Einsteini

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm
Einsteini,  99Es
Einsteinium.jpg
Tính chất chung
Tên, ký hiệu Einsteini, Es
Phiên âm /nˈstniəm/
eyen-STY-nee-əm
Hình dạng Ánh bạc, phát sáng trong bóng tối
Einsteini trong bảng tuần hoàn
   
 
99
Es
 
               
               
                                   
                                   
                                                               
                                                               
                                                               
                                   
Số nguyên tử 99
Khối lượng nguyên tử chuẩn (252)
Phân loại Nhóm Actini
Nhóm, phân lớp n/af
Chu kỳ Chu kỳ 7
Cấu hình electron [Rn] 5f11 7s2
mỗi lớp 2, 8, 18, 32, 29, 8, 2
Tính chất vật lý
Trạng thái vật chất Chất rắn
Nhiệt độ nóng chảy 1133 K ​(860 °C, ​1580 °F)
Mật độ (gần nhiệt độ phòng) 8,84 g·cm−3 (at 0 °C, 101.325 kPa)
Tính chất nguyên tử
Trạng thái ôxi hóa 2, 3, 4
Độ âm điện 1,3 (Thang Pauling)
Năng lượng ion hóa Thứ nhất: 619 kJ·mol−1
Thông tin khác
Tính chất từ Thuận từ
Số đăng ký CAS 7429-92-7
Đồng vị ổn định nhất
Bài chính: Đồng vị của Einsteini
iso NA Chu kỳ bán rã DM DE (MeV) DP
252Es Tổng hợp 471,7 ngày α 6.760 248Bk
ε 1.260 252Cf
β 0.480 252Fm
253Es Tổng hợp 20,47 ngày SF - -
α 6.739 249Bk
254Es Tổng hợp 275,7 ngày ε 0.654 254Cf
β 1.090 254Fm
α 6.628 250Bk
255Es Tổng hợp 39,8 ngày β 0.288 255Fm
α 6.436 251Bk
SF - -

Einsteini là một nguyên tố kim loại tổng hợp, có kí hiệu Essố nguyên tử 99 thuộc nhóm actini. Đây là nguyên tố siêu urani thứ 7. Tên của nó được đặt theo tên nhà khoa học Albert Einstein.[1]

Vị trí của nó trong bảng tuần hoàn cũng thể hiện tính chất hóa học và vật lý của nó tương tự các nguyên tố kim loại khác trong nhóm. Mặc dù chỉ một số ít được tạo ra nhưng nó được xác định là có màu bạc.[1] Theo các nghiên cứu vết được thực hiện ở Phòng thí nghiệm quốc gia Los Alamos (Los Alamos National Laboratory) sử dụng đồng vị 253Es, nguyên tố này có tính chất hóa học đặc trưng của hóa trị 3.[2] Giống với tất cả các nguyên tố tổng hợp, các đồng vị của einsteini có độ phóng xạ rất mạnh và độc tính cao.

Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]

Einsteini được Albert Ghiorso và cộng sự phát hiện đầu tiên tháng 12 năm 1952 tại Đại học California tại Berkeley,[2] trong khi học đang kiểm tra các mảnh vỡ từ thí nghiệm bom hydro đầu tiên, diễn ra ngày 1 tháng 11 năm 1952.[1][3] Họ phát hiện ra đồng vị 253Es (có chu kỳ bán rã 20,5 ngày) khi hạt nhân uranium 238 hấp thu 15 neutron – và sau đó trải qua 7 lần phân rã beta liên tục.

\mathrm{^{238}_{\ 92}U\ \xrightarrow {+\ 15 n} \ ^{253}_{\ 92}U\ \xrightarrow{\beta^-} \ ^{253}_{\ 93}Np\ \xrightarrow{\beta^-} \ ^{253}_{\ 94}Pu\ \xrightarrow{\beta^-} \ ^{253}_{\ 95}Am\ \xrightarrow{\beta^-} \ ^{253}_{\ 96}Cm\ \xrightarrow{\beta^-} \ ^{253}_{\ 97}Bk\ \xrightarrow{\beta^-} \ ^{253}_{\ 98}Cf\ \xrightarrow{\beta^-} \ ^{253}_{\ 99}Es}

