Hổ Siberi

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Hổ Amur)
Buớc tưới chuyển hướng Bước tới tìm kiếm
Panthera tigris altaica
P.t.altaica Tomak Male.jpg
Hổ đực
P.t.altaica female.jpg
Hổ cái
Tình trạng bảo tồn
Phân loại khoa học
Giới (regnum) Animalia
Ngành (phylum) Chordata
Lớp (class) Mammalia
Bộ (ordo) Carnivora
Họ (familia) Felidae
Phân họ (subfamilia) Pantherinae
Chi (genus) Panthera
Loài (species) P. tigris
Phân loài (subspecies) P. tigris altaica

Temminck, 1844
Danh pháp ba phần
Panthera tigris altaica
Temminck, 1884
Phân bố của hổ Siberi (màu đỏ)
Phân bố của hổ Siberi (màu đỏ)

Hổ Siberi hoang dã, được mệnh danh là "Chúa tể của rừng Taiga", ngoài tên hổ Siberi thì loài này còn có tên hổ Amur, hổ Triều Tiên, hổ Ussuri hay hổ Mãn Châu, là một phân loài hổ sinh sống chủ yếu ở vùng núi Sikhote-Alin ở phía tây nam tỉnh Primorsky của vùng Viễn Đông Nga. Trong quá khứ, loài hổ này từng phân bố khắp bán đảo Triều Tiên, Đông Bắc Trung Quốc, Viễn Đông của Nga và phía Đông Mông Cổ. Vào năm 2005, có khoảng 331-393 loài hổ Siberia trưởng thành và chưa trưởng thành ở khu vực này, với cá thể trưởng thành là khoảng 250 con. Quần thể đã ổn định trong hơn một thập kỷ do các nỗ lực bảo tồn chuyên sâu, nhưng một phần cuộc điều tra được tiến hành sau năm 2005 cho thấy số lượng hổ ở Nga đang giảm. Một cuộc điều tra ban đầu được tổ chức vào năm 2015 cho thấy quần thể hổ Siberia đã tăng lên 480–540 cá thể ở vùng Viễn Đông, trong đó bao gồm 100 con hổ con. Điều này được theo dõi bởi một điều tra chi tiết hơn cho thấy có tổng cộng 562 cá thể hổ Siberia hoang dã ở Nga.

Kết quả nghiên cứu sinh vật học so sánh DNA ti thể từ loài hổ Ba Tư đã tuyệt chủng và một phân loài hổ hiện đại cho thấy tổ tiên chung của loài hổ Siberia và Ba Tư đã xâm chiếm Trung Á từ miền đông Trung Quốc, qua hành lang Cam Túccon đường tơ lụa, và sau đó đi qua Xibia về phía đông để thiết lập quần thể hổ Amur ở vùng Viễn Đông của Nga. Các quần thể hổ Ba Tư và Siberia là những loài hổ chủ yếu sống ở vùng cực bắc ở lục địa châu Á.

Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]

Kích thước[sửa | sửa mã nguồn]

Hổ Siberia được coi là loài hổ lớn nhất. Trong các nguồn thống kê lịch sử cụ thể đề cập đến kích thước cơ thể và trọng lượng của hổ Siberi. Một con hổ đực hoang dã bị giết ở Mãn Châu trong khu vực sông Sungari vào năm 1943 được báo cáo là dài đến 3,5 m (140 in) "trên các đường cong", tương đương với 330 cm (130 in) "giữa các chốt" với chiều dài đuôi khoảng 1 m (39 in). Nó nặng khoảng 300 kg (660 lb). Trọng lượng chưa được xác định giữa 318 và 384 kg (701 và 847 lb) và thậm chí 408 kg (899 lb) đã được nêu trong các nguồn không rõ ràng. Một bằng chứng chưa được xác nhận đề cập đến một con hổ đực ở dãy núi Sikhote-Alin vào năm 1950 đượ báo cáo nặng 384 kg (847 lb) với chiều dài ước tính 3,48 m (11,4 ft). Một con hổ Siberia bị giam cầm tên là "Jaipur" được cho là đạt trọng lượng cơ thể lên đến 465 kg (1.025 lb).

Trong những năm 1980, phạm vi trọng lượng điển hình của hổ Siberia hoang dã được chỉ định là 180–306 kg (397–675 lb) đối với con đực và 100–167 kg (220-368 lb) đối với con cái. Các cá thể đặc biệt lớn được nhắm mục tiêu và săn bắn bởi thợ săn.

