Kristina, Nữ hoàng Thụy Điển

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Christina
Swedish queen Drottning Kristina portrait by Sébastien Bourdon stor.jpg
Chân dung vẽ bởi Sébastien Bourdon[1]
Nữ vương Thụy Điển
Tại vị6 tháng 11, năm 1632 – 6 tháng 6, năm 1654
(&0000000000000021.00000021 năm, &0000000000000212.000000212 ngày)
Đăng quang20 tháng 10, năm 1650
Tiền nhiệmGustav II Adolf
Kế nhiệmCharles X Gustav
Thông tin chung
Tên đầy đủChristina Augusta
Christina Alexandra
Thân phụGustavus Adolphus of Sweden
Thân mẫuMaria Eleonora of Brandenburg
Sinh(1626-12-18)18 tháng 12, 1626
Lâu đài Tre Kronor, Stockholm
Mất19 tháng 4 năm 1689(1689-04-19) (62 tuổi)
Rome, Lãnh địa Giáo hoàng
An táng22 tháng 6, năm 1689
Vương cung thánh đường Thánh Phêrô
Tôn giáoCông giáo La Mã (1652–1689)
Kháng Cách (1626–1652)

Christina của Thụy Điển (tiếng Anh: Christina, Queen of Sweden; tiếng Thụy Điển: Drottning Kristina; 18 tháng 12, năm 1626 - 19 tháng 4, năm 1689), đứa con hợp pháp duy nhất còn sống sót của Vua Gustav II Adolf và vợ Maria Eleonora của Brandenburg, đồng thời là Nữ vương của Vương quốc Thụy Điển (Việt Nam quen gọi là Nữ hoàng)[note 1]. Triều đại của bà bắt đầu từ năm 1632 cho đến khi bà thoái vị vào năm 1654[7]. Vào năm 6 tuổi,[8] Christina kế vị cha mình sau khi ông qua đời tại Trận chiến Lützen, nhưng bắt đầu cai trị Đế quốc Thụy Điển vào năm 1644, khi bà 18 tuổi.

Trong lịch sử Châu Âu, Christina được nhớ đến như một trong những người phụ nữ thông thái nhất thế kỷ 17[9]. Bà thích sách, bản thảo, tranh vẽ và điêu khắc, có được biệt danh [Minerva của phương Bắc]. Với sở thích về tôn giáo, triết học, toán họcthuật giả kim, bà đã thu hút nhiều nhà khoa học đến Stockholm, muốn thành phố trở thành Athens của phương Bắc. Tuy bà thông minh nhưng lại hay thay đổi và ủ rũ, và cuối cùng đã gây ra một vụ bê bối khi bà quyết định không kết hôn[10], đặc biệt là vào năm 1654 khi bà từ bỏ ngai vàng của mình và chuyển sang Công giáo La Mã[11]. Được rửa tội là [Kristina Augusta], bà nhận cái tên [Christina Alexandra] [note 2]. Giáo hoàng mô tả Christina là "Một Nữ vương không có vương quốc, một người đạo Ki-tô không có đức tin và một phụ nữ không biết xấu hổ"[10] Mặc dù vậy, bà đã đóng một vai trò hàng đầu trong cộng đồng sân khấu và âm nhạc và bảo vệ nhiều nghệ sĩ, nhà soạn nhạc và nhạc sĩ Baroque.

Là khách mời của 5 vị Giáo hoàng liên tiếp,[13] và là biểu tượng của cuộc Phong trào Phản Cải cách, Christina là một trong số ít phụ nữ được chôn cất ngay tại Vương cung Thánh đường ở Vatican. Lối sống độc đáo và cách ăn mặc và hành vi nam tính của bà đã được đặc trưng hóa trong vô số tiểu thuyết, vở kịch, vở operaphim. Trong tất cả các tiểu sử về Christina, giới tính và bản sắc văn hóa của bà đóng một vai trò quan trọng[14].

Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]

Đầu đời[sửa | sửa mã nguồn]

Lâu đài Tre KronorStockholm, tranh vẽ của Govert Dircksz Camphuysen. Hầu hết các thư viện quốc gia và lưu trữ của Thụy Điển đã bị phá hủy khi lâu đài bị đốt cháy năm 1697.

Christina được sinh ra trong lâu đài Tre Kronor vào ngày 18 December [lịch cũ 8 December] năm 1626. Cha mẹ của bà là Quốc vương Thụy Điển, Gustavus Adolphus và bà vợ người Đức, Maria Eleonora. Cả hai đã có hai cô con gái, một công chúa chết non vào năm 1620, và sau đó là Công chúa đầu tiên cũng tên Christina, sinh năm 1623 và qua đời vào năm sau[note 3].

