Edward VIII của Anh

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Edward VIII
Quốc vương
Anh, Ireland và Các lãnh địa hải ngoại
Hoàng đế Ấn Độ
The Duke of Windsor (1970).jpg
Edward khi là Công tước Windsor
ảnh chụp năm 1970
Tại vị 20 tháng 1 năm 193611 tháng 12 năm 1936
Tiền nhiệm George V Vua hoặc hoàng đế
Kế nhiệm George VI Vua hoặc hoàng đế
Thông tin chung
Phối ngẫu Wallis Simpson (sau khi thoái vị)
Tên đầy đủ Edward Albert Christian George Andrew Patrick David
Tước hiệu HRH The Duke of Windsor
HM The King
HRH The Prince of Wales
HRH The Duke of Cornwall
HRH Prince Edward of Wales
HRH Prince Edward of Cornwall and York
HRH Prince Edward of York
HH Prince Edward of York
Hoàng tộc Họ Windsor
Thân phụ George V
Thân mẫu Mary of Teck
Sinh 23 tháng 6 năm 1894
White Lodge, Richmond, Surrey, England
Rửa tội 16 tháng 7 năm 1894
White Lodge, Richmond, Surrey
Mất 28 tháng 5 năm 1972
Paris, Pháp
An táng 5 tháng 6 năm 1972Frogmore, Berkshire
Chữ ký của Edward VIII

Edward VIII (Edward Albert Christian George Andrew Patrick David; sau là Công tước Windsor; 23 tháng 6 năm 189428 tháng 5 năm 1972) là quốc vương Anh, Ireland và Các lãnh địa hải ngoại, Hoàng đế Ấn Độ, trong một thời gian ngắn ngủi (20 tháng 111 tháng 12 năm 1936) vì ông đã thoái vị để lấy người tình là bà Wallis Simpson. Bà Wallis Simpson là một người Mỹ đã có 2 lần ly dị cho nên hoàng gia và chính phủ Anh không thể chấp thuận cho Edward VIII cưới bà. Vua Edward VIII quyết định thoái vị thay vì từ bỏ bà Simpson.

Trước khi lên nối Vương vị, Edward được vua cha phong làm Thân vương xứ Wales, Công tước x CornwallRothesay. Khi còn trẻ, ông tham gia Các lực lượng Vũ trang Anh trong cuộc Đại chiến thế giới lần thứ nhất và thực hiện nhiều chuyến hành trình ra hải ngoại thay mặt vua cha George V. Ông gắn bó với một loạt các phụ nữ có chồng và lớn tuổi hơn ông nhưng vẫn không kết không cho tới khi lên ngôi Quốc vương.

Sau khi thoái vị ông được phong làm quận công Windsor và sống lưu vong với bà Wallis Simpson cho đến khi qua đời.

Thân vương xứ Wales[sửa | sửa mã nguồn]

Edward VIII sinh ngày 23 tháng 6 năm 1894 tại White Lodge ở Richmond, Anh [1]. Ông là con trai trưởng của vua George V. Ông là cháu nội của vua Edward VII, và là chắt của nữ hoàng Victoria.

Edward được chính thức phong làm Thân vương xứ Wales (Prince of Wales, dành cho Hoàng thái tử của Anh) trong một nghi lễ long trọng tại lâu đài Caernarfon ngày 13 tháng 7 năm 1911.[2] Khi Chiến tranh thế giới thứ nhất (19141918) bùng nổ, Edward đã đủ tuổi phục vụ tích cực trong Quân đội và ông rất say mê binh cách.[3] Ông đã gia nhập đội Cận vệ Hoàng gia Anh vào tháng 6 năm 1914, nhưng cho dầu Edward luôn sẵn sàng bồng súng xông pha trận mạc, Bộ trưởng Bộ Chiến tranh nước Anh là Huân tước Herbert Kitchener khứơc từ, vì ông này cho rằng nếu vị Hoàng thái tử nước Anh mà rơi vào tay "Đức tặc" thì nước Anh sẽ phải chịu vô vàn tổn thương.[4] Suốt trong thập niên 1920, Thái tử Edward đại diện vua cha, George V, trong nhiều công việc của triều đình ở trong nước cũng như ngoài nước. Ông đặc biệt hay đi thăm viếng những vùng nghèo đói trong nước,[5] và đã 16 lần đi kinh lý các thuộc địa từ năm 1919 đến 1935.