Năm 2005, một nhóm các nhà động vật học Nga, Mỹ và Ấn Độ đã công bố một phân tích dữ liệu lịch sử và đương đại về trọng lượng cơ thể của những con hổ hoang dã và bị giam giữ, cả đực lẫn cái trên tất cả các phân loài. Dữ liệu được sử dụng bao gồm trọng lượng của hổ đã lớn hơn 35 tháng và được đo lại bằng sự hiện diện của các chuyên gia. So sánh của họ với dữ liệu lịch sử chỉ ra rằng đến nửa đầu thế kỷ 20, cả hổ đực và cái Siberi đều nặng hơn những thống kê trong những năm 1970s. Con hổ Siberia hoang dã lịch sử trung bình nặng 215,3 kg (475 lb) và con cái cái 137,5 kg (303 lb); Hổ đực Siberia hoang dã đương đại nặng trung bình 176,4 kg (389 lb) với giới hạn tiệm cận là 222,3 kg (490 lb); một con cái hoang dã nặng trung bình 117,9 kg (260 lb). Loài hổ Siberi lịch sử và hổ Bengal là loài hổ lớn nhất, trong khi hổ Siberian hiện đại thì có phần nhẹ hơn loài hổ Bengal. Việc giảm trọng lượng cơ thể của hổ Siberi ngày nay có thể được giải thích bằng nguyên nhân đồng thời, cụ thể là sự săn bằn tràn lan, săn bắt bất hợp pháp và các cá thể thường bị bệnh hoặc bị thương và thậm chí bị bắt trong tình huống xung đột với con người.

Các phép đo kích thước loài hổ này được thực hiện bởi các nhà khoa học của Dự án Hổ Siberia trong dãy núi Sikhote-Alin là từ 1,78 đến 2,08 m (70 đến 82 in) ở đầu và thân dài đo bằng đường thẳng, trung bình 1,95 m (77 in) đối với đực; và đối với nữ từ 1,67 đến 1,82 m (66 đến 72 in) với trung bình 1,74 m (69 in). Chiều dài đuôi trung bình đo được là 99 cm (39 in) ở đực và 91 cm (36 in) ở cái. Con đực dài nhất đo được là 3,9 m (122 in) với chiều dài tổng cộng gồm đuôi dài 101 cm (40 in) và chu vi ngực là 127 cm (50 in). Con cái dài nhất dài 2,7 m (110 in), bao gồm đuôi dài 88 cm (35 inch) và chu vi ngực 108 cm (43 inch). Một con đực bị bắt bởi các thành viên của Dự án Hổ Siberia nặng 206 kg (454 lb), và con đực có dây đeo lớn nhất nặng 212 kg (467 lb).

Hộp sọ[sửa | sửa mã nguồn]

Hộp sọ của hổ Siberia được đặc trưng bởi kích thước lớn của nó, và tương tự như của một con sư tử. Nó khác với các đặc điểm cấu trúc của hàm dưới và chiều dài tương đối của các mũi. Vùng da mặt rất chắn chắn và rất rộng trong khu vực của răng nanh. Hộp sọ nổi bật, đặc biệt là đỉnh sagittal và xương chẩm là rất cao và khỏe ở con đực, và thường lớn hơn nhiều so với những gì thường được quan sát thấy trong các hộp sọ lớn nhất của hổ Bengal. Sự thay đổi kích thước trong hộp sọ của hổ Siberia dao động từ 331 đến 383 mm (13,0 đến 15,1 in) trong chín cá thể đo được. Một hộp sọ của con cái luôn luôn nhỏ hơn và không bao giờ được chắc khỏe như của con hổ đực. Chiều cao của đỉnh sagittal ở phần giữa của nó đạt đến 27 mm (1,1 in), và ở phần sau của nó lên đến 46 mm (1,8 in).

Hộp sọ con cái dao động từ 279,7 đến 310,2 mm (11,01 đến 12,21 in). Hộp sọ của loài hổ đực Ba Tư từ Turkestan có chiều dài tối đa 297,0 đến 365,8 mm (11,69 đến 14,40 in), trong khi đó những con cái được đo 195,7 đến 255,5 mm (7,70 đến 10,06 in). Một con hổ bị giết trên sông Sumbar ở Kopet-Dag vào tháng 1 năm 1954 có chiều dài hộp sọ lớn nhất là 385 mm (15,2 in), cao hơn nhiều so với số lượng tối đa cho biết và cao hơn một chút so với hầu hết loài hổ Siberi. Tuy nhiên, chiều dài của nó chỉ là 305 mm (12.0 in), nhỏ hơn so với hổ Siberi, với chiều dài cực đại ghi lại là 342 mm (13.5 in). Hộp sọ lớn nhất của một con hổ Siberia từ phía đông bắc Trung Quốc có chiều dài 406 mm (16,0 in), dài khoảng 20–30 mm (0,79–1,18 in) so với chiều dài sọ tối đa của hổ từ vùng Amur và miền bắc Ấn Độ.

Bộ lông[sửa | sửa mã nguồn]

Một con hổ Amur con

Hổ Siberi có bộ lông rậm và dày hơn so với các phân loài hổ khác, nhờ đó mà chúng có thể chịu được cái lạnh khắc nghiệt vào mùa đông. Màu lông của hổ Siberi thường rất nhợt nhạt, đặc biệt là trong mùa đông. Tuy nhiên, các biến thể trong quần thể có thể là đáng kể. Biến thể cá nhân cũng được tìm thấy dưới dạng, chiều dài và một phần bằng màu sắc, các sọc tối, được mô tả là màu nâu đậm thay vì màu đen.