Kỳ vọng thú vị đã bao quanh lần mang thai thứ ba của Maria Eleonora vào năm 1626. Khi Christina chào đời, thoạt đầu được cho là một cậu bé vì "có lông" và hét lên "với giọng nói khàn khàn, mạnh mẽ"[15]. Sau đó, bà đã viết trong cuốn tự truyện của mình rằng:"Sự bối rối sâu sắc lan rộng trong đám người phụ nữ khi họ phát hiện ra sai lầm này". Nhà vua, mặc dù, rất hạnh phúc, nói rằng:"Con bé rất thông minh, khiến đám người lớn chúng ta hóa ngôc!"[16]. Từ hầu hết các tư liệu thể hiện ra, dường như Gustav Adolf đã gắn bó chặt chẽ với con gái ông.

Nhiếp chính[sửa | sửa mã nguồn]

Cha mẹ của Christina, vẽ năm 1632.
Christina làm Nữ vương khi năm 14 tuổi, bức tranh của Jacob Heinrich Elbfas.

Trước khi Gustav Adolf rời khỏi nước Đức để bảo vệ đạo Tin lành trong Chiến tranh ba mươi năm. ông đã bảo đảm quyền thừa kế ngai vàng của con gái mình, trong trường hợp ông không bao giờ trở lại, và ra lệnh cho Thống soái của ông là Axel Gustafsson Banér,[11] dạy dỗ con gái mình như mto65 đứa con trai bình thường.

