Tam độc

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Tác phẩm "Bánh xe luân hồi" (Bhavachakra) tại tu viện Sera, Tây Tạng.

Tam độc (tiếng Phạn : triviṣa, tiếng Tây Tạng : dug gsum) , trong Phật giáo, nói về 3 trạng thái tinh thần có hại : ngu si (vô minh) (tiếng Phạn : moha), tham lam (tiếng Phạn : raga), sân hận (tiếng Phạn : dvesha).

Vì bị kiềm chế bởi tam độc tham, sân, si nên chúng sinh luôn tạo nghiệp ác và do đó tạo ra trong tâm thức những nghiệp lực dưới dạng tiền định lực, trói buộc tâm thức. Khi mạng sống chấm dứt, chúng inh bị kiềm chế bởi những tiền định lực ấy sẽ phải đi theo nghiệp lực của mình để tái sinh trong 6 cõi luân hồi với một tâm thức và thân thể của kiếp sống mới, phù hợp với các nghiệp nhân đã tạo tác ra trong quá khứ. 

Tam độc là phần chính giữa trong bức tranh “Bánh xe luân hồi” (Bhavachakra), đặt tại nhiều tu viện Phật giáo ở Tây Tạng, với hình ảnh con công, rắn và lợn cắn đuôi nhau.

Tham[sửa | sửa mã nguồn]

Chính là tham lam, bao gồm công danh quyền uy và cả tiền tài vật chất, không biết khi nào là đủ.

Sân[sửa | sửa mã nguồn]

Là giận, tức, ghét. Chối bỏ 1 điều không như ý.

Si[sửa | sửa mã nguồn]

Si là si mê tham đắm. Là phiền não, si mê đối với mọi chân lí tương đối và tuyệt đối. Theo A-tì-đạt-ma-câu-xá luận, nó được xem là một trong các Đại phiền não địa pháp, theo giáo lí Duy thức tông, nó là một trong 6 căn bản phiền não, là một trong Tam bất thiện căn (zh. 三不善根) và là một trong Thập tuỳ miên (zh. 十隨眠). Đồng nghĩa với Vô minh. Được xem như là nguồn gốc của mọi phiền não.

Các trạng thái tinh thần đối lập với tam độc :[sửa | sửa mã nguồn]

  • Sáng suốt
  • Buông xả
  • Từ bi

Phép tu[sửa | sửa mã nguồn]

  • Ta phải thực hành phép "Thiểu dục tri túc" (Ít muốn biết đủ).
  • Ta phải tập dừng lại, tập quan sát để có thể biết phân biệt đúng sai, phải trái.
  • Ta phải biết thực hành các pháp môn tu.

Kết luận[sửa | sửa mã nguồn]

Si mê chính là gốc rễ, sân hận là cành và tham lam là lá. Chúng ta phải diệt trừ gốc rễ, có như thế trí tuệ mới được khai sáng sẽ diệt trừ được sân hận và tham lam.[cần dẫn nguồn]

Cây tham sân si muốn nhổ phải đào tận rễ, muốn đào tận rễ phải chủ trị thân, càng chủ trị thân càng thấy gốc rễ nó tủa sâu, phương tiện đào là lòng từ thương chúng sanh phải rộng mở, đồng thời trí huệ cũng được khai tâm. Chung qui kẻ mộ đạo phải thắng cái thân xác nếu không phút chót cũng bị nó xỏ mũi dắt đi.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Phật giáo Việt Nam
  • Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống Nhất
  • Chương trình tu học bậc Hướng thiện.
Bảng các chữ viết tắt
bo.: Bod skad བོད་སྐད་, tiếng Tây Tạng | ja.: 日本語 tiếng Nhật | ko.: 한국어, tiếng Triều Tiên |
pi.: Pāli, tiếng Pali | sa.: Sanskrit संस्कृतम्, tiếng Phạn | zh.: 中文 chữ Hán