Trò chơi điện tử nhập vai

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới điều hướng Bước tới tìm kiếm

Trò chơi điện tử nhập vai (tiếng Anh thường gọi là role-playing game hoặc viết tắt là RPG, tương tự với computer role-playing game và CRPG) là một thể loại trò chơi điện tử mà trong đó người chơi điều khiển các hành động của một nhân vật (hoặc một nhóm nhân vật) trong một thế giới trừu tượng, thường đi kèm một số hình thức chung như phát triển nhân vật bằng các số liệu thống kê. Nhiều trò chơi điện tử nhập vai có nguồn gốc từ trò chơi nhập vai trên bàn[1] và sử dụng nhiều thuật ngữ, cài đặt và cơ chế chơi giống nhau. Những điểm tương đồng với trò chơi bút và giấy là các yếu tố kể chuyện và tường thuật, sự phát triển của nhân vật người chơi, độ phức tạp, cũng như giá trị chơi lại và khả năng nhập vai. Mặt trò chơi điện tử không cần người quản trò cũng như tốc độ phân tích khi vào trận. RPG phát triển từ các trò chơi có giao diện dạng cửa sổ, thể hiện bằng những văn bản đơn giản, từ đó phát triển thành trải nghiệm 3D trực quan phong phú.

Lịch sử và phân loại[sửa | sửa mã nguồn]

Thể loại trò chơi điện tử nhập vai bắt đầu vào giữa những năm 1970 trên máy tính lớn, lấy cảm hứng từ các trò chơi nhập vai bằng bút và giấy như Dungeons & Dragons.[2] Một số nguồn cảm hứng khác cho các trò chơi điện tử nhập vai ban đầu còn có trò chơi chiến tranh trên bàn, trò chơi mô phỏng thể thao, trò chơi phiêu lưu như Colossal Cave Adventure, các tác phẩm giả tưởng của các tác giả như J. R. R. Tolkien,[3] các trò chơi chiến lược truyền thống như cờ vua,[4][5]văn học sử thi cổ Epic of Gilgamesh, theo cùng một cấu trúc cơ bản, là bắt đầu các nhiệm vụ khác nhau để hoàn thành mục tiêu.[6]

Sau thành công của các trò chơi điện tử nhập vai như UltimaWizardry, lần lượt đóng vai trò là bản thiết kế chuẩn cho Dragon QuestFinal Fantasy, thể loại nhập vai cuối cùng đã chia thành hai phong cách, trò chơi điện tử nhập vai phương Đôngnhập vai phương Tây, do sự khác biệt về văn hóa, mặc dù gần như phản ánh sự phân chia nền tảng tương ứng giữa máy chơi gamemáy tính.[7] Cuối cùng, trong khi các RPG đầu tiên đem đến trải nghiệm chơi một người chơi tuyệt đối, sự phổ biến của chế độ nhiều người chơi đã tăng mạnh trong khoảng thời gian từ đầu đến giữa những năm 1990 với các trò chơi nhập vai hành động như Secret of ManaDiablo. Với sự ra đời của Internet, các trò chơi nhiều người chơi đã trở thành trò chơi nhập vai trực tuyến nhiều người chơi (MMORPG), bao gồm Lineage, Final Fantasy XI, và World of Warcraft.[8]

Thể loại con[sửa | sửa mã nguồn]

Hành động nhập vai[sửa | sửa mã nguồn]

Video giới thiệu cách chơi điển hình của một trò chơi nhập vai hành động point and click.

Các trò chơi hành động nhập vai thường có tính năng mỗi người chơi sẽ điều khiển trực tiếp một nhân vật trong thời gian thực và tập trung mạnh vào chiến đấu và hành động. Cốt truyện và sự tương tác với nhân vật luôn giữ ở mức tối thiểu. Các trò chơi hành động nhập vai ban đầu có xu hướng tuân theo khuôn mẫu của các trò chơi của Nihon Falcom thập niên 1980 như Dragon Slayer và loạt Ys, có tính năng chiến đấu hack and slash, điều khiển trực tiếp các chuyển động và hành động của nhân vật người chơi, sử dụng bàn phím hoặc bộ điều khiển trò chơi, thay vì sử dụng các menu.[9] Công thức này được cô đọng bởi trò chơi phiêu lưu hành động, The Legend of Zelda (1986), đã đặt ra khuôn mẫu ban đầu để nhiều trò chơi nhập vai hành động sau đó áp dụng, bao gồm cả những đổi mới như thế giới mở, lối chơi phi tuyến tính, pin lưu điểm chơi,[10] và một nút tấn công, diễn tả hoạt cảnh một cú vung kiếm hoặc đòn tấn công bằng viên đạn trên màn hình.[11][12] Trò chơi cũng làm gia tăng sự xuất hiện của các trò chơi hành động nhập vai được phát hành từ cuối những năm 1980, cả ở Nhật Bản và Bắc Mỹ.[13] Loạt Legend of Zelda tiếp tục tạo ảnh hưởng đến sự chuyển đổi của những trò chơi nhập vai trên máy tính và máy chơi trò chơi điện tử tại gia, từ cách chiến đấu theo lượt, nặng về chỉ số sang chiến đấu hành động thời gian thực trong những thập kỷ sau đó.[14]