Các phát hiện này được giữ bí mật cho đến năm 1955 do sự căng thẳng của chiến tranh lạnh.[4][5] Tuy nhiên, một vài nguyên tử 238U có thể hấp thu một lượng neutron lớn hơn (hầu hết là 16 hoặc 17):

\mathrm{^{238}_{\ 92}U\ \xrightarrow [-7\ \beta^-]{+\ 15,\ 16,\ 17\ (n,\gamma)} \ ^{253,\ 254,\ 255}_{\ \ \ \ \ \ \ \ \ \ \ 99}Es}

Các đồng vị của einsteini được tạo ra gần sau đó tại phòng thí nghiệm phóng xạ Đại học California (University of California Radiation Laboratory) trong một phản ứng phân hạch giữa hạt nhân nitơ-14 và urani-238.[6] và sau đó là bởi bức xạ neutron cực mạnh của plutoni trong lò phản ứng thử nghiệm vật liệu (Materials Testing Reactor).[7]

Năm 1961, một lượng einsteini được tổng hợp vừa đủ để tạo một mẫu nhỏ 253Es. Mẫu này nặng khoảng 10 microgram, và nó được cân nặng bằng cách cân bằng đặc biệt.

Bên cạnh ứng dụng trong nghiên cứu khoa học (như bước trung gian để tạo ra các nguyên tố khác[8]), einsteini không có ứng dụng khác.[9]

Các hợp chất[sửa | sửa mã nguồn]

Danh sách sau đây là các hợp chất được biết đến của einsteini:[10]

  • EsBr3 einsteini(III) bromua
  • EsCl2 einsteini(II) clorua
  • EsCl3 einsteini(III) clorua
  • EsF3 einsteini(III) florua
  • EsI2 einsteini(II) iốtua
  • EsI3 einsteini(III) iốtua
  • Es2O3 einsteini(III) ôxít

Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]

  1. ^ a ă â Einsteinium – National Research Council Canada. Truy cập 2 tháng 12 năm 2007.
  2. ^ a ă “Einsteinium”. Truy cập ngày 7 tháng 12 năm 2007. 
  3. ^ Albert Ghiorso (2003). “Einsteinium and Fermium”. Chemical and Engineering News. 
  4. ^ Ghiorso, A. and Thompson, S. G. and Higgins, G. H. and Seaborg, G. T. and Studier, M. H. and Fields, P. R. and Fried, S. M. and Diamond, H. and Mech, J. F. and Pyle, G. L. and Huizenga, J. R. and Hirsch, A. and Manning, W. M. and Browne, C. I. and Smith, H. L. and Spence, R. W. (1955). “New Elements Einsteinium and Fermium, Atomic Numbers 99 and 100”. Phys. Rev. 99: 1048–1049. doi:10.1103/PhysRev.99.1048. 
  5. ^ P. R. Fields, M. H. Studier, H. Diamond, J. F. Mech, M. G. Inghram, G. L. Pyle, C. M. Stevens, S. Fried, W. M. Manning (Argonne National Laboratory, Lemont, Illinois); A. Ghiorso, S. G. Thompson, G. H. Higgins, G. T. Seaborg (University of California, Berkeley, California): "Transplutonium Elements in Thermonuclear Test Debris", in: Physical Review 1956, 102 (1), 180–182; doi:10.1103/PhysRev.102.180.
  6. ^ Ghiorso, Albert and Rossi, G. Bernard and Harvey, Bernard G. and Thompson, Stanley G. (1954). “Reactions of U-238 with Cyclotron-Produced Nitrogen Ions”. Physical Review 93: 257. doi:10.1103/PhysRev.93.257. 
  7. ^ Thompson, S. G. and Ghiorso, A. and Harvey, B. G. and Choppin, G. R. (1954). “Transcurium Isotopes Produced in the Neutron Irradiation of Plutonium”. Physical Review 93: 908. doi:10.1103/PhysRev.93.908. 
  8. ^ xem Mendelevi#Lịch sử
  9. ^ It's Elemental – The Element Einsteinium. Truy cập 2 tháng 12 năm 2007.
  10. ^ Chemistry: Periodic Table: einsteinium: compounds information – WebElements. Truy cập 29 tháng 12 năm 2008.

Tài liệu[sửa | sửa mã nguồn]

  • Stwertka, Albert (1996). A Guide to the Elements. Oxford Oxfordshire: Oxford University Press. ISBN 0195080831. 

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]