Công chúa Thái Bình

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Công chúa Thái Bình
Thông tin chung
Phối ngẫu Tiết Thiệu (薛紹)
Vũ Du Kị (武攸暨)
Hậu duệ Tiết Sùng Huấn (薛崇訓)
Tiết Sùng Giản (薛崇簡)
Tiết Sùng Mẫn (武崇敏)
Tiết Sùng Hành (武崇行)
Vạn Tuyền huyện chúa Tiết thị
Vũ thị
Vĩnh Hòa huyện chúa Vũ thị (chưa chắc)
Tên đầy đủ Lý Lệnh Nguyệt (李令月)
Hoàng tộc Nhà Đường
Thân phụ Đường Cao Tông
Thân mẫu Võ Tắc Thiên

Công chúa Thái Bình (tiếng Trung: 太平公主; bính âm: Tàipíng Gōngzhǔ; khoảng 665-713) là danh hiệu của một công chúa thời nhà ĐườngTrung Quốc, con gái của Đường Cao TôngVõ Tắc Thiên, có lẽ có tên thật là Lý Lệnh Nguyệt (李令月)[1].

Thái Bình công chúa là vị công chúa nhiều tham vọng, quyền thế nhất trong triều nhà Đường, nhưng có kết cục bi thảm.

Hôn nhân và gia đình[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 681 bà lấy Tiết Thiệu, con trai của cuộc hôn nhân lần thứ hai của người chị hoàng đế Cao Tông là công chúa Thành Dương với Tiết Quán (hay Tiết Diệu). Với Tiết Thiệu bà sinh ra ba người con trai là Tiết Sùng Giản, Tiết Sùng Mẫn và Tiết Sùng Hành. Năm 688, Việt Kính vương Lý Trinh cùng con trai là Lang Nha vương Lý Xung nổi dậy chống lại Võ Tắc Thiên và thất bại. Cả ba anh em Tiết Di, Tiết Thiệu, Tiết Tự bị nghi là có liên quan tới Lý Xung và đều bị bắt. Tiết Di, Tiết Tự bị chặt đầu còn Tiết Thiệu bị đánh 100 roi và bỏ chết đói trong ngục.

Năm 690, Võ Tắc Thiên định gả công chúa Thái Bình cho Ngụy Tuyên vương Võ Thừa Tự, nhưng do Võ Thừa Tự có bệnh nên cuộc hôn nhân này phải hủy (có thuyết cho rằng công chúa không thích Võ Thừa Tự). Vì thế Võ Tắc Thiên gả công chúa cho Võ Du Kị (武攸暨), một người cháu khác cũng gọi Võ Tắc Thiên bằng cô. Do Võ Du Kị đã có vợ nên Võ Tắc Thiên đã buộc người vợ này của Du Kị phải tự sát.

Giành lại nhà Đường[sửa | sửa mã nguồn]

Võ Tắc Thiên ở khi tuổi già lập Phụng Thần Phủ để tuyển chọn nhiều thanh niên tuấn tú đưa vào đó để phục vụ và thỏa mãn dục vọng của mình, trong số đó có Trương Xương Tông vốn được công chúa Thái Bình giới thiệu để hầu hạ cho nữ hoàng vào khoảng năm 697. Xương Tông lại giới thiệu tiếp người anh của mình là Trương Dịch Chi.

Nữ hoàng vô cùng sủng ái Trương Dịch Chi và Trương Xương Tông, phong Tông làm Vân Huy tướng quân, còn Dịch Chi làm Tư Vệ thiếu khanh. Rồi ngày càng say đắm cưng chiều khiến hai tên ngày càng lộng quyền, thậm chí Trương Dịch Chi ngoại tình với nữ quan thân cận nhất của Võ Tắc Thiên là Thượng Quan Uyển Nhi. Thế lực của hai anh em ngày càng lớn mà Võ Tắc Thiên thì không ra khỏi cung nữa.

Tháng 2 năm 705, tể tướng Trương Giản Chi dẫn 500 quân tiến đánh vào hoàng cung, giết hai anh em họ Trương, ép buộc nữ hoàng Võ Tắc Thiên truyền ngôi cho thái tử Lý Hiển. Võ Tắc Thiên lúc đầu không chịu, nhưng Thái Bình công chúa đã thuyết phục mẹ thoái vị về làm thái thượng hoàng, Lý Hiển lên ngôi lần thứ hai khôi phục lại nhà Đường sau 15 năm gián đoạn, tức là Đường Trung Tông (lần trước chính Võ Tắc Thiên lập lên và phế bỏ). Chín tháng sau, Võ Tắc Thiên qua đời. Với công lao của mình, bà được tôn là Trấn Quốc Thái Bình công chúa, được lập phủ riêng, ăn lộc năm nghìn hộ.