Với chức vị cao quí, đẹp trai, hay đi du lịch, và độc thân ông đã trở thành rất nổi tiếng. Trong thập niên 1920, ông được yêu chuộng như một minh tinh điện ảnh. Hình ảnh ông được thấy khắp nơi, và ông cũng là nổi tiếng cho tới nay là người ăn diện rất thời trang và "hào hoa phong nhã".[6]

Tình tứ lãng mạn[sửa | sửa mã nguồn]

Trong những thập niên 1920 và 1930, tính tình lăng nhăng và những hành động táo bạo của Thái tử Edward đã khiến cho Thủ tướng Stanley Baldwin và vua George V rất lo ngại. Thư ký riêng của Edward là Alan Lascelles có nói rằng: "Không hiểu vì lý do di truyền hay sinh lý, trí óc của Thái tử đã không phát triển bình thường khi ngài đến tuổi trưởng thành".[7] Vua George V thất vọng vì Edward hay chơi bời và lăng nhăng với nhiều phụ nữ có chồng. Nhà vua rất lo ngại là Edward sẽ một ngày nối nghiệp của mình. George đã từng nói:

Sau khi ta chết đi, thằng ấy sẽ hủy hoại chính nó trong vòng 12 tháng.

—George V

Nhà vua cũng nói:

Ta cầu nguyện rằng con trưởng của ta [Edward] sẽ không lấy vợ và có con, để không có gì cản trở Bertie [con thứ] và vợ Lilibet lên ngai vàng.

—George V[8]

Quả đúng như vua nói, 12 tháng sau khi George qua đời Edward thoái vị và người em Bertie lên làm vua George VI.

Bà Wallis Simpson

Năm 1930, vua cha George V ban cho Edward một tư thất là thành Belvedere ở Sunningdale, nước Anh.[9] Ở nơi đây, Edward đã mở rất nhiều hội hè và tán tỉnh nhiều đàn bà có chồng như Freda Dudley Ward và Lady Furness (Thelma Morgan). Lady Furness giới thiệu Edward với một người bạn của mình là Wallis Simpson. Bà Wallis là một thường dân Mỹ, trong quá khứ đã ly dị người chồng thứ nhất năm 1927 và sau đó tái hôn với ông Ernest Simpson là một nhà kinh doanh Anh lai Mỹ. Edward dần dần mê bà Wallis và bỏ hết những người đàn bà khác. Ông tìm cách đem Wallis về giới thiệu với vua cha và hoàng gia, nhưng vua cha từ chối không nhận.[10] Mối liên hệ giữa Edward và người đàn bà Mỹ hai lần ly dị Wallis làm cho hoàng gia lo sợ đến mức ra lệnh cho cảnh sát Luân Đôn theo dõi cặp tình nhân này. Hồ sơ cảnh sát sau này được phổ biến có ghi rằng: "Bà ấy có vẻ như hoàn toàn nắm đầu Thái tử".

Lên ngôi[sửa | sửa mã nguồn]

Vua George V qua đời ngày 20 tháng 1, 1936, và Edward lên thay, tức là vua Edward VIII của Anh. Ngày hôm sau, ông phá nghi tục triều đình khi chứng kiến buổi diễn hành tấn phong của chính mình qua cửa sổ của điện St. James bên cạnh bà Wallis Simpson (lúc đó vẫn có chồng).[11]

Vua Edward VIII có nhiều hành động chống lại những truyền thống cổ truyền của triều đình Anh. Hành động này làm cho nhiều người Anh bất mãn vì người Anh đa số rất tôn trọng và hãnh diện về những truyền thống cổ truyền của họ. Một thí dụ là theo tục lệ thì khi một nhà vua mới lên ngôi, chính phủ sẽ đúc tiền mới có ảnh nhà vua nhìn phía ngược lại với tiên quân. Tiền thời vua George V thì nhà vua nhìn về phía trái, như vậy nếu theo đúng tục lệ tiền mới của Edward sẽ nhìn về phía phải. Tuy nhiên, Edward VIII không chịu. Ông nói rằng mặt bên trái của ông đẹp hơn nên ông bắt chính phủ đúc tiền ông nhìn về phía trái, cùng hướng với vua cha.[12] Điều cũng đáng ghi nhận là khi vua em là George VI lên kế vị một năm sau, ông ra lệnh đúc tiền của ông cũng nhìn về phía trái, ý rằng Edward VIII đáng lẽ nên đúc tiền về phía phải theo tục lệ.[13]