Mẹ bà, một người phụ nữ xuất thân từ nhà Hohenzollern, vốn là một phụ nữ có tính khí thất thường, có thể bà đã mất trí. Sau khi Quốc vương Gustav Adolf mất ngày 6 tháng 11 năm 1632 trên chiến trường, xác chết của ông được đưa về nhà trong một cỗ quan tài, tim của ông thì được đựng trong một chiếc hộp riêng. Vào lúc đó, Vương hậu Maria Eleonora ra lệnh rằng Quốc vương không nên được chôn cất, cho đến khi bà mất để có thể được chôn cùng. Vương hậu Maria cũng yêu cầu quan tài phải được giữ mở, và đến gặp nó thường xuyên, vỗ nhẹ và không để ý đến sự đảo lộn. Cuối cùng, Thủ tướng Axel Oxenstierna, không thấy giải pháp nào khác ngoài việc có một người bảo vệ được đặt tại căn phòng để ngăn chặn các diễn biến điên rồ khác có thể xảy ra[17]. Kết quả là Gustav Adolf không được chôn cất cho đến ngày 22 tháng 6 năm 1634, hơn 18 tháng sau.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ With the titles of Queen of the Swedes, Goths (or Geats) and Wends[2] (Suecorum, Gothorum Vandalorumque Regina);[3] Grand Princess of Finland, and Duchess of Estonia, LivoniaKarelia,[4] Bremen-Verden, Stettin, Pomerania, < and Vandalia,[5] Princess of Rugia, Lady of Ingria and of Wismar.[6]
  2. ^ Alexandra was a confirmation name in 1654, chosen in honour of the reigning pope, Alexander VII, and one of her heroes, Alexander the Great. The pope had urged her to also add "Maria" in honour of the Virgin, but she refused.[12]
  3. ^ Both were buried in Riddarholmskyrkan in Stockholm.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Nathan Alan Popp Beneath the surface: the portraiture and visual rhetoric of Sweden's Queen Christina
  2. ^ J. Guinchard (1914). Sweden: Historical and statistical handbook. Stockholm: P. A. Norstedt & Söner. tr. 188. 
  3. ^ Stefan Donecker/Roland Steinacher (2009) Der König der Schweden, Goten und Vandalen. Königstitulatur und Vandalenrezeption im frühneuzeitlichen Schweden. In: Vergangenheit und Vergegenwärtigung. Frühes Mittelalter und europäische Erinnerungskultur. Ed. by Helmut Reimitz and Bernhard Zeller (= Forschungen zur Geschichte des Mittelalters 14; Wien 2009).
  4. ^ Stolpe 1974 pp. 142 & 145
  5. ^ Stefan Donecker/Roland Steinacher, Rex Vandalorum. The Debates on Wends and Vandals in Swedish Humanism as an Indicator for Early Modern Patterns of Ethnic Perception. In: Der Norden im Ausland – das Ausland im Norden. Formung und Transformation von Konzepten und Bildern des Anderen vom Mittelalter bis heute, ed. Sven Hakon Rossel (Wiener Studien zur Skandinavistik 15, Wien 2006) 242–252
  6. ^ A Journal of the Swedish Embassy in the Years 1653 and 1654, Vol II. by Whitlocke. Ngày 28 tháng 12 năm 2005. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2017 – qua www.gutenberg.org. 
  7. ^ “Sweden”. World Statesmen. Truy cập ngày 19 tháng 1 năm 2015. 
  8. ^ “Christina of Sweden”. departments.kings.edu. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2017. 
  9. ^ Stephan, Ruth: Christina, Nữ hoàng Thụy Điển. Britannica. Truy cập ngày 10 tháng 12 năm 2018.
  10. ^ a ă Lindsay, Ivan (ngày 2 tháng 6 năm 2014). The History of Loot and Stolen Art: from Antiquity until the Present Day. Andrews UK Limited. ISBN 9781906509576. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2017 – qua Google Books. 
  11. ^ a ă Script from Clark.edu by Anita L. Fisher Error in webarchive template: Check |url= value. Empty.
  12. ^ Buckley, p. 15; 182-3.
  13. ^ Hofmann, Paul (ngày 8 tháng 10 năm 2002). The Vatican's Women: Female Influence at the Holy See. St. Martin's Press. ISBN 9781429975476. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2017 – qua Google Books. 
  14. ^ Zimmermann, Christian von (ngày 10 tháng 7 năm 2017). Frauenbiographik: Lebensbeschreibungen und Porträts. Gunter Narr Verlag. ISBN 9783823361626. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2017 – qua Google Books. 
  15. ^ Zirpolo, Lilian H. (2005) Christina của Thụy Điển Bảo trợ Bernini: Gương của sự thật được tiết lộ bởi thời gian [1], Tập. 26, số 1 trang 38-43
  16. ^ Aasen, Elisabeth Barokke damer, dronning Christinas europeiske reise (2005) ISBN 82-530-2817-2 (edited by Pax, Oslo. 2003, ISBN 82-530-2817-2)
  17. ^ Peter Englund: Sølvmasken (s. 159), edited by Spartacus, Oslo 2009, ISBN 978-82-430-0466-5
  • Åkerman, S. (1991). Queen Christina of Sweden and her circle: the transformation of a seventeenth century philosophical libertine. New York: E.J. Brill. ISBN 978-90-04-09310-2. 
  • Buckley, Veronica (2004). Christina; Queen of Sweden. London: Harper Perennial. ISBN 978-1-84115-736-8. 
  • Clarke, Martin Lowther (1978) "The Making of a Queen: The Education of Christina of Sweden." In: History Today, Volume 28 Issue 4, April 1978
  • Essen-Möller, E. (1937). Drottning Christina. En människostudieur läkaresynpunkt. Lund: C.W.K. Gleerup. 
  • Goldsmith, Margaret L. (1935). Christina of Sweden; a psychological biography. London: A. Barker Ltd. 
  • Granlund, Lis (2004). “Queen Hedwig Eleonora of Sweden: Dowager, Builder, and Collector”. Trong Campbell Orr, Clarissa. Queenship in Europe 1660-1815: The Role of the Consort. Cambridge University Press. tr. 56–76. ISBN 978-0-521-81422-5. 
  • Grate, Pontus, "Vasa, House of. (5) Christina, Queen of Sweden" Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press, accessed July 22, 2017, subscription required
  • Hjortsjö, Carl-Herman (1966). The Opening of Queen Christina's Sarcophagus in Rome. Stockholm: Norstedts. 
  • Hjortsjö, Carl-Herman (1966). Queen Christina of Sweden: A medical/anthropological investigation of her remains in Rome (Acta Universitatis Lundensis). Lund: C.W.K. Gleerup. 
  • Jonsson, L. Ann-Marie Nilsson & Greger Andersson (1994) Musiken i Sverige. Från forntiden till stormaktstidens slut 1720 ("Music in Sweden. From Antiquity to the end of the Great power era 1720") (tiếng Thụy Điển)
  • Löfgren, Lars (2003) Svensk teater (Swedish Theatre) (tiếng Thụy Điển)
  • Mender, Mona (1997). Extraordinary women in support of music. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. tr. 29–35. ISBN 978-0-8108-3278-7. 
  • Meyer, Carolyn (2003). Kristina, the Girl King: Sweden, 1638. 
  • Penny, Nicholas, National Gallery Catalogues (new series): The Sixteenth Century Italian Paintings, Volume II, Venice 1540-1600, 2008, National Gallery Publications Ltd, ISBN 1857099133
  • Platen, Magnus von (1966). Christina of Sweden: Documents and Studies. Stockholm: National Museum. 
  • Stolpe, Sven (1996). Drottning Kristina. Stockholm: Aldus/Bonnier. 
  • Torrione, Margarita (2011), Alejandro, genio ardiente. El manuscrito de Cristina de Suecia sobre la vida y hechos de Alejandro Magno, Madrid, Editorial Antonio Machado (212 p., color ill.) ISBN 978-84-7774-257-9.
  • Trevor-Roper, Hugh; Princes and Artists, Patronage and Ideology at Four Habsburg Courts 1517-1633, Thames & Hudson, London, 1976
  • Turner, Nicholas, Federico Barocci, 2000, Vilo
  • Watson, Peter; Wisdom and Strength, the Biography of a Renaissance Masterpiece, Hutchinson, 1990, ISBN 009174637X