BTR-90

BTR-90
BTR-90 đang được trưng bày
Loại	Xe thiết giáp chở quân
Nơi chế tạo	Nga
Lược sử hoạt động
Phục vụ	2008–nay
Trận	Chiến tranh Nga-Ukraina
Lược sử chế tạo
Năm thiết kế	1993–1994
Giai đoạn sản xuất	2004–2011
Số lượng chế tạo	12 – 139
Thông số
Khối lượng	20,9 tấn (23,0 tấn Mỹ; 20,6 tấn Anh)
Chiều dài	7,64 m (25 ft 1 in)
Chiều rộng	3,20 m (10 ft 6 in)
Chiều cao	2,98 m (9 ft 9 in)
Kíp chiến đấu	3 (+7 bộ binh)
Phương tiện bọc thép	Thép hàn với các mô-đun giáp phản ứng nổ tùy chọn
Vũ khí chính	Pháo 30 mm Shipunov 2A42 (500 viên)
Vũ khí phụ	Súng máy 7,62 mm PKT (2000 viên), tên lửa chống tăng điều khiển (ATGM) 9M113 Konkurs, một súng phóng lựu tự động 30 mm AGS-17D (400 viên).
Động cơ	diesel tăng áp 510 hp (380 kW)
Công suất/trọng lượng	24 hp/tonne (18 kW/tonne)
Hệ thống treo	bánh lốp 8×8
Tầm hoạt động	800 km (500 mi)
Tốc độ	100 km/h (62 mph) 9 km/h (5,6 mph) khi bơi

BTR-90 (GAZ-5923) (tiếng Nga: бронетранспортёр, Latinh hoá: Bronetransportyor, n.đ. 'Xe vận tải bọc thép') là một loại xe thiết giáp chở quân bánh lốp 8×8 được phát triển tại Nga, được thiết kế vào năm 1993 và ra mắt công chúng lần đầu tiên vào năm 1994. Đây là phiên bản lớn hơn của dòng xe BTR-80, được lắp tháp pháo của xe BMP-2.

Khả năng bảo vệ bằng giáp đã được cải thiện so với BTR-80, giúp chống lại đạn 14,5 mm ở vòng cung phía trước. Xe được vũ trang bằng một pháo tự động 2A42 30 mm, một súng máy đồng trục 7,62 mm PKT, một cụm tên lửa chống tăng (ATGM) 9M113 Konkurs, cũng như một súng phóng lựu tự động 30 mm AGS-17D.

Một số lượng hạn chế đã được sản xuất và đang phục vụ trong lực lượng Vệ binh Quốc gia Nga.

Phát triển

Việc phát triển BTR-90 được thực hiện tại Nhà máy Chế tạo Máy Arzamas (AMZ), một công ty con của Công ty Công nghiệp Quân sự. Quá trình phát triển bắt đầu vào đầu những năm 1990, với nguyên mẫu đầu tiên được hoàn thành và trưng bày trước công chúng vào năm 1994. Phương tiện này được dự định sử dụng bởi các đơn vị cơ giới của Lục quân Nga, cũng như các đơn vị thủy quân lục chiến của Hải quân Nga, như một phương tiện cung cấp hỏa lực hỗ trợ, vận chuyển nhân sự, giám sát, trinh sát và thực hiện các nhiệm vụ tuần tra. Một loạt các loại xe đáp ứng các yêu cầu khác nhau có thể được phát triển trên khung gầm của BTR-90.

Phương tiện được thiết kế để có tính cơ động và khả năng xoay xở cao trên mọi địa hình, đồng thời cung cấp mức độ bảo vệ cao cho kíp lái và hành khách. BTR-90 được lắp đặt một tháp pháo giống hệt với loại tháp pháo được sử dụng trên xe BMP-2.

Mô tả

BTR-90 có phần mũi nhọn, hơi giống với mũi của xe LAV-25. Thân xe được làm bằng các tấm giáp thép hàn, có kích thước hơi lớn hơn và cao hơn so với dòng BTR-80 vốn là nền tảng phát triển của nó.

Xe sử dụng động cơ diesel đa nhiên liệu, làm mát bằng chất lỏng và có tăng áp, có thể đạt công suất 510 mã lực. Xe có hệ dẫn động tám bánh và hộp số thủy cơ tự động đảo chiều, có khả năng cung cấp các tốc độ khác nhau cho mỗi bên xe. Xe có hệ thống khởi động động cơ bằng điện và bằng khí nén dự phòng. Các bánh xe sử dụng hệ thống treo độc lập thanh xoắn, và các tay đòn ngang có trang bị các bộ gảm xóc thủy lực dạng ống lồng công suất cao.

Thiết bị liên lạc được lắp đặt trên BTR-90 bao gồm bộ đài vô tuyến R-163-50U cho liên lạc bên ngoài, bộ thu R-163UP và thiết bị liên lạc nội bộ R-174 để liên lạc giữa các thành viên kíp lái.