Bộ lông của hổ Siberia có độ dày vừa phải, thô và thưa thớt so với những loài họ mèo khác sống ở Liên bang Xô viết cũ. So với quần thể cực tây hiện nay đã tuyệt chủng, bộ lông mùa đông của hổ Siberia tương phản mạnh với các phân loài khác. Nhìn chung, lớp quần thể phía Tây sáng hơn và đồng đều hơn so với quần thể Viễn Đông. Bộ lông vào mùa hè thường thô, trong khi vào mùa đông lại dày đặc hơn, dài hơn, rậm hơn. Lông mùa đông thường xuất hiện khá xù xì trên cơ thể, và dài hơn một cách rõ rệt trên đầu, hầu như bao phủ tai. Ngoài ra, hổ Siberian và Caspian có lông dày nhất trong số các loài hổ, do chúng xuất hiện ở các vùng lạnh hơn của châu Âu và châu Á.

Râu và tóc ở phía sau đầu và cổ cũng rất dài. Màu nền của bộ lông mùa đông thường ít sáng và gỉ hơn so với lúc mùa hè. Do chiều dài lớn hơn của lông mùa đông, các sọc xuất hiện rộng hơn với các đường nét ít được xác định. Lông của chúng mùa hè ở lưng dài 15–17 mm (0,59–0,67 in), dài 30–50 mm (1,2–2.0 in) dọc theo đầu cổ, 25–35 mm (0,98–1,38 in) trên bụng, và 14–16 mm (0,55–0,63 in) trên đuôi. Lông thú mùa đông ở phía sau là 40–50 mm (1.6–2.0 in), 70–110 mm (2.8–4.3 in) trên đầu cổ, 70–95 mm (2.8–3.7 in) trên cổ họng, 60 –100 mm (2,4–3,9 in) trên ngực và 65–105 mm (2,6–4,1 in) trên bụng. Ở râu là 90–115 mm (3,5–4,5 in).

Phân bố và môi trường sống[sửa | sửa mã nguồn]

Loài hổ Siberia từng sinh sống ở bán đảo Triều Tiên, Mãn Châu và các vùng khác của Đông Bắc Trung Quốc, phần phía đông của Siberia và vùng Viễn Đông của Nga, có lẽ còn từng phân bố ở xa phía tây Mông Cổ và khu vực hồ Baikal, nơi loài hổ Ba Tư đã từng sống. Phạm vi địa lý của hổ Siberia ở vùng Viễn Đông của Nga trải dài từ nam đến bắc trong gần 1.000 km (620 mi) chiều dài của Primorsky Krai và vào phía nam Khabarovsk Krai phía đông và phía nam của sông Amur. Nó cũng xảy ra trong phạm vi Đại Hưng An, nơi có thể đi vào lãnh thổ Nga từ Trung Quốc tại một số nơi ở phía tây nam Primorye. Ở cả hai khu vực, địa hình thường là 500 đến 800 m (1.600 đến 2.600 ft) trên mực nước biển, chỉ với một vài đỉnh đạt 1.000 m (3.300 ft) trở lên. Khu vực này đại diện cho một khu vực sáp nhập của hai vùng sinh thái: khu phức hợp lá kim rụng lá Đông Á và khu phức hợp rừng taiga, kết quả là một loại kiểu rừng thay đổi theo độ cao, địa hình và lịch sử. Các sinh cảnh chính mà hổ Siberia sinh sống là rừng có cây lá rộng thông Triều Tiên với cấu trúc phức tạp.

Khu phức hợp động vật của khu vực này được thể hiện bằng sự pha trộn giữa các dạng sinh vật thuộc châu Á và vùng phương Bắc. Khu phức hợp cá loài móng guốc, vốn là những con mồi chính của hổ Siberia, được đại diện bởi bảy loài, với nai Mãn Châu, hoẵng Siberia, và lợn rừng là phổ biến nhất trên khắp các dãy núi Sikhote-Alin nhưng hiếm ở các khu rừng vân sam trên cao. Hươu sao bị hạn chế ở nửa phía nam của dãy núi Sikhote-Alin. Hươu xạ Siberianai sừng tấm có liên quan đến rừng lá kim và gần các giới hạn phía nam phân bố của chúng ở vùng núi Sikhote-Alin trung tâm.

Số lượng hổ Amur ở Trung Quốc được ước tính vào khoảng 18-22. Vào năm 2005, đã có 331-393 loài hổ Amur ở vùng Viễn Đông của Nga, bao gồm một quần thể trưởng thành khoảng 250 con, ít hơn 100 con có khả năng đã trưởng thành, hơn 20 con có khả năng dưới 3 tuổi. Hơn 90% quần thể xuất hiện ở vùng núi Sikhote Alin. Một số lượng hổ không rõ tồn tại trong khu vực quanh núi Trường Bạch, trên biên giới giữa Trung QuốcBắc Triều Tiên, dựa trên các đường mòn và tầm nhìn.

