Định Hóa

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Định Hóa
Bản đồ Thái Nguyên.svg

Định Hóa
Địa lý
Huyện lỵ Thị trấn Chợ Chu
Vị trí: phía tây bắc của tỉnh Thái Nguyên
Diện tích: 520,75 km²
Số xã, thị trấn: 1 thị trấn, 23
Dân số
Số dân: 87.089 người (2009) [1]
Mật độ: … người/km²
Thành phần dân tộc: Tày, Dao, Kinh
Hành chính
Chủ tịch Hội đồng nhân dân: Lương Văn Lành
Chủ tịch Ủy ban nhân dân: Ma Đình Đối
Bí thư Huyện ủy: Lương Văn Lành
Thông tin khác
Điện thoại trụ sở: (84.280).3878365
Số fax trụ sở:
Website:


Định Hóa là một huyện miền núi phía tây bắc tỉnh Thái Nguyên, được biết đến với di tích quốc gia đặc biệt An toàn khu Định Hóa. Diện tích tự nhiên: 52.075,4 ha, dân số 90.086 người (năm 2005). Theo cuộc Tổng điều tra dân số và nhà ở 1/4/2009, trong 10 năm (1999-2009), dân số huyện Định Hóa giảm 3.200 người do tỷ lệ xuất cư cao.[2]

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Thời nhà Lý, khu vực Định Hóa thuộc châu Định Biên, đến thời thuộc Minh là châu Tuyên Hóa, đến đầu thời là huyện Tuyên Hóa, đến năm 1466 đổi thành châu Định Hóa. Sau khi quân nhà Mạc mất kinh thành trong chiến tranh với họ Trịnh, Định Hóa là nơi cát cứ của nhà Mạc. Năm 1823, châu Định Hóa đổi tên thành châu Định, châu lỵ đặt tại xã Trung Khảm. Năm 1833, nhân dân Định Hóa hưởng ứng cuộc khởi nghĩa Nông Văn Vân chống nhà Nguyễn.[3]

Sau khi khởi nghĩa Thái Bình Thiên Quốc tại Trung Quốc thất bại, vào năm 1870 Lương Tam Kỳ đem khoảng 1.000 người đến Định Hóa lập căn cứ, thống trị khu vực nay là các huyện Định Hóa, Phú Lương, Đại từ của tỉnh Thái Nguyên, và Bạch Thông, Chợ Đồn, Chợ Mới của tỉnh Bắc Kạn. Nhà Nguyễnnhà Thanh nhiều lần tổ chức tấn công, xong thất bại. Sau khi Pháp chiếm thành Thái Nguyên vào tháng 5 năm 1884, đến tháng 10 cùng năm họ tấn công Định Hóa. Ngày 3 tháng 2 năm 1889, quân Pháp chiếm đóng Chợ Chu, nhiều người Định Hóa ủng hộ Lương Tam Kỳ kháng Pháp. Ngày 14 tháng 8 năm 1890, Lương Tam Kỳ ký hòa ước với Pháp, theo đó ông được phong chức phó lãnh binh, chịu trách nhiệm đảm bảo an ninh tại Định Hóa và các khu vực khác, giải quyết công việc hành chính thông qua viên đại lý của Pháp tại Chợ Chu. Sau khi Lương Tam Kỳ mất vào năm 1924, Định Hóa được Pháp đưa vào chế độ cai trị như các địa phương khác.[3]

Ngày 1 tháng 4 năm 1912, nhân dân Định Hóa phối hợp với quân Hoàng Hoa Thám chiến đấu với quân Pháp tại Quảng Nạp, và lại tấn công quân Pháp trên đường Chợ Chu-Quảng Nạp vào ngày 13 tháng 9 cùng năm; tù nhân tại Chợ Chủ nổi dậy chống Pháp vào ngày 28 tháng 8 năm 1922.[3]

Đến cuối năm 1940, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, phong trào cách mạng tại Định Hóa phát triển mạnh. Đến cuối năm 1941, những tổ Cứu Quốc quân II vượt vòng vây từ Võ Nhai sang Định Hóa, phong trào càng phát triển rộng khắp. Ngày 26 tháng 3 năm 1945, quân cách mạng tiến công đồn Bảo an binh, giải phóng châu lỵ. Ngày 18 tháng 4 cùng năm, Ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời châu Định Hóa được thành lập, đổi tên châu Định Hóa thành châu Ngô Quyền, đến tháng 6 đổi thành phủ Vạn Thắng, đến tháng 3 năm 1948 được chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đổi thành huyện Định Hóa.[3]

Trong Chiến tranh Đông Dương, Định Hóa được lực lượng cộng sản và Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa chọn làm căn cứ địa do có vị trí chiến lược đặc biệt. Đồi Tỉn Keo thuộc xã Phú Đình là nơi hội nghị Bộ Chính trị Đảng Lao động Việt Nam quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ, đồi Nà Đình cùng xã là nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh ở trong nhiều thời kỳ, Trường Chinh và Văn phòng TW Đảng chủ yếu làm việc tại Phụng Hiển thuộc xã Điềm Mặc và Nà Mòn thuộc xã Phú Đình.[3]

Trong Chiến tranh Việt Nam, có 3.117 người Định Hóa vào miền Nam Việt Nam chiến đấu, hàng trăm người hy sinh. Trong giai đoạn này, chính quyền trấn áp "Hội nông dân liên hiệp Việt Nam" chống chính quyền tại Định Hóa do Ma Khánh Hiệu và Lường Văn Dư đứng đầu[3]. Năm 1981, Di tích lịch sử An toàn khu (ATK) Định Hóa Bộ Văn hóa - Thông tin Việt Nam xếp hạng di tích quốc gia. Đến ngày 10 tháng 5 năm 2012, Di tích lịch sử An toàn khu (ATK) Định Hóa được xấp hạng là Di tích quốc gia đặc biệt.[3]

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Định Hóa giáp tỉnh Bắc Kạn về phía bắc và phía đông; giáp tỉnh Tuyên Quang về phía tây; giáp huyện Đại Từ và huyện Phú Lương về phía nam.

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

An toàn khu Định Hóa
Một rừng cọ đặc trưng của vùng bán sơn địa tại xã Điềm Mặc, Định Hóa

Đây cũng là nơi căn cứ địa cách mạng của Đảng và Chính phủ. Huyện Định Hóa có 24 đơn vị hành chính cấp xã/phường gồm 1 thị trấn và 23 xã gồm:

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Ban chỉ đạo Tổng điều tra dân số và nhà ở trung ương. Tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam năm 2009: Kết quả toàn bộ. Hà Nội, 6-2010. Biểu 2, tr.11.
  2. ^ [1]
  3. ^ a ă â b c d đ “Địa chí Thái Nguyên -Huyện Định Hóa”. Cổng thông tin điện tử tỉnh Thái Nguyên. Truy cập ngày 7 tháng 8 năm 2015. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]