đế
Tôn giáoCông giáo La Mã

María của Aragón và Castilla (tiếng Tây Ban Nha: María de Aragón y Castilla; tiếng Bồ Đào Nha: Maria de Aragão e Castela; tiếng Anh: Maria of Aragon and Castilla; 29 tháng 6 năm 1482 – 7 tháng 3 năm 1517) là Vương hậu của Bồ Đào Nha từ 30 tháng 8 năm 1500 đến 7 tháng 3 năm 1517.

Thiếu thời

[sửa | sửa mã nguồn]

Maria sinh tại Córdoba vào ngày 29 tháng 6 năm 1482, là con gái thứ ba còn sống của Nữ vương Isabel I của Castilla và Quốc vương Ferrando II của Aragón (hai vị quân chủ được tôn xưng là Song vương Công giáo). Bà là người con thứ tư trong năm người con còn sống của song vương, khi chào đời còn có một em người song sinh chết lưu (các sử liệu không thống nhất về giới tính của đứa trẻ yểu mệnh này).[1]

Cũng như các chị em của mình, Maria được hưởng một nền giáo kỹ lưỡng và toàn diện: không chỉ về các công việc nội trợ mà còn về số học, mà còn được học toán học, tiếng Latinh, nhiều ngoại ngữ khác, lịch sử, triết học và văn học cổ điển.

Hôn nhân

[sửa | sửa mã nguồn]

Với thân phận Infanta (vương nữ) Tây Ban Nha, hôn sự của Maria mang ý nghĩa chính trị hết sức trọng yếu trong bàn cờ ngoại giao châu Âu. Trước khi gả cho Quốc vương Manuel I của Bồ Đào Nha, song vương từng cân nhắc việc đính hôn Maria với Quốc vương James IV của Scotland.[2] Ý định này được hình thành vào thời điểm Catherine (em gái Maria) đang được chuẩn bị hôn phối với Arthur, Thân vương xứ Wales. Ferdinand và Isabella tin rằng, nếu Maria trở thành Vương hậu Scotland, hai chị em có thể giúp duy trì hòa bình giữa hai quốc gia thông qua quan hệ phu quân. Tuy nhiên, kế hoạch ấy không thành. Chị gái cả của bà, Isabel, là người vợ đầu tiên của Manuel I, nhưng bà qua đời năm 1498, khiến Manuel buộc phải tái hôn. Maria được chọn làm hoàng hậu kế vị, qua đó tiếp tục củng cố mối liên minh huyết thống giữa các vương triều trên bán đảo Iberia.

Manuel I và Maria thành hôn tại Alcácer do Sal vào ngày 30 tháng 10 năm 1500.[3] Khi nhập cung, bà được ban Viseu và Torres Vedras làm của hồi môn. Bà sinh hạ mười người con, trong đó tám người trưởng thành, bao gồm: Quốc vương João III của Bồ Đào Nha, Hoàng hậu Isabel của Thánh chế La Mã và Công tước phu nhân xứ Savoia, Beatriz.

Vương hậu Bồ Đào Nha

[sửa | sửa mã nguồn]

Maria được miêu tả là người nước da nhợt nhạt, thân hình mảnh khảnh, cằm hơi lẹm, mang khí chất nghiêm nghị và kín đáo. Dù bà là Vương hậu trong một giai đoạn huy hoàng bậc nhất của lịch sử Bồ Đào Nha khi triều đình Lisbon thuộc hàng giàu có nhất châu Âu nhưng bà hầu như không đóng vai trò chính trị độc lập.

Tính tình nghiêm cẩn và mộ đạo, Vương hậu dành phần lớn thời gian cho may vá, hành lễ tôn giáo và giám sát việc giáo dục các vương tử, vương nữ, tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc đạo đức mà song thân của bà từng áp đặt. Bà giữ thư từ thường xuyên với phụ vương và mẫu hậu, có quan hệ hòa thuận với các chị em dâu, gồm Công tước phu nhân Isabel xứ Bragança, thái hậu Leanor, cũng cùng mẹ chồng Beatriz, và duy trì một hậu cung đông đảo, quy tụ cả thị nữ Tây Ban Nha lẫn Bồ Đào Nha.

