Igor Fyodorovich Stravinsky

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Igor Stravinsky)
Bước tới: menu, tìm kiếm
Igor Stravinsky

Igor Fyodorovich Stravinsky (tiếng Nga: Игорь Фёдорович Стравинский Igor Fjodorovič Stravinski; 17 tháng 6 năm 18826 tháng 4 năm 1971) là một nhà soạn nhạc người Nga, người được coi là một trong những nhà soạn nhạc có tầm ảnh hưởng nhất thế kỷ 20. Ông là một người Nga theo chủ nghĩa thế giới điển hình, từng được tạp chí Time bầu là một trong 100 nhân vật có tầm ảnh hưởng nhất thế kỷ 20. Ngoài danh tiếng là một nhà soạn nhạc, Stravinsky còn được biết đến là một nghệ sĩ piano và chỉ huy dàn nhạc có tiếng.

Sự nghiệp soạn nhạc của ông đáng chú ý với tính đa dạng về phong cách. Đầu tiên ông nổi tiếng khắp thế giới với ba bản ba-lê được ông bầu Sergei Diaghilev ủy thác và được biểu diễn bởi đoàn vũ công ba-lê người Nga của Diaghilev: Chim lửa (L'Oiseau de feu) (1910), Petrushka (1911) và Nghi lễ mùa xuân (Le Sacre du printemps) (1913). Nghi lễ mùa xuân đã làm thay đổi cách mà các nhà soạn nhạc tiếp theo nghĩ về cấu trúc nhịp điệu, có thể nói, chính tác phẩm này đã mang lại danh tiếng lâu dài của Stravinsky: một nhà cách mạng âm nhạc đã đưa những thiết kế âm nhạc đến cảnh giới mới. "Giai đoạn Nga" của ông tiếp tục với các tác phẩm như Renard, Chuyện người lính (L'Histoire du soldat)Đám cưới (Les Noces). Theo sau đó, vào những năm 1920, là giai đoạn ông đã chuyển sang nhạc tân cổ điển. Các tác phẩm từ giai đoạn này có xu hướng sử dụng các thể loại nhạc truyền thống (concerto grosso, tẩu phápgiao hưởng), dựa vào các phong cách trước đó, đặc biệt từ thế kỷ 18. Trong những năm 1950, Stravinsky sử dụng âm nhạc 12 âm (serialism). Những sáng tác của ông trong giai đoạn này có những điểm chung với những tác phẩm đầu tiên của ông: sức nặng nhịp điệu, những ý tưởng giai điệu mở rộng từ những tiết tấu (cell) 2 hoặc 3 nốt, kết cấu thanh thoát, cùng với phối khí.

Igor Stravinsky 1946 (v).svg

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Những năm đầu đời dưới Đế quốc Nga[sửa | sửa mã nguồn]

Tổ tiên của Stravinsky có thể từ những người mang phù hiệu Sulima này.

Stravinsky sinh ra vào ngày 17 tháng 06 năm 1882 ở Lomonosov, ngoại ô Sankt-Peterburg, thủ đô Đế quốc Nga,[1] và lớn lên ở Saint Petersburg.[2] Cha ông là Fyodor Stravinsky (1843-1902), một nhạc công nổi tiếng ở nhà hát opera KievNhà hát MariinskySt. Petersburg. Mẹ ông là Anna (née Kholodovsky) (1854-1939), người gốc Kiev, một trong bốn người con gái của một quan chức cấp cao trong Bộ Tài chính Kiev. Fyodor là "hậu duệ của một dòng họ Ba Lan gồm các quý tộc, các nghị sĩ và địa chủ" [3] Người ta tin rằng tổ tiên của Stravinsky có thể truy nguyên đến thế kỷ 17 và 18 là những người mang phù hiệu Soulima và Strawinski. [4] Nhánh gia đình của Stravinsky nhiều khả năng là đến từ Stravinskas, các chủ đất vùng Lithuania (hoặc Belarus) và các quý tộc của Đại Công quốc Litva. Như chính lời Stravinsky, gia đình ông ban đầu có họ là Soulima-Strawski, và cái tên "Stravinsky" bắt nguồn từ từ "Strava", một trong những biến thể của sông Streva ở Lithuania (quận Trakai và Kaunas). Vẫn chưa rõ là từ khi nào phần Soulima của họ được lược đi. [5] [6] [7][8]

