Người Campuchia gốc Việt
| Người Campuchia gốc Việt | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Tổng dân số | |||||||||
|
khoảng 600.000 (5% dân số) [1] |
|||||||||
| Khu vực đông người sinh sống | |||||||||
|
|||||||||
| Ngôn ngữ | |||||||||
| Tiếng Việt, Khmer, khác | |||||||||
| Tín ngưỡng | |||||||||
| Phật giáo Đại thừa, Cao Đài, Thiên chúa giáo | |||||||||
| Nhóm dân tộc liên quan | |||||||||
| người Việt |
Người Campuchia gốc Việt (tiếng Khmer: Yuon) cấu thành bộ phận quan trọng của dân số Campuchia, là dân tộc thiểu số lớn nhất tại Campuchia. Từ này dùng để chỉ những người Việt sinh ra tại Capuchia và những người có gốc Campuchia lai Việt Nam. Sự thù hằn giữa người Khmer và người Việt đã diễn ra trong nhiều thế kỷ, nhưng sự đối kháng này không cản trở sự tăng dần quy mô của cộng đồng người Việt rải khắp nam và trung Campuchia. Theo một học giả người Mỹ tại Đông Nam Á, Donald J. Steinberg, ước tính có 291,596 người Việt chiếm hơn 7% tổng dân số Campuchia, sinh sống tại Campuchia vào năm 1950. Họ tập trung ở Phnôm Pênh, các tỉnh Prey Veng, Kandal, Kampong Cham[2].
Người Khmer vốn có ác cảm với người Việt Nam hơn là với người Trung Quốc hay người Thái. Có một vài nhân tố giải thích cho thái độ này. Việc bành trướng ảnh hưởng của Việt Nam trong lịch sử đã dẫn đến việc mất lãnh thổ của người Khmer. Trái lại, người Khmer không bị mất đất vào tay người Trung Quốc và chỉ bị mất một ít cho Thái Lan. Cũng ít có sự liên quan chặt chẽ về văn hóa cũng như tôn giáo giữa Campuchia và Việt Nam. Việt Nam chịu ảnh hưởng của văn hóa Trung Quốc nhiều hơn là văn hóa Ấn Độ, trong khi Thái Lan và Campuchia thì ngược lại. Người Việt và người Khmer cũng có nhiều khác biệt về trang phục, cách tổ chức gia đình,... Ví dụ người Việt theo Phật giáo Đại thừa còn người Khmer và người Thái theo Phật giáo Tiểu thừa. Mặc dù người Việt sống ở các trung tâm đô thị như Phnôm Pênh, một số đáng kể sống dọc theo sông Mê Kông và sông Basak cũng như ven biển hồ Tonlé Sap mưu sinh bằng nghề chài lưới. Thời thuộc địa, phần nhiều nhân công trong các đồn điền cao su của Pháp được cung cấp bởi người Việt. Họ cũng được người Pháp thuê làm công chức cấp thấp hoặc nhân viên văn phòng cho các doanh nghiệp tư nhân.[2]
[sửa] Lịch sử
Lịch sử Việt Nam và Campuchia đã có từ thế kỷ 13. Những cư dân người Việt đã đến sống rải rác trong một khu vưc được biết đến là quốc gia Thủy Chân Lạp, phần nằm ở châu thổ sông Mê Kông của Chân Lạp (Campuchia ngày nay). Từ khoảng giữa thế kỷ 17 và giữa thế kỷ 18, khi Chân Lạp suy yếu vì các cuộc nội chiến và sự xâm lược của Xiêm, các chúa Nguyễn đã dùng nhiều cách khác nhau như hôn nhân chính trị, áp lực ngoại giao, thế mạnh chính trị và quân sự, để giành lấy vùng đất mà ngày nay là Sài Gòn và đồng bằng sông Cửu Long. Cùng lúc, đội quân của chúa Nguyễn cũng đụng độ với quân Xiêm để tranh giành ảnh hưởng lên Chân Lạp. Về mặt lịch sử, các vị vua Việt Nam đã thôn tính vùng đất có người Việt sinh sống rải rác mà người Khmer luôn cho là của họ. Nông dân và ngư dân người Việt tiếp tục di cư vào Campuchia trong suốt thế kỷ 19 và 20. Thời Pháp thuộc, Pháp đã xây dựng chính quyền thuộc địa ở Campuchia bằng những người Việt theo đạo Thiên Chúa. Người Pháp cũng đưa đến đây những công nhân đồn điền người Việt. Vào thế kỷ 19, Việt Nam đã tiếp quản lâu dài phần lãnh thổ từng của Campuchia và trong thời gian chiếm giữ Phnôm Pênh, Việt Nam đã cố gắng áp đặt tiếng Việt, thể chế chính trị cũng như tiêu chuẩn văn hóa Việt Nam. Vì vậy, những người Campuchia theo chủ nghĩa dân tộc nhận thấy người Việt Nam là mối đe dọa không chỉ với nền độc lập chính trị của Campuchia mà với cả sự tồn vong của văn hóa và dân tộc Khmer. Dưới thời hoàng thân Sihanouk, người Việt ở Campuchia được coi là người nước ngoài. Tuy nhiên, những người Campuchia theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan xem người Việt thiểu số là công cụ cho mục đích thôn tính Campuchia của Việt Nam. Người Việt thiểu số đã vài lần bị chính quyền khủng bố dưới chế độ của Lon Nol (1970-1975) và Pol Pot (1975-1979). Ngay sau cuộc đảo chính chống lại Sihanouk của Lon Nol, nhiều cuộc tàn sát chống lại người Việt thiểu số diễn ra ở Phnôm Pênh đã gây ra cái chết của hàng nghìn người và hơn 100.000 người đã trốn chạy về Việt Nam.
[sửa] Văn hóa
Cả người Việt và người Khmer đều nói ngữ tộc Môn-Khmer. Người Việt Nam ở Campuchia không hòa nhập tốt với người Khmer như người Chăm hay người Hoa, có thể do những khác biệt về văn hóa giữa 2 dân tộc. Ngày nay, vì tỉ lệ thất nghiệp cao ở Việt Nam mà nhiều người Việt sang Campuchia tìm kiếm việc làm, trong khi nhiều người khác tìm kiếm một cuộc sống tốt đẹp hơn, chỉ một số ít có điều mình muốn. Sau 10 năm Việt Nam đóng quân trên đất Campuchia, nhiều người Campuchia có thái độ nghi ngờ và căm ghét người Việt. Hôn nhân giữa người Việt và người Khmer cũng ít diễn ra so với giữa người Khmer và người Hoa. Mặc dù sống rải rác khắp Campuchia, nhiều người Việt cũng tập trung đông đúc tại các trung tâm đô thị; số khác tham gia làm nông nghiệp hoặc nghề chài lưới truyền thống, họ sống trong những làng nổi. Người Việt Nam ăn Tết Nguyên Đán vào khoảng tháng một, đây cũng là một trong những ngày lễ quan trọng nhất ở Campuchia. Họ cũng đem sang đây đạo Cao Đài, một tôn giáo lớn ở Việt Nam.
[sửa] Tham khảo
- ^ CIA – The World Factbook, Cambodia, retrieved 11 December 2012
- ^ a b Federal Research Division. Russell R. Ross, ed. "The Vietnamese". Cambodia: A Country Study. Research completed December 1987. This article incorporates text from this source, which is in the public domain.
|
||||||||||||||||||||
