Ngọc Hoàng Thượng đế

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Ngọc Hoàng Thượng đế (chữ Hán: 玉皇上帝) hay Ngọc Hoàng Đại Đế (玉皇大帝), gọi tắt là Ngọc Đế (玉帝) là vị vua tối cao của bầu trời, là chủ của Thiên đình trong quan niệm tại Trung Quốc và tại Việt Nam. Ngoài ra trong văn hóa tín ngưỡng của Việt Nam thì Ngọc Hoàng còn được gọi là Ông Trời.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Người Việt Cổ đã sử dụng thần thoại Thần Trụ Trời để giải thích về nguồn gốc của thế giới. Sau này khi đạo Lão từ Trung Quốc du nhập vào Việt Nam thì Ông Trời mới được gọi là Ngọc Hoàng.

Từ thượng cổ, người Trung Quốc đã tôn thờ một vị vua trên trời, gọi là Ngọc Hoàng. Tuy nhiên từ đời Thương thì Ngọc Hoàng đã hoàn toàn chỉ là một vị vua cai quản cõi tiên giới, không có quyền năng sáng thế. Vị Vua trời này được cho là sống tại một cung điện tại chính giữa bầu trời, tại Thiên Cực Bắc. Đến các triều đại về sau, vị thần này được gọi dưới nhiều danh hiệu khác nhau:

  • Hoàng Thiên, Hạo Thiên, Thiên Đế: đời Chu
  • Thái Nhất: Thiên quan thư trong Sử ký của Tư Mã Thiên dùng từ này
  • Thái Vi Ngọc Đế, Tinh Chủ Thái Vi viên: thời Hán Vũ đế
  • Phạm Thiên Ngọc Đế, Đế chủ Thiên Thị Viên: thời Hán Tuyên đế
  • Diễm Hoa Thiếu Vi Ngọc Đế, Thiên Tiên Định Vị: thời Hán Ai Đế
  • Tử Vi Ngọc đế: đời Hán Quang Vũ đế
  • Ngọc Hoàng Đạo Quân, Cao Thượng Ngọc Đế: thời Nam Triều
  • Hạo thiên Kim khuyết Vô thượng Chí tôn Tự nhiên Diệu hữu Di la Chí chân Ngọc hoàng Thượng đế, Huyền khung Cao thượng Ngọc hoàng Đại đế.
  • Đến đời Minh, danh hiệu đầy đủ là: Cao thiên Thượng thánh Đại từ Nhân giả Ngọc Hoàng Đại Thiên tôn Huyền khung Cao Thượng đế. (Nghĩa là Vị thánh tối cao trên đỉnh trời, vô cùng nhân từ, là Ngọc Hoàng, bậc Thiên tôn vĩ đại, Huyền diệu lớn lao làm chủ trên cao).

Ngoài ra Ngọc Hoàng Thượng đế còn được gọi bằng các tôn hiệu: Thiên Đế, Ngọc Đế, Đế Tể

Vai trò[sửa | sửa mã nguồn]

Ngọc Hoàng Thượng đế là vị vua của Thiên đình, cai quản toàn bộ bầu trời, mặt đất, biển cả, và cõi âm phủ. Ngọc Hoàng đứng đầu tất cả các thần, tiên,Thánh,Nhân có quyền lực tối cao với các quyền năng tự nhiên như mây mưa sấm chớp, nước lửa... Ngọc Hoàng có quyền ra lệnh cho các vị thần thực hiện các ý định của mình, thường là những điều tốt đẹp. Ngọc Hoàng cũng là người xét phong cho các vị thần, hoặc xét phạt các thần tiên và thánh nhân.

Trong Đạo giáo, Ngọc Hoàng vẫn ở dưới Tam Thanh, do Nguyên Thuỷ Thiên Tôn chỉ định làm vua.

Nơi ở[sửa | sửa mã nguồn]

Trong tục thờ Mẫu của Việt Nam, Ngọc Hoàng cùng với con gái Liễu Hạnh của mình được cho là ở và làm việc tại một cung điện trên trời gọi là Thiên Phủ, nơi có rất nhiều tiên nữ hầu hạ, và các thiên tướng, thiên binh canh gác.[1]

Con trong truyền thuyết Trung Quốc thì Ngọc Hoàng ở tại một cung điện trên trời gọi là Kim Khuyết Vân cung Linh Tiêu bảo điện (gọi tắt là điện Linh Tiêu) cùng với vợ mình là Tây Vương Mẫu.

Quyến thuộc[sửa | sửa mã nguồn]

Có nhiều thuyết về quyến thuộc của Ngọc Hoàng, không thống nhất.

Trong thần thoại Việt Nam nói vợ của Ngọc Hoàng là nữ thần mặt trời, có năm người con: bốn gái (Liễu Mẫu, Sơn Mẫu, Thoải Mẫu và Địa Mẫu) và một trai (Ông Trăng).

Trong truyền thuyết Trung Quốc nói vợ của Ngọc Hoàng có hiệu là Thiên Hậu (không phải bà Thiên Hậu Thánh mẫu), có chín con trai. Có thuyết nói em gái Ngọc Hoàng là Dao Cơ sinh ra Nhị Lang. Có thuyết đồng nhất Ngọc Hoàng là Đông Vương Công, vợ là Tây Vương Mẫu, sinh bảy con gái.

