Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm
Nàng Bạch Tuyết
và bảy chú lùn
Snøhvit og de syv dvergene - Snow White and the seven dwarves (34448617885).jpg
Minh họa của ông Jenny Nystrøm năm 1890.
Câu chuyện dân gian
TênNàng Bạch Tuyết
và bảy chú lùn
Thông tin
Thần thoạiĐồng thoại
Quốc gia Đức
Khu vựcTrung Âu
Ngày tháng xuất xứ1812
Liên quanBạch Tuyết và Hồng Hoa
Mĩ nhân say ngủ

Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn[1] là nhan đề một đồng thoại do anh em Grimm công bố tại Đức năm 1812.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Vào năm 1812, trong hợp tuyển Truyện cho thiếu nhi và gia đình (Kinder- und Hausmärchen) mà anh em Grimm san hành tại Đức, đoản thiên Công chúa Bạch Tuyết (Schneeweißchen / Schneewittchen) được đánh số hiệu ATU 709. Nhan đề này khiến độc giả bị sót lầm trong thời gian rất dài bởi sự gần giống truyện Bạch Tuyết và Hồng Hoa cũng của anh em Grimm. Bởi vậy, hậu thế thường đặt cho tác phẩm tục danh Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn (Schneewittchen und die sieben Zwerge), mặc dù theo kết cấu truyện thì bảy chú tí hon có vai trò rất phụ.

Năm 1845, tác gia Ludwig Bechstein đã đưa truyện này vào trứ tác Dân thoại Đức của ông và đánh số hiệu 1845 Nr. 60.

Nội dung[sửa | sửa mã nguồn]

  • Mùa đông, bà hoàng hậu ngồi thêu bên cửa sổ, bất giác kim đâm ngón tay, bà liền ước sinh được mụn con gái "da như tuyết pha, má hồng như máu, tóc đen như gỗ khung cửa".
  • Ít lâu sau, điều ước thành hiện thực. Bà hoàng sinh lệnh ái và đặt là Bạch Tuyết, nhưng bà mất ngay khi vượt cạn.
  • Qua năm sau, đức vua tái giá với một phu nhân trẻ. Bà hoàng có cái gương thần và thường hỏi nó coi ai đẹp nhất trong cõi, gương đem lời nịnh ru vỗ bà.
  • Năm công chúa Bạch Tuyết lên bảy, gương thổ lộ rằng nàng đẹp hơn hoàng hậu, bà liền sai một thợ săn dụ công chúa vào rừng giết đi.
  • Người thợ săn thấy công chúa mà động lòng thương, bèn bảo nàng trốn đi, lại giết một con lợn rừng lấy tim gan về dâng hoàng hậu.
  • Bạch Tuyết chạy mãi, cuối cùng tới nhà bảy chú lùn bên kia rừng, được cho ở và giắng nhà cho họ lên núi khai mỏ.
  • Hoàng hậu chắc mẩm công chúa đã chết, bèn hỏi gương, thời được đáp rằng nàng vẫn sống với bảy chú lùn.
  • Bà hoàng liền đóng giả lái buôn, đem tặng Bạch Tuyết cái đai lưng. Cái đai thít chặt quá khiến nàng tắt thở mà lịm, may sao các chú lùn về cứu kịp.
  • Lần sau bà hoàng lại tặng một chiếc lược. Lược vừa chải mái tóc thì công chúa lịm đi, lần này các chú lùn lại về giải thoát được.
  • Lần chót, bà hoàng hóa trang làm mụ nhà quê, đem biếu Bạch Tuyết quả táo đỏ au, nàng vừa cắn miếng đã lịm đi. Các chú lùn về thì không kịp nữa.
  • Bảy chú lùn bèn táng công chúa trong cỗ áo quan pha lê, rước lên núi hành lễ khâm liệm, nom nàng vẫn tươi thắm như còn sống.
  • Tình cờ có chàng hoàng tử đi qua, động lòng trước nhan sắc Bạch Tuyết, bèn xin các chú lùn cho đoàn tùy tùng của mình rước quan tài về.
  • Toán hộ vệ rước quan tài trong rừng bị vấp khiến thi hài công chúa giật nảy, miếng táo trong miệng hắt ra, nàng choàng tỉnh.
  • Hoàng tử cả mừng, bèn đưa nàng về thẳng hoàng cung cử hành hôn lễ.
  • Bà hoàng hậu cũng tới dự, nhưng nom nhan sắc Bạch Tuyết còn kiêu sa hơn xưa bội phần, bèn chửi đổng mấy câu.
  • Đức vua vỡ lẽ, bèn bắt bà xỏ đôi hài sắt nung đỏ nhảy cho tới chết.
Franz Jüttner Schneewittchen 1.jpg
Franz Jüttner Schneewittchen 2.jpg
Franz Jüttner Schneewittchen 3.jpg
Franz Jüttner Schneewittchen 4.jpg
Franz Jüttner Schneewittchen 6.jpg
Franz Jüttner Schneewittchen 7.jpg
Franz Jüttner Schneewittchen 8.jpg

