Nikolay Nikolayevich Semyonov

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Nikolai Semyonov
Semyonov (bên phải) và Kapitsa, hình do Boris Kustodiev vẽ năm 1921.
Sinh 15.4.1896
Saratov
Mất 25 tháng 9, 1986 (90 tuổi)
Quốc tịch Nga
Ngành Vật lýHóa học
Người hướng dẫn luận án tiến sĩ Abram Ioffe
Nổi tiếng vì Biến đổi hóa học
Giải thưởng Giải Nobel Hóa học 1956

Nikolai Nikolayevich Semyonov (tiếng Nga: Никола́й Никола́евич Семёнов) (15.4.1896 - 25.9.1986) là nhà vật lýhóa học người Nga/Liên Xô, đã được trao Giải Nobel Hóa học năm 1956 cho công trình nghiên cứu của ông về cơ chế biến đổi hóa học.

Cuộc đời và Sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]

Semyonov sinh tại Saratov, tốt nghiệp phân khoa Vật lý của trường Đại học quốc gia Sankt-Peterburg (1913–1917), nơi ông là sinh viên của Abram Fyodorovich Ioffe. Năm 1918, ông di chuyển tới Samara, gia nhập lực lượng bạch vệ của Kolchak trong cuộc Nội chiến Nga.

Năm 1920, ông trở lại Sankt-Peterburg và phụ trách phòng thí nghiệm hiện tượng điện tử của viện Ioffe (viện Kỹ thuật Vật lý). Sau đó ông trở thành phó giám đốc của viện này.

Trong thời kỳ khó khăn này, Semyonov, cùng với Pyotr Kapitsa, đã phát hiện ra một cách đo từ trường của hạt nhân nguyên tử (1922). Sau đó cơ cấu thử nghiệm này đã được Otto SternWalther Gerlach cải thiện và được gọi là thử nghiệm Stern-Gerlach.

Năm 1925, Semyonov, cùng với Yakov Frenkel nghiên cứu lý thuyết động học (kinetics) của sự ngưng tụhấp phụ của hơi nước. Năm 1927, ông nghiên cứu ion trong chất khí và xuất bản một quyển sách quan trọng Chemistry of the Electron. Năm 1928, ông cùng với Vladimir Fock, tạo ra lý thuyết về sự phóng điện tỏa tia của chất điện môi.

Ông làm giảng viên ở Học viện bách khoa Sankt-Peterburg và được bổ nhiệm làm giáo sư năm 1928. Năm 1931, ông tổ chức "Viện Lý hóa" của Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô (viện này đã chuyển tới Chernogolovka năm 1943) và trở thành giám đốc đầu tiên của viện. Năm 1932, ông trở thành viện sĩ hoàn toàn của Viện Hàn lâm Khoa học Liên Xô.

Các công trình quan trọng[sửa | sửa mã nguồn]

Công trình nổi bật của Semyonov về cơ chế biến đổi hóa học bao gồm một phân tích toàn diện việc áp dụng lý thuyết phản ứng dây chuyền để biến đổi các phản ứng (1934-1954) và – quan trọng hơn – vào các quá trình đốt cháy (combustion). Ông đề xuất một lý thuyết phân nhánh thoái hóa, dẫn tới một sự hiểu biết tốt hơn các hiện tượng liên kết với các giai đoạn cảm ứng của các quá trình oxy hóa.

Semyonov đã viết 2 quyển sách quan trọng mô tả những nét chính công trình của ông: Chemical Kinetics and Chain Reactions xuất bản năm 1934 với ấn bản bằng tiếng Anh năm 1935. Đây là quyển sách đầu tiên ở Liên Xô nhằm triển khai một lý thuyết chi tiết về phản ứng dây chuyền phân nhánh và không phân nhánh trong hóa học và quyển Some Problems of Chemical Kinetics and Reactivity, xuất bản lần đầu vào năm 1954, được sửa chữa năm 1958; cũng có các ấn bản xuất bản ở Anh, Hoa Kỳ, Đức, và Trung quốc.

Đời tư[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1921, ông kết hôn với nhà ngữ văn Maria Boreishe-Liverovsky (sinh viên của Zhirmunsky), nhưng bà qua đời 2 năm sau. Năm 1923, Nikolay tái hôn với cháu gái của Maria là Natalia Nikolayevna Burtseva. Bà sinh được một con trai (Yuri) và một con gái (Lyudmila).

Giải thưởng và Vinh dự[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Phương tiện liên quan tới Nikolay Nikolayevich Semyonov tại Wikimedia Commons