Chất độc

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Biểu tượng độc tiêu chuẩn EU, được định nghĩa bởi Chỉ thị 67/548/EEC.

Trong ngữ cảnh sinh học, các chất độc là các chất có thể gây hư hại, bệnh, hoặc tử vong cho các cơ thể, thường bằng các phản ứng hóa học hoặc các hoạt tính khác trên phạm vi phân tử, khi một số lượng vừa đủ được cơ thể sinh vật hấp thụ vào. Paracelsus, cha đẻ của ngành độc chất học, đã từng viết: "Mọi thứ đều là chất độc, trong mọi thứ đều có chất độc. Chỉ có liều lượng là làm cho một thứ không phải là một chất độc".

Trong ngành y khoa (đặc biệt là thú y) và trong ngành động vật học, một độc tố thường được phân biệt với một nọc độc. Độc tố là các chất độc được tạo ra thông qua một vài chức năng sinh học tự nhiên còn nọc độc thường được định nghĩa là các độc tố được phun ra khi sinh vật cắn hoặc đốt để gây hiệu ứng còn chất độc thường được định nghĩa là các chất được hấp thụ thông các màng biểu mô như da hay ruột.

Thuật ngữ[sửa | sửa mã nguồn]

Một vài chất độc cũng là các độc tố, thường là các chất được tạo ra trong tự nhiên, như các protein của vi khuẩn gây ra bệnh uốn ván và chứng ngộ độc thịt. Nhưng sự phân biệt giữa hai thuật ngữ nay thường không được người ta tuân thủ, thậm chí giữa các nhà khoa học.

Các độc tố động vật được truyền qua dưới da (ví dụ như vết chích hoặc đốt) được gọi là nọc độc. Trong cách sử dụng thông thường, một cơ thể độc là thứ mà gây hại khi ăn phải nhưng cơ thể có nọc độc thì sử dụng chất độc để tự vệ khi nó vẫn còn sống. Một cơ thể có thể vừa có nọc độc vừa có chất độc. Trong ngành hóa họcvật lý, một chất độc là một chất cản trở hoặc ngăn chặn một phản ứng, ví dụ như bằng liên kết với một chất xúc tác.