Nelly Sachs

Nelly Sachs

Nelly Sachs (10 tháng 2 năm 1891 - 12 tháng 5 năm 1970) là một nhà thơ người Đức đoạt giải Nobel Văn học năm 1966.

Tiểu sử

Nelly Sachs sinh trong một gia đình Do Thái giàu có ở Berlin. Từ nhỏ đã yêu thích âm nhạc, văn chương, làm thơ đăng trên một số báo và in một cuốn sách bao gồm những giai thoại và truyền thuyết. Năm lên 15 tuổi Nelly Sachs đọc tiểu thuyết Gostar Berlings Saga của nữ nhà văn Thụy Điển Selma Lagerlof, cuốn sách đã để lại trong lòng Nelly Sachs một ấn tượng vô cùng sâu sắc và cô đã viết thư cho Selma Lagerlof. Kể từ đó hai người tiếp tục thư từ cho đến khi Selma Lagerlof mất.

Năm lên 18 tuổi Nelly Sachs bắt đầu làm thơ về thiên nhiên và dựa trên những câu truyện cổ tích, một số bài thơ được đăng trên các báo. Sau khi bố mất và Adolf Hitler lên nắm quyền ở Đức, Nelly Sachs cùng mẹ sống một cuộc sống thu mình, không tiếp xúc với xã hội bên ngoài.

Năm 1940, nước Đức đánh chiếm châu Âu và khủng bố người Do Thái, Nelly Sachs trốn sang Thụy Điển và ở đây tiếp tục sáng tác và dịch thuật. Tập thơ đầu tiên sau chiến tranh của bà In den Wohnungen des Todes (Trong ngôi nhà của tử thần) xuất bản tại Đông Đức năm 1947. Thơ Nelly Sachs mang tư tưởng nhân đạo, thường nói về nỗi thống khổ và niềm hi vọng của dân tộc Do Thái, chịu ảnh hưởng bởi thơ ca truyền thống Do Thái và chủ nghĩa thần bí cổ đại Đức. Từ sau chiến tranh bà còn viết một số vở kịch, nhưng tác phẩm khiến bà nổi tiếng nhất là Fluch und Verwandlung (Trốn chạy và biến đổi, 1959). Sau tập thơ này bà được trao giải thưởng Anetta von Droste Hulsoff và chính quyền Dortmund đã lập ra một giải thưởng văn học hàng năm mang tên Nelly Sachs và cấp cho bà một chế độ trợ cấp trọn đời.

Nelly Sachs được tặng nhiều giải thưởng, trong đó có Giải Hòa bình của ngành kinh doanh sách Đức năm 1965, giải Nobel bà nhận cùng với nhà văn Do Thái khác là Shmuel Yosef Agnon. Nelly Sachs mất tại Stockholm.

Tác phẩm

• In den Wohnungen des Todes (Trong ngôi nhà của tử thần, 1946), thơ
• Stern ver dunkelung (Che mờ các ngôi sao, 1949), thơ
• Und niemand weiss weiter (Không ai biết được sẽ ra sao, 1957), thơ
• Fluch und Verwandlung (Trốn chạy và biến đổi, 1959), thơ
• Eli: Ein Mysterienspiel vom Leiden Israels (Eli: Bí kịch về những đau khổ của Israel, 1951), kịch
• Zeichen im Sand (Những dấu hiệu trên cát, 1962), tập kịch

Một số bài thơ

Nelly Sachs, 1910

Nelly Sachs

Các dân tộc trên đời

Các dân tộc trên đời

hãy bằng sức mạnh những vì sao xa xôi

quấn vào như búp sợi

hãy đan, rồi tháo, rồi đan lại

cho trộn lẫn những lời

như cái tổ ong

châm chích cho thoả lòng

và để cho ong cắn lại.

Các dân tộc trên đời

chớ hủy hoại những lời hoàn vũ

chớ chia cắt bằng dao lòng thù hận khắp nơi

tiếng động sinh ra cùng hơi thở!

Các dân tộc trên đời

có ai không hiểu ngầm cái chết

khi nói “cuộc đời”

có ai không hiểu rằng máu thịt

khi nói “vành nôi”!

Các dân tộc trên đời

những lời nói nơi ngọn nguồn bỏ lại

bởi chúng sẽ quay về với

những chân trời

bằng mặt trái của mình

sự sơ suất che đêm lại

để những vì sao sẽ hồi sinh.

Những người già

Ở đây

Trong kho chứa của những ngôi sao này

Trời đêm che lên từng mảng

Họ đứng và đợi Chúa Trời.

Những móc sắt han gỉ cùm miệng họ

Lưỡi lặng câm. Chỉ những đôi mắt nói lời

Trong những đôi mắt – là những cái giếng xác chết chất đầy

Ô, những người già mang những đứa trẻ bị thiêu trong mắt

Như tài sản duy nhất của họ trên đời…

Những người già đứng đấy

Đêm cắt vào giấc ngủ

Vào bầu trời đêm họ dõi mắt nhìn

Họ đợi Chúa Trời với vì sao cháy lên.

Những bàn tay giơ vào trời xanh

Những đôi môi cháy sém

Những đôi môi câm nín

Trong tiếng kêu lạc lối những hành tinh.

Chỉ những đôi mắt không ngủ bao giờ

Bầy quạ đen trên đám mồi bay liệng

Chìm trong nước mắt và luôn tái hiện

Quạ canh chừng những đứa trẻ cháy thành tro.

Ô, những người già mang những nấm mồ:

Kí ức đắng cay của những ngày khiếp đảm!

Họ vẫn đợi, kiên gan, dù Chúa Trời im lặng

Không vội vàng từ xứ sở những vì sao…

Liên kết ngoài

• Nelly Sach's Photo & Gravesite

Những người đoạt giải Nobel Văn học (1951-1975)