Phong cùi

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Bệnh phong
Leprosy.jpg
Một người đàn ông Na Uy 24 tuổi với các triệu chứng phong cùi trên mặt
Chuyên khoa infectious disease
Tần suất Lỗi Lua trong Mô_đun:PrevalenceData tại dòng 28: attempt to perform arithmetic on field 'lowerBound' (a nil value).
ICD-10 A30
ICD-9-CM 030
OMIM 246300
DiseasesDB 8478
MedlinePlus 001347
eMedicine med/1281 derm/223 neuro/187
Patient UK Phong cùi
MeSH D007918
Bệnh nhân phong người dân tộc ở Dakia, được nhân viên y tế tiểu phẫu dã chiến

Bệnh phong, còn gọi là bệnh hủi hay cùi, do vi khuẩn Hansen gây ra. Vì không có bào tử nên vi khuẩn này không lây qua vật chủ trung gian. Khi ở ngoài, nó chỉ tồn tại được 1 đến hai ngày.

Nguyên nhân[sửa | sửa mã nguồn]


Mycobacterium leprae Mycobacterium lepromatosis là những tác nhân gây nên bệnh phong.

Những nơi nguy cơ cao khi điều kiện sống kém như ô nhiễm nước, ăn uống không đầy đủ.v.v...

Mô tả[sửa | sửa mã nguồn]

Da thịt người mắc bệnh thường phát nhọt, lở loét. Khi nặng hơn vết thương lõm vào da thịt. Lông mày rụng, mắt lộ ra, thanh quản bị lở nên giọng nói khàn. Người bệnh cũng không còn cảm giác nóng, lạnh và đau.

Tình trạng mất cảm giác xuất hiện ở một vài bộ phận trên cơ thể do dây thần kinh bị nhiễm trùng. Sau đó các bắp thịt tiêu đi, gân cốt co làm hai bàn tay co quắp. Ở mức độ nặng ngón tay ngón chân rụng dần.

Góc độ xã hội và sự lây nhiễm[sửa | sửa mã nguồn]

Trong xã hội Việt Nam, người bị nhiễm bệnh trước đây thường chịu thành kiến sai lầm, chịu sự hắt hủi, xa lánh thậm chí bị ngược đãi (trôi sông, chôn sống, bỏ vào rừng cho thú dữ ǎn thịt).

Thực ra bệnh chỉ lây khi tiếp xúc lâu dài với các thể phong nặng (phong hở) như phong ác tính, phong đang tiến triển, chảy nước mũi nhiều và có tổn thương lở loét ở da, ở bàn tay, bàn chân.

Các thể phong nhẹ khác như phong bất định, phong củ ít có khả nǎng lây hơn nhiều.

Tỷ lệ lây giữa vợ chồng chỉ là 2-3%. Bệnh không di truyền và có thể chữa khỏi.

Hiện có nhiều loại thuốc điều trị rất có hiệu quả. Trong đó khi dùng thuốc Rifampicine sau 5 ngày sẽ hạn chế khả năng lây lan của vi khuẩn tới 99,9%.

Tại Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]

Trong quá khứ, rất nhiều người Việt Nam đã bị cướp đi sinh mạng từ căn bệnh này. Trong số đó, có nhà thơ nổi tiếng Hàn Mặc Tử.

Việt Nam có các trại phong ở Quỳnh Lập, Vǎn Môn, Sóc Sơn (Hà Nội), Phú Bình, Sơn La, Quy Hòa, Bến Sắn, Đắc Nông, Chư Prông, Đức Cơ - thuộc tỉnh Gia Lai (chỗ này thực chất không phải là một trại phong chính thức (được tổ chức qui củ, cụ thể và có kèm theo bệnh viện, trạm xá, nhân viên y tế). Đây là một làng, nằm ở trong rừng, có cư dân là những bệnh nhân phong sống với nhau. Hiện nay có vài tu sĩ Công giáo đang cùng họ chiến đấu với bệnh phong ở đây).

Hiện nay ở Việt Nam, con số bệnh nhân phong cùi tiềm tàng có từ 120.000 đến 150.000, 23.371 đã được chữa lành, 18.000 còn biểu hiện di chứng, tỷ lệ mắc phải 0,1/10.000 (1/100.000 dân), tổng số làng phong đếm được là 13.

