Henry V của Anh

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Henry V xứ Monmouth
King Henry V from NPG.jpg
Vua Henry V qua nét vẽ của một họa sĩ vô danh.
Quốc vương của Anh; Thái tử nhiếp chính Pháp; Huân tước xứ Ái Nhĩ Lan; Hoàng thân xứ Wales; Công tước xứ Lancaster; Công tước xứ Cornwall
Tại vị 21 tháng 3 năm 141331 tháng 8 năm 1422
Đăng quang 9 tháng 4 năm 1413
Tiền nhiệm Henry IV Vua hoặc hoàng đế
Kế nhiệm Henry VI Vua hoặc hoàng đế
Thông tin chung
Vợ
Hậu duệ
Hoàng tộc Nhà Lancaster
Thân phụ Henry IV, Quốc vương Anh
Thân mẫu Mary de Bohun
Sinh 16 tháng 9, 1386(1386-09-16)
Monmouth, xứ Wales
Mất 31 tháng 8, 1422 (35 tuổi)
Chateau de Vincennes, Pháp
An táng Westminster Abbey, Luân Đôn

Henry V (16 tháng 9 năm 1386[1]31 tháng 8 năm 1422) là quốc vương Anh, đã cai trị từ năm 1413 tới khi qua đời. Ông là một trong những ông hoàng chinh chiến lẫy lừng của nước Anh Trung Cổ, nổi tiếng với trận đại phá quân Pháp tại Agincourt trong cuộc chiến tranh 100 năm.[2] Sau trận này, ông từng bước hợp nhất hai vương quốc Anh và Pháp dưới quyền bá chủ của mình.

Tuổi trẻ[sửa | sửa mã nguồn]

Henry chào đời tại Monmouth, xứ Wales, trong một tòa tháp trên cổng thành Monmouth, là con của Henry xứ Bolingbroke (tức vua Henry IV sau này), và Mary de Bohun 16 tuổi, người đã mất khi sinh đẽ ở tuổi 24, trước khi Henry xứ Bolingbroke lên ngôi.

Henry sinh ra dưới triều Richard II, và không có cơ may trở thành vua, vì Richard đã chọn Bá tước xứ March làm người thừa kế.

Khi thân phụ Henry bị đày ải năm 1398, Henry mới 12 tuổi, và Richard II trông nom Henry và đối xử tử tế với ông. Năm 1399, cậu bé Henry tháp tùng vua Richard tới Ái Nhĩ Lan, và thăm lâu đài Trim ở Meath, một nơi gặp mặt cổ của quốc hội Ái Nhĩ Lan.

Năm 1399, Richard bị truất phế, Henry IV lên ngôi, và Henry ở Ái Nhĩ Lan được triệu hồi về nước Anh. Trong lễ đăng quang của vua cha, Henry phong làm Hoàng thân xứ Wales. Ngày 10 tháng 11 năm 1399 ông được phong làm Công tước Lancaster. Năm 1403, ông cùng vua cha tiến hành trấn áp cuộc nổi dậy do Henry 'Hotspur' Percy cầm đầu tại Shrwesbury. Trong 5 năm tiếp theo, ông đàn áp cuộc bạo động của Owen Glendower ở xứ Wales. Ông cũng tham gia việc trị quốc, và đã mâu thuẫn với cha mình.[2]

Cai trị[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1413, Henry V lên ngôi. Năm 1415, vua dập tắt một âm mưu lật đổ ông và đưa Edmund, Mortimer, Bá tước của March lên ngai vàng. Ít lâu sau, ông thân chinh đánh Pháp, cuộc chiến tranh 100 năm tiếp diễn.[2] Ông quyết tâm lấy lại những vùng đất mà các bậc tiên vương chiếm được Pháp (và bị Pháp lấy lại) đồng thời lập yêu sách về ngai vàng Pháp. Ông chiếm được thành Harfleur và đại phá quân Pháp trong trận Agincourt ngày 25 tháng 10 năm 1415.[2]

Trong các năm 1417 và 1419 vua Henry cất quân chinh phạt xứ Normandy. Ông chiếm lĩnh được thành phố Rouen (Normandy) vào tháng 1 năm 1419 và buộc quân Pháp phải kí Hòa ước Troyes năm 1420. Henry được công nhận là người thừa kế ngai vàng Pháp và cưới Catherine xứ Valois, con gái vua Charles VI của Pháp.[2]

Năm 31 tháng 8 năm 1422, trong một cuộc chiến ở Pháp, Henry V đột ngột qua đời tại Blois de Vicennes, gần Paris. Thi hài ông đã được bà Catherine đem về mang về nước Anh và chôn cất tại Tu viện Westminster, Luân Đôn.

Vinh danh[sửa | sửa mã nguồn]

Henry V được xếp thứ 72 trong danh sách 100 Greatest Britons (100 người Anh vĩ đại nhất). Ông còn là nhân vật của các vở kịch Henry IV, phần 1, Henry IV, phần 2Henry V do William Shakespeare sáng tác.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Ian mortimer, "Henry IV's Date of Birth and the Royal Maundy", Historical Research, vol. 80 (2007), pp. 567–576, at n. 7 on pp. 568–9
  2. ^ a ă â b c BBC - History - Henry V (kh. 1387 – 1422)

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • BBC - History - Henry V (kh. 1387 – 1422)
  • Christopher Allmand, Henry V (Luân Đôn, 1992)
  • Henry V. The Pratice of Kingship, edited by G. L. Harris (Oxford, 1985)
  • P. Earle, The Life and times of Henry V (Luân Đôn, 1972)
  • H. F. Hutchinson, Henry V. A Biography (Luân Đôn, 1967)
  • Juliet Barker, Agincourt: Henry and the Battle That Made England (Luân Đôn, 2005)
  • J. H. Fisher, The Emergence of Standard English (Lexington, 1996)

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Bản mẫu:Col -

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

  • J. Endell Tyler. Henry of Monmouth: Memoirs of Henry the Fifth

Volume 1, Volume 2 at Project Gutenberg