Thi pháp[sửa | sửa mã nguồn]

Trong khoảng hai thế kỷ kể từ thời điểm công bố, Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn dường như là tác phẩm có kết cấu phức hợp và cũng trứ danh nhất của anh em Grimm. Không chỉ vậy, kiểu mẫu nàng Bạch Tuyết đã trở thành một hiện tượng đa văn hóaliên văn bản. Đó là sự phối hợp tri thứcnhận thức, sự kết tinh tâm lý học, xã hội học, lịch sử học, thần học, vũ trụ quantượng trưng chủ nghĩa.

Vả chăng, trong sự tập trung các hình thức tiếp cận văn hóa, hình tượng Bạch Tuyết là cảm hứng cho sự cách tân và phát triển mĩ thuật, văn chương, âm nhạc, sân khấu, điện ảnhvăn hóa đại chúng.

Khởi nguyên[sửa | sửa mã nguồn]

Ở hình thái sơ khai, truyện Công chúa Bạch Tuyết của anh em Grimm chỉ là sự tổng hợp các giai thoại hoặc ý tượng dân gian lâu đời tại Âu châu[2]. Qua rất nhiều lần hiệu đính kể từ năm 1812, mãi tới năm 1857 mới có ấn bản được coi là chính thức và phổ thông nhất trong văn hóa đại chúng thế giới[3].

Theo khảo dị, đoản thiên Cây bách xù (Von dem Machandelboom) cũng do anh em Grimm sưu tầm tại Bắc Đức và đưa vào Truyện cho thiếu nhi và gia đình có thi pháp gần gũi truyện Công chúa Bạch Tuyết nhất. Diễn biến truyện tương tự truyền thuyết Tấm Cám tại Việt Nam, nhưng có tình tiết bà mẹ ngồi gọt táo dưới gốc bách xù, không ngờ cắt đứt tay, bà bèn ước sinh được bé trai "da trắng như tuyết và má hồng như máu" (ein Kind so rot wie das Blut und so weiß wie der Schnee), mà khi điều ước thành sự thực thì bà chết trên giường sinh.

Tuy nhiên, tình tiết này vốn dĩ khá phổ biến trong huyền thoại dân gian Âu châu trung đại. Trong sử thi Táin Bó Cúailnge xuất hiện thế kỷ I SCN có chép truyện giai nhân Derdriu thấy con quạ rỉa miếng mồi tươi trên nền tuyết bèn bảo dưỡng phụ rằng, nàng chỉ phải lòng ai "mái tóc màu lông quạ, làn da màu tuyết và gò má màu máu" (gruaig chomh dubh le fiach, craiceann chuing ban le sneachta, agus leicne chomh dearg le fuil). Và đó là chàng thợ săn Noisiu.

Ý tượng[sửa | sửa mã nguồn]

Theo học giới, các biểu tượng trọng yếu trong truyện Công chúa Bạch Tuyết lần lượt là quả táo độc, số 7, các chú lùn, chiếc gương, đai lưng, cái lược, các màu tương phản đen-đỏ-trắng, giọt máumùa đông. Ngoài ra, còn phải kể đến hình tượng bà mẹ kế cũng như giấc ngủ say như chết có mẫu gốc ở Mĩ nhân say ngủ.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Văn bản tác phẩm
  2. ^ Ernst Böklen: Sneewittchenstudien 1 und 2; – fünfundsiebzig Varianten im engen Sinn; Leipzig 1910.
  3. ^ Brüder Grimm : Sneewittchen (1857) auf Wikisource.

Tài liệu[sửa | sửa mã nguồn]

Tư liệu[sửa | sửa mã nguồn]