Vào tháng 4 năm 2014, World Wide Fund for Nature đã tìm ra một video về một con hổ với đàn con ở nội địa Trung Quốc. Vào tháng 12 năm 2015, loài hổ đã được phát hiện ở tỉnh Cát Lâm ở đông bắc Trung Quốc, một dấu hiệu cho việc mở rộng phạm vi hổ Siberi ở nội địa Trung Quốc. Người ta ước tính rằng 27 con hổ sống ở tỉnh Cát Lâm.

Tập tính[sửa | sửa mã nguồn]

Hổ cái và con của nó

Sinh sản và lối sống[sửa | sửa mã nguồn]

Loài hổ Siberia được biết là có thể di chuyển lên tới 1.000 km (620 mi), một khoảng cách đánh dấu giới hạn giao lưu trên đất nước không bị gián đoạn về mặt sinh thái. Hổ Siberian giao phối bất cứ lúc nào trong năm. Một con cái báo hiệu khả năng giao phối với đối tác của mình bằng cách để lại nước tiểu và vết cào trên cây. Nó sẽ dành 5 hoặc 6 ngày với con đực, trong thời gian đó con cái sẽ giao phối trong ba ngày. Thời gian mang thai kéo dài từ 3 đến 3½ tháng. Hổ cái thường đẻ 1 lứa khoảng hai đến bốn con nhưng có thể đến sáu con. Những con non được sinh ra chưa mở mắt sẽ luôn được hổ mẹ che chở và được chỉ để lại một mình khi nó rời khỏi đàn con để tìm kiếm thức ăn. Hổ con được chia đều giữa các giới tính khi sinh. Tuy nhiên, theo tuổi trưởng thành thường có từ hai đến bốn con cái đối với mỗi con đực. Đàn con cái vẫn sống với mẹ của chúng lâu hơn, và sau đó chúng thiết lập lãnh thổ gần với phạm vi ban đầu. Mặt khác, những con đực sẽ rời mẹ và sống tự lập, khiến chúng dễ bị tổn thương hơn với những kẻ săn trộm và những con hổ khác.

Tuy nhiên, máy ảnh của Hiệp hội bảo tồn động vật hoang dã đã từng bẫy được một bức ảnh hai con hổ Siberia đực và cái với ba con nhỏ.

Ở 35 tháng tuổi, hổ sẽ bước vào tuổi thiếu niên. Con đực đạt đến tuổi trưởng thành ở tuổi từ 48 đến 60 tháng. Tuổi thọ trung bình của hổ Siberi dao động từ 16-18 năm. Các cá thể hoang dã có khuynh hướng sống từ 10–15 năm, trong khi các cá thể nuôi nhốt có thể sống đến 25 năm.

Chế độ ăn uống[sửa | sửa mã nguồn]

Một bức tranh vẽ hình ảnh một con hổ Amur đang đuổi theo một con hươu

Các con mồi của hổ Siberia bao gồm nai Mãn Châu, hươu xạ Siberia, sơn dương đuôi dài, nai sừng tấm, hoẵng Siberia, hươu sao Mãn Châu, heo rừng, thậm chí đôi khi là những con gấu ngựagấu nâu Ussuri có kích thước nhỏ. Loài hổ Siberi cũng săn những loài động vật nhỏ hơn như thỏ rừng, thỏ, ochotonacá hồi làm thức ăn.

Từ tháng 1 năm 1992 đến tháng 11 năm 1994, 11 con hổ đã được bắt, được đeo thiết bị theo dõi và được theo dõi trong hơn 15 tháng ở các sườn phía đông của dãy núi Sikhote-Alin. Kết quả của nghiên cứu này chỉ ra rằng sự phân bố của chúng gắn liền với sự phân bố của loài nai Mãn Châu, trong khi sự phân bố của lợn rừng không ảnh hưởng đến phân bố của hổ. Mặc dù chúng săn mồi trên cả hai loài hoẵng Siberia và hươu sao, sự chồng chéo của những con móng guốc này với hổ khá thấp. Sự phân bố của loài nai sừng tấm được kết hợp không cao với sự phân bố của loài hổ. Sự phân bố môi trường sống ưa thích của các loài mồi chính là một yếu tố dự báo chính xác về sự phân bố của loài hổ này.

Kết quả của một nghiên cứu ba năm về loài hổ Siberia cho thấy khoảng thời gian trung bình giữa giết chết và tiêu thụ thức ăn ước tính thay đổi theo mùa: trong giai đoạn 2009-2012, ba con hổ trưởng thành giết chết con mồi mỗi 7.4 ngày trong mùa hè và ăn trung bình hàng ngày là 7.89 kg thịt (17,4 lb); vào mùa đông, chúng giết chết nhiều con mồi lớn hơn, giết chết trong mỗi 5,7 ngày và ăn trung bình hàng ngày là 10,3 kg thịt (23 lb).