Bố cục

Chỉ huy và xạ thủ được bố trí trong khoang chiến đấu bên trong tháp pháo. Khoang này chứa kính ngắm ngày/đêm BPK-3-42 của xạ thủ và kính ngắm quang học 1P-13 của chỉ huy. Tùy chọn, một kính ngắm hình ảnh nhiệt BPK-M có thể được lắp đặt trong khoang này làm kính ngắm cho xạ thủ.

Lái xe được bố trí ở vị trí hơi lệch về giữa thân xe, ngay phía trước tháp pháo. Khoang chở quân nằm phía sau vị trí lái xe và tháp pháo. Khoang động cơ nằm ở phía sau cùng của thân xe.

Các cửa sập được bố trí trên nóc tháp pháo và thân xe, ngoài ra còn có các cửa hông ở giữa xe. Các cửa này được thiết kế để cho phép binh lính đổ bộ và lên xe nhanh chóng ngay cả khi xe đang di chuyển.

Tám bánh xe được bố trí thành hai cụm, với hai cặp ở phía trước thân xe và hai cặp ở phía sau. Các cửa hông dạng tách rời nằm giữa hai cụm bánh xe này. Hai cặp bánh trước sử dụng hệ thống lái trợ lực.

Khả năng và tính năng

BTR-90 có khả năng đạt tốc độ tối đa 100 km/h và có khả năng lái xe việt dã tương đương với các loại xe bánh xích, với tốc độ trung bình 50 km/h.

Phương tiện có khả năng lội nước hoàn toàn và có thể vượt qua các chướng ngại vật dưới nước mà không cần chuẩn bị. Hai động cơ đẩy bằng tia nước giúp xe di chuyển dưới nước. Dưới nước, xe có thể đạt tốc độ tối đa 9 km/h. Nó có thể tiến vào và triển khai từ các tàu đổ bộ tấn công từ mặt nước. BTR-90 có thể được vận chuyển bằng xe tải, đường sắt, đường thủy và đường hàng không.

Hộp số thủy cơ của xe giúp tăng tính cơ động bằng cách cung cấp các tốc độ khác nhau cho mỗi bên xe. Điều này cho phép BTR-90 có bán kính quay vòng thấp chỉ 6 m. Khi chỉ quay bằng bốn bánh trước, xe có bán kính quay vòng là 14 m. Xe có thể vượt qua các hào rộng tới 2,1 m và có thể vượt qua các dốc 60%, dốc nghiêng bên 30% và các bậc thẳng đứng 0,8 m.

Phương tiện có dung tích bên trong là 12 mét khối và có thể chở tải trọng 7.000 kg. Hệ thống điều hòa không khí có thể được lắp đặt tùy chọn. Chỉ huy có khả năng thực hiện giám sát toàn cảnh và có thể giành quyền kiểm soát hoàn toàn vũ khí từ xạ thủ. Một hệ thống kiểm soát thông tin trên xe (OICS) cho phép điều khiển tự động hộp số, động cơ và các bộ phận quan trọng khác của BTR-90, và đây là loại xe thiết giáp chở quân đầu tiên có hệ thống như vậy. Hệ thống kiểm soát áp suất lốp tập trung có sẵn, cho phép phương tiện di chuyển ngay cả khi bốn bánh xe bị phá hủy.

Giáp và bảo vệ

Giáp của BTR-90 bao gồm các tấm giáp thép hàn. Lớp giáp này có thể chịu được các phát bắn từ đạn 14,5 mm ở vòng cung phía trước. Giáp hông có thể bảo vệ chống lại hỏa lực súng máy cỡ nòng lớn và mảnh văng.

Các tấm giáp bổ sung có thể được lắp đặt trên xe để tăng cường bảo vệ. Các phương pháp bảo vệ chủ động cũng có thể được sử dụng, chẳng hạn như giáp phản ứng nổ (ERA). Những lớp này có thể được thêm vào trên lớp giáp hiện có của xe. Để tăng tính an toàn, các kính tiềm vọng được lắp đặt thay cho kính chắn gió và các khối quan sát thông thường.

Hệ thống bảo vệ tập trung chống vũ khí NBC (Hạt nhân, Sinh học và Hóa học) có sẵn, có thể bảo vệ những người bên trong khỏi sóng xung kích và bức xạ xuyên thấu từ các cuộc tấn công hạt nhân, bụi phóng xạ, cũng như vũ khí vi trùng và vũ khí hóa học.

Lốp chiến đấu của xe có khả năng chịu được các vụ nổ mìn chống người và hỏa lực vũ khí bộ binh cỡ nhỏ. Nếu phương tiện bị hư hại khi đang nổi, hệ thống thoát nước có khả năng loại bỏ nước tràn vào. BTR-90 có hệ thống chữa cháy tự động và hệ thống tạo màn khói từ xa. Hệ thống xả khói bao gồm sáu ống phóng lựu đạn khói, ba ống ở mỗi bên xe.

