Alabama

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
State of Alabama
Cờ Alabama Huy hiệu Alabama
Cờ Huy hiệu
Alabama in United States.svg
Biệt danh: Camellia State (Tiểu bang Hoa trà), The Heart of Dixie[1] (Tâm Dixie), Yellowhammer State (Tiểu bang Chim cổ vàng), và The Cotton State (Tiểu bang Bông)
Ngôn ngữ chính thức Tiếng Anh
Địa lý
Thủ phủ Montgomery
Thành phố lớn nhất Birmingham
Diện tích 135.775 km² (hạng 30)
• Phần đất 131.442 km²
• Phần nước 4.333 km² (3,19 %)
Chiều ngang 306 km²
Chiều dài 531 km²
Kinh độ 84°51′W – 88°28′W
Vĩ độ 30°13′N – 35°N
Dân số (2000) 4.447.100 (hạng 23)
• Mật độ 33,84 (hạng 26)
• Trung bình 152 m
• Cao nhất Núi Cheaha, 734 m
• Thấp nhất 0 m
Hành chính
Ngày gia nhập 14 tháng 12, 1819 (thứ 22)
Thống đốc Robert J. Bentley (Cộng hòa)
Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ

Richard Shelby (CH)

Jeff Sessions (CH)
Múi giờ CST (UTC−6)
• Giờ mùa hè CDT (UTC−5)
Viết tắt AL Ala. US-AL
Trang web www.alabama.gov

Alabamatiểu bang nằm thuộc miền Nam Hoa Kỳ, bên cạnh Tennessee về phía bắc, Georgia về phía đông, Florida về phía nam, và Mississippi về phía tây. Alabama có bờ biển kề cận với vịnh Mexico ở cực nam của tiểu bang.

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Bài chi tiết: Địa lý Alabama
Bản đồ Alabama – PDF

Alabama là tiểu bang lớn thứ 30 của Hoa Kỳ với tổng diện tích là 135.775 kilômét vuông (52.423 dặm vuông). Diện tích mặt nước chiếm 3,19% tổng diện tích, cho nên Alabama là tiểu bang thứ 23 theo diện tích mặt nước. Tiểu bang này cũng có hệ thống đường nước lớn thứ hai của Hoa Kỳ. Vào khoảng ba phần năm của diện tích đất là đồng bằng thoai thoải xuống sông Mississippi và vịnh Mexico. Phần nhiều của miền Bắc Alabama là vùng lắm núi, với sông Tennessee nằm trong thung lũng lớn, tạo ra nhiều con sông, dòng suối, sông, núi, và hồ. Nơi thấp nhất về phía đông của sông Mississippi thuộc Quận Dekalb gần một con sông giữa luống cao, nơi đó thuộc Công viên tiểu bang Buck's Pocket. Một kỳ quan tự nhiên khác là "Cầu Đất", cầu tự nhiên dài nhất về phía đông của sông Mississippi. Alabama thường có cao độ giữa mặt biển tại vịnh Mobile đến một tí hơn 550 mét (1.800 foot) ở dãy núi Appalachian về vùng đông bắc. Nơi cao nhất là Núi Cheaha.

Các vườn quốc gia của Dịch vụ Vườn Quốc gia bao gồm Vườn Quân đội Quốc gia Horseshoe BendDaviston, Khu vực cấm săn Quốc gia Hẻm núi Little RiverFort Payne, Đài kỷ niệm Quốc gia Russell CaveBridgeport, Công viên Lịch sử Quốc gia Phi công TuskegeeTuskegee, và Công viên Lịch sử Quốc gia Học viện Tuskegee gần Tuskegee.

Alabama cũng có Đại lộ Natchez Trace, Đường lịch sử Quốc gia Selma To, và Đường lịch sử Quốc gia Con đường Nước mắt.

Các thành phố quan trọng[sửa | sửa mã nguồn]

Sau đây là các thành phố và dân số của nó (năm 2000)

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Bài chi tiết: Lịch sử Alabama

Ảnh hưởng của các thổ dân Hoa Kỳ được nhớ rất nhiều ở Alabama. Vài trong những thổ dân ở Alabama ngày xưa là người Alabama (Alibamu), Cherokee, Chickasaw, Choctaw, Creek, Koasati, và Mobile. Những thổ dân bắt đầu buôn bán với vùng Đông Bắc dùng sông Ohio trong Chu kỳ Nấm mồ (1000 TCN – 700 CN), và họ tiếp tục buôn bán như vậy đến khi người Âu Châu đến. Ảnh hưởng Trung Mỹ rõ ràng trong văn hóa ruộng đất của người Mississippi tiếp theo.

