Châu Thành, Tiền Giang

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Châu Thành
Huyện
Thị trấn Tân Hiệp, Châu Thành, Tiền Giang.jpg
thị trấn Tân Hiệp, Châu Thành
Địa lý
Tọa độ: 10°25′27″B 106°17′3″Đ / 10,42417°B 106,28417°Đ / 10.42417; 106.28417Tọa độ: 10°25′27″B 106°17′3″Đ / 10,42417°B 106,28417°Đ / 10.42417; 106.28417
Diện tích 229,92 km²
Dân số (2009)  
 Tổng cộng 234.423 người
 Mật độ 1020 người/km²
Hành chính
Quốc gia  Việt Nam
Vùng Đồng bằng sông Cửu Long
Tỉnh Tiền Giang
Phân chia hành chính 1 thị trấn và 22 xã
Mã hành chính 821
Website Huyện Châu Thành

Châu Thành là một huyện thuộc tỉnh Tiền Giang (trước đó là tỉnh Mỹ Tho). Huyện ly là thị trấn Tân Hiệp nằm trên đường quốc lộ 1A cách Thành phố Mỹ Tho 10 km về hướng bắc và cách Thành phố Tân An 15 km về hướng tây nam.

Vị trí địa lý[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện nằm ở giữa tỉnh Tiền Giang, phía nam là con sông Tiền, phía đông là thành phố Mỹ Tho, đông bắc là huyện Chợ Gạo, phía tây là huyện Cai Lậy, phía bắc là huyện Tân Phước.

Điều kiện tự nhiên[sửa | sửa mã nguồn]

Huyện có địa hình tương đối phức tạp, thấp dần từ Nam đến Bắc, từ Đông sang Tây xen kẽ những giồng cát gò cao và những vùng trũng, gồm có 3 dạng chính như sau:

  • Vùng cao: có độ cao từ 1,1 mét - 1,7 mét, phân bố dọc theo quốc lộ 1A và khu vực Đông Nam của huyện.
  • Vùng trung bình: có độ cao từ 0,8 - 1,2 m, phân bố chủ yếu phía Nam quốc lộ 1A.
  • Vùng thấp: có độ cao từ 0,5 - 0,8 m, phân bố phía Bắc quốc lộ 1A, gồm các xã Điềm Hy, một phần Nhị Bình, Long Định, Tam Hiệp.

Đất đai ở huyện châu thành chia thành 3 nhóm đất chính là, Nhóm đất phù sa phát triển trên trầm tích sông biển và trầm tích sông đầm lầy phân bố chủ yếu ở phía Nam và một phần ở phía Đông. Nhóm đất phèn, phân bố dọc Bắc quốc lộ 1, đường 870 và 866. Nhóm đất giồng và đất dốc tụ, phân bố thành một hành lang hẹp nằm giữa 2 vùng trên.

Sông Tiền đoạn chảy ngang huyện có nhiều dài 17,5 km. Sông Vàm Cỏ Tây ảnh hưởng đến một phần diện tích thuộc khu vực Bắc quốc lộ 1A.

Vài nét về địa danh Châu Thành[sửa | sửa mã nguồn]

Trong văn học dân gian ở Nam Bộ có khá nhiều câu sử dụng từ “châu thành”, mặc dù trong văn bản được viết hoa, nhưng “châu thành” ở đây được dùng như là một danh từ chung, chỉ nơi phố xá đông đúc, văn minh. Từ "châu thành” vốn là một từ Hán-Việt, được sử dụng khá phổ biến ở Nam Bộ. Khái niệm “châu thành” có thể hiểu là:

  • Phố phường, thành thị, nơi dân cư đông đúc
  • Khu vực chính một xứ hay một tỉnh
  • Vùng đất bao quanh, ở cạnh thành phố, thị xã, đơn vị hành chính cấp huyện.

Sau khi chiếm nốt 3 tỉnh miền Tây Nam Kỳ, ngày 5 tháng 6 năm 1867, thực dân Pháp ra nghị định chia 6 tỉnh Nam Kỳ ra 24 hạt tham biện (arondissemnent). Viên cai trị hạt là tham biện (inspecteur, sau đổi là administrateur). Lỵ sở của hạt gọi là “châu thành”, có chức năng như một “trung tâm hành chính” của hạt. Bắt đầu từ năm 1912, địa danh Châu Thành chính thức được đặt tên cho nhiều đơn vị hành chính cấp quận ở các tỉnh Nam Kỳ.

Ban đầu, “châu thành” chỉ các trung tâm hành chính, nơi có chợ búa, các cơ quan của hạt tham biện trú đóng. Sau khi thành lập các thị xã với chức năng “tỉnh lỵ”, nó chiếm một phần diện tích của “châu thành”, phần diện tích còn lại vẫn giữ tên cũ là quận Châu Thành và sau này là huyện Châu Thành. Hiện nay các thị xã tỉnh lỵ đó đều đã được nâng cấp trở thành các thành phố trực thuộc tỉnh.