Tiền Edward VIII nhìn về phía trái

Ngày 16 tháng 7 năm 1936, một người Ái Nhĩ Lan bất mãn là Jerome Brannigan cầm súng có nạp đạn đến gần nhà vua trong lúc ông cưỡi ngựa gần cung điện Buckingham. Cảnh sát thấy sớm nên đã vật Brannigan xuống đường và bắt Brannigan nhanh chóng. Khi ra tòa Brannigan bào chữa rằng Brannigan thật sự có ý "bảo vệ" Edward vì có tin một "chính quyền ngoại quốc" đang tìm cách ám hại Edward. Tòa xử Brannigan một năm tù.[14]

Vào tháng 8 và 9 năm 1936, Edward và bà Simpson đi du thuyền trên Địa Trung Hải. Đến tháng 10 bà Simpson nộp đơn ly dị chồng là ông Ernest Simpson và người ta thấy rõ là vua Edward VIII có ý định cưới bà Simpson.[15]

Thoái vị[sửa | sửa mã nguồn]

Vua nước Anh cũng mang chức vụ là Giáo chủ tối cao của Anh giáo. Anh giáo không tán thành việc ly dị (mặc dù Anh giáo đã được sáng lập bởi vua Henry VIII để ông có thể ly dị hoàng hậu Catherine không có con thừa kế). Vì vậy Edward lấy một người ly dị hai lần như bà Simpson là chuyện rất khó khăn nếu không muốn nói là không thể chấp nhận được. Ông có tìm cách giải quyết vấn đề này với thủ tướng Baldwin bằng cách đưa ra những giải pháp khác nhau, thí dụ như lấy bà Simpson nhưng bà không được làm hoàng hậu và các con từ cuộc hôn nhân này sẽ không được nối ngôi. Tuy nhiên, thủ tướng Baldwin hội ý kiến nội các Anh và các nước thuộc địa (Luật pháp Anh buộc chính phủ phải khảo ý các thuộc địa khi muốn thay đổi luật lệ truyền ngôi của nhà vua[16]) và hầu như tất cả mọi người không tán thành cuộc hôn nhân này.[17]

Văn kiện Thoái vị

Không còn giải pháp nào khác để giữ ngai vàng, Edward VIII ký văn kiện thoái vị vào ngày 10 tháng 12 năm 1936 tại thành Belvedere. Tối ngày hôm sau, Edward (bây giờ trở lại thành hoàng tử Edward) đọc bản diễn văn truyền thanh đi khắp đế quốc Anh để giải thích quyết định của mình. Ông nói:

Tôi không thể mang trọng trách và thi hành nhiệm vụ làm vua nếu không có sự giúp đỡ và ủng hộ của người phụ nữ tôi yêu.

—Edward VIII[18]

Sau diễn văn, Edward bỏ đi Áo. Ông không được gặp bà Simpson trong nhiều tháng liền cho tới khi bà ly dị xong. Em ông là hoàng tử Albert ("Bertie") lên kế vị, lấy danh hiệu là George VI tức là thân phụ của đương kim nữ hoàng nước Anh Elizabeth II.

Sự lên ngôi của người em, hoàng tử Albert, thay vì Edward là một điều khó khăn cho Hoàng gia nước Anh. Từ lúc trẻ, thái tử Edward được người ta ưa chuộng vì ông đẹp trai, ăn nói hoạt bát, rất tự tin và được huấn luyện với tất cả trách nhiệm để một ngày kia lên làm vua. Trong khi đó hoàng tử Albert là người rụt rè, bị tật nói lắp, và không được huấn luyện về việc nước. Albert đã từng nói với vợ:

Ta không biết gì về làm vua, ta chỉ biết làm một sĩ quan hải quân mà thôi.