Stravinsky nhớ lại thời đi học của mình là cô đơn, sau đó nói rằng "Tôi chưa bao giờ gặp bất cứ ai có sức hút thực sự với mình" [9]. Stravinsky bắt đầu học piano từ khi còn nhỏ, học lý thuyết âm nhạc và cố gắng sáng tác. Năm 1890, ông được xem trình diễn một vở ballet của Tchaikovsky Người đẹp ngủ trong rừng (Spyashchaya krasavitsa) tại nhà hát Mariinsky. Năm mười lăm tuổi, ông đã thành thục được bản Concerto cung Son thứ của Mendelssohn và đã học xong phiên bản giản lược cho piano của một bộ tứ tấu của Glazunov, người được cho là đã nói Stravinsky là không âm nhạc mà lại không nghĩ nhiều về kỹ năng của chính mình. [10]

Igor Stravinsky, 1903

Dù con trai cực kỳ đam mê với âm nhạc, cha mẹ của Stravinsky lại muốn ông học luật. Stravinsky nhập học tại trường Đại học Saint Petersburg năm 1901, nhưng ông tham dự không quá năm mươi buổi học trong cả kỳ học bốn năm của mình [11]. Mùa hè năm 1902, Stravinsky ở lại với gia đình nhà soạn nhạc Nikolai Rimsky-Korsakov tại thành phố Heidelberg của Đức. Rimsky-Korsakov, được đánh giá là nhà soạn nhạc hàng đầu của Nga lúc này, đã khuyên với Stravinsky rằng ông không nên vào học tại Nhạc viện Saint Petersburg, thay vào đó, ông có thể tự học sáng tác hoặc học với gia sư, lí do chính là do tuổi tác của ông [12]. Cha Stravinsky mất vì bệnh ung thư vào năm đó. Ông lúc này cũng bắt đầu dành nhiều thời gian hơn cho nghiên cứu âm nhạc hơn là pháp luật .[13] Trường đại học của ông bị đóng cửa trong hai tháng vào năm 1905 sau sự kiện Chủ nhật Đẫm máu: [14] Stravinsky không được phép tham dự kỳ thi cuối cùng của trường luật và ông nhận được bằng nửa-khóa sau đó vào tháng 4 năm 1906. [3] Rồi đây, ông tập trung nghiên cứu âm nhạc. Năm 1905, ông bắt đầu học hai lần mỗi tuần với riêng Rimsky-Korsakov, người mà ông kính trọng như là một người cha thứ hai [11]. Những bài học như thế này tiếp tục cho đến khi Rimsky-Korsakov qua đời năm 1908. [15]

Năm 1905, Stravinsky đính hôn với người em họ Katherine Gavrylivna Nosenko (tên thân mật là 'Katya'), người mà ông đã biết từ thời thơ ấu [16]. Mặc dù nhà thờ Chính thống giáo phản đối hôn nhân giữa anh em họ hàng đầu (first cousin), cặp vợ chồng cưới nhau vào ngày 23 tháng 1 năm 1906: hai đứa con đầu của họ, Fyodor (Theodore) và Ludmila, sinh vào khoảng năm 1907 và 1908.[17]

Tháng 2 năm 1909, hai tác phẩm viết cho dàn nhạc của Stravinsky, Scherzo fantastique và Pháo hoa (Feu d'artifice) đã được trình diễn tại một buổi hòa nhạc tại Saint Petersburg. Serge Diaghilev, một người đang lên kế hoạch trình diễn operaballet của Nga tại Paris, cũng đến dự buổi hòa nhạc hôm đó. Diaghilev đã cực kỳ ấn tượng trước Pháo hoa, ông đã ủy thác cho Stravinsky thực hiện một số phối khí và sau đó để tạo ra một bản ballet hoàn thiện, chính là vở Chim lửa [18].

