Trần Tiến

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Jump to navigation Jump to search
Trần Tiến
Tran Hieu - Tran Thu Ha - Tran Tien (7766740934) (crop).jpg
Trần Tiến (phải) trình diễn cùng Trần Thu Hà trong đêm diễn tại Hà Nội vào tháng 8 năm 2012
Thông tin nghệ sĩ
Tên khai sinh Trần Việt Tiến
Sinh 16 tháng 5, 1947 (71 tuổi)
Tam Hiệp, Quốc Oai, Sơn Tây, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa
Thể loại Pop, dân ca đương đại
Nghề nghiệp Nhạc công, nhạc sĩ, ca sĩ
Ca sĩ trình bày thành công Trần Tiến, Trần Thu Hà, Hồng Nhung, Y Moan, Tùng Dương, Trần Thái Hòa

Nhạc sĩ Trần Tiến (tên đầy đủ Trần Việt Tiến[1], sinh ngày 16 tháng 5 năm 1947) là một nhạc sĩ dòng nhạc trữ tình Việt Nam. Ông vừa là nhạc sĩ sáng tác ca khúc quần chúng, vừa là ca sĩ. Ngoài ra, ông từng giành được một đề cử tại giải Cống hiến.

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Trần Tiến sinh ngày 16 tháng 5 năm 1947, ở một thôn nghèo bên dòng Sông Đáy,Tam Hiệp, Phúc Thọ, Hà Nội, trong khi chạy càn quân Pháp. Ông sinh ra trong một gia đình khá giả Hà Nội. Sau 1954, do thành phần gia đình, cơ hội học hành của ông ban đầu bị hạn chế. Ông kể rằng đã trải qua thời trẻ sống lang thang trong những ngõ nhỏ Hà Nội.

Trần Tiến có người anh ruột là ca sĩ Trần Hiếu, cha đẻ của ca sĩ Trần Thu Hà.

Năm 16 tuổi, Trần Tiến làm hậu đài cho Đoàn Ca múa Hà Nội. Sau một năm tự học, ông trở thành nghệ sĩ đơn ca của Đoàn và đi biểu diễn ở vùng tuyến lửa lúc bấy giờ như Quảng Bình, Vĩnh Linh. Các bài hát Thanh niên ra tiền tuyến, Cô gái Sầm Nưa xinh đẹp ra đời trong thời gian này và đã đoạt Giải A cuộc thi Tiếng hát át tiếng bom do Hội Nhạc sĩ Việt Nam tổ chức.

Năm 1971, Trần Tiến bị sốt rét ác tính và trở ra Bắc. Ông theo học Nhạc viện Hà Nội, tốt nghiệp khoa thanh nhạc và sáng tác năm 1978. Những ca khúc đầu tiên ông sáng tác sau khi tốt nghiệp mang chủ đề yêu nước. Những sáng tác nổi bật nhất của thời kỳ này là

  • Giai điệu Tổ quốc. Đây là một bài hát ca ngợi lòng yêu nước, về những giai điệu hùng thiêng của sông núi, trong lời hát ru con, trong Truyện Kiều và trong nhịp quân hành của những người lính ra trận.
  • Những đôi mắt mang hình viên đạn, sáng tác về Chiến tranh Việt-Trung 1979, bài hát về đôi mắt của những người mẹ già và trẻ nhỏ từ nơi biên giới, những đôi mắt cháy lên ánh lửa quê hương trở thành động lực cho những người lính Việt Nam.[2]
  • Vết chân tròn trên cát, một khúc ca về những người thương binh trở về sau chiến tranh. Những vết chân tròn trong bài hát từ chiếc nạng gỗ của người cựu chiến binh, người đã tìm cho mình niềm vui trong vai trò người thầy giáo làng quê miền duyên hải, nơi anh chơi cây đàn guitar của mình cho lũ trẻ.