Khi số lượng con mồi dồi dào ở mọi kích cỡ, hổ Siberi thích nhắm mục tiêu con mồi nhỏ hơn chúng.

Va chạm với các thiên địch khác[sửa | sửa mã nguồn]

Triển lãm nhồi bông miêu tả một con hổ chiến đấu với một con gấu nâu, Bảo tàng Vladivostok.

Gấu[sửa | sửa mã nguồn]

Sau khi giảm quần thể động vật móng guốc từ năm 1944 đến năm 1959, hơn 32 trường hợp loài hổ Amur đã tấn công cả gấu nâugấu ngựa được ghi nhận ở vùng Viễn Đông của Nga, và lông gấu được tìm thấy trong một vài mẫu phân hổ. Hổ tấn công gấu ngựa ít hơn gấu nâu do ít có sự tương đồng về môi trường snh sống. Trong cùng một khoảng thời gian, bốn trường hợp gấu nâu giết chết hổ cái và những con hổ còn trẻ đã được báo cáo, cả trong các tranh chấp về con mồi và tự vệ. Hổ có thể giải quyết những con gấu lớn hơn bản thân, sử dụng chiến thuật phục kích và nhảy lên gấu từ một vị trí trên cao, giữ cằm con gầu bằng một chân và cổ họng với cái chân kia, và sau đó giết nó bằng một cú cắn chí mạng vào cột sống. Hổ chủ yếu ăn các chất béo của gấu, chẳng hạn như lưng, giăm bông và háng.

Hổ Amur chủ yếu săn những con gấu trẻ và gấu nâu chưa trưởng thành. Các báo cáo về gấu Ussuri cái trưởng thành có kích thước nhỏ bị giết và ăn thịt bởi hổ đực lớn cũng rất phổ biến. Hiện tượng hổ săn gấu nâu đã không còn được phát hiện trong một nghiên cứu tiến hành từ năm 1993 đến năm 2002. Gấu nâu Ussuri, cùng với gấu ngựa nhỏ hơn chiếm 2,1% chế độ ăn hàng năm của loài hổ Siberi, trong đó 1,4% là gấu nâu. Một số con hổ được báo cáo đã bắt chước tiếng kêu của gấu ngựa để dụ chúng vào mai phục của hổ.

Ảnh hưởng của sự hiện diện của hổ đối với hành vi gấu nâu dường như thay đổi. Vào mùa đông 1970–1973, Yudakov và Nikolaev ghi nhận hai trường hợp gấu không hề sợ hổ và một trường hợp khác của con gấu nâu thay đổi thái độ khi đi qua những con hổ. Các nhà nghiên cứu khác đã quan sát những con gấu theo dõi những con hổ để nhặt lượm con mồi mà hổ săn và có khả năng săn hổ. Mặc dù những nguy cơ bị hổ ăn thịt, một số gấu nâu thực sự được hưởng lợi từ sự hiện diện của hổ bằng cách chiếm đoạt con mồi của hổ vì gấu ít khi tự săn thành công. Gấu nâu thường thích tranh đấu với hổ cái có kích thước nhỏ hơn nhiều. Trong nghiên cứu từ xa trong khu vực bảo vệ Sikhote-Alin, 44 cuộc đối đầu trực tiếp giữa gấu và hổ đã được quan sát thấy, trong đó gấu nói chung đã bị giết trong 22 trường hợp, và hổ trong 12 trường hợp. Có những báo cáo về gấu nâu đặc biệt nhắm vào loài báo Amur và loài hổ Amur để tóm tắt con mồi của chúng. Trong khu bảo tồn Sikhote-Alin, 35% các vụ con mồi của hổ bị đánh cắp bởi gấu, với hổ khi ấy đã hốt hoảng bỏ chạy nhưng cũng có trường hợp chúng lao vào đánh nhau với gấu để giành lại miếng ăn. Một số nghiên cứu cho thấy rằng gấu thường xuyên theo dõi những con hổ để chiếm đoạt những con mồi vừa săn được của chúng, với những hậu quả gây thương vong cho hổ. Một báo cáo từ năm 1973 mô tả mười hai trường hợp gấu nâu đã biết giết chết hổ, kể cả những con đực trưởng thành; trong tất cả các trường hợp, những con hổ sau đó đã bị những con gấu ăn.

