Lệch lạc tình dục

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới: menu, tìm kiếm

Lệch lạc tình dục (tiếng Anh:Paraphilia) là một bệnh liên quan đến hành vi tình dục bất thường, có biểu hiện bằng sự say mê tìm kiếm một phương thức hoạt động tình dục đặc biệt, không được chấp nhận và tiềm ẩn nguy cơ gây đau khổ, nhằm đạt được sự cực khoái thay vì hình thức giao hợp bình thường[1]. Theo một nghiên cứu ở Mỹ, khoảng 20% phụ nữ đã từng bị nhìn trộm hoặc là đối tượng của chứng phô dâm; 20% trẻ em bị quấy rối tình dục dưới nhiều hình thức do những người bị lệch lạch tình dục[2].

Các dạng bệnh[sửa | sửa mã nguồn]

Thường được chia làm hai loại[3]:

Lệch lạc đối tượng[sửa | sửa mã nguồn]

  • Ái nhi: Ham thích tình dục hướng tới đối tượng là trẻ em thay vì người trưởng thành. Cần phân biệt người ái nhi với hiếp dâm trẻ em, người phạm tội hiếp dâm trẻ em chưa chắc đã là người ái nhi. Bệnh thường kết hợp với một số rối loạn lệch lạc tình dục khác như phô dâm và thị dâm.
  • Ái lão: Ngược với ái nhi, ở những người này đối tượng tình dục mà họ hướng đến là người già.
  • Ái vật: Thỏa mãn tình dục với các đồ vật vô tri vô giác như giày, găng tay thường gặp nhất là quần áo hoặc đồ nội y của phụ nữ. Vì thế đôi khi họ ăn cắp quần áo lót của phụ nữ.
  • Ái tử thi: Thỏa mãn tình dục đối với các xác chết
  • Loạn dục với súc vật: Hay còn gọi là ái thú, thỏa mãn tình dục bằng cách quan hệ với động vật.

Đồng tính luyến ái trước đây cũng được xem là một dạng lệch lạc tình dục, song từ năm 1973 đến năm 1994 nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng đây không phải là một dạng lệch lạc tình dục, cũng không phải là một bệnh.

Lệch lạc mục tiêu[sửa | sửa mã nguồn]

  • Ác dâm: Thỏa mãn tình dục khi gây đau đớn về thể xác hay tinh thần cho người cùng hoạt động tình dục. Cách thức rất đa dạng có thể là cắn, cào hay chửi bới.
  • Khổ dâm: Ngược với ác dâm, đối tượng chỉ thỏa mãn thực sự khi người khác hành hạ mình. Trong quan hệ thì một đối tượng ác dâm có thể dễ dàng chuyển qua khổ dâm và ngược lại.
  • Phô dâm: Thích phô bày cơ quan sinh dục của mình cho người khác xem, thường là đối tượng khác giới. Đối tượng càng lúng túng người bệnh càng tỏ ra thích thú.
  • Thị dâm: Thỏa mãn tình dục bằng cách nhìn trộm người khác trong các tình huống riêng tư như khi thay quần áo, tắm, quan hệ tình dục
  • Thính dâm: Thỏa mãn tình dục bằng cách nghe những âm thanh có khả năng kích dục điển hình là việc Làm tình qua điện thoại.
  • Miên dâm
  • Loạn dục cọ xát: Thỏa mãn tình dục bằng cách cọ xát bộ phận sinh dục của họ vào những người khác giới không quen biết hoặc sờ mó vào bộ phận sinh dục của những người ấy. Địa điểm xảy ra thường là chỗ đông người chật hẹp, chẳng hạn trên xe buýt hoặc tàu điện ngầm vào giờ cao điểm.
  • Loạn dục cải trang: Thỏa mãn tình dục bằng cách mặc quần áo của người khác giới. Nó giống với ái vật ở chỗ cả hai đều tìm kiếm sự thỏa mãn thông qua vật vô tri, nhưng khác là ở người ái vật họ thường không có ham muốn mặc quần áo người khác giới.