Trò chơi nhập vai trực tuyến nhiều người chơi[sửa | sửa mã nguồn]

Mặc dù nhiều trò chơi nhập vai ban đầu chỉ dành cho các hệ thống máy tính lớn PLATO vào cuối thập niên 1970, cũng hỗ trợ nhiều người chơi đồng thời,[15] mức độ phổ biến của chế độ nhiều người chơi trong các trò chơi nhập vai chính thống không tăng nhiều cho đến đầu thập niên 1990.[8] Ví dụ, Secret of Mana (1993), một trong những trò chơi hành động nhập vai đầu tiên của Square, cũng là một trong những trò chơi RPG thương mại đầu tiên có lối chơi hợp tác nhiều người chơi, đem đến hành động cùng lúc cho hai và ba người khi nhân vật chính đã chiêu mộ thành viên vào nhóm.[16][17] Sau đó, Diablo (1996) kết hợp các yếu tố CRPG và trò chơi hành động với chế độ nhiều người chơi trên Internet, tối đa bốn người chơi vào cùng một thế giới và chiến đấu với quái vật, trao đổi vật phẩm hoặc chiến đấu chống lại nhau.

Nhiều người trò chuyện và chơi trực tuyến trong MMORPG Daimonin.

Cũng trong khoảng thời gian này, thể loại MUD do MUD1 tạo ra vào năm 1978 đang trải qua một giai đoạn mở rộng đáng kể do sự phát hành và lan rộng của LPMud (1989) và DikuMUD (1991). Chẳng bao lâu sau, được thúc đẩy bởi mức độ phổ biến tất yếu của Internet, những xu hướng song song này đã hợp nhất trong việc phổ biến đồ họa MUD, thứ sau này gọi là trò chơi nhập vai trực tuyến nhiều người chơi hoặc MMORPG,[18][19] bắt đầu với các trò chơi như Meridian 59 (1995), Nexus: The Kingdom of the Winds (1996), Ultima Online (1997), Lineage (1998), và EverQuest (1999), và dẫn đến những hiện tượng hiện đại hơn như RuneScape (2001), Ragnarok Online(2002), Final Fantasy XI (2003), Eve Online (2003) Toontown Online của Disney (2003) và World of Warcraft (2004).

Roguelikes và roguelites[sửa | sửa mã nguồn]

NetHack và các roguelikes khác thường sử dụng các ký tự văn bản ASCII để đại diện cho các đối tượng trong thế giới trò chơi. Vị trí của nhân vật chính trong hình này biểu thị bằng ký hiệu @.

Roguelike là một nhánh phụ của trò chơi điện tử nhập vai, có đặc điểm là tạo ra các cấp độ trò chơi theo màn chơi, lối chơi theo lượt, đồ họa dựa trên ô, cái chết vĩnh viễn của nhân vật người chơi và thường dựa trên bối cảnh tường thuật có độ giả tưởng cao. Roguelikes xuất phát từ trò chơi Rogue năm 1980, đặc biệt phản ánh đồ họa sprite và văn bản dựa trên nhân vật Rogue.[20][21] Những trò chơi này rất phổ biến trong giới sinh viên đại học và các lập trình viên máy tính thập niên 1980 và 1990, dẫn đến một số lượng lớn các biến thể xuất hiện, nhưng vẫn tuân thủ các yếu tố trò chơi chung này. Một số biến thể nổi tiếng hơn như Hack, NetHack, Ancient Domains of Mystery, Moria, Angband, loạt Tales of Maj'Eyal.[22] Loạt Mystery Dungeon của Chunsoft ở Nhật Bản, lấy cảm hứng từ Rogue, cũng nằm trong khái niệm trò chơi roguelike.[23]