Vũ khí

Vũ khí chính của BTR-90 là một khẩu pháo tự động 30 mm 2A42. Xe mang theo cơ số đạn 500 viên cho loại vũ khí này.

Một súng máy đồng trục 7.62 mm PKT với 2.000 viên đạn và một súng phóng lựu tự động 30 mm AGS-17 là những vũ khí phụ của BTR-90.

Một hệ thống tên lửa điều khiển có sẵn để tấn công các mục tiêu bọc thép. Hệ thống này bao gồm bốn tên lửa 9M113 Konkurs được gắn trên tháp pháo. Bệ phóng có thể tháo rời và có thể được sử dụng để phóng tên lửa từ mặt đất.

Tất cả các loại vũ khí đều được gắn trên tháp pháo và được hỗ trợ bởi hệ thống điều khiển hỏa lực. Hệ thống điều khiển hỏa lực cho phép vũ khí được sử dụng khi xe đang di chuyển và trong mọi điều kiện thời tiết. Tháp pháo có thể quay 360 độ với góc nâng từ -5 đến +75 độ. Hệ thống vũ khí của xe cho phép nó tấn công các mục tiêu ở khoảng cách lên tới 4 km. Trực thăng và các công sự có thể bị tấn công ở khoảng cách lên tới 2,5 km.

Ngoài vũ khí của xe, những binh lính ngồi bên trong còn có khả năng bắn vũ khí của họ qua các lỗ châu mai và cửa sập có sẵn, giúp tăng cường hỏa lực của xe.

Biến thể

Một nguyên mẫu được định danh là BTR-90M đã được chế tạo với tháp pháo lớn hơn lấy từ xe BMP-3, lắp đặt hệ thống pháo rãnh xoắn/bệ phóng tên lửa 2A70 100mm đồng trục vận tốc thấp (có thể bắn đạn pháo thông thường hoặc tên lửa chống tăng (ATGM) 9M117 Bastion điều khiển bằng tia laser, chẳng hạn như AT-10 Stabber), một pháo tự động Shipunov 2A72 30mm, và một súng máy PKT 7,62mm. BTR-90M được trưng bày công khai lần đầu tiên vào năm 2001 và hiện không có trong biên chế.

Một biến thể khác của BTR-90 được sản xuất với vũ khí áp lực thấp 2S9 Nona 120 mm, tương tự như mẫu BTR-80 Nona-SVK.

Lịch sử hoạt động

Một số lượng hạn chế đã được sản xuất và đang phục vụ trong lực lượng Vệ binh Quốc gia Nga.

Vào tháng 10 năm 2011, Bộ Quốc phòng Nga đã từ chối mua BTR-90 và không đưa nó vào danh sách chương trình vũ khí nhà nước giai đoạn đến năm 2020, đồng thời từ bỏ việc xuất khẩu BTR-90.

Sau đó, quân đội Nga đã chọn lắp ráp số lượng lớn xe BTR-82A. Hiệu quả chiến đấu của loại xe này đã tăng lên đáng kể và nó được phát triển từ nền tảng BTR-80. Chi phí phát triển cho BTR-82A được lược bỏ và chi phí sản xuất rẻ hơn, khiến cho mẫu BTR-90 kém tiên tiến hơn càng ít có khả năng thay đổi số phận của mình. Lễ duyệt binh Ngày Chiến thắng tại Moscow năm 2015 đã hé lộ xe thiết giáp bánh lốp thế hệ tiếp theo VPK-7829 Bumerang, và chính thức công bố rằng chương trình BTR-90 không còn khả năng được phục hồi.

Vào ngày 13 tháng 10 năm 2023, một video đã được đăng trên X (trước đây là Twitter) cho thấy một chiếc BTR-90 đang hoạt động tại khu vực được cho là gần Avdiivka, tỉnh Donetsk ở Ukraine. Vào ngày 11 tháng 12 năm 2023, một video khác trên X đã cho thấy tổn thất đầu tiên được xác nhận bằng hình ảnh của một chiếc BTR-90 phía Nga, bị bỏ lại tại khu vực Avdiivka.

Hình ảnh

• 
  Mặt trước BTR-90
• 
  Góc trước bên phải BTR-90
• 
  Phía trên tháp pháo hướng về trước
• 
  Góc sau bên phải BTR-90

Xem thêm

• Stryker
• VPK-7829 Bumerang
• KTO Rosomak
• Mowag Piranha

Liên kết ngoài

• http://www.amz.ru/index1.html Lưu trữ ngày 25 tháng 2 năm 2009 tại Wayback Machine manufacturer site
• BTR-90 Description and pictures to Army Recognition site
• FAS page Lưu trữ ngày 31 tháng 12 năm 2008 tại Wayback Machine
• Giới thiệu sơ BTR-90