Hy tần họ Trương

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Jang Ok-jeong
Hy tần họ Trương
Nội mệnh phụ của Triều Tiên
Tại vị 1688 - 1694 (6 năm)
Thông tin chung
Phu quân Triều Tiên Túc Tông
Hậu duệ Triều Tiên Cảnh Tông
Thành Thọ quân(?)
Tên đầy đủ Jang Ok-Jeong (Trương Ngọc Trinh)
Thụy hiệu Đại Tần Cung, Ngọc Sơn Phủ Đại Tần họ Trương
Tên ngai Cung nữ
Thục viên
Chiêu nghi
Hy tần
Vương hậu
Hy tần
Hoàng tộc Nhà Triều Tiên
Thân phụ Jang Hyeong
Thân mẫu Phu nhân họ Yun
Sinh 3 tháng 11, 1659
Indong, Hàn Quốc
Mất 9 tháng 11, 1701 (42 tuổi)
Xương Đức Cung, Hàn Quốc
Hy tần họ Trương
Hangul 희빈장씨
Hanja (Hán tự) 禧嬪張氏
Hán-Việt Hy tần Trương thị
Romaja quốc ngữ Huibin Jangssi
McCune-Reischauer Hŭibin Changssi
Đây là một tên người Triều Tiên; họ tên được viết theo thứ tự Á Đông (họ trước tên sau): họ là Trương (Jang).

Hy tần họ Trương (hangul: 희빈장씨, Huibin Jangssi, hanja: 禧嬪張氏, Hy tần Trương thị; 3 tháng 11, 1659(1659-11-03) - 9 tháng 11 năm 1701) là một trong những phi tần nổi tiếng nhất trong lịch sử nhà Triều Tiên với tôn hiệu Đại Tần Cung.

Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]

Bà tên húy là Jang Ok-jeong (장옥정, 張玉貞, Trương Ngọc Trinh, Chang Ok-chŏng), sinh ngày 9 tháng 9 (tức 3 tháng 11 năm 1659. Bà là con gái của Tặng Lĩnh Nghị chính Jang Hyeong (장형, Chang Hyŏng, 張炯, Trương Huỳnh) và Tặng Trinh Kính phu nhân, người gia tộc Doãn ở Pha Bình (nay thuộc Gyeonggi, Hàn Quốc). Trên bà còn có hai anh trai và một chị gái.

Từ nhỏ, bà được tiến cung và do sự tiến cử của Đông Bình quân Lý Hàng (thúc phụ của vua Túc Tông), bà trở thành cung nữ phục vụ cho Đại vương đại phi Trang Liệt - Vương phi thứ hai của Triều Tiên Nhân Tổ, tức bà cố của vua Túc Tông sau này.

Phi tần vua Túc Tông[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi phụ thân Trương Huỳnh bị xử tội, Trương Ngọc Trinh quyết định nhập cung và được Đại vương đại phi - Trang Liệt vương hậu - nhận làm cung nữ. Một lần vua Túc Tông đi thăm đại vương đại phi đã gặp Trương thị và sủng ái bà. Điều này khiến Minh Thánh vương hậu hết sức tức giận. Năm 1681, lo sợ Túc Tông sủng ái cung nữ thuộc thuộc phái Nam Nhân, sẽ bất lợi cho phái Tây Nhân và Nhân Hiển vương hậu mới sắc phong nên Đại phi - Minh Thánh vương hậu - đã lập kế đuổi Trương Ngọc Trinh ra khỏi cung. Năm 1686, Túc Tông ra chỉ cho phép cung nữ Trương Ngọc Trinh được quay lại cung, phong bà làm Thục viên (淑媛, Suk-won) và ban Tựu Thiện đường (Seo-seon dang, 就善堂) ở Xương Khánh cung làm nơi ở. Đây là điều hiếm thấy bởi vì theo luật của Joseon thì cung nữ bị đuổi ra khỏi cung sẽ vĩnh viễn không được trở lại cung. Điều này cho thấy vua Túc Tông đã sủng ái Trương thị đến thế nào. Hai năm sau, bà được thăng lên bậc Chiêu nghi (昭儀, So-ui); và cùng năm bà được thăng lên bậc Tần (嬪, Hee Bin)[1], với phong hiệu là Hy, gọi là Hy tần, sau khi hạ sinh vương tử Lý Quân, tức Triều Tiên Cảnh Tông sau này. Tương truyền, Trương Hy Tần là "đóa hoa rực rỡ nhất vương triều", biểu tượng sắc đẹp của Triều Tiên thời đó. Vì sủng ái bà, vua Túc Tông đã lạnh nhạt với Vương phi Nhân Hiển và các Hậu cung khác. Trương Ngọc Trinh được sủng ái sủng trong suốt 8 năm cho tới khi Thục tần Thôi thị được sủng ái.