—Albert

Quận công Windsor[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi lên ngôi, vua em George VI phong cho Edward tước Quận công Windsor.

Quận công Windsor cưới bà Simpson trong một buổi lễ riêng tư ngày 3 tháng 6 năm 1937 tại lâu đài Candé thuộc thành phố Tours, Pháp. Vua George VI cấm không cho ai trong hoàng gia đi dự lễ cưới, mặc dù Edward đã muốn hai em là quận công xứ Gloucester và xứ Kent cùng em họ là ông Louis Mountbatten (sau là Bá tước Miến Điện Mountbatten) tới dự. Điều này đã gây ra sự hiềm khích trong nhiều năm giữa Edward và hoàng gia.

Chiến tranh thế giới lần thứ hai[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1937, quận công và quận chúa Windsor sang Đức và tới thăm lãnh tụ Adolf Hitler thời Đức Quốc Xã. Báo chí Đức làm rất to chuyện này. Từ lâu người ta vẫn nghi ngờ Edward có thiện cảm với chế độ Đức Quốc xã, mặc dù ông nói là ông chỉ ngưỡng mộ người Đức chứ không tán thành chế độ của Hitler. Tuy nhiên trong cuộc viếng thăm này báo chí có chụp hình ông chào kiểu Đức Quốc xã.

Quận công Windsor và vợ chọn Pháp làm nơi sống lưu vong. Khi Chiến tranh thế giới lần thứ hai bùng nổ, quân đội Đức tấn công Pháp, hai vợ chồng chạy sang Tây Ban Nha và sau đó sang Bồ Đào Nha. Thủ tướng Anh lúc bấy giờ là Winston Churchill hăm dọa sẽ đưa ra tòa án quân sự nếu quận công không trở lại lãnh thổ Anh. Tháng 8, 1940 một chiến hạm của Anh đưa hai vợ chồng sang quần đảo Bahamas là thuộc địa Anh ở Đại Tây Dương.

Quận công Windsor được trao chức Thống đốc Bahamas để ông có việc làm mà khỏi phiền toái chính phủ Anh trong lúc chiến tranh với Đức Quốc xã. Ông không thích Bahamas, chê rằng đây là thuộc địa hạng tồi của Đế quốc Anh,[19] nhưng ông cũng làm nhiều điều tốt ở đảo này thí dụ như giảm thiểu sự nghèo đói trên quần đảo này. Tuy nhiên ông vẫn coi người bản xứ da đen là thấp kém, ông thường có quan niệm kỳ thị người da màu và từng nói rằng:

Giống người ấy khi lên địa vị cao thì chúng mất cân bằng.

[20]

Ông cũng kỳ thị người Do Thái như chế độ Đức Quốc xã.[21]

Cuối đời[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ hai kết thúc, hai vợ chồng trở lại Pháp sinh sống, và cho đến hết cuộc đời ông không giữ một chức vụ gì nữa. Ông sống bằng tiền trợ cấp nhỏ từ chính phủ Anh và buôn bán tiền lậu. Thành phố Paris cấp cho ông một biệt thự tại số 4 đường Champ d'Entraînement trong khu rừng công viên Boulogne ở ngoại ô Paris. Chính phủ Pháp miễn thuế cho ông và hai vợ chồng được mua hàng miễn thuế nơi Tòa đại sứ Anh và các cửa hàng quân đội. Ông cũng có viết sách để kiếm thêm tiền.

Tổng thống Nixon và ông bà Windsor ở Nhà Trắng (1970)

Hai vợ chồng ông trở thành nhân vật danh tiếng ở Paris và New York, họ thường được mời đi dự những hội hè đình đám. Các Tổng thống Hoa Kỳ như Dwight EisenhowerRichard Nixon có mời ông bà đến thăm Nhà Trắng.