Năm 1987, ông thành lập ban nhạc rock Đen-Trắng và lưu diễn dọc đất nước. Các bài hát của ông trong thời kỳ này có nội dung cổ vũ cho Đổi mới. Một số bài hát trong chương trình biểu diễn Đối thoại 87:

  • Ý nghĩ trong phòng hải quan,
  • Đồng hồ, một bài hát trong đó mượn hình ảnh kim giây để chỉ những người lao động bị sách nhiễu, trong khi kim phút và kim giờ đại diện cho những ông chủ và tầng lớp quan liêu hưởng lợi.
  • Trần trụi 87, ca khúc mạnh bạo nhất và gây tranh cãi nhất của ông. Bài hát nói về sự hi sinh của những người lính và những bà mẹ già đã nuôi giấu chiến sĩ, phê phán chủ nghĩa yêu nước trống rỗng, và kêu gọi người Việt Nam hãy quan tâm lẫn nhau và cùng góp sức xây dựng đất nước.

Trần Tiến đã từng bị giam giữ ở Thành phố Hồ Chí Minh vì trình diễn những ca khúc này. Ông kể về việc được cựu Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh "cứu thoát" vì "Trần Tiến không kích động bạo loạn, Trần Tiến kích động yêu nước"[3].

Kể từ thập niên 1990, phong cách sáng tác của Trần Tiến có sự thay đổi từ pop đơn thuần sang phong cách dân gian đương đại và cũng giành được sự đón nhận của khán giả. Những sáng tác tiêu biểu cho phong cách này của ông bao gồm: Tùy hứng lý ngựa ô, Ngẫu hứng sông Hồng, Quê nhà.

Năm 2005, ca khúc Mưa bay tháp cổ của ông được ca sĩ Tùng Dương thể hiện thành công và giành giải Bài hát của tháng trong chương trình Bài hát Việt. Năm 2006, những ca khúc của ông như Bình nguyên xa vắng, Ra ngõ mà yêu, Lữ khách sông Hồng, Mưa bay tháp cổ, Quê nhà... xuất hiện trong album Đối thoại 06 của Trần Thu Hà (album được hiểu là sự đối thoại giữa âm nhạc Đông và Tây, giữa nhạc sĩ già - Trần Tiến - và nhạc sĩ trẻ - Nguyễn Xinh Xô).

Năm 2007, ông nhận Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật[cần dẫn nguồn] cho các tác phẩm Bài ca thanh niên ra tiền tuyến (1967), Cô gái Sầm Nưa xinh đẹp (1968), Giai điệu Tổ quốc (1980), Chiếc vòng cầu hôn (1984), Tùy hứng ngựa ô (1987), Chị tôi (1997).

Tháng 9 năm 2008, Hà Trần với công ty riêng của mình đã sản xuất album mới mang tên Trần Tiến, do các ca sĩ Trần Thu Hà, Tùng Dương, David Trần và Hòa Trần thể hiện. Theo Trần Thu Hà, đây sẽ là album Trần Tiến có chất lượng tổng thể tốt nhất từ trước đến nay. Album đã được phát hành ở cả hai thị trường Việt Nam và hải ngoại[4].

Các giải thưởng[sửa | sửa mã nguồn]

  • Năm 1979: Giải nhất 10 bài hát được quần chúng ưa thích trong năm do báo Tuổi Trẻ Thành phố Hồ Chí Minh bình chọn.
  • Năm 1992, bài Chiếc vòng cầu hôn đoạt giải bài hát hay nhất năm 1992-1993 do Đài Truyền hình Việt Nam bình chọn
  • Năm 1990, bài Sao em nỡ vội lấy chồng đoạt giải thưởng Trung ương Đoàn về đề tài Dân số - Kế hoạch hoá gia đình
  • Năm 1975-1985, đoạt danh hiệu "Nhạc sĩ được yêu thích nhất 10 năm sau giải phóng" do báo Tuổi Trẻ' và Hội Nhạc sĩ Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức bình chọn
  • Năm 2007 Trần Tiến được Giải thưởng nhà nước chuyên ngành âm nhạc

Danh sách đĩa nhạc[sửa | sửa mã nguồn]

Album phòng thu[sửa | sửa mã nguồn]

