Núi Etna

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Núi Etna
Mt Etna and Catania1.jpg
Thành phố Catania với núi Etna ở phía sau
Độ cao 3.329 m (10.922 ft)[1]
Phần lồi 3,329 m (10,92 ft)
Danh sách Ultra
Vị trí
Núi Etna trên bản đồ Sicily
Núi Etna
Núi Etna
Vị trí ở Sicilia, Ý
Tọa độ 37°45.3′B 14°59.7′Đ / 37.7550°B 14.9950°Đ / 37.7550; 14.9950Tọa độ: 37°45.3′B 14°59.7′Đ / 37.7550°B 14.9950°Đ / 37.7550; 14.9950[1]
Địa chất
Kiểu Núi lửa dạng tầng
Tuổi đá 350.000 – 500.000 tuổi
Phun trào gần nhất 16 tháng 3, 2017[2]
Welterbe.svg Di sản thế giới UNESCO

Núi Etna (hay đơn giản là Etna; tiếng Ý: Etna [ˈɛtna] or Mongibello [mondʒiˈbɛllo], tiếng Sicilia: Mungibeddu [mʊndʒɪbˈbɛɖɖʊ] hay â Muntagna, tiếng Latinh: Aetna) là một núi lửa dạng tầng đang hoạt động nằm ở mạn đông đảo Sicilia, Ý, trong Vùng đô thị Catania, giữa các thành phố MessinaCatania. Nó nằm ngay trên chỗ giao nhau giữa mảng châu Phimảng Á-Âu. Đây là núi lửa còn hoạt động cao nhất châu Âu,[3] với độ cao hiện tại là 3.329 m (10.922 ft), dù số đo này thay đổi sau mỗi lần phun trào. Etna là đỉnh cao nhất nước Ý nằm ngoài dãy Alps. Etna có diện tích 1.190 km2 (459 sq mi), với chu vi chân núi 140 km, khiến nó trở thành núi lớn nhất trong ba núi lửa còn hoạt động của Ý. Ở khu vực Âu-Bắc Phi, chỉ núi Teide tại Tenerife (thuộc Tây Ban Nha) cao hơn Etna.[4] Trong thần thoại Hy Lạp, con quái vật Typhon bị thần Zeus giam cầm dưới chân núi, và lò rèn của Hephaestus cũng nằm ở đó.[5]

Núi Etna là một trong các núi lửa hoạt động tích cực nhất thế giới. Đất núi lửa màu mở hỗ trợ cho nông nghiệp phát triển, với những vườn nhovườn cây ăn trái trải rộng khắp sườn nam núi và đồng bằng Catania phía nam. Do hoạt động núi lửa và điểm dân cư ngay cạnh, núi Etna được xác định là một núi lửa Thập niên bởi Liên Hiệp Quốc.[6] Tháng 6, 2013, nó được thêm vào danh sách di sản thế giới của UNESCO.[7]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă Độ cao bị tác động do hoạt động núi lửa. Nó phun trào lần mới nhất vào ngày 16 tháng 3, 2017. Độ cao thường được đưa ra là 3.350 m (10.990 ft), nhưng nhiều nguồn cho rằng con số này chỉ là xấp xỉ. Tọa độ được cho, tương đồng với tài liệu của SRTM, là từ 2005 GPS survey. Tài liệu độ cao dựa trên nghiên cứu của LIDAR (Light Detection and Ranging) vào tháng 7, 2007, xem Neri, M. và đồng nghiệp (2008), “The changing face of Mount Etna's summit area documented with Lidar technology”, Geophysical Research Letters 35: L09305, Bibcode:2008GeoRL..3509305N, doi:10.1029/2008GL033740 
  2. ^ “Mount Etna: BBC crew caught up in volcano blast”. BBC News. Truy cập ngày 16 tháng 3 năm 2017. 
  3. ^ http://www.volcano.group.cam.ac.uk/volcanoes/etna/
  4. ^ “Italy volcanoes and Volcanics”. USGS. 
  5. ^ Aelian, Hist. An. xi. 3, referenced under Aetnaeus in William Smith's Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology
  6. ^ “Decade Volcanoes”. United States Geological Survey. 
  7. ^ Mount Etna Becomes a World Heritage Site, Italy Magazine, 4 tháng 5 năm 2013 

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]