Trong truyện dân gian Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Truyện dân gian Việt Nam kể con cóc lên cầu Ngọc Hoàng làm mưa. Ngọc Hoàng nhận lời rằng mỗi khi cóc gọi làm mưa xuống trần gian.

Dân gian Việt nam cũng có bài thơ:

Ngồi buồn đốt một đống rơm
Khói lên nghi ngút chẳng thơm chút nào
Khói bay đến tận thiên tào
Ngọc Hoàng phán hỏi: Đứa nào đốt rơm ?

Trong tín ngưỡng thờ Mẫu của Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Trong đạo Mẫu của Việt Nam, Ngọc Hoàng được gọi là Vua cha Ngọc Hoàng, là cha của Thánh Mẫu Liễu Hạnh, là đấng thần chủ tối cao, tuy nhiên lại không được thờ cúng nhiều.

Truyền thuyết chịu ảnh hưởng Phật giáo[sửa | sửa mã nguồn]

Theo thuyết này thì Ngọc Hoàng là vua của cõi trời thứ hai từ dưới lên-cõi Đao Lợi. Cõi này có 32 nước trời chư hầu và 1 nước trời lớn ở giữa, tổng cộng là 33 nước trời, nên còn gọi là cõi trời 33-tam thập tam thiên-phiên âm sang tiếng Trung Quốc là Đao Lợi. Nhiều người do đọc không kỹ kinh Phật nên nhầm tưởng Phật giáo cho rằng có 33 cõi trời và đây là cõi cao nhất, thực ra nó tên là 33 vì bản thân chia làm 33 nước trời, còn vị trí thì nó ở vị trí thứ hai trong 19 tầng trời(6 tầng Dục giới, 4 tầng trời Sắc giới từ sơ thiền tới tứ thiền và 5 tầng Bất hoàn thiên tối cao trong Sắc giới, 4 tầng Vô Sắc giới). Vua cõi Đao Lợi là Thích Đề Hoàn Nhân, hoặc Đế Thích. Ông điều hành, thực thi pháp luật ở tầng Đao Lợi và tầng trời thấp nhất là Tứ Thiên Vương. Cũng như trong truyền thuyết Đông Á về Ngọc Hoàng, Đế Thích không phải kẻ sáng tạo mọi thứ và toàn năng mà chỉ là vua trời. Vua tầng trời Sơ thiền-tầng thứ 7 là Đại Phạm Thiên Vương, gọi tắt Phạm Vương, vốn là đấng tối cao trong Ấn giáo-Bà La Môn giáo(thường gọi là Brahma, do Ấn giáo có thuyết cho rằng đấng tối cao có 3 hình dạng, thường bị nhầm lẫn là 3 vị thần riêng biệt, gồm Brahma là hình dạng khi sáng tạo, Shiva là hình dạng khi hủy diệt, Vishnu là hình dạng khi bảo tồn vũ trụ), do thần thông quá cao, tuổi thọ quá nhiều khó mà tính đếm, lại sinh ra đầu tiên trong tầng trời của mình, nhưng không đủ khả năng để nhận thức được rằng có những tầng trời cao hơn, nên nghĩ là mình sáng tạo mọi thứ, sau này được Phật Thích Ca chỉ dạy và đã quy y Phật.

Theo đạo Cao Đài[sửa | sửa mã nguồn]

Ngọc Hoàng Thượng đế còn được gọi với nhiều danh từ khác nhau: Chúa Trời, Ông trời, Đại Từ Phụ, Đấng Tạo Hóa, Đức Chí Tôn...là đấng tạo hóa sáng lập ra càn khôn vũ trụ và vạn vật, là nguồn cội của các tôn giáo, là đấng tối cao toàn năng, làm chủ cả thần, thánh, tiên, phật.

Truyền thuyết dân gian Trung Quốc[sửa | sửa mã nguồn]

Có truyền thuyết cho rằng Ngọc Hoàng Thượng đế là Đông Vương Công, hay còn gọi là Mộc Công, có vợ là Tây Vương Mẫu. Có truyền thuyết lại cho rằng Ngọc Hoàng Thượng đế vốn người trần, tên là Trương Hữu Nhân, là trang chủ thôn Trương Gia Loan. Vì tính hay nhường nhịn, ông được gọi là Trương Bách Nhẫn; do hay giúp đỡ, ông được gọi là Đại Quý Nhân.

Trương Hữu Nhân có một vợ họ Vương, và bảy cô con gái: Đại Thư, Nhị Thư, Tam Thư, Tứ Thư, Ngũ Thư, Lục Thư và Trương Thất Nữ

Trong Tây Du Ký[sửa | sửa mã nguồn]

Trong tiểu thuyết Tây du ký, Ngọc Hoàng được mô tả như một vị vua không có tài năng, không có chính kiến, chỉ biết trông chờ sự giúp đỡ của các thần tiên khác. Chính vì vậy mà nhân vật Tôn Ngộ Không đòi phế bỏ Ngọc Hoàng để mình lên thay.

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]