Huyện Châu Thành thuộc tỉnh Tiền Giang ngày nay chính là quận Châu Thành thuộc tỉnh Mỹ Tho thời Pháp thuộc. Địa bàn thành phố Mỹ Tho ngày nay khi đó vẫn nằm trong quận Châu Thành.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Khu di tích chiến thắng Rạch Gầm-Xoài Mút tại Châu Thành, Tiền Giang

Thời Pháp thuộc[sửa | sửa mã nguồn]

Năm 1912, thực dân Pháp lập quận Châu Thành, thuộc tỉnh Mỹ Tho. Ngày 24 tháng 10 năm 1925, đia gới các làng được điều chỉnh lại, tổng Thuận Bình và Thuận Trị chỉ còn 10 làng mỗi tổng. Ngày 01 tháng 01 năm 1928, quận Châu Thành nhận thêm tổng Hưng Nhơn từ quận Bến Tranh vừa bị giải thể. Thời Pháp thuộc, làng Điều Hòa vừa đóng vai trò là quận lỵ quận Châu Thành và là tỉnh lỵ tỉnh Mỹ Tho.

Giai đoạn 1956-1976[sửa | sửa mã nguồn]

Việt Nam Cộng hòa[sửa | sửa mã nguồn]

Sau năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đặt quận Châu Thành thuộc tỉnh Định Tường, quận lỵ đặt tại xã Điều Hòa. Cũng trong thời gian này, một phần đất quận Châu Thành được tách ra hợp với một phần đất của quận Chợ Gạo để tái lập quận Bến Tranh cùng thuộc tỉnh Định Tường.

Ngày 08 tháng 11 năm 1960, quận Châu Thành đổi tên thành quận Long Định, đồng thời dời quận lỵ tới xã Long Định.

Ngày 23 tháng 05 năm 1964, chia quận Long Định thành quận Châu Thành và Long Định. Quận Châu Thành, quận lỵ tại xã Trung An, gồm 2 tổng Thuận Trị với 6 xã, Thuận Hòa (mới lập) với 6 xã, trong đó có nhận thêm 2 xã Mỹ Phong, Tân Mỹ Chánh tách từ quận Chợ Gạo. Quận Long Định, quận lỵ tại xã Long Định còn 2 tổng Thuận Bình với 7 xã, Lợi Trường (lập lại) với 7 xã. Sau năm 1965, các tổng đều bị giải thể.

Ngày 24 tháng 03 năm 1969, quận Long Định đổi tên là quận Sầm Giang theo Nghị định số 339-ND-NV của chính quyền Việt Nam Cộng hòa, đồng thời quận lỵ cũng được dời đến xã Vĩnh Kim.

Từ năm 1956 đến năm 1970, tỉnh lỵ Mỹ Tho của tỉnh Định Tường cũng nằm trong địa phận xã Điều Hòa thuộc quận Châu Thành. Đến ngày 30 tháng 9 năm 1970, chính quyền Việt Nam Cộng hòa cải biến xã Điều Hòa thành thị xã Mỹ Tho.

Kể từ đó cho đến năm 1975, quận Châu Thành thuộc tỉnh Định Tường do chính quyền Việt Nam Cộng hòa sắp xếp hành chính có 11 xã trực thuộc: Bình Đức, Đạo Thạnh, Long An, Mỹ Phong, Phước Thạnh, Tam Hiệp, Tân Long, Tân Mỹ Chánh, Thạnh Phú, Thới Sơn, Trung An. Quận lỵ đặt tại xã Trung An.

Quận Bến Tranh của chính quyền Việt Nam Cộng hòa có 15 xã trực thuộc: Tân Hội Đông, Tân Lý Tây, Tân Lý Đông, Tân Hương, Tân Hiệp, Thân Cửu Nghĩa, Tân Hoà Thành, Phú Mỹ, Lương Hoà Lạc, Hoà Tịnh, Mỹ Tịnh An, Phú Kiết, Tân Bình Thạnh, Thanh Bình, Trung Hoà. Quận lỵ đặt tại xã Tân Hiệp.

Quận Sầm Giang của chính quyền Việt Nam Cộng hòa có 14 xã trực thuộc: Hưng Thạnh Mỹ, Nhị Bình, Long Định, Dưỡng Điềm, Điềm Hy, Hữu Đạo, Bình Trưng, Bàn Long, Phú Phong, Đông Hòa, Vĩnh Kim, Kim Sơn, Long Hưng, Song Thuận. Quận lỵ đặt tại xã Vĩnh Kim.

Chính quyền Cách mạng[sửa | sửa mã nguồn]

Về phía chính quyền Cách mạng, địa giới hành chính của huyện Châu Thành thuộc tỉnh Mỹ Tho trong giai đoạn 1956-1975 vẫn được duy trì như trước năm 1956. Cho đến năm 1967, chia thành 2 huyện Châu Thành Bắc và Châu Thành Nam thuộc tỉnh Mỹ Tho. Năm 1975, lại hợp nhất thành một huyện Châu Thành như cũ.