Nguyên nhân[sửa | sửa mã nguồn]

Nguyên nhân gây nên tình trạng lệch lạc tình dục thường do rối loạn quá trình phát triển tâm lý trong thời thơ ấu như trẻ đã từng bị lạm dụng tình dục, ngoài ra bắt chước hành vi lệch lạc này từ văn hóa phẩm đồi trụy cũng được xem xét, thực tế có một bộ phận mắc bệnh khởi phát từ lối sống buông thả[4]. Tuy nhiên cũng phải thấy yếu tố sinh học của bệnh, một nghiên cứu ở Mỹ chỉ ra rằng 74% số người bị lệch lạc tình dục có rối loạn hormone, 27% có dấu hiệu tổn thương thần kinh, 24% có rối loạn gien[2].

Điều trị[sửa | sửa mã nguồn]

Liệu pháp hành vi nhận thức[sửa | sửa mã nguồn]

Mục đích thay đổi niềm tin và thái độ có liên quan tới sự thiếu đồng cảm với nạn nhân do các hành vi mà họ gây ra đồng thời thực hiện các kỹ năng kìm chế xung động. Liệu pháp hành vi được sử dụng trước đây là kích thích gây ghét sợ, thường bằng cách sốc điện nhẹ vào ngón tay hoặc cẳng tay khi người bệnh đang cảm hứng với kích thích loạn dục, hiện nay phương pháp giải cảm ứng có hệ thống (systematic desensibilization) được dùng nhiều hơn, người bệnh được huấn luyện thư giãn và rồi trong sự yên tĩnh họ hình dung các tình huống kích thích sự thôi thúc loạn dục và tưởng tượng đang từ bỏ chúng[1].

Phân tâm[sửa | sửa mã nguồn]

Bằng liệu pháp phân tâm, bác sĩ giúp người bệnh hiểu được động lực sâu xa bên trong và các hoàn cảnh gây ra bệnh. Đặc biệt là giúp đương sự nhận thức được các sự kiện hằng ngày nào khiến họ thực hiện các xung động[2].

Dùng thuốc[sửa | sửa mã nguồn]

Với các bệnh nhân có bệnh lý tinh thần kết hợp như tâm thần phân liệt, rối loạn trầm cảm bác sĩ có thể kê thêm thuốc chống loạn thần và chống trầm cảm để gia tăng kết quả điều trị. Ngoài ra bổ sung thêm các thuốc chống lại tình trạng gia tăng hoạt động tình dục quá mức ngoài tầm kiểm soát của người bệnh[2]. Ở các bệnh nhân nam có thể điều trị có kết quả với việc làm giảm hoóc môn sinh dục nam testosterone[1].

Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]

Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]

Một số bệnh viện tâm thần lớn trong cả nước, cũng như địa chỉ để có thể liên hệ chữa trị:

  • Viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia - 78, Giải Phóng, Phương Mai, Quận Đống Đa, TP.Hà Nội, web: http://www.nimh.gov.vn
  • Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương - Số 4, Phố Hồng Mai, Quận Hai Bà Trưng - TP.Hà Nội, web: http://www.maihuong.gov.vn
  • Khoa Tâm thần, Bệnh viện Quân y 103 - nằm trên đường 70, Hà Đông, TP.Hà Nội
  • Bệnh viện Tâm thần Tiền Giang - Xã Nhị Bình, Huyện Châu Thành, Tỉnh Tiền Giang, web: http://www.bvtamthantg.org.vn
  • Bệnh viện Tâm thần Tp.Hồ Chí Minh - 192 Hàm Tử, p.1, Quận 5, TP.Hồ Chí Minh, web: http://www.bvtt-tphcm.org.vn
  • Bệnh viện Tâm thần Trung ương 1 - Xã Hoà Bình, Huyện Thường Tín, TP.Hà Nội
  • Bệnh viện Tâm thần Trung ương 2 - Biên Hòa, Đồng Nai, web: http://www.nmh2.gov.vn

Ngoài ra người bệnh có thể nhận tham vấn tâm lý (tư vấn tâm lý) ở các cơ quan, tổ chức có năng lực khác

Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]