Gần đây, các máy tính gia đình và hệ thống chơi trò chơi dần mạnh hơn, các biến thể mới của roguelikes kết hợp với các thể loại trò chơi khác, các yếu tố chủ đề và phong cách đồ họa đã trở nên phổ biến, thường vẫn giữ khái niệm về thủ tục chung. Những tựa trò chơi này đôi khi bị gắn nhãn là "giống roguelike", "rogue-lite" hoặc "mê cung chết chóc" để phản ánh sự biến đổi từ những tựa trò chơi bắt chước cách chơi của roguelikes truyền thống một cách trung thực hơn.[23] Các trò chơi khác, như Diablo[24]UnReal World,[25], lấy cảm hứng từ các trò chơi roguelikes.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Adams, Rollings 2003, p. 347
  2. ^ Barton 2007a, tr. 1
  3. ^ Barton 2008, tr. 13
  4. ^ Justin Leeper (ngày 17 tháng 12 năm 2004). “Pathway to Glory”. GameSpy. Truy cập ngày 19 tháng 5 năm 2011.
  5. ^ Hendricks, Fayyaad (ngày 19 tháng 12 năm 2011). “A complete history of role-playing videogames: Part 1”. EL33TONLINE. Truy cập ngày 23 tháng 12 năm 2011.
  6. ^ Johansen Quijano-Cruz (2009), “Chopin's Dream as Reality: A Critical Reading of Eternal Sonata”, Eludamos Journal for Computer Game Culture, 3 (2): 209–218, truy cập ngày 16 tháng 5 năm 2011
  7. ^ Barton, Matt (ngày 21 tháng 6 năm 2010). “Kawaisa!: A Naive Glance at Western and Eastern RPGs”. Armchair Arcade. Truy cập ngày 5 tháng 9 năm 2010.
  8. ^ a b Jøn, A. Asbjørn (2010). “The Development of MMORPG Culture and The Guild”. Australian Folklore: A Yearly Journal of Folklore Studies. University of New England (25): 97–112. Truy cập ngày 2 tháng 11 năm 2015.
  9. ^ Bailey, Kat (ngày 18 tháng 5 năm 2010). “Hack and Slash: What Makes a Good Action RPG?”. 1UP.com. IGN Entertainment Games. Bản gốc lưu trữ ngày 29 tháng 6 năm 2011. Truy cập ngày 11 tháng 7 năm 2011.
  10. ^ “15 Most Influential Games of All Time: The Legend of Zelda”. GameSpot. CNET Networks, Inc. Bản gốc lưu trữ ngày 11 tháng 5 năm 2001. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2010.
  11. ^ Kalata, Kurt. “Hardcore Gaming 101: Dragon Slayer”. Hardcore Gaming 101. Bản gốc lưu trữ ngày 23 tháng 7 năm 2011. Truy cập ngày 19 tháng 12 năm 2015.
  12. ^ Kalata, Kurt; Greene, Robert. “Hydlide”. Hardcore Gaming 101.
  13. ^ Barton, Matt (2008). Dungeons & Desktops: The History of Computer Role-Playing Games. A K Peters, Ltd. tr. 182 & 212. ISBN 978-1-56881-411-7. Truy cập ngày 8 tháng 9 năm 2010.
  14. ^ Loguidice, Bill; Barton, Matt (2009), Vintage Games: An Insider Look at the History of Grand Theft Auto, Super Mario, and the Most Influential Games of All Time, Focal Press, tr. 317, ISBN 978-0-240-81146-8
  15. ^ Barton 2008, tr. 37–38
  16. ^ Lee, Justin (ngày 15 tháng 2 năm 2004). “Secret of Mana”. GameSpy. Bản gốc lưu trữ ngày 25 tháng 1 năm 2005. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2010.
  17. ^ Thomas, Lucas M. (ngày 13 tháng 10 năm 2008). “Secret of Mana Review”. IGN. Truy cập ngày 24 tháng 1 năm 2010.
  18. ^ Castronva, Edward (2006). Synthetic Worlds: The Business and Culture of Online Games. University Of Chicago Press. tr. 10, 291. ISBN 978-0-226-09627-8. [pp. 10] The ancestors of MMORPGS were text-based multiuser domains (MUDs) [...] [pp. 291] Indeed, MUDs generate perhaps the one historical connection between game-based VR and the traditional program [...]
  19. ^ Bainbridge, William Sims (2004). Berkshire Encyclopedia of Human-Computer Interaction. 3. Berkshire Publishing Group. tr. 474. ISBN 978-0-9743091-2-5. Developers had long considered writing a graphical MUD. [...] the last major 2D virtual environment in the West marked the true beginning of the fifth age of MUDs: Origin Systems' 1997 Ultima Online (UO).
  20. ^ Hatfield, Tom (ngày 29 tháng 1 năm 2013). “Rise Of The Roguelikes: A Genre Evolves”. GameSpy. IGN Entertainment, Inc. Truy cập ngày 24 tháng 4 năm 2013.
  21. ^ Harris, John (ngày 18 tháng 12 năm 2009). “COLUMN: @Play: The Berlin Interpretation”. GameSetWatch. UBM TechWeb. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2015.
  22. ^ Craddock, David L (ngày 5 tháng 8 năm 2015). Magrath, Andrew (biên tập). Dungeon Hacks: How NetHack, Angband, and Other Roguelikes Changed the Course of Video Games. Press Start Press. ISBN 978-0692501863.
  23. ^ a b Parish, Jeremy (ngày 6 tháng 4 năm 2015). “The Gateway Guide to Roguelikes”. USGamer. Gamer Network. Truy cập ngày 4 tháng 5 năm 2015.
  24. ^ “The best game ever – Linux”. Salon. Salon Media Group, Inc. ngày 27 tháng 1 năm 2000. Truy cập ngày 28 tháng 5 năm 2012.
  25. ^ Murphy, Stephen (ngày 26 tháng 12 năm 2012). “A Game 20 Years In the Making”. Escapist. Defy Media LLC. Truy cập ngày 14 tháng 11 năm 2015.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]