Quốc vương Manuel I đánh giá cao đức hạnh và lòng mộ đạo của hoàng hậu, luôn đối đãi kính trọng, thường ban cho bà y phục và châu báu quý giá, đặc biệt trong các lần mang thai.

Về chính trị, Maria không trực tiếp can dự triều chính, song các biên niên sử vẫn ca ngợi bà vì đôi khi khuyên nhủ quân vương thi hành khoan dung. Ngược lại, bà có ảnh hưởng nhất định trong lĩnh vực tôn giáo, ủng hộ dự án tôn giáo–đế quốc của Manuel I, bao gồm các hoài bão như chinh phục lãnh thổ Mamluk, hủy diệt Mecca và Medina, và tái chiếm các thánh địa Kitô giáo như Jerusalem. Bà còn là đồng sáng lập Tu viện Jerónimos tại Lisbon.[4]

Qua đời

[sửa | sửa mã nguồn]

Trong suốt thời gian sống tại Bồ Đào Nha, Maria gần như liên tục mang thai, thường chỉ có vài tháng nghỉ ngơi giữa các lần sinh nở. Điều này khiến thể trạng của bà ngày càng suy kiệt. Sau lần sinh năm 1516, bà được ghi nhận là mệt mỏi đến mức tinh thần rối loạn tạm thời, trước khi hồi phục phần nào. Maria qua đời tại Lisboa vào ngày 7 tháng 3 năm 1517, và được an táng tại Tu viện Jerónimos ở Belém.

Hậu duệ

[sửa | sửa mã nguồn]

Cuộc hôn nhân của María với Manuel I sinh ra những người con sau:

Tên Sinh Mất Ghi chú
Vua João III 6 tháng 6 năm 1502 11 tháng 6 năm 1557 Kế vị Manuel trở thành Vua của Bồ Đào Nha.
Infanta Isabel 24 tháng 10 năm 1503 1 tháng 5 năm 1539 Kết hôn với Karl V, Hoàng đế La Mã Thần thánh. Có con.
Infanta Beatriz 31 tháng 12 năm 1504 8 tháng 1 năm 1538 Kết hôn với Carlo III, Công tước xứ Savoia. Có con.
Infante Luís 3 tháng 3 năm 1506 27 tháng 11 năm 1555 Chưa kết hôn nhưng có con ngoài giá thú, một trong số đó là António, Tu viện trưởng Crato, người tuyên bố lên ngôi vua Bồ Đào Nha năm 1580
Infante Fernando 5 tháng 6 năm 1507 7 tháng 11 năm 1534 Kết hôn với Guiomar Coutinho, Nữ bá tước Marialva. Không có con sống sót.
Infante Afonso 23 tháng 4 năm 1509 21 tháng 4 năm 1540 Hồng y của Vương quốc.
Infanta Maria 1511[5] 1513[5] Qua đời khi mới 2 tuổi.
Vua Henrique I 31 tháng 1 năm 1512 31 tháng 1 năm 1580 Hồng y của Vương quốc, người kế vị cháu trai mình là Vua Sebastião (cháu cố của Manuel), trở thành vị vua thứ 17 của Bồ Đào Nha. Cái chết của ông đã châm ngòi cho cuộc tranh giành ngai vàng Bồ Đào Nha.
Infante Duarte, Công tước xứ Guimarães 7 tháng 10 năm 1515 20 tháng 9 năm 1540 Công tước xứ Guimarães và ông cố của João IV của Bồ Đào Nha. Kết hôn với Isabel xứ Bragança, con gái của Jaime I, Công tước xứ Bragança.
Infante António 8 tháng 9 năm 1516[6] 1 tháng 11 năm 1516[6] Qua đời chưa đầy hai tháng sau đó.

Sau khi Maria qua đời, Manuel I sau đó tái hôn lần thứ ba vào năm 1518 với Leonor của Áo.

Gia phả

[sửa | sửa mã nguồn]

Ghi chú

[sửa | sửa mã nguồn]
  1. ↑ Con gái của John xứ Gaunt với người vợ đầu là Blanche của Lancaster,[12] điều đó khiến bà là em cùng cha khác mẹ với Catherine của Lancaster. Mẹ của Catherine là Constanza của Castilla.