Ngoài vương tử Lý Quân, bà còn sinh cho Túc Tông một người con, được đặt tước hiệu là Thành Thọ Quân, nhưng sớm chết non.[2]

Sóng gió vương triều[sửa | sửa mã nguồn]

Túc Tông có ý định lập vương tử Lý Quân làm Vương thế tử nhưng việc này gặp phải sự phản đối quyết liệt của phái Tây Nhân mà đứng đầu là Ly Dương Phủ viện quân Min Yuchung (민유중, 闵维重, Mẫn Duy Trọng), cha của Vương phi Nhân Hiển, với lý do xuất thân thấp kém của mẹ vương tử là Hy tần Trương thị. Túc Tông hết sức giận dữ vì chuyện này nên đã ra lệnh xử tử hoặc lưu đày những người có liên quan, Nhân Hiển Vương hậu cũng bị Túc Tông phế truất, và tháng 5 năm 1688, nhà vua đã lập Hy tần lên làm Vương phi, dưới sự ủng hộ của phái Nam nhân. Vương tử Lý Quân được phong làm Thế tử. Từ sau khi Trương vương phi nắm vương vị, phía Nam Nhân lũng đoạn triều chính, củng cố quyền lực và tìm cách loại bỏ phái Tây Nhân, nhưng vua Túc Tông thì lại muốn giữ nguyên thế lực Tây Nhân để có sự cân bằng hai phe đối lập. Trong triều nên xuất hiện mâu thuẫn giữa quyền lợi của vua và phe phái chính trị ủng hộ cho Trương vương phi. Bản thân Trương thị khi ở ngôi Vương phi cũng tỏ ra ngỗ ngược, độc đoán và ghen tuông mù quáng với các Hậu cung trong khi người nhà của bà tác oai tác quái, gây nhiều thị phi khiến dân chúng căm phẫn. Những việc làm đó khiến Túc tông ngày càng xa lánh, lạnh nhạt với Trương thị.

Trương Ngọc Trinh thất sủng khi vua bắt đầu đầu sủng ái Thục tần họ Thôi - một cung nữ trước đây từng hầu hạ Phế phi Nhân Hiển. Thôi thị đã bí mật cầu nguyện cho phế phi nhân ngày sinh của bà và bị túc tông bắt gặp. Không rõ việc này có phải do sự sắp đặt của tàn dư phái tây nhân hay không nhưng Túc tông rất cảm động và sủng ái Thôi thị, sắc phong bà làm Thục viên. Sau đó Thục tần họ Thôi đã cùng Tây Nhân đã tác động đến Túc tông dẫn đến việc phục vị của Vương phi Nhân Hiển.

Vào năm 1694, dưới nỗ lực của phái Tây Nhân và Thục Tần họ Thôi, Nhân Hiển vương hậu được phục vị và Trương Ngọc Trinh quay lại ngôi vị Hy tần. Sắc phong và ngọc ấn của Trương thị khi được sách phong vương phi bị vua ban lệnh thu hồi và phá hủy. Năm 1701, Vương hậu Nhân Hiển qua đời một cách đột ngột, có thuyết cho rằng do bị bệnh mãn tính từ những ngày bị lưu đày. Khi đó phái Tây Nhân đã cáo buộc rằng Trương Hy tần cùng anh trai mình thuê một thầy cúng trù ếm cho vương hậu Nhân Hiển bằng một hình nhân bị găm mũi tên (không được ghi chép cụ thể chính sử Triều Tiên chỉ chú thích sự việc được ghi lại trong cuốn "Nhân Hiển Vương hậu truyện" do một cung nữ thân cận của Vương hậu Nhân Hiển viết còn lưu truyền tới ngày nay). Không chỉ có vậy, các cuộc điều tra còn khẳng định Trương thị và anh trai đã thông đồng với nhà Thanh khi tiết lộ nhiều tài liệu quân sự tối mật nhằm nhận được sự đồng thuận cho việc sắc phong Thế tử của Lý Quân. Trước sức ép từ phái Tây Nhân và kết quả điều tra, vua Túc Tông đã ban chết cho Trương Hy Tần với tội danh phản quốc và mưu hại Quốc mẫu. Ngày 10 tháng 10 năm 1701, Trương Hy tần bị xử tử bằng độc dược, thọ 42 tuổi, sau khi chết vẫn được giữ nguyên tước hiệu nhàm đảm bảo địa vị của Thế tử.