Sói[sửa | sửa mã nguồn]

Hổ làm giảm số lượng sói xám, hoặc đến mức tuyệt chủng cục bộ hoặc với số lượng thấp như vậy để làm cho chúng trở thành một thành phần không đáng kể về mặt chức năng của hệ sinh thái. Những con sói có khả năng thoát khỏi sự đàn áp của loài hổ chỉ khi áp lực của con người làm giảm số lượng hổ. Ở những nơi chó sói và hổ chia sẻ phạm vi, hai loài thường có nhièu tương đồng về chế độ ăn uống, dẫn đến cạnh tranh khốc liệt. Tương tác sói và hổ cũng được ghi chép ở Sikhote-Alin, nơi cho đến đầu thế kỷ 20, rất ít con sói đã được nhìn thấy. Số lượng sói có thể tăng lên trong khu vực sau khi hổ được loại bỏ phần lớn trong thời kỳ thuộc địa của Nga vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Điều này được chứng thực bởi những cư dân bản địa của khu vực tuyên bố rằng họ không thấy những con sói sinh sống ở Sikhote-Alin cho đến những năm 1930, khi số lượng hổ giảm xuống. Ngày nay, những con sói được coi là khan hiếm trong môi trường sống của loài hổ, được tìm thấy trong các đàn phân tán, và thường sống đơn độc hoặc trong các nhóm nhỏ. Các bằng chứng đầu tiên về tương tác giữa hai loài chỉ ra rằng hổ thỉnh thoảng xua đuổi sói nếu nhận thấy sói muốn cướp con mồi của hổ, trong khi những con sói sẽ chờ hổ ăn xong và để lại phần thừa. Hổ không được biết là là loài hay săn sói, mặc dù có bốn trường họp hổ giết sói mà không ăn chúng. Những con hổ mới tách khỏi gia đình cũng được cho là có thể săn lùng sói.

Linh miêu[sửa | sửa mã nguồn]

Hổ Siberi cũng cạnh tranh với linh miêu Á-Âu và thỉnh thoảng có thể giết và ăn chúng. Lí do là vì người ta từng thấy linh miêu trong dạ dày của hổ Siberi ở Nga. Vào tháng 3 năm 2014, một con linh miêu chết đã được phát hiện trong Khu bảo tồn thiên nhiên Bastak bởi các nhân viên của Hiệp hội bảo tồn động vật hoang dã có bằng chứng về việc săn lùng và ăn thịt từ một con hổ Siberia. Linh miêu dường như bị phục kích, rượt đuổi, và bị giết bởi con hổ nhưng chỉ ăn một phần, cho thấy rằng con hổ có thể có ý định loại bỏ một đối thủ cạnh tranh nguồn thức ăn hơn là rượt nó như một con mồi. Sự kiện này đánh dấu một trong những trường hợp đầu tiên được ghi nhận về hiện tượng ăn thịt một con linh miêu của một con hổ.

Tấn công con người[sửa | sửa mã nguồn]

Một tấm biển cảnh báo về sự hiện diện của hổ tại một vùng hoang dã ở Nga.

Hổ Siberi rất hiếm khi trở thành một loài động vật ăn thịt người. Nhiều trường hợp tấn công vào con người được ghi nhận vào thế kỷ 19, thường xảy ra ở Trung Á trừ Turkmenistan, KazakhstanViễn Đông. Loài hổ này hiếm khi được coi là mối nguy hiểm trừ khi bị kích động, mặc dù ở vùng hạ lưu của Syr-Darya, một con hổ được báo cáo đã giết chết một người phụ nữ lấy củi và một sĩ quan quân đội không có vũ khí trong thời kỳ tháng Sáu trong khi đi qua bụi cây sậy. Các cuộc tấn công vào các mục tử được ghi lại ở các vùng thấp hơn của Ili. Ở Viễn Đông, vào giữa quý 3 và thế kỷ 19, các cuộc tấn công vào người đã được ghi lại. Năm 1867 trên sông Tsymukha, hổ đã giết chết 21 người đàn ông và làm bị thương 6 người khác. Tại tỉnh Cát Lâm của Trung Quốc, hổ tấn công đã tấn công thợ rừng và huấn luyện viên, và thỉnh thoảng vào cabin và giết cả người lớn và trẻ em.

Theo Cục Cảnh sát Nhật Bản tại Hàn Quốc, một con hổ chỉ giết chết một người, trong khi các báo cáo khác là đã giết chết ba con báo, bốn con lợn rừng và 48 con sói vào năm 1928. Chỉ có sáu trường hợp được ghi nhận ở Nga trong thế kỷ 20 về những cuộc tấn công khi chưa bị khiêu khích của hổ dẫn đến hành vi ăn thịt người của chúng. Tuy nhiên, các vụ tấn công do hổ bị kích động thường phổ biến hơn, thường là kết quả của những nỗ lực thất bại của con người lúc tìm cách bắt giữ chúng.

Vào tháng 12 năm 1997, một con hổ Amur bị thương đã tấn công, giết chết và ăn thịt hai người. Cả hai cuộc tấn công xảy ra ở thung lũng sông Bikin. Lực lượng đặc nhiệm chống săn trộm đã yêu cầu bộ kiểm lâm điều tra cả hai cái chết, theo dõi và giết chết luôn con hổ vừa gây án.