Tham khảo

[sửa | sửa mã nguồn]
  1. ↑ Harris 2017, tr. 78.
  2. ↑ Bergenroth 1862, tr. 167–80.
  3. ↑ Howe 2008, tr. 53.
  4. ↑ Harris 2017, tr. 79.
  5. 1 2 Buescu 2019, tr. 48-50.
  6. 1 2 Buescu 2019, tr. 48-50 and 75-76.
  7. 1 2 Ferdinand I, King of Aragon tại Encyclopædia Britannica (bằng tiếng Anh)
  8. 1 2 3 Henry III, King of Castille tại Encyclopædia Britannica (bằng tiếng Anh)
  9. 1 2 Isabella I, Queen of Spain tại Encyclopædia Britannica (bằng tiếng Anh)
  10. 1 2 Leese, Thelma Anna, Blood royal: issue of the kings and queens of medieval England, 1066–1399, (Heritage Books Inc., 1996), 222.
  11. 1 2 3 Sidney Lee, biên tập (1896). "Philippa of Lancaster" . Dictionary of National Biography. Quyển 45. Luân Đôn: Smith, Elder & Co. tr. 167.
  12. ↑ Armitage-Smith, Sydney (1905). John of Gaunt: King of Castile and Leon, Duke of Aquitaine and Lancaster, Earl of Derby, Lincoln, and Leicester, Seneschal of England. Charles Scribner's Sons. tr. 77. Truy cập ngày 17 tháng 5 năm 2018.
  13. 1 2 3 Gerli, E. Michael; Armistead, Samuel G. (2003). Medieval Iberia. Taylor & Francis. tr. 182. ISBN 9780415939188. Truy cập ngày 17 tháng 5 năm 2018.
  14. 1 2 Chisholm, Hugh, biên tập (1911). "John II of Aragon" . Encyclopædia Britannica. Quyển 15 (ấn bản thứ 11). Cambridge University Press.
  15. 1 2 Chisholm, Hugh, biên tập (1911). "Ferdinand V. of Castile and Leon and II. of Aragon" . Encyclopædia Britannica. Quyển 10 (ấn bản thứ 11). Cambridge University Press.
  16. 1 2 Miron, E. L. (1913). "Doña Leonor of Alburquerque". The Queens of Aragon: Their Lives and Times. Brentano's. tr. 265. Truy cập ngày 21 tháng 8 năm 2018.
  17. 1 2 3 4 Ortega Gato, Esteban (1999). "Los Enríquez, Almirantes de Castilla" [The Enríquezes, Admirals of Castille] (PDF). Publicaciones de la Institución "Tello Téllez de Meneses" (bằng tiếng Tây Ban Nha). Quyển 70. tr. 42. ISSN 0210-7317.
  18. 1 2 "Mariana de Ayala Córdoba y Toledo". Ducal House of Medinaceli Foundation. Truy cập 21 tháng 8 2018.

Nguồn

[sửa | sửa mã nguồn]
  • Bergenroth, G A, biên tập (1862). "Spain: July 1498, 21–31". Calendar of State Papers, Spain, Volume 1, 1485–1509.
  • Harris, Carolyn (2017). Raising Royalty: 1000 Years of Royal Parenting. Dundurn Press.
  • Howe, Elizabeth Teresa (2008). Education and Women in the Early Modern Hispanic World. Ashgate Publishing Limited.
  • Serrano, Joana Bouza. Maria de Castela (1482–1517): uma rainha do Renascimento. In: As avis: as grandes rainhas que partilharam o trono de Portugal na segunda dinastia. 2ª ed. Lisboa: A Esfera dos Livros, 2009
  • Buescu, Ana Isabel (2019). D. Beatriz de Portugal (1504-1538). A Infanta Esquecida (bằng tiếng Bồ Đào Nha). Lisbon: Manuscrito.

Xem thêm

[sửa | sửa mã nguồn]
Lấy từ “https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=María_của_Aragón_và_Castilla&oldid=75402469”