Stravinsky và Ukraine[sửa | sửa mã nguồn]

Nhà (nay là bảo tàng) Stravinsky ở Ustylug, nay thuộc Ukraine

Từ khoảng năm 1890 đến năm 1914, nhà soạn nhạc thường xuyên ghé thăm Ustilug, một thị trấn nay là vùng Volyn, Ukraine [19]. Ông đã dành hầu hết các mùa hè của mình ở đó, cũng chính tại đây ông cũng gặp vợ tương lai của mình, Katherine Nosenko (con gái của chị gái của mẹ). Năm 1907, Stravinsky thiết kế và xây dựng ngôi nhà riêng của mình ở Ustilug, nơi mà ông gọi là "chốn thiên đường của tôi ". [20] Trong ngôi nhà này, Stravinsky đã viết mười bảy tác phẩm ban đầu của ông, trong đó có Pháo hoa, Chim lửa, PetrushkaNghi lễ mùa xuân. Nơi này đã được tân trang lại gần đây, giờ là nhà bảo tàng nhà-Stravinsky duy nhất mở cửa cho công chúng. Nhiều tài liệu, thư từ và hình ảnh được trưng bày tại đây, và một Liên hoan Stravinsky được tổ chức hàng năm tại thị trấn Lutsk gần đây.[21]

Cuộc sống ở Thụy Sĩ[sửa | sửa mã nguồn]

Vaslav Nijinsky trong vai Petrushka năm 1910–11

Stravinsky trở thành một hiện tượng sau đêm công diễn ra mắt thành công cho tác phẩm Chim lửa tại Paris vào ngày 25 tháng 6 năm 1910. [22] Nhà soạn nhạc đã di chuyển từ cơ ngơi của mình ở Ustilug đến Paris vào đầu tháng Sáu để tham dự buổi diễn tập cuối cùng và buổi ra mắt của Chim lửa. [23] Gia đình ông cũng đến ở cùng ông trước khi kết thúc mùa ba lê và quyết định ở lại phương Tây một thời gian, vợ ông thì đang chờ đứa con thứ ba. Sau mùa hè ở La Baule, Brittany, họ chuyển đến Thụy Sĩ vào đầu tháng 9. Ngày 23 tháng 9, con trai thứ hai của họ là Sviatoslav Soulima được sinh ra tại một phòng khám ở Lausanne; cuối tháng này, họ về cư trú tại Clarens. [24]

Trong bốn năm tiếp theo, Stravinsky và gia đình ông sống ở Nga vào những tháng mùa hè và ở Thụy Sĩ vào những tháng mùa đông. [25] Trong thời gian này, Stravinsky đã sáng tác thêm hai tác phẩm nữa cho đoàn Ballets Russes: Petrushka (1911) và Nghi lễ mùa xuân (1913). Ngay sau buổi ra mắt của Nghi lễ mùa xuân vào ngày 29 tháng 5 năm 1913, Stravinsky bị trúng thương hàn, ông buộc phải ở một bệnh xá tại Paris; đến tận tháng 7 năm đó, ông mới có thể trở về Ustilug.[26]

Trong suốt những tháng còn lại của mùa hè, Stravinsky tập trung tâm trí để hoàn thành vở opera đầu tiên của mình, vở Chim sơn ca (thường được gọi bằng tên tiếng Pháp là Le Rossignol). Vở opera được ông đã bắt đầu dựng từ năm 1908 (nghĩa là trước khi hợp tác với Ballets Russes).[27] Tác phẩm được trình diễn bởi Nhà hát Tự do Moscow với mức phí rất đẹp là 10.000 rúp. [28]