Thời Trung Tông, Duệ Tông[sửa | sửa mã nguồn]

Đường Trung Tông lên ngôi lần thứ hai, Thái Bình công chúa dần tham gia vào chính sự. Lúc đó vợ con của Trung Tông là Vi hoàng hậuAn Lạc công chúa lộng hành trong ngoài cung, duy chỉ e ngại có Thái Bình công chúa mà thôi. Năm 709, thái tử Lý Trọng Tuấn làm phản bị giết, nhân đó An Lạc vu cáo Thái Bình và Tương vương Lý Đán đồng mưu với thái tử, nhưng xét ra không đúng, do đó Thái Bình và An Lạc đối địch công khai.

Tháng 6 năm 710, Đường Trung Tông băng hà, do Vi hoàng hậu và An Lạc công chúa hạ độc. Vi hoàng hậu muốn nhân đó chiếm ngôi vị, làm một Võ Tắc Thiên tiếp theo, nhưng Thượng Quan Uyển Nhi đã cùng Thái Bình công chúa đưa di chiếu lập Ôn vương Lý Trọng Mậu làm vua, tức Đường Thương Đế, Vi hoàng hậu thành Hoàng thái hậu, cùng nhiếp chính, Tương vương Lý Đán cũng tham chính.

Tháng 7 năm đó, Thái Bình công chúa hiệp sức với con của Lý Đán là Lý Long Cơ tiến hành chính biến, tiêu diệt Vi thái hậu và bè đảng, Thượng Quan Uyển Nhi cũng bị giết chết, phế bỏ Đường Thương Đế. Tương vương Lý Đán được lập lên làm vua, tức là Đường Duệ Tông (lên ngôi lần thứ hai), phong Lý Long Cơ làm thái tử. Thái Bình công chúa có công lớn, được phong Vạn hộ, trở thành vị công chúa quyền thế nhất trong triều đại nhà Đường.

Tuy nhiên, sau đó Thái Bình và Lý Long Cơ lại tranh giành quyền lực, bà từng khuyên Duệ Tông phế thái tử nhưng không được, nên tích cực gây dựng phe cánh của mình. Có lúc trong bảy vị đại thần đầu triều thì năm người theo Thái Bình công chúa, chỉ có Diêu Sủng, Tống Cảnh không theo. Duệ Tông cũng muốn hòa giải nhưng không được, dần dần không quan tâm đến triều chính.

Tự tử[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 712, Đường Duệ Tông lui về làm thái thượng hoàng, truyền ngôi cho Lý Long Cơ (tức Đường Huyền Tông). Cùng năm đó chồng của Thái Bình công chúa là Võ Du Kị qua đời.

Năm 713, Thái Bình công chúa chuẩn bị khởi loạn, tìm cách nắm giữ ngự lâm quân. Lý Long Cơ quyết định ra tay trước, giết tướng của ngự lâm quân. Thái Bình công chúa thấy việc đã hỏng, bỏ chạy đến trốn ở chùa Nam Sơn trong ba ngày. Thái thượng hoàng Duệ Tông đành phải ra mặt xin Lý Long Cơ tha chết cho em gái, nhưng Lý Long Cơ từ chối. Cùng đường, Thái Bình công chúa đành phải tự tử. Mộ của chồng bà là Võ Du Kị cũng bị san bằng.

Phim truyền hình[sửa | sửa mã nguồn]

Bộ phim "Thái Bình công chúa" của Đài Loan, do diễn viên Phan Nghinh Tử đóng vai chính, trong phim Phan Nghinh Tử đóng cả hai vai Thái Bình công chúa và Võ Tắc Thiên. Đây là bộ phim kế tiếp bộ "Nhất đại Nữ hoàng Võ Tắc Thiên". Bộ phim "Thái Bình Công chúa bí sử" của Trung Quốc, do diễn viên Giả Tịnh Văn đóng vai chính.

Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Toàn Đường văn: Đại hoàng thái tử thượng thực biểu, trích đoạn:...伏见臣妹太平公主妾李令月嘉辰... (phục kiến thần muội thái bình công chúa thiếp lí lệnh nguyệt gia thần), nhưng có phản bác cho rằng cụm từ "thiếp lí" và "lệnh nguyệt gia thần" là tách rời nhau.