Tập tin:Thoison.jpg
Khu du lịch Thới Sơn(Cù lao Rồng) ở Tiền Giang xưa là trại phong, năm 1971 dời ra Quy Hòa Quy Nhơn
Địa điểm Tên trại Sáng lập Dân số Bệnh nhân Đã đổi tên thành..
Sóc Sơn

Hà Nội

Đá Bạc ? ? 31
Bắc Ninh Quả Cảm 1913 ? 257 BV Phong & Da Liễu
Thái Bình Văn Môn 1900 > 600 366 (1) BV Phong & Da Liễu
Thái Nguyên Phú Bình 1960 200 hộ 105
Chí Linh

Hải Dương

Hoàng Tiến ?
Thanh Hóa Cẩm Thủy 1967 - 70
Quỳnh Lưu

Nghệ An

Quỳnh Lập 1957 ? 300 BV Phong & Da Liễu TW
Kontum Đắc Kia 1920 Nhi 373
Quy Nhơn

Bình Định

Quy Hòa 1929 365 hộ 430 (2) BV Phong & Da Liễu TW
Di Linh

Lâm Đồng

Di Linh 1927 30 hộ 150 (3)
Tân Uyên

Bình Dương

Bến Sắn 1959 39 hộ 664 Khu ĐTP
Long Thành

Đồng Nai

Bình Minh 1974 295 hộ 141 (4)
Biên Hòa

Đồng Nai

Phước Tân 1968 ? 270
Quận 2

Tp HCM

Thanh Bình 1967 105 hộ 357 Đã giải thể
Sóc Trăng Sóc Trăng ? Đã giải thể

(1): lâu đời nhất cả nước và đông nhất miền bắc Việt Nam.

(2): do linh mục Paul Maheu sáng lập (Ngày 3 tháng 3 năm 1930, một buổi diễn thuyết được BS Lemoine và cha Maheu tổ chức ở Saigon, do các Giám mục địa phận Saigon (Dumortier), Quy Nhơn (Tardieu), Gouin (Lào) và Blois (Thẩm Dương) bảo trợ ngõ hầu vận động đóng góp tài chánh cho công trình xây dựng trại phong Quy Hòa cho hơn 1500 bệnh nhân.

(3): do linh mục (sau là giám mục) Jean Cassaigne (1895-1973), Hội Thừa Sai sáng lập.

(4): do Giáo hội Tin Lành và mạnh thường quân Na Uy sáng lập.

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  • Dữ liệu liên quan tới Phong cùi tại Wikispecies
  • "A Saigon dans les annees 30, un journal militant:<<La Lutte>> (1933-1937): Daniel Hémery [1]
  • "Prevention et traitement de la lèpre en Indochine": Exposition coloniale internationale. Paris 1931, par les Drs Gaide, medecin-géneral, inspecteur géneral des Services sanitaires et médicaux en Indochine et Bodet, médecin lieutenant-colonel, adjoint à l'Inspecteur géneral. Éd. IDEO (Imprimeries d'Extreme-Orient), in-8o, 47 pp, Hanoi, 1930 [ở Đông dương vào năm 1900, có từ 12.000 đến 15.000 bệnh nhân phong trên tổng dân số 13 triệu, ước tính riêng ở VN là trên dưới 10.000, chia ra, Bắc kỳ (5000), Trung kỳ (2000), Nam kỳ (5000) ].
  • "Étude sur la Lèpre dans la péninsule Indochinoise et dans le Yunnan" Edouard Jeanselme Éd G.Carre et C.Naud, 1900 (Năm 1898, Édouard Jeanselme được chính phủ Pháp phái qua Đông Dương, Diến Điện, Indonesia, XiêmTrung Quốc để nghiên cứu và khảo sát thổ nhưỡng của bệnh phong cùi trong 18 tháng).
  • "La Lèpre" Édouard Jeanselme, 700 pages, Paris, 1934.
  • "La protection de la maternite et de l'enfance dans les colonies: la Lèpre" Chronique documentaire 80 II, Chap.IV, BIU Sante, Drs Grosfilez et Lefevre, 1938 [năm 1938, theo tư liệu này, số bệnh nhân phong cùi ở VN là 8.104, gồm, Bắc kỳ (2.772), Nam kỳ (4.132), nghĩa là, Nam kỳ chiếm xấp xỉ 55%, Bắc kỳ chiếm 35%, Trung kỳ 10%], con số thực tế lẽ ra phải cao hơn nhiều, do chưa tính số bệnh tiềm tàng lẩn trốn tăng vọt từ khi có quyết định xây dựng trại phong, theo chính sách bản xứ của tân Toàn quyền Đông Dương Albert Sarrault (1911-1914) rồi (1916-1919), vì sợ bị đầy ải vào đó và mặc cảm bị phân biệt, kỳ thị).

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]