Gia đình Stravinsky trở về Thụy Sĩ (như thường lệ) vào mùa thu năm 1913. Ngày 15 tháng 1 năm 1914, đứa con thứ tư của ông, Marie Milène (hoặc Maria Milena), sinh ở Lausanne. Sau khi sinh, Katya bị phát hiện mắc bệnh lao và phải ở trong nhà điều dưỡng ở Leysin, một nơi khá cao trên dãy Alps. Igor và gia đình cũng chuyển đến gần đó, [29] Stravinksy hoàn thành Le Rossignol tại đây vào ngày 28 tháng 3. [30]

Vào tháng Tư, cuối cùng họ cũng có thể trở về Clarens. [31] Đến lúc đó, Nhà hát Tự do Moscow đã phá sản. [31]Kết quả là, Le Rossignol được công diễn lần đầu tiên dưới sự bảo trợ của Diaghilev tại Nhà hát Opéra Paris vào 26 tháng 5 năm 1914, với phục trang do Alexandre Benois thiết kế. [32] Le Rossignol chỉ có được thành công tương đối với công chúng và nhà phê bình, rõ ràng bởi vì trải nghiệm tác phẩm mang lại không đáp ứng được kỳ vọng đặt ra sau kiệt tác Nghi lễ mùa xuân. [30] Tuy nhiên, các nhà soạn nhạc như Maurice Ravel, Béla Bartók, và Reynaldo Hahn đã tìm thấy nhiều điều để ngưỡng mộ trong sự khéo léo của bản nhạc, thậm chí còn khẳng định về ảnh hưởng của Arnold Schoenberg. [33]

Vào tháng Bảy, khi bóng dáng chiến tranh đang đến gần, Stravinsky đã thực hiện một chuyến đi cấp tốc đến Ustilug để lấy các tài liệu cá nhân bao gồm các tác phẩm tham khảo của ông về âm nhạc dân gian Nga. Ông trở về Thụy Sĩ ngay trước khi biên giới quốc gia đóng chốt do sự bùng nổ của Thế chiến I. [34] Thế chiến và Cách mạng Nga tiếp đó đã khiến Stravinsky không thể trở về quê hương. Gần 50 năm sau đó, ông mới có thể lại đặt chân trên đất Nga. [35]

Tháng 6 năm 1915, Stravinsky và gia đình ông di chuyển từ Clarens để Morges, một thị trấn cách sáu dặm về phía tây nam của Lausanne trên bờ hồ Geneva. Gia đình sống ở đó (tại ba địa chỉ khác nhau) cho đến năm 1920. [36]

Stravinsky gặp khó khăn về mặt tài chính trong giai đoạn này. Nga (và sau này, Liên Xô) đã không tuân theo Công ước Berne và điều này gây khó khăn cho Stravinsky khi thu tiền bản quyền cho màn trình diễn cho tất cả các tác phẩm của Ballets Russes. [37]Stravinsky đổ lỗi cho Diaghilev vì những rắc rối tài chính của mình, cáo buộc ông không tuân theo các điều khoản của một hợp đồng mà họ đã ký kết. [13] Ông đã gặp nhà từ thiện Thụy Sĩ Werner Reinhart để được hỗ trợ tài chính trong khi ông đang soạn L'Histoire du soldat (Chuyện người lính). Reinhart tài trợ và bảo trợ phần lớn cho buổi công diễn đầu tiên của tác phẩm, được chỉ huy bởi Ernest Ansermet vào ngày 28 tháng 9 năm 1918 tại Nhà Hát Thành phố Lausanne. [38] Với lòng biết ơn, Stravinsky dành tặng bản nhạc cho Reinhart và đưa cho ông bản thảo gốc. [39] Reinhart hỗ trợ Stravinsky hơn nữa khi ông tài trợ một loạt các buổi hòa nhạc của âm nhạc thính phòng trong năm 1919: bao gồm một tổ khúc từ L'Histoire du soldat soạn cho violin, piano và clarinet, [40] lần đầu tiên được trình diễn vào ngày 8 tháng 11 năm 1919, tại Lausanne [41] Trong lòng biết ơn đối với nhà tài trợ của mình, Stravinsky cũng dành tác phẩm Bộ ba khúc cho Clarinet (tháng 10 - tháng 11 năm 1918) cho Reinhart, hóa ra là một người chơi kèn clarinet nghiệp dư xuất sắc. [42]