Pháp xây dựng thuộc địa Âu Châu đầu tiên trong tiểu bang ngày nay là Mobile vào năm 1702. Miền Nam Alabama thuộc Pháp từ năm 1702 đến 1763, thuộc Tây Florida của Anh từ 1763 đến 1780, và thuộc Tây Florida của Tây Ban Nha từ 1780 đến 1814. Miền Bắc và Trung Alabama thuộc về Georgia của Anh từ 1763 đến 1783 và thuộc lãnh thổ Mississippi của Hoa Kỳ từ đấy. Quyền tiểu bang của nó bị hoãn lại vì không có bờ biên. (Andrew Jackson giải quyết vấn đề đó khi chiếm Mobile của Tây Ban Nha vào năm 1814.) Alabama được trở thành tiểu bang thứ 22 vào năm 1819.

Tiểu bang Alabama rút ra khỏi Liên bang ngày 11 tháng 1 năm 1861 và trở thành một tiểu bang của các Tiểu bang Liên minh Hoa Kỳ, được gọi Cộng hòa Alabama từ ngày 18 tháng 2 năm 1861. Tuy không nhiều trận đánh diễn ra ở tiểu bang này, nhưng Alabama đóng góp vào khoảng 120.000 lính trong Nội chiến Hoa Kỳ. Sau chiến tranh, chính phủ lâm thời được thành lập vào năm 1865, và Alabama được chính thức gia nhập lại vào Liên bang ngày 14 tháng 7 năm 1868.

Alabama là trung tâm của các Tiểu bang Liên minh trong Nội chiến và là nơi quan trọng nhất khi Phong trào Dân quyền của thời 19501960.

Nhân khẩu[sửa | sửa mã nguồn]

Mật độ dân số của Alabama
Lịch sử dân số
Năm điều tra Dân số Tỉ lệ
1800 1.250
1810 9.046 623.7%
1820 127.901 1,313.9%
1830 309.527 142.0%
1840 590.756 90.9%
1850 771.623 30.6%
1860 964.201 25.0%
1870 996.992 3.4%
1880 1.262.505 26.6%
1890 1.513.401 19.9%
1900 1.828.697 20.8%
1910 2.138.093 16.9%
1920 2.348.174 9.8%
1930 2.646.248 12.7%
1940 2.832.961 7.1%
1950 3.061.743 8.1%
1960 3.266.740 6.7%
1970 3.444.165 5.4%
1980 3.893.888 13.1%
1990 4.040.587 3.8%
2000 4.447.100 10.1%
2010 4.779.745 7.5%
Ước tính 2013 4.833.722 1.1%
Nguồn: 1910–2010[2]
Ước tính 2013[3]

Cục điều tra dân số Hoa Kỳ ước tính rằng dân số của Alabama là 4.833.722 vào ngày 01 tháng 7 năm 2013,[4][5] đại diện cho tăng 53.986, tương đương 1.1%, kể từ khi điều tra dân số năm 2010.[6] Điều này bao gồm sự gia tăng tự nhiên từ điều tra dân số gần đây của 121.054 người (có nghĩa là 502.457 sinh trừ đi 381.403 trường hợp tử vong) và sự gia tăng do di cư thuần của 104.991 người vào nhà nước.[6]

Nhập cư từ bên ngoài nước Mỹ dẫn đến một sự gia tăng ròng 31.180 người, và di cư trong nước đã sản xuất được một lợi ích ròng của 73.811 người.[6] Nhà nước đã có 108.000 sinh ở nước ngoài (2,4% dân số của tiểu bang), trong đó ước tính 22,2% là người nhập cư bất hợp pháp (24.000).

Các trung tâm dân số của Alabama nằm ở quận Chilton, bên ngoài thị trấn Jemison.[7]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Luật tiểu bang này bắt phải bao gồm thành ngữ The Heart of Dixie (tiếng Anh của "Tâm Dixie") trên các bảng xe chuẩn của tiểu bang, nhưng tiểu bang mới làm nó rất nhỏ và làm thành ngữ Stars Fell on Alabama ("Các ngôi sao đã rớt xuống Alabama") lớn hơn.
  2. ^ Resident Population Data. “Resident Population Data – 2010 Census”. 2010.census.gov. Bản gốc lưu trữ ngày 19 tháng 5 năm 2011. Truy cập ngày 1 tháng 6 năm 2011. 
  3. ^ “Table 1. Annual Estimates of the Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2010 to July 1, 2013”. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2014. 
  4. ^ “Annual Estimates of the Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2010 to July 1, 2013” (CSV). 2013 Population Estimates. United States Census Bureau, Population Division. Tháng 12 năm 2013. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2014. 
  5. ^ “Annual Estimates of the Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2010 to July 1, 2013”. U.S. Census Bureau. Truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2014. 
  6. ^ a ă â “Annual Estimates of the Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2010 to July 1, 2012” (CSV). U.S. Census Bureau. Bản gốc lưu trữ ngày 5 tháng 2 năm 2009. Truy cập ngày 24 tháng 12 năm 2012. 
  7. ^ “Population and Population Centers by State – 2000”. United States Census Bureau. Bản gốc lưu trữ ngày 18 tháng 12 năm 2008. Truy cập ngày 3 tháng 12 năm 2008. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]