Quần xã (sinh học)

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Hình 1: Một quần xã hồ nước ngọt và lưới thức ăn. Trong hình mô tả: * Các động vật thuỷ sinh: cá, tôm, nòng nọc, cà cuống,... * Thực vật thuỷ sinh: tảo, rong, rau mác,... * Sinh vật cạn, ưa ẩm ven hồ: ếch, cóc, cỏ dại, châu chấu,... * Sinh vật cạn kiếm ăn từ hồ: chim sâu, ưng, rắn, thằn lằn,... * Các nhân tố vô sinh (O2, CO2, ánh sáng, nước, nhiệt độ,...) ở sinh cảnh.

Trong sinh học, khái niệm "quần xã" dùng để chỉ tập hợp tất cả các sinh vật (cùng loài và khác loài), cùng sống trong một khu vực xác định gọi là sinh cảnh, vào một thời gian nhất định.[1][2][3]

Ví dụ:

  • Tất cả các sinh vật trong một cái ao, gồm cá, tôm, cua, ốc, tảo, cây thuỷ sinh, vi khuẩn v.v trong ao đó đã trải qua một lịch sử chung sống và có tương tác với nhau, tạo thành một quần xã ao nước ngọt (hình 1).[3]
  • Quần xã rừng gồm mọi thực vật đang tồn tại, trong đó có các động vật, vi khuẩn, nấm, v.v tạo thành một cộng đồng sinh học.[1]

Từ nguyên[sửa | sửa mã nguồn]

  • Thuật ngữ "quần xã" được dịch từ tiếng Anh là "community" (biology) hoặc "biocenose",[4] cũng như nhiều ngôn ngữ khác như tiếng Ý (comunità), tiếng Pháp (comunité) v.v còn có thể dịch là cộng đồng sinh học, hoặc cộng đồng sinh thái học. Trong hầu hết các tài liệu ở Việt Nam hiện nay thuật ngữ này đã được dùng thống nhất là "quần xã sinh vật", gọi tắt là "quần xã".[2][3][5][6]
  • Thuật ngữ community được cho là do Frederic Edward Clements (1874 – 1945) nhà Sinh thái học thực vật người Mỹ đề xuất. Sau đó, thuật ngữ được phát triển và bổ sung nhờ nhà Sinh thái học người Mỹ là Henry Allan Gleason (1882–1975) dùng để chỉ một nhóm tương tác của các loài khác nhau ở một địa điểm chung tạo nên hệ sinh thái.[1] với nội hàm chung như trên.[7]
  • Thuật ngữ biocenose do Karl Möbius đưa ra vào năm 1877, mô tả tất cả các sinh vật tương tác sống cùng nhau trong một môi trường gọi là sinh cảnh (biotope).[4][8]

Nội hàm[sửa | sửa mã nguồn]

Xem thêm trang quần xã (sinh thái học). Phân biệt với khu sinh học (biome) mà có tác giả lại dịch là quần xã sinh vật.

Nguồn trích dẫn[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â “Community (BIOLOGY)”. 
  2. ^ a ă "Sinh học Campbell" - Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, 2010.
  3. ^ a ă â "Sinh học 12" - Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, 2019.
  4. ^ a ă Vũ Trung Tạng: "Cơ sở Sinh thái học", Nhà xuất bản Giáo dục - Hà Nội, 2008.
  5. ^ Vũ Trung Tạng: "Cơ sở Sinh thái học" - Nhà xuất bản Giáo dục, 2008.
  6. ^ "Sinh học 9" - Nhà xuất bản Giáo dục, 2019.
  7. ^ Herman A. Verhoef. “Community Ecology”. 
  8. ^ “Die Auster und die Austernwirtschaft”.