Cuộc sống ở Pháp[sửa | sửa mã nguồn]

Sau buổi ra mắt vở Pulcinella của Ballets Russes tại Paris vào ngày 15 tháng 5 năm 1920, Stravinsky trở lại Thụy Sĩ. [43] Vào ngày 8 tháng 6, cả gia đình rời Morges lần cuối và chuyển đến làng chài Carantec ở Brittany để nghỉ hè và cũng để tìm kiếm một ngôi nhà mới tại Paris. [44] Khi nghe về tình huống khó xử của họ, nữ thợ may Coco Chanel (chính là nhà sáng lập hãng Chanel hiện tại) đã mời Stravinsky và gia đình của ông đến ở tại dinh thự mới của cô "Bel Respiro" tại vùng ngoại ô Garches của Paris cho đến khi họ có thể tìm thấy một nơi ở phù hợp hơn; họ đến đó ở vào tháng 9. [45] Đồng thời, Chanel cũng bảo trợ cho Ballets Russes mới (tháng 12 năm 1920) để biểu diễn Nghi lễ mùa xuân của Stravinsky với một món quà giấu tên cho Diaghilev, được cho là khoảng 300.000 franc. [46]

Stravinsky cũng thiết lập một mối quan hệ kinh doanh và âm nhạc với công ty sản xuất piano Pháp Pleyel. Về cơ bản, Pleyel đóng vai trò là người đại diện của Stravinsky trong việc thu tiền bản quyền cho các tác phẩm của ông, và cung cấp cho ông khoản thu nhập hàng tháng. Pleyel cũng cung cấp không gian studio tại trụ sở chính, nơi nhạc sĩ có thể làm việc và giải trí với bạn bè và đối tác kinh doanh. [47] Theo các điều khoản của hợp đồng của mình với công ty, Stravinsky đã đồng ý chỉnh lại (và ở một mức độ nào đó là soạn lại) nhiều tác phẩm đầu tiên của ông cho Pleyela, thương hiệu piano tự chơi của Pleyel. [48] Ông đã soạn các tác phẩm theo cách sử dụng đầy đủ tất cả 88 nốt nhạc của đàn piano, không quan tâm đến ngón tay hoặc cỡ bàn tay con người. Các cuộn piano không được ghi lại, mà thay vào đó được đánh dấu từ kết hợp các mảnh bản thảo và ghi chú viết tay của Jacques Larmanjat, giám đốc âm nhạc của bộ phận cuộn piano của Pleyel. Các tác phẩm được phát hành trên cuộn piano Pleyela là Nghi lễ mùa xuân, Petrushka, Chim lửa và Chim sơn ca. Trong những năm 1920, Stravinsky thu âm Duo-Art cuộn cho Công ty Aeolian ở cả London và New York, không phải tất cả đều còn đến ngày nay. [49]

Vào đầu những năm 1920, Leopold Stokowski đã bảo trợ giấu tên cho Stravinsky thường xuyên. [50]

Qua đời[sửa | sửa mã nguồn]

Igor Stravinsky qua đời vào ngày 6 tháng 4 năm 1971, tại thành phố New York, tiểu bang New York, Hoa Kỳ, hưởng thọ 88 tuổi. Phần mộ của Stravinsky nằm ở đảo San Michele, Venezia, Ý.