Sau cái chết của Nhân Hiển Vương hậu và Trương Hy tần, các quan chức cao cấp của phái Nam Nhân bị loại khỏi chính trường, một số còn lại vẫn ủng hộ Thế tử Lý Quân. Phái Tây Nhân lên nắm quyền lực rồi mâu thuẫn nhau nên bị chia thành Lão luận (Song Si-yeol lãnh đạo), Thiếu luận (Yoon Jeung lãnh đạo). Các quan lại thuộc phái Lão luận yêu cầu vua Túc Tông lập Thục tần họ Thôi làm Vương phi, phế Thế tử, lập con trai Thục tần họ Thôi làm Thế tử. Các quan lại thuộc phe Thiếu luận và tàn dư của phe Nam Nhân vẫn ủng hộ Thế tử và yêu cầu vua tuyển chọn một Tân Vương phi do Thục tần chỉ xuất thân từ tầng lớp tiện dân.

Vào ngày thứ 7 của tháng thứ 10 năm trị vì thứ 21 của mình (tức năm 1702), vua Túc Tông sắc phong tiểu thư họ Kim ở Khánh Châu làm vương phi Nhân Nguyên (Inwon) và ban lệnh từ nay cấm các phi tần của nhà vua được lập làm Vương hậu nhằm ngăn chặn những âm mưu của các Cung tần nhằm đoạt ngôi Vương phi. Đồng thời vua ban chỉ Thế tử Lý Quân nhận Vương phi Nhân Nguyên làm dưỡng mẫu.

An táng và mộ phần[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1701, sau khi ban chết cho Trương Hy Tần, vua Túc Tông bạn chỉ vẫn giữ nguyên tước hiệu Hy tần của bà, vì thế nên tang lễ của Trương Hy Tần vẫn được tổ chức theo nghi thức vương thất như các phi tần hàng Chính nhất phẩm theo pháp chế như bình thường.

Phần mộ của Trương Hy tần không phải là ẩn số, một số người cố tình đưa những thông tin thất thiệt. Phần mộ của Trương Hy tần gọi là Đại tần mộ (대빈묘) ban đầu nó ở Gwangju, Gyeonggi, về sau người ta quy hoạch lại các khu lăng mộ vương thất, tháng 6 năm 1969 Đại tần mộ (Daebinmyo, 大嬪墓) được chuyển về cụm lăng Seo-oreung (서오릉), thành phố Goyang, tỉnh Gyeonggi. Còn Minh Lăng (Myeongneung) là nơi an táng của vua Túc Tông và 2 vương hậu sau của ông là Nhân Hiển vương hậu và Nhân Nguyên Vương hậu, không có chuyện Trương Hy tần được an táng ở Minh Lăng.

Thụy hiệu[sửa | sửa mã nguồn]

Bà không phải Hy tần duy nhất trong triều đại Joseon. Vua Triều Tiên Trung Tông cũng có 1 Hy tần họ Hồng (희빈홍씨, 1494-1581). Tước hiệu của Hee bin (희빈) là Hy tần, không phải là Đại tần(대빈-Daebin). Sau khi Triều Tiên Cảnh Tông đăng cơ đã truy phong cho mẫu thân làm Đại Tần Cung, Ngọc Sơn Phủ Đại Tần họ Trương (大嬪宮, 玉山府大嬪; 대빈궁, 옥산부대빈)- Vương tước dành cho mẫu thân của các vị vua Triều Tiên chỉ là cung tần, thứ thiếp.

