Phú Thọ (thị xã)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Phú Thọ (thị xã)
Địa lý
Trực thuộc tỉnh Phú Thọ
Trụ sở Ủy ban Nhân dân Phường Âu Cơ
Vị trí Phía đông của tỉnh Phú Thọ
Diện tích 64,6 km² (2003) [1]
Số xã/phường 5 phường, 5
Dân số
Dân số 77.614 người (2009) [1];
Mật độ 1.201 người/km² (2009)
Thành phần dân tộc Chủ yếu là người Kinh
Thông tin khác
Xếp loại đô thị 3

Phú Thọ là thị xã thuộc tỉnh Phú Thọ, Việt Nam. Thị xã này nằm ở bờ hữu ngạn sông Thao, trung tâm của tỉnh Phú Thọ. Thị xã Phú Thọ có diện tích tự nhiên là 64,6 km², dân số thường trú năm 2009 là 77.614 người, mật độ dân số là 1201 người/km², trong đó khu vực nội thành có mật độ 8.551 người/km²[1];
Dân số năm 2013 là 91.650 người[2]

Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Thị xã Phú Thọ thuộc vùng trung du và miền núi phía Bắc, là nơi tiếp giáp giữa đồng bằng sông Hồng và vùng đồi núi, trung du. Thị xã này nằm cách thành phố Việt Trì 30 km, cách sân bay quốc tế nội bài 80km, cách cảng Hải phòng 190km, cách thủ đô Hà Nội 90 km, về phía Tây Bắc và cách cửa khẩu quốc tế Lào Cai 200km.[3]

Địa giới của thị xã Phú Thọ như sau: phía bắc và đông bắc giáp huyện Phù Ninh, phía tây và tây nam giáp huyện Thanh Ba, phía nam giáp huyện Tam Nông (bên kia sông Hồng), phía đông nam giáp huyện Lâm Thao.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Thị xã Phú Thọ chính thức được thành lập ngày 5 tháng 5 năm 1903 trên cơ sở làng Phú Thọ. Ngày nay, thị xã Phú Thọ tuy không phải là trung tâm kinh tế - chính trị của tỉnh nhưng với bề dày truyền thống phát triển, đã từng là trung tâm tỉnh lỵ của Phú Thọ từ ngay đầu thế kỷ XX, là nơi trung chuyển, nối liền vùng Tây Bắc với đồng bằng Bắc bộ nên có những tiềm năng dồi dào để bứt phá theo kịp xu thế phát triển chung của hội nhập kinh tế quốc tế nói chung và khu vực nói riêng.

Thị xã Phú Thọ nằm bên bờ tả ngạn của sông Hồng. Tại đây có trường Đại học Hùng Vương được thành lập theo quyết định số 81/2003/QĐ-TTg ngày 29 tháng 4 năm 2003 của Thủ tướng Chính phủ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Sau 100 năm thành lập, thị xã đã được mở rộng về nhiều mặt, quan trọng nhất là về diện tích.

Thị xã Phú Thọ có lịch sử hình thành và phát triển từ rất lâu đời. Trên địa bàn thị xã Phú Thọ ngày nay, xa xưa là Ma thành (sau gọi là thành Mè) do Ma Xuân (cháu chắt của Ma Khê) xây dựng. Hậu duệ của Ma Khê cầm đầu Ma tộc truyền đời trấn giữ thành Mè. Đến thời Loạn 12 sứ quân, thành Mè do Ma Xuân Trường trấn giữ. Sau khi thành Hồi Hồ thất thủ, tướng quân Kiều Thuận chạy sang thành Mè kết hợp với Ma Xuân Trường chống lại Đinh Bộ Lĩnh. Đinh Bộ Lĩnh đánh chiếm thành Mè, Kiều Thuận tử trận. Ma Xuân Trường trốn thoát. Sau khi mất được Đinh Bộ Lĩnh vì thán phục uy đức mà truy phong ông là Ma tộc thần tướng. Ngày nay, thị xã Phú Thọ còn dấu tích thành Mè. Ở phố Phú An có đền thờ Ma Khê. Làng Trù Mật xã Văn Lung thị xã Phú Thọ có đền thờ Ma Xuân Trường và Kiều Thuận.

Sau năm 1975, thị xã Phú Thọ có 3 phường: Âu Cơ, Hùng Vương, Phong Châu và 3 xã: Hà Lộc, Trường Thịnh, Văn Lung. Ngày 5 tháng 7 năm 1977, chuyển xã Thanh Minh thuộc huyện Thanh Ba về thị xã Phú Thọ quản lý[4].

Ngày 1 tháng 4 năm 2003, thị xã Phú Thọ được mở rộng trên cơ sở sáp nhập thị trấn Phú Hộ thuộc huyện Phù Ninh, xã Hà Thạch thuộc huyện Lâm Thao và 413,91 ha diện tích tự nhiên và 3.178 nhân khẩu (thôn Thanh Vinh) của xã Thanh Hà thuộc huyện Thanh Ba; giải thể thị trấn Phú Hộ để thành lập xã Phú Hộ trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của thị trấn Phú Hộ; thành lập xã Thanh Vinh trên cơ sở 413,91 ha diện tích tự nhiên và 3.178 nhân khẩu của xã Thanh Hà (phần điều chỉnh diện tích tự nhiên và dân số của xã Thanh Hà thuộc huyện Thanh Ba về thị xã Phú Thọ quản lý); chuyển xã Trường Thịnh thành phường Trường Thịnh[5].