Năm Tên Hãng phát hành Định dạng Chú thích
Trần Tiến và tác phẩm MAV Cassette Cùng Nhóm Du ca đồng nội và Hồng Ngọc

Tái bản với tên Sao em nỡ vội lấy chồng, theo định dạng CD

23/03/1996 Tình khúc Trần Tiến: Tạm biệt chim én HSD Cassette Cùng Hồng Nhung, Phương Thanh, Tam ca Áo trắng, Ngọc Ánh, Phương Thảo, Ngọc Lễ, Nhất Sinh, Trần Đức, Nhật Hào và Hoàng Đỉnh
1999 Du ca tình yêu: Chị tôi Vafaco CD Cùng Ngọc Tân, Trần Thu Hà, Mỹ Tâm, Quang Linh, Anh Đức, Y Moan, và Nguyên Vũ
1999 Tự họa Hãng phim Phương Nam CD, Cassette Cùng Trần Thu Hà
2000 Du ca tình yêu 2: Du ca đồng quê Vafaco CD Cùng Trần Thu Hà, Trung Kiên, Tam ca Áo trắng, Phương Thảo, Ngọc Lễ, I Zac, Tam ca Thế hệ mới và Trọng Tấn
2001 Tùy hứng lý qua cầu Dihavina CD Cùng Quỳnh Lan
2001 Liveshow Ngẫu hứng Hãng phim Phương Nam DVD, VCD Cùng Hồng Nhung, Trần Thu Hà, Phương Thanh, Quang Lý, Thu Minh, Nhóm Ba con mèo, Nhóm Mắt ngọc, Ngọc Lễ, Phương Thảo, Ngọc Anh, Hồng Ngọc, Y-Zok, và Trần Tài
2007 Có một thời như thế Vafaco CD Cùng Hồng Nhung, Khánh Duy, Mỹ Tâm, Tam ca Áo trắng và Tấn Minh
2008 Trần Tiến Dihavina, Viết Tân CD Cùng Trần Thu Hà, Trần Thái Hòa, Tùng Dương, Thanh Phương, Tran's Gang và David Trần

Album tuyển tập[sửa | sửa mã nguồn]

Năm Tên Hãng phát hành Định dạng Nghệ sĩ Chú thích
28/03/2001 Tình ca Nga vượt qua thế kỷ, vol. 1 Vafaco CD Trần Hiếu, Lê Dung, Quang Thọ, Trần Thu Hà, Trọng Tấn, Đăng Dương, Việt Hoàn, Tốp nữ Nhạc viện Hà Nội, Hải Yến, Francis GoyaPaul Mauriat
28/03/2001 Tình ca Nga vượt qua thế kỷ, vol. 2 Vafaco CD Trung Kiên, Quang Thọ, Trần Hiếu, Trần Thu Hà, Trọng Tấn, Hải Yến, Hoài Phương, Quý Dương, Thảo Vân, Quang Huy, Hợp ca Trường NTQĐ, Tốp ca Nhạc viện HN và Paul Mariat

Nhạc phẩm[sửa | sửa mã nguồn]

Văn học[sửa | sửa mã nguồn]

  • Ngẫu hứng (2016)

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ “Trần Tiến: 'Tôi là tỷ phú không tiền'. Báo Người Lao động. 8 tháng 1 năm 2007. Truy cập ngày 17 tháng 7 năm 2009.  Kiểm tra giá trị ngày tháng trong: |date= (trợ giúp)
  2. ^ Trần Tiến và "những đôi mắt mang hình viên đạn", 17/02/2009, Tuần ViệtNamNet
  3. ^ Trần Tiến suốt đời học tiếng Việt - Phỏng vấn của Nguyễn Mạnh Hà, Báo Tiền phong. Truy cập 23 tháng 9 năm 2008
  4. ^ Ca sĩ Trần Thu Hà: "Tương lai của tôi là Hà Trần Produtions", Hữu Trịnh, Thể thao Văn Hóa. Truy cập 23 tháng 9 năm 2008.

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]