Vào tháng 1 năm 2002, một người đàn ông bị tấn công bởi một con hổ Siberia trên một con đường núi xa xôi gần Hồn Xuân ở tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc, gần biên giới với Nga và Bắc Triều Tiên. Ông bị gãy xương ghép nhưng đã may mắn sống sót. Khi ông đang được chăm sóc y tế, câu chuyện của ông đã làm dấy lên sự nghi ngờ khi hổ Siberi hiếm khi tấn công con người. Một cuộc điều tra về cảnh tấn công đã tiết lộ rằng thịt nai sống của người đàn ông bị con hổ bỏ qua. Các quan chức nghi ngờ người đàn ông là kẻ săn trộm đã gây ra vụ tấn công. Sáng hôm sau, những lần nhìn thấy hổ được báo cáo bởi người dân địa phương dọc theo cùng một con đường, và một đài truyền hình địa phương đã đến để ghi lại sự việc. Cả nhóm tìm thấy dấu chân con hổ và máu trong tuyết ở cảnh tấn công và đi theo chúng với khoảng 2.500 mét, hy vọng có thể nhìn thấy con vật. Ngay sau đó, con hổ đã được nhìn thấy đang chậm chạp đi phía trước họ. Khi cả nhóm cố gắng tiến lại gần hơn để có một cái nhìn tốt hơn bằng camera, con hổ đột nhiên quay lại và tấn công, khiến bốn người phải chạy trốn trong hoảng loạn. Khoảng một giờ sau đó, con hổ tấn công và giết chết một phụ nữ 26 tuổi trên cùng một con đường rồi chôn xác người đó xuống đất. Các nhà chức trách đã đào lại thi thể người phụ nữ đó với sự giúp đỡ của một chiếc xe ủi đất. Lúc đó, con hổ đã được tìm thấy nằm cách xa 20 mét, yếu và hầu như không còn sống. Nó đã được gây mê thành công để kiểm tra sức khỏe, cho thấy con hổ bị mất máu và bị thương nặng bởi một cái bẫy săn trộm bị dính quanh cổ, với dây thép cắt sâu xuống đốt sống, cắt đứt cả khí quản và thực quản. Mặc dù được tiến hành phẫu thuật bởi một nhóm bác sĩ thú y, con hổ đã chết vì bị nhiễm trùng vết thương. Cuộc điều tra tiếp theo của cuộc tấn công đầu tiên cho thấy nạn nhân đầu tiên là một kẻ săn trộm đặt nhiều cái bẫy trên đường và bắt được cả con hổ và một con nai. Người đàn ông sau đó bị buộc tội săn trộm và làm hại các loài đang bị đe dọa. Ông ta đã ở tù hai năm. Sau khi được thả ra khỏi tù, ông ta đã bị bắt phải dọn dẹp khu rừng còn những cái bẫy cũ.

Trong một sự cố tại Sở thú San Francisco vào tháng 12 năm 2007, một con hổ Siberia đã xổng chuồng và giết chết một khách thăm quan, và làm bị thương hai người khác. Con vật bị cảnh sát bắn chết. Vườn thú đã bị chỉ trích vì chỉ duy trì một hàng rào chỉ cao 3,8 m xung quanh chuồng hổ, trong khi tiêu chuẩn quốc tế là 4,9 m. Vườn thú sau đó dựng lên một hàng rào cao hơn và được bao quanh bởi một hàng rào điện. Một trong những nạn nhân đã thú nhận đã chế nhạo làm kích động con vật.

Những người quản lý vườn thú ở tỉnh An Huy và các thành phố Thượng HảiThâm Quyến đã bị hổ tấn công và thiệt mạng trong năm 2010.

Vào tháng 1 năm 2011, một con hổ Siberia tấn công và giết chết một tài xế xe buýt du lịch tại 1 công viên động vật hoang dã ở tỉnh Hắc Long Giang. Các quản lí của công viên nói rằng tài xế xe buýt vi phạm các nguyên tắc an toàn vì đã rời khỏi xe để kiểm tra tình trạng xe buýt mà quên mất rằng những con hổ được tự do đi lại trong khu vực này.

Vào tháng 9 năm 2013, một con hổ Siberia đã tấn công một người quản lý vườn thú đến chết tại một vườn thú ở miền tây nước Đức sau khi người này quên khóa cửa lồng trong thời gian cho nó ăn.

Mức độ hiếm[sửa | sửa mã nguồn]

Là một trong 10 loài đang có nguy cơ bị tuyệt chủng cao nhất trên thế giới bởi nạn đói và săn bắt trái phép, với số lượng hiện nay chỉ còn khoảng 400. Trong số 400 con hổ Siberia hoang dã ước tính còn sống, thì chỉ có khoảng 10 đến 17 con sống ở phía đông bắc Trung Quốc thuộc Mãn Châu, còn lại sống ở khu vực Xibia của Nga.