Đồng thời, chính quyền Cách mạng vẫn đặt các xã Lương Hoà Lạc, Hoà Tịnh, Mỹ Tịnh An, Phú Kiết, Tân Bình Thạnh, Thanh Bình, Trung Hoà trong suốt giai đoạn 1956-1975 cùng thuộc huyện Chợ Gạo, tỉnh Mỹ Tho.

Sau ngày 30 tháng 04 năm 1975, chính quyền quân quản Cộng hòa miền Nam Việt Nam của tỉnh Mỹ Tho giải thể các quận Châu Thành, Sầm Giang và một phần quận Bến Tranh cũ để hợp nhất thành huyện Châu Thành thuộc tỉnh Mỹ Tho như trước đó cho đến đầu năm 1976.

Từ năm 1976 đến nay[sửa | sửa mã nguồn]

Tháng 3 năm 1976, huyện Châu Thành trực thuộc tỉnh Tiền Giang cho đến ngày nay. Huyện lỵ là thị trấn Tân Hiệp, được thành lập trên cơ sở toàn bộ diện tích xã Tân Hiệp trước đó.

Ngày 11 tháng 07 năm 1994, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định 68/CP, thành lập huyện Tân Phước thuộc tỉnh Tiền Giang trên cơ sở tách đất hai huyện Châu Thành và Cai Lậy. Sau khi thành lập huyện Tân Phước, huyện Châu Thành còn lại diện tích tự nhiên 25.376,03 hécta; nhân khẩu 243.880. Gồm 24 đơn vị hành chính là các xã Phú Phong, Kim Sơn, Song Thuận, Bàn Long, Vĩnh Kim, Bình Trưng, Hữu Đạo, Đông Hoà, Long Hưng, Dưỡng Điềm, Điềm Hy, Nhị Bình, Long Định, Tam Hiệp, Phước Thạnh, Thạnh Phú, Bình Đức, Thân Cửu Nghĩa, Tân Lý Tây, Tân Lý Đông, Tân Hội Đông, Tân Hương, Long An và thị trấn Tân Hiệp.

Ngày 26 tháng 09 năm 2009, Thủ tướng Việt Nam ban hành Nghị quyết số 28/NQ-CP, về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Châu Thành, huyện Chợ Gạo, để mở rộng địa giới hành chính thành phố Mỹ Tho. Theo đó, mở rộng địa giới hành chính thành phố Mỹ Tho trên cơ sở điều chỉnh 2.585,77 ha diện tích tự nhiên và 24.440 nhân khẩu của huyện Châu Thành (bao gồm toàn bộ 1.211,64 ha diện tích tự nhiên và 5.505 nhân khẩu của xã Thới Sơn; 329,90 ha diện tích tự nhiên và 4.174 nhân khẩu của xã Long An; 177,69 ha diện tích tự nhiên và 1.754 nhân khẩu của xã Thạnh Phú; 510,01 ha diện tích tự nhiên và 6.177 nhân khẩu của xã Phước Thạnh; 356,53 ha diện tích tự nhiên và 6.830 nhân khẩu của xã Bình Đức) và 709,51 ha diện tích tự nhiên và 6.917 nhân khẩu của huyện Chợ Gạo (bao gồm 502,33 ha diện tích tự nhiên và 4.986 nhân khẩu của xã Lương Hòa Lạc; 207,18 ha diện tích tự nhiên và 1.931 nhân khẩu của xã Song Bình) về thành phố Mỹ Tho quản lý.

Sau khi điều chỉnh, huyện Châu Thành còn lại 22.991,09 ha diện tích tự nhiên và 234.423 nhân khẩu, có 23 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm: thị trấn Tân Hiệp và các xã: Tân Hội Đông, Tân Hương, Tân Lý Đông, Tân Lý Tây, Thân Cửu Nghĩa, Tam Hiệp, Điềm Hy, Nhị Bình, Dưỡng Điềm, Đông Hòa, Hữu Đạo, Long An, Long Hưng, Bình Trưng, Thạnh Phú, Bàn Long, Vĩnh Kim, Bình Đức, Song Thuận, Kim Sơn, Phú Phong, Long Định.[1].

Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]

Toàn huyện có 23 đơn vì hành chính cấp xã, trong đó có 1 thị trấn và 22 xã trực thuộc:

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ Nghị quyết số 28/NQ-CP của Chính Phủ, Nghị quyết chính phủ Việt Nam.


Các đơn vị hành chính cấp huyện của tỉnh Tiền Giang-Việt Nam
Thành phố (1): Thành phố Mỹ Tho
Thị xã (2): Gò Công | Cai Lậy
Huyện (8): Cái Bè | Cai Lậy | Châu Thành | Chợ Gạo | Gò Công Đông | Gò Công Tây | Tân Phước | Tân Phú Đông