Cho đến khi bà mất, Hoàng gia Anh vẫn không hề chấp nhận bà quận chúa Windsor. Nhất là mẹ Edward là Hoàng thái hậu Mary và vợ George VI là hoàng hậu Elizabeth (mẹ của nữ hoàng Elizabeth II) rất ghét bà Windsor. Hai người này (và cũng như đa số dân Anh) cho rằng bà đã khiến Edward từ bỏ trách nhiệm với "sơn hà, xã tắc" khi bỏ ngai vàng. Hoàng thái hậu Mary từng nói với Edward:

Hàng vạn thường dân đã hy sinh tánh mạng của họ trong cuộc Chiến tranh thế giới (lần thứ nhất) để bảo vệ sơn hà, mà nhà ngươi không hy sinh được một hạnh phúc nhỏ bé của mình để làm tròn trách nhiệm với Tổ quốc.[22]

Hoàng hậu Elizabeth thì nghĩ rằng vì chồng mình George VI phải miễn cưỡng lên ngai vàng mà chết sớm.

Năm 1972, Quận công Windsor qua đời tại Paris vì ung thư cuống họng; ông hút thuốc từ lúc trẻ. Thi hài của ông được đem về Anh chôn cất trong nghĩa trang của hoàng gia. Bà Simpson qua đời 14 năm sau và được chôn cạnh ông với tấm bia để vỏn vẹn 4 chữ "Wallis, Quận chúa Windsor".

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Duke of Windsor, A King's Story, p. 1.
  2. ^ Weir, Alison (1996), Britain’s Royal Families: The Complete Genealogy Revised edition, London: Pimlico, p. 327, ISBN 0-7126-7448-9.
  3. ^ Windsor, pp. 106–107 and Ziegler, pp. 48–50
  4. ^ Roberts, p. 41 and Windsor, p. 109
  5. ^ Duke of Windsor, A King's Story, p. 215.
  6. ^ Broad, Lewis (1961), The Abdication: Twenty-five Years After. A Re-appraisal, London: Frederick Muller Ltd, pp. 4–5.
  7. ^ Lascelles, Sir Alan 'Tommy' (20 tháng 11 năm 2006), "Prince Charmless: A damning portrait of Edward VIII", Daily Mail, http://www.dailymail.co.uk/news/article-417388/Prince-Charmless-A-damning-portrait-Edward-VIII.html, truy cập 29 tháng 5 năm 2009.
  8. ^ Airlie, Mabell (1962), Thatched with Gold, London: Hutchinson, p. 197.
  9. ^ Duke of Windsor, A King's Story, p. 235.
  10. ^ Bradford, p. 142.
  11. ^ Duke of Windsor, A King's Story, p. 265.
  12. ^ Duke of Windsor, A King's Story, pp. 293–294.
  13. ^ Coinage and bank notes, Trang mạn chính thức của Hoàng Gia Anh, http://www.royal.gov.uk/MonarchUK/Symbols/Coinageandbanknotes.aspx, mở ngày 7 tháng tư 2009.
  14. ^ Cook, Andrew (3/1/2003), "The plot thickens", The Guardian, http://www.guardian.co.uk/g2/story/0,3604,867861,00.html, mở ngày 7/4/2009.
  15. ^ Broad, pp. 56–57.
  16. ^ Statute of Westminster 1931 c.4, The UK Statute Law Database, http://www.statutelaw.gov.uk/content.aspx?activeTextDocId=1081723, mở ngày 7/4/2009.
  17. ^ Duke of Windsor, A King's Story, pp. 346,354
  18. ^ Edward VIII (PDF), Truyền thanh sau khi thoái vị 11/12/1936, Trang mạng chính thức của Triều Đình Anh, http://www.royal.gov.uk/pdf/edwardviii.pdf, mở ngày 7/4/2009
  19. ^ Bloch, The Duke of Windsor's War, p. 364.
  20. ^ Ziegler, p. 448.
  21. ^ Ziegler, pp. 471–472.
  22. ^ Bertie and Elizabeth: The Reluctant Royals - The Story of King George VI & Queen Elizabeth (DVD, 2002), ASIN: B0006Q93H4

Quá trình trị vì của vua và nữ hoàng Anh[sửa | sửa mã nguồn]

Elizabeth II George VI của Anh George V của Anh Edward VII của Anh Victoria của Anh William IV của Anh George IV của Anh George III của Anh George II của Anh George I của Anh Anne của Anh Hoàng tộc Windsor Hoàng tộc Saxe-Coburg và Gotha Hoàng tộc Hanover Hoàng tộc Stuart