Do mùa đông kéo dài và nhiệt độ xuống thấp nên loài hổ này bị cạn nguồn thức ăn. Điều này buộc chúng phải tìm đến gần các khu vực dân cư để kiếm ăn và đây chính là một trong những nguyên nhân chúng dễ bị mắc bẫy của những tay thợ săn trộm. Hiện nay các chính sách bảo vệ loài hổ này được đưa ra, nếu ai vi phạm sẽ bị phạt rất nặng nhưng những tay săn trộm vẫn ngang nhiên săn bắn trái phép. Mỗi năm, trung bình có hơn 30 con hổ bị sát hại để lấy lông, da, xương, răng và nhiều bộ phận khác. Có thể vào năm 2020 sẽ không còn một con hổ nào sống sót nữa.

Bảo tồn[sửa | sửa mã nguồn]

Một cá thể hổ Siberia đang được nuôi nhốt ở vườn thú Münster

Hổ được đưa vào Phụ lục I của CITES, cấm buôn bán quốc tế. Tất cả các bang và các nước có thị trường tiêu dùng đều bị cấm buôn bán nội địa. Tại Hội nghị lần thứ 14 của các Bên tham gia CITES năm 2007, các biện pháp thực thi mạnh mẽ hơn đã được kêu gọi, cũng như chấm dứt việc nuôi hổ.

Năm 1992, Dự án Hổ Siberia được thành lập với mục đích cung cấp một bức tranh toàn diện về sinh thái của loài hổ Amur và vai trò của hổ ở vùng Viễn Đông của Nga thông qua các nghiên cứu khoa học. Bằng cách bắt và đeo cho hổ dây đeo vô tuyến, người ta sẽ theo dõi được cấu trúc xã hội, lãnh thổ, thói quen ăn uống, sinh sản, và mối quan hệ của chúng với các cư dân khác của hệ sinh thái, bao gồm cả con người. Những bộ sưu tập dữ liệu này hy vọng sẽ góp phần giảm thiểu các mối đe dọa săn trộm do săn bắn truyền thống. Dự án Hổ Siberia đã có hiệu quả trong việc tăng cường năng lực địa phương để giải quyết xung đột con hổ với Đội phản ứng Hổ, một phần của hệ thống kiểm tra bảo tồn hổ của chính phủ Nga, phản ứng với tất cả các xung đột của loài hổ; bằng cách tiếp tục nâng cao cơ sở dữ liệu lớn về sinh thái và bảo tồn hổ với mục tiêu tạo ra một kế hoạch bảo tồn hổ Siberia toàn diện; và đào tạo thế hệ tiếp theo của các nhà sinh vật học bảo tồn của Nga.

Vào tháng 8 năm 2010, Trung Quốc và Nga đã đồng ý tăng cường bảo tồn và hợp tác trong các khu bảo tồn ở khu vực xuyên biên giới cho loài hổ Amur. Trung Quốc đã thực hiện một loạt các chiến dịch nâng cao nhận thức cộng đồng bao gồm lễ kỷ niệm Ngày hổ toàn cầu đầu tiên vào tháng 7 năm 2010 và diễn đàn quốc tế về bảo tồn hổ và văn hóa hổ và lễ hội văn hóa hổ Amur Trung Quốc 2010 vào tháng 8 năm 2010.

Vào tháng 12 năm 2010, Hiệp hội bảo tồn động vật hoang dã (WCS Nga) và Quỹ Phoenix đã khởi xướng một dự án hợp tác với học viện động vật học London (ZSL) để cải thiện việc bảo vệ hổ và các con mồi của chúng trong bốn khu vực được bảo vệ chính, đó là Khu bảo tồn thiên nhiên Lavovsky, Khu bảo tồn Thiên nhiên Sikhote Alin, Công viên Quốc gia Zov Tigra và Khu bảo tồn Kedrovaya Pad - Leopardovii. Dự án bao gồm các thành phần sau.

  • Giám sát các tuyến tuần tra và các kết quả thực thi pháp luật với hệ thống giám sát tuần tra MIST dựa trên kỹ thuật GIS
  • Hỗ trợ cho các đội tuần tra (nhiên liệu, phụ tùng thay thế, bảo trì xe cộ và trang phục kiểm lâm)
  • Tiền thưởng cho các đội tuần tra hoạt động tốt

Kết quả dự án đầu tiên cho thấy thành công. Các nỗ lực tuần tra (được đo bằng tổng thời gian dành cho tuần tra và khoảng cách tuần tra chân) trong hai khu vực được bảo vệ nơi dự án bắt đầu (Kedrovaya Pad - Leopardovii và Lazovsky) đã tăng lên đáng kể. Điều này được thiết lập bằng cách so sánh dữ liệu tuần tra quý 1 năm 2011 với quý 1 năm 2012. Kết quả thực thi pháp luật tuần tra (vũ khí bị tịch thu, trích dẫn săn trộm và các vi phạm khác cũng như tiền phạt) cũng tăng lên đáng kể. (Nó được thiết lập để so sánh kết quả của hai khu bảo tồn trong năm 2011 với các năm trước)

Hình ảnh[sửa | sửa mã nguồn]

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]