Ngày 29 tháng 12 năm 2010, Thị xã Phú Thọ được công nhận là đô thị loại III theo Quyết định số 1144/QĐ-BXD của Bộ Xây Dựng[6]. Ngày 23 tháng 7 năm 2013, chuyển xã Thanh Vinh thành phường Thanh Vinh[7].

Địa hình và khí hậu[sửa | sửa mã nguồn]

- Địa hình: Nằm trong vùng trung du Bắc Bộ. Với địa hình bán sơn địa, điển hình theo dạng “bát úp” , nằm trên vùng giáp ranh giới giữa Đồng bằng sông Hồng và vùng đồi núi thấp. Địa hình cao dần về phía Bắc và Tây Bắc, thấp dần về phía sông Hồng.[8]

- Khí hậu: Thuộc vùng khí hậu Trung Du Bắc Bộ, có nhiều đặc điểm gần với vùng đồng bằng Bắc Bộ, mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10; mùa khô từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau. Nhiệt độ không khí trung bình 23o1. Lượng mưa ngày lớn nhất 701,2 mm, trung bình năm 1.850mm. Số giờ nắng trung bình năm 1.571 giờ.

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi được điều chỉnh địa giới vào tháng 5 năm 2003, thị xã đã có quy mô mới với 10 đơn vị hành chính trực thuộc (gồm 4 phường và 6 xã). Ngày 23 tháng 7 2013, Chính phủ Việt Nam ban hành nghị quyết thành lập phường Thanh Vinh nên thị xã Phú Thọ gồm 5 phường và 5 .

Danh sách các đơn vị hành chính

STT Tên đơn vị hành chính Diện tích

(km2)

Dân số

(người)

Mật độ
1 Phường Âu Cơ 1.21 7.925 6.550
2 Phường Hùng Vương 0.85 4.633 5.451
3 Phường Phong Châu 0.74 4.402 5.959
4 Phường Trường Thịnh 4.14 6.692 1.616
5 Phường Thanh Vinh 4.23 9.075 2.145
6 Xã Hà Lộc 13.72 7.705 562
7 Phường Hà Thạch 10.88 9.802 901
8 Phường Thanh Minh 6.55 3.242 495
9 Xã Văn Lung 6.55 6.480 989
10 Xã Phú Hộ 16.16 11.076 685
Ghi chú: đơn vị diện tích: km²; mật độ: người/km², số liệu năm 1999.

Giao thông[sửa | sửa mã nguồn]

Hệ thống giao thông rất phong phú gồm cả đường bộ, đường thủy, đường sắt và đường hàng không. Nơi đây có quốc lộ 2 chạy qua, nối Hà Nội với các tỉnh vùng Tây Bắc và có tuyến đường sắt Hà Nội - Lào Cai chạy qua nơi này(dài 9,4km). Tổng chiều dài đường bộ là 425,51km, chưa kể 3 tuyến đường lớn: Đường Hồ Chí Minh, Đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai, Đường nối trung tâm thị xã với quốc lộ 2 và hàng chục tuyến đường tỉnh lộ, huyện lộ đang được đầu tư xây dựng với tổng chiều dài hàng trăm km. Tỷ lệ đất giao thông nội thị so với đất xây dựng nội thị là 18,18%. Mật độ đường rộng trên 11,5m khu vực nội thị là 13,59km/km². Đường thủy trên sông Hồng có chiều dài qua thị xã hơn 10km nhưng hiệu quả sử dụng chưa cao. Thị xã còn có 1 sân bay quy mô nhỏ hiện đang do quân đội quản lý, trong quy hoạch có tính đến mở rộng để sử dụng dân sự khi cần thiết.[9]

Quy hoạch[sửa | sửa mã nguồn]

Thị xã đã có Đề án nâng cấp trở thành thành phố trực thuộc tỉnh vào năm 2016 và hướng tới đạt tiêu chí đô thị loại II vào năm 2020[10] Hiện nay thị xã đang xây dựng Đề án điều chỉnh quy hoạch chung thị xã đến năm 2020, định hướng đến năm 2030. Theo đó, thị xã sẽ mở rộng, với 5 xã của các huyện xung quanh (xã Hiền Quan, Vực Trường của huyện Tam Nông, xã Lương Lỗ, Đỗ Sơn, Đỗ Xuyên của huyện Thanh Ba) nhập về thị xã vào năm 2030.[11]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]


Việt Nam Các đơn vị hành chính cấp huyện thị trực thuộc tỉnh Phú Thọ, Việt Nam
Thành phố (1): Việt Trì
Thị xã (1): Phú Thọ
Huyện (11): Cẩm Khê | Đoan Hùng | Hạ Hòa | Lâm Thao | Phù Ninh | Tam Nông | Tân Sơn | Thanh Ba | Thanh Sơn | Thanh Thủy | Yên Lập