Bí ẩn lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Bà là người gây nhiều tranh cãi trong giới sử gia Hàn Quốc. Do từ xa xưa những lời thêu dệt về sự độc ác của bà đã lan truyền khắp nơi trong triều đại Joseon, nên ngày nay phần lớn mọi người đều đánh giá bà với thái độ tiêu cực. Tuy nhiên hiện nay có một số ít các nhà sử học Hàn Quốc nghiên cứu và lập luận rằng vào thời gian đó, Thế tử Lý Quân được xác định bị vô sinh nên Trương Hy Tần rất hoang mang. Bà cho xây dựng và thường xuyên lui tới Thần Điện để cầu an và chữa bệnh cho Thế tử. Cùng thời gian này, Vương hậu Nhân Hiển bệnh tình ngày càng nghiêm trọng và nhiều Vương tử, Cung tần trong cung bị nhiễm căn bệnh lạ mọc mụn nhọt, hoa mắt... Từ đó đã lan truyền ra những tin tức thất thiệt bất lợi cho bà như Trương Hy Tần cùng pháp sư nhập Thần điện nguyền rủa, trù ếm sát hại các Vương tử và Vương phi đã được thêm vào để kết tội Trương Hy Tần. Dưới sức ép của phái Tây Nhân, vua Túc Tông quyết định từ bỏ Trương Hy tần, ban cho bà cái chết bằng thuốc độc. Vì cái chết oan của mẹ mà thái tử Lý Quân trở nên trầm cảm, oán giận vua cha bởi những ngày Hy tần tế thần, Thế tử đều hiện diện ở Thần Điện. Tuy nhiên lập luận này chỉ là cách nhìn của những người sau hơn 300 năm và không có căn cứ nào chứng minh ngoài việc vua Cảnh Tông không có bất kỳ nhi tử nào. Đồng thời việc lập đàn tế lễ hay làm phép trong cung mà chưa được sự chấp thuận của vua dưới mọi hình thức đều bị coi là trọng tội không thể bao biện.

Sau khi mất, Trương Hy Tần để lại khá nhiều câu chuyện được thêu dệt, truyền kỳ về tham vọng quyền lực, cũng như những chuyện liên quan đến cái chết của bà, mối quan hệ với Thế tử Lý Quân, tức vua Triều Tiên Cảnh Tông (Lý Quân được cho là từng bị mẹ mình đánh một trận thừa sống thiếu chết và điều đó khiến ông trở thành một người yếu đuối và nhu nhược sau này). Hay lời đồn đại bà âm mưu ám sát Nhân Hiển vương hậu bằng những hình nhân thế mạng và tế lễ Thần điện. Nhưng tất cả nguồn tin đó không được ghi lại cụ thể trong chính sử mà chỉ được lấy từ cuốn truyện "Nhân Hiển Vương Hậu truyện" - tác giả là một cung nữ thân cận của Nhân Hiển Vương hậu thời đó viết lại và lưu truyền tới ngày nay. Dù sao những sự việc này cũng được lưu truyền rộng rãi trong nhân gian, được nhân dân Triều Tiên tiếp nhận và hoàn toàn không gặp phải sự ngăn cấm từ phía triều đình, thậm chí là triều đình vua Cảnh Tông.

Trương Hy tần được các sử gia Triều Tiên mệnh danh là Võ Tắc Thiên của vương triều Triều tiên.

Từ những năm 1990 tới nay trong lịch sử điện ảnh và truyền hình Hàn Quốc, cuộc đời của Trương Hy tần trên màn ảnh được xây dựng theo hướng bám sát với những chi tiết trong lịch sử về sự độc ác và cái chết của Trương Hy tần như: Jang Hee Bin, Dong Yi, Vương hậu Nhân Hiển, Queen In Hyun's man,...

Tổ phụ[sửa | sửa mã nguồn]

Trong văn hóa đại chúng[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Bậc Tần thuộc hàng Chính nhất phẩm Nội quan, chỉ xếp sau ngôi vị Vương phi trong hậu cung nhà Triều Tiên.
  2. ^ Tuy nhiên, việc này không được chứng minh rõ ràng là chết khi nào vì có tài liệu ghi chết trước khi sinh mấy tuần, có tài liệu lại ghi chết sau khi sinh mấy ngày.
  3. ^ “Lady Jang (Janghuibin) (1961)”. Korean Movie Database. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2013. 
  4. ^ “Femme Fatale, Jang Hee-bin (Yohwa, Jang Hee-bin) (1968)”. Korean Movie Database. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2013. 
  5. ^ a ă â b c “'죽지 않는' 장희빈 벌써 9명, 김태희가 뒤 이을까”. OhmyNews (bằng tiếng Triều Tiên). 22 tháng 9 năm 2012. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2013. 
  6. ^ “TV Dramas - Actresses Line up for Award Ceremony Takeover”. The Chosun Ilbo. 29 tháng 12 năm 2003. Truy cập ngày 2 tháng 4 năm 2013. 
  7. ^ Lee, Ga-on (7 tháng 5 năm 2010). “Han Hyo-joo says she "hold fast" to her role in Dong Yi. 10Asia. Truy cập ngày 26 tháng 1 năm 2013. 
  8. ^ Ho, Stewart (8 tháng 10 năm 2012). “Kim Tae Hee Cast in Her First Historic Drama, Jang Ok Jung as Joseon Dynasty's Infamous Lady Jang Hee Bin”. enewsWorld. CJ E&M. Truy cập ngày 23 tháng 1 năm 2013.