Phong cách sáng tác[sửa | sửa mã nguồn]

Igor Stravinsky trải qua một cuộc đời âm nhạc đầy phức tạp. Trong khoảng thời gian bắt đầu sự nghiệp của mình, Stravinsky gắn bó với âm nhạc truyền thống của Nga. Trong 2 năm 19091910, ông lại cho thấy mình đi theo chủ nghĩa ấn tượng. Tuy nhiên, điều đó cũng không làm ông bỏ đi mối liên hệ với âm nhạc quê nhà. Trong thập niên 1920, Stravinsky sáng tác theo phong cách tân cổ điển với xu thế đối lập với chủ nghĩa lãng mạn, đồng thời ông cũng chịu ảnh hưởng của nhạc jazzchủ nghĩa cấu trúc. Trong khoảng thời gian tiếp theo, ông lại đổi sang âm nhạc 12 cung.[43]

Dù đi theo bất kỳ phong cách nào, Stravinsky cho chúng ta thấy tư duy sáng tạo phong phú, hình thức tác phẩm, tiết tấu, màu sắc dàn nhạc, ngôn ngữ điệu thức-hòa thanh độc đáo. Ông luôn đi đầu những trào lưu âm nhạc đương thời. Ông được coi là nhà soạn nhạc lớn nhất đương đại khi tác phẩm Mùa xuân thần thánh được công diễn lần đầu vào năm 1913.

Các sáng tác[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Greene 1985, p. 1101.
  2. ^ White 1979, p. 4.
  3. ^ a ă Walsh, 2001
  4. ^ Walsh, Stephen (1999). "Stravinsky: Mùa xuân sáng tạo: Nga và Phép, 1882-1934 (trích đoạn)". The New York Times. thành phố New York , NEW YORK, U.S.A.: The New York Times. Lấy từ nguyên bản vào 6 tháng 3 2016. Truy cập 24 tháng 6 2017.
  5. ^ Pisalnik, 2012
  6. ^ Walsh, 2000
  7. ^ Stravinsky và Tài năng, 1960, tr. 17
  8. ^ Stravinsky và Tài nghệ, 1960, tr. 6
  9. ^ Stravinsky. 1962, tr. 8
  10. ^ Dubal. 2001, tr. 564
  11. ^ a ă Dubal 2001, tr. 565
  12. ^ White 1979, tr. 8
  13. ^ a ă Palmer. 1982
  14. ^ Walsh 2000, tr. 83
  15. ^ Stravinsky 1962, tr. 24
  16. ^ White 1979, tr. 5
  17. ^ White 1979, tr. 11–12
  18. ^ White 1979, tr. 15–16
  19. ^ "Bảo tàng Igor Stravinsky công cộng tại Ustyluh". Museums of the Volyn.
  20. ^ "Một tour du lịch ảo của nhà bảo tàng của Igor Stravinsky ở Ustylug". House Museum of Igor Stravinsky in Ustylug. incognita.day.kiev.ua.
  21. ^ "Đại nhạc hội quốc tế "Stravinsky và Ukraine" | ABOUT LUTSK | VisitLutsk.com". www.visitlutsk.com. Truy cập 24-01-2018.
  22. ^ Walsh 2000, tr. 142–43
  23. ^ Walsh 2000, tr. 140.
  24. ^ Walsh 2000, tr. 145
  25. ^ White 1979, tr. 33.
  26. ^ V. Stravinsky and Craft 1978, tr. 100, 102.
  27. ^ V. Stravinsky and Craft 1978, tr. 111–14
  28. ^ V. Stravinsky and Craft 1978, tr. 113
  29. ^ Walsh 2000, tr. 224.
  30. ^ V. Stravinsky and Craft 1978, tr. 119
  31. ^ a ă Walsh 2000, tr. 233
  32. ^ Walsh 2000, tr. 230
  33. ^ V. Stravinsky and Craft 1978, tr. 120.
  34. ^ Oliver 1995, tr. 74
  35. ^ V. Stravinsky and Craft 1978, tr. 469
  36. ^ V. Stravinsky and Craft 1978, tr. 136–37
  37. ^ White 1979, tr. 85
  38. ^ White 1979, tr. 47–48.
  39. ^ Keller 2011, tr. 456
  40. ^ Stravinsky 1962, tr. 83
  41. ^ White 1979, tr. 50
  42. ^ Anonymous n.d.
  43. ^ Từ điển tác giả, tác phẩm âm nhạc phổ thông, Vũ Tự Lân, xuất bản